Dharmaranyakhanda 22
Dharmāraṇyakhaṇḍa 22
- Language
- Sanskrit
Contents
- 22.79 — 1 part
22.1
nakharomābhisaṃyuktaṃ prakṣipya codare'suram || karekeṇa mukhaṃ ruddhaṃ kareṇaikena nāsikām
22.2
tato
mahābalo daityaḥ karṇaraṃdhreṇa nirgataḥ || tatastayā mahādevyā nāma cakre tadā bhuvi
22.3
karṇaraṃdhraprasūto'yaṃ karṇāṭeti vidurbudhāḥ || punaryuddhārtha
māyāto daityo hi baladarpitaḥ
22.4
garjamānosurastatra sāyudho yudhi saṃsthitaḥ || taṃ dṛṣṭvā duḥsahaṃ daityaṃ vimṛśya ca punaḥ punaḥ
22.5
vadhopāyaṃ
hi mātaṃgī ciṃtayāmāsa bhārata || yadā ciṃtayate devī mātaṃgī madapūritāṃ
22.6
māyārūpaṃ samāsthāya karṇāṭaḥ kusumāyudhaḥ || gauraścāmbujapatrākṣaṃ
stathā ṣoḍaśavārṣikam
22.7
abhyetya devīṃ brūte sma māṃ tvaṃ varaya śobhane
22.8
śrīmātovāca || || sādhu cedaṃ tvayā proktaṃ daityarāja
suniścitam || rūpeṇa sadṛśo nānyo vidyate bhuvanatraye
22.9
pratijñā me kṛtā pūrvaṃ śrutā kimasurottama || mamānujā śubhā śyāmā vivāhe vipra
kāṃkṣiṇī
22.10
pitrā me sthāpitā daitya rakṣārthaṃ hi dvijanmanām || kevalaṃ śyāmalāṃgī sā sarvalokahitāvahā
22.11
na kaścidvarayetka
nyāmityuktvā sthāpitā tu sā || kathayāśu tava śubhaṃ śrutvopāyaṃ kathaṃ śubham
22.12
bhaginī me'sti daityeṃdra śyāmalāhyaparigrahā || tavārthaṃ
rakṣitā śūra tāṃ ca pūrveṇa codvaha
22.13
sa pitā tāṃ mahāvīra dāsyate vai śubhāmimām || gaccha tvaṃ vriyatāṃ hyeva śyāmalā kopasaṃyutā
22.14
tataḥ karṇāṭakaḥ kruddho gṛhītvā śaktimūrjitām || abhyadhāvata duṣṭātmā śyāmalā nidhanecchayā
22.15
āgataṃ cāsuraṃ dṛṣṭvā śyāmalā sumahāmanāḥ
vivāhārthaṃ paraṃ jñātvā'bhiprāyaṃ duṣṭacetasaḥ
22.16
mahāyuddhamabhūttatra śyāmalā'suravaryayoḥ || māsatrayaṃ tato rājaṃ ścābhavattumulaṃ kṣitau
22.17
māghe
kṛṣṇatṛtīyāyāṃ dharmāraṇye mahāraṇe || madhyāhnasamaye bhūpa karṇāṭākhyo nipātitaḥ
22.18
kārṇāṭiḥ patitastatra yatra devyā nipātitaḥ || tacchaila
śṛṃgapratimaṃ papāta śira uttamam
22.19
cacāla sakalā pṛthvo sāndhidvīpā saparvatā || tato viprāḥ prahṛṣṭāste jaya mātarudairayan
22.20
jagu
rgandharvapatayo nanṛtuścāpsarogaṇāḥ || tatotsavaṃ prakurvanto gītaṃ nṛtyaṃ śubhapradam
22.21
pāyasairyaṭakaiścaiva naivedyairmodakaistathā || tuṣṭuvuḥśubhavāṇyā
te sthāne moṭoke vare
22.22
śrīmatī pūjitā sā ca sutasaukhyadhanapradā || mahotsave ca saṃprāpte mātaṃgīpūjanaṃ hitam
22.23
ye
'rcayaṃti sthāpayitvā dhanaputrārthasiddhaye || sukhaṃ kīrti tathā''yuṣyaṃ yaśaḥ puṇyaṃ samāpnuyuḥ
22.24
vyādhayo nāśamāyāṃti cādityādyā
grahāḥ śubhāḥ || bhūtavetālaśākinyo jaṃbhādyāḥ pīḍayanti na
22.25
na jāyate tathā kvāpi pretādīnāṃ prapīḍanam || tato viprāḥ
prahṛṣṭāśca stutiṃ kartuṃ samudyatāḥ
22.26
śrīmātāṃ caiva śaktīśca mātaṃgīmastuvaṃstadā || śyāmalāṃ ca mahādevīṃ harṣeṇa mahatāyutā
22.27
viprā ūcuḥ || || mātastvamevamasmākaṃ rakṣikā sthānake bhava || daṃpatīnāṃ hitārthāya yathā nodvijate dvijāḥ
22.28
mātaṃgyuvāca || || tuṣṭāhaṃ vo mahābhāgāḥ stavenānena vo dvijāḥ || varayadhvaṃ varaṃ yadvo manasā samabhīpsitam
22.29
brāhmaṇā ūcuḥ
dāsyāmahe baliṃ devi yaste manasi vartate || asmākaṃ caiva dampatyo rakṣārthaṃ tvaṃ sthirā bhava
22.130
devyuvāca || || svasthāḥ saṃtu dvijāḥ sarve na
ca pīḍā bhaviṣyati || mayi sthitāyāṃ durdharṣā daityā ye'nye ca rākṣasāḥ
22.131
śākinībhūtapretāśca jaṃbhādyāśca grahāstathā || śākinyādigrahāścaiva
sarpā vyāghrādayastathā
22.32
pīḍayiṣyaṃti na kvāpi sthitāyāṃ mayi śāsane || mahotsavaṃ yaḥ kurute vivāhe samupasthite
22.33
daṃpatyo
śca hitārthaṃ hi pūjayenmāṃ sadā naraḥ || tasyāhaṃ sakalāṃ bādhāṃ nāśayiṣyāmyasaṃśayam
22.34
nādhayo vyādhayaścaiva na kleśo na ca saṃbhramaḥ
prāpyