Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 21

Dharmāraṇyakhaṇḍa 21

Language
Sanskrit

21.1

rudra uvāca || || śṛṇu skanda mahāprājña hyadbhutaṃ yatkṛtaṃ mayā || dharmāraṇye mahāduṣṭo daityaḥ karṇāṭakābhidhaḥ

21.2

nibhṛtaṃ hi samāgatya
daṃpatyorvighnamācarat || taṃ dṛṣṭvā tadbhayāllokaḥ pradudrāva nirantaram

21.3

tyaktvā sthānaṃ gatāḥ sarve vaṇijo vāḍavādayaḥ || mātaṃgīrūpamāsthāya
śrīmātrā tvanayā suta

21.4

hataḥ karṇāṭakonāma rākṣaso dvijaghātakaḥ || tadā sarve'pi vai viprā hṛṣṭāste tena karmaṇā

21.5

stuvaṃti pūjayaṃti
sma vaṇijo bhaktitatparāḥ || varṣevarṣe prakurvaṃti śrīmātāpūjanaṃ śubham

21.6

śubhakāryeṣu sarveṣu prathamaṃ pūjayettu tām || na sa vighnaṃ prapaśyeta tadāprabhṛti
putraka

21.7

yudhiṣṭhira uvāca || || ko'sau duṣṭo mahādaityaḥ kasminvaṃśe samudbhavaḥ || kiṃ kiṃ tena kṛtaṃ tāta sarvaṃ kathaya suvrata

21.8

vyāsa uvāca || || śṛṇu rājanpravakṣyāmi karṇāṭakaviceṣṭitam || devānāṃ dānavānāṃ yo duḥsaho vīryadarpitaḥ

21.9

duṣṭakarmā durācāro
mahādaṃṣṭro mahābhujaḥ || jitvā ca sakalāṃllokāṃstrailokye ca gatāgataḥ

21.10

yatra devāśca ṛṣayastatra gatvā mahāsuraḥ || chadmanā vā balenaiva vighnaṃ
prakurute nṛpa

21.11

na vedādhyayanaṃ loke bhavettasya bhayena ca || kurvate vāḍavā devā na ca saṃdhyādyupāsanam

21.12

na katurvartate tatra na caiva surapūja
nam || deśedeśe ca sarvatra grāmegrāme purepure

21.13

tīrthetīrthe ca sarvatra vighnaṃ prakarute'suraḥ || paraṃtu śakyate naiva dharmāraṇye pra śikṣitum

21.14

bhayā
cchaktyāśca śrīmāturdānavo viplavastadā || kenopāyena tatraiva gamyate tviti ciṃtayan

21.15

vighnaṃ kariṣye hi kathaṃ brāhmaṇānāṃ mahātmanām
vedādhyayanakartṝṇāṃ yajñe karmādhitiṣṭhatām

21.16

vedādhyayanajaṃ śabdaṃ śrutvā dūrātsa dānavaḥ || vivyathe sa yathā rājanvajrāhata iva dvipaḥ

21.17

niḥśvāsānmumuce roṣāddaṃtairdatāṃśrca gharṣayan || daśamāno nijāvoṣṭhau peṣayaṃśca karāvubhau

21.18

unmattavadvicarata itaścetaśca māriṣa || sannipātasya
doṣeṇa yathā bhavati mānavaḥ

21.19

tathaiva dānavo ghoro dharmāraṇyasamīpagaḥ || bhramate dahyate caiva dūrādeva bharyānvitaḥ

21.20

vivāhakāle
viprāṇāṃ rūpaṃ kṛtvā dvijanmanaḥ || tatrāgatya durādharṣo nītvā dāṃpatyamuttamam

21.21

utpapāta mahīpṛṣṭhādgagane so'surādhamaḥ || svayaṃ ca ramate
pāpo dveṣājjātisvabhāvataḥ

21.22

evaṃ ca bahuśaḥso'tha dharmāraṇyācca daṃpatī || gṛhītvā kurute pāpaṃ devānāmapi duḥsaham

21.23

vighnaṃ karoti
duṣṭo'sau daṃpatyoḥ satataṃ bhuvi || mahāghorataraṃ karma kurvaṃstasminpure vare

21.24

tatrodvignā dvijāḥ sarve palāyaṃte diśo daśa || gatāḥ sarve bhūmidevā
styaktvā sthānaṃ manoramam

21.25

yatrayatra mahattīrthaṃ tatratatra gatā dvijāḥ || udvasaṃ tatpuraṃ jātaṃ tasminkāle nṛpottama

21.26

na vedādhyayanaṃ
tatra na ca yajñaḥ pravartate || manujāstatra tiṣṭhaṃti na karṇāṭabhayārditāḥ

21.27

dvijāḥ sarve tato rājanvaṇijaśca mahāyaśāḥ || ekatra militāḥ sarve
vaktuṃ maṃtraṃ yathocitam

21.28

karṇāṭasya vadhopāyaṃ maṃtrayaṃti dvijarṣabhāḥ || vicāryamāṇe tairdevādvāgjātā cāśarīriṇī

21.29

ārādhayata śrīmātāṃ
sarvaduḥkhāpahāriṇīm || sarvadaityakṣayakarīṃ sarvopadravanāśanīm

21.30

tacchrutvā vāḍavāḥ sarve harṣavyākulalocanāḥ || śrīmātāṃ tu samāgatya
gṛhītvā balimuttamam

21.31

madhu kṣīraṃ dadhi ghṛtaṃ śarkarā pañcadhārayā || dhūpaṃ dīpaṃ tathā caiva caṃdanaṃ kusumāni ca

21.32

phalāni vividhānyeva
gṛhītvā vāḍavā nṛpa || dhānyaṃ tu vividhaṃ rājanbhaktāpūpā ghṛtācitāḥ

21.33

kulmāṣā vaṭakāścaiva pāyasaṃ ghṛtamiśritam || sohālikā dīpi
kāśca sārdrāśca vaṭakāstathā

21.34

rājikābhiśca saṃliptā navacchidrasamanvitāḥ || caṃdrabiṃbapratīkāśā maṇḍakāstatra kalpitāḥ

21.35

pañcā
mṛtena snapanaṃ kṛtvā gandhodakena ca || dhūpairdīpaiśca naivedyaistopayāmāsurīśvarīm

21.36

nīrājanaiḥ sakarpūraiḥ puṣpairdīpaiḥ sucaṃdanaiḥ || śrīmātā
toṣitā rājansarvopadravanāśanī

21.37

śrīmātā ca jaganmātā brāhmī saumyā varapradā || rūpatrayaṃ samāsthāya pālayetsā jagattrayam

21.38

trayīrūpeṇa dharmātmannakṣate satyamaṃdiram || jiteṃdriyā jitātmāno militāste dvijottamāḥ

21.39

taiḥ sarvairarcitā mātā caṃdanādyena toṣitā
stutimāraṃbhire tatra vāṅmanaḥkāyakarmabhiḥ || ekacittena bhāvena brahmaputryāḥ puraḥ sthitāḥ

21.40

viprā ūcuḥ || || namaste brahmaputryāstu
namaste brahmacāriṇi || namaste jagatāṃ mātarnamaste sarvage sadā

21.41

kṣunnidrā tvaṃ tṛṣā tvaṃ ca krodhataṃdrādayastathā || tvaṃ śāṃtistvaṃ ratiścaiva tvaṃ
jayā vijayā tathā

21.42

brahmaviṣṇumaheśāyaistvaṃ prapannā sureśvari || sāvitrī śrīrumā caiva tvaṃ ca mātā vyavasthitā

21.43

brahmaviṣṇu
sureśānāstvadādhāre vyavasthitāḥ || namastubhyaṃ jaganmātardhṛtipuṣṭisvarūpiṇi

21.44

ratiḥ krodhā mahāmāyā chāyā jyotiḥsvarūpiṇi || sṛṣṭi
sthityaṃtakṛddevi kāryakāraṇadā sadā

21.45

dharā tejastathā vāyuḥ salilākāśameva ca || namaste'stu mahāvidye mahājñānamaye'naghe

21.46

hrīṃkārī
devarūpā tvaṃ krīṃkārī tvaṃ mahādyute || ādimadhyāvasānā tvaṃ trāhi cāsmānmahābhayāt

21.47

mahāpāpo hi duṣṭātmā daityo'yaṃ bādhate'dhunā
trāṇarūpā tvamekā ca asmākaṃ kuladevatā

21.48

trāhitrāhi mahādevi rakṣalakṣa maheśvari || hanahaina dānavaṃ duṣṭaṃ dvijātīnāṃ vighnakārakam

21.49

evaṃ stutā tadā devī mahāmāyā dvijanmabhiḥ || karṇāṭasya vadhārthāya dvijātīnāṃ hitāya ca || pratyakṣā sā'bhavattatra varaṃ brūhītyuvāca ha

21.50

śrīmātovāca || || kena vai trāsitā viprāḥ kena vodvejitāḥ punaḥ || tasyāhaṃ kupitā viprā nayiṣye yamasādanam

21.51

kṣīṇāyuṣaṃ naraṃ vitta
yena yūyaṃ nipīḍitāḥ || dadāmi vo dvijātibhyo yatheṣṭaṃ vaktumarhatha

21.52

bhaktyā hi bhavatāṃ viprāḥ kariṣye nātra saṃśayaḥ

21.53

dvijā ūcuḥ
karṇāṭākhyo mahāraudro dānavo madagarvitaḥ || vighnaṃ prakurute nityaṃ satyamaṃdiravāsinām

21.54

brāhmaṇānsatyaśīlāṃśca vedādhyayanatatparān || dveṣādveṣṭi
dveṣaṇastānityameva mahāmate || vedavidveṣaṇo duṣṭo ghātayainaṃ mahādyute

21.55

vyāsa uvāca || || tathetyuktvā tu sā devī prahasya kuladevatā
vadhopāyaṃ viciṃtyāsya bhaktānāṃ rakṣaṇāya vai

21.56

tataḥ kopaparā jātā śrīmātā nṛpasattama || kopena bhukuṭīṃ kṛtvā raktanetrāṃtalocanām

21.57

kopena mahatā''viṣṭā vasaṃto pāvakaṃ yathā || mahājvālā mukhānnetrānnāsākarṇācca bhārata

21.58

tattejasā samudbhūtā mātaṃgī kāmarūpiṇī || kālī karā
lavadanā durdarśavadanojjvalā

21.59

raktamālyāṃbaradharā madāghūrṇitalocanā || nyagrodhasya samīpe sā śrīmātā saṃśritā tadā

21.60

aṣṭādaśabhujā sā
tu śubhā mātā suśobhanā || dhanurbāṇadharā devī khaḍgakheṭakadhāriṇī

21.61

kuṭhāraṃ kṣurikāṃ bibhratriśūlaṃ pānapātrakam || gadāṃ sarpaṃ ca parighaṃ pinākaṃ
caiva pāśakam

21.62

akṣamālādharā rājanmadyakuṃbhānudhāriṇī || śaktiṃ ca muśalaṃ cograṃ karttarīṃ kharparaṃ tathā

21.63

kaṃṭakāḍhyāṃ ca badarīṃ bibhratī
tu mahānanā || tatrābhavanmahāyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam

21.64

mātaṃgyāḥ saha karṇāṭadānavena nṛpottama

21.65

yudhiṣṭhira uvāca || || kathaṃ
yuddhaṃ samabhavatkathaṃ caivāpavarttata || jitaṃ kenaiva dharmajña tanmamācakṣva māriṣa

21.66

vyāsa uvāca || || ekadā śṛṇu rājeṃdra yajjātaṃ daityasaṃ
gare || tatsarvaṃ kathayāmyadya yathāvṛttaṃ hi tatpurā

21.67

praṇaṣṭayoṣā ye viprā vaṇijaścaiva bhārata || caitramāse tu saṃprāpte dharmāraṇye nṛpottama

21.68

gaurīmudvāhayāmāsurviprāste saṃśitavratāḥ || svasthānaṃ suśubhaṃ jñātvā tīrtharājaṃ tathottamam

21.69

vivāhaṃ tatra kurvaṃto militāste dvijottamāḥ
koṭikanyākulaṃ tatra ekatrāsīnmahotsave || dharmāraṇye mahāprājña satyaṃ satyaṃ vadāmyaham

21.70

caturthyāmapararātre'bhyaṃtarato'gnimādadhuḥ
āsanaṃ brahmaṇe dattvā agniṃ kṛtvā pradakṣiṇam

21.71

sthālīpākaṃ ca kṛtvātha kṛtvā vedīḥ śubhāstadā || caturhastāḥ sakalaśā nāgapāśa
samanvitāḥ

21.72

vedamaṃtreṇa śubhreṇa maṃtrayaṃte tato dvijāḥ || caratāṃ daṃpatīnāṃ hi pariveśya yathocitam

21.73

brahmaṇā sahitāstatra vāḍavā
ste suharṣitāḥ || kurvate vedanirghoṣaṃ tārasvaranināditam

21.74

tena śabdena mahatā kṛtsnamāpūritaṃ nabhaḥ || taṃ śrutvā dānavo ghoro vedadhvaniṃ dvije
ritam

21.75

utpapātāsanāttūrṇaṃ sasainyo gatacetanaḥ || dhāvataḥ sarvabhṛtyāṃstaṃ ye cānye tānuvāca saḥ

21.76

śrūyatāṃ kutra śabdo'yaṃ vāḍavānāṃ
samutthitaḥ || tasya tadvacanaṃ śrutvā daiteyāḥ satvaraṃ yayuḥ

21.77

vibhrāṃtacetasaḥ sarve itaścetaśca dhāvitāḥ || dharmāraṇye gatāḥ kecittatra dṛṣṭā dvijā
tayaḥ

21.78

udgiraṃto hi nigamānvivāhasamaye nṛpa || sarvaṃ nivedayāmāsuḥ karṇāṭāya durātmane

21.79

tacchrutvā raktatāmrākṣo dvijadviṭ kopapū
ritaḥ || abhyadhāvanmahābhāga yatra te daṃpatī nṛpa

21.80

khamāśritya tadā daityamāyāṃ kurvansa rākṣasaḥ || aharaddaṃpatī rājansarvālaṃkārasaṃyutān

21.81

tataste vāḍavāḥ sarve saṃgatā bhuvaneśvarīm || buṃbāravaṃ prakurvāṇāstrāhitrāhīti cocire

21.82

tacchrutvā viśvajananī mātaṃgī bhuvaneśvarī
siṃhanādaṃ prakurvāṇā triśūlavaradhāriṇī

21.83

tataḥ pravṛvṛte yuddhaṃ devīkarṇāṭayostathā || ṛṣīṇāṃ paśyatāṃ tatra vaṇijāṃ ca dvijanmanām

21.84

paśyatāmabhavadyuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam || astraiściccheda mātaṃgī madavihvalitaṃ ripum

21.85

so'pi daityastatastasyā bāṇenaikena vakṣasi || asāvapi
triśūlena ghātitaḥ kaśmalaṃ gataḥ

21.86

muṣṭibhiścaiva tāṃ devīṃ so'pi tāḍayate'suraḥ || so'pi devyā tataḥ śīghraṃ nāgapāśena yaṃtritaḥ

21.87

tatastenaiva daityena garuḍāstraṃ samādadhe || tayā nārāyaṇāstraṃ tu saṃdadhe śarapātanam

21.88

evamanyonyamākṛṣya yudhyamānau jayecchayā || tataḥ parigha
mādāya cāyasaṃ daityapuṃgavaḥ

21.89

mātaṃgīṃ prati saṃkruddho jaghāna paravīrahā || devī kruddhā muṣṭipātaiścūrṇayāmāsa dānavam

21.90

tena muṣṭiprahāreṇa mūrcchito nipapāta ha || tatastu sahasotthāya śaktiṃ dhṛtvā kare mudā

21.91

śataghnīṃ pātayāmāsa tasyā
upari dānavaḥ || śaktiṃ ciccheda sā devī mātaṃgī ca śubhānanā

21.92

jahāsoccaistu sā subhrūḥ śataghnīṃ vajrasannibhā || eva
manyonyaśastraughairardayaṃtau parasparam

21.93

tatastriśūlena hato hṛdaye nipapāta ha || mūrcchāṃ vihāya daityo'sau māyāṃ kṛtvā ca rākṣasīm

21.94

paśyatāṃ tatra teṣāṃ tu adṛśyo'bhūnmahāsuraḥ || papau pānaṃ tato devī jahāsāruṇalocanā

21.95

sarvatragaṃ taṃ sā devī trailokye sacarācare

21.96

kva pāsyastīti brūte sā brūhi tvaṃ sāṃprataṃ hi me || karṇāṭaka mahāduṣṭa ehi śīghraṃ hi yudhyatām

21.97

tato'bhavanmahāyuddhaṃ dāruṇaṃ ca bhayānakam
papau devī tu maireyaṃ vadhārthaṃ sumahābalā

21.98

mātaṃgī ca tataḥ kruddhā vakre cikṣepa dānavam || tato'pi dānavo raudro nāsāraṃdhreṇa nirgataḥ

21.99

yudhyate sa punardetyaḥ karṇāṭo madapūritaḥ || tato devī prakupitā mātaṃgī madapūritā

21.100

daśanairmathayitvā ca carvayitvā punaḥpunaḥ || śavāsthi me
dasā yuktaṃ majjāmāṃsādipūritam

Linked texts (2)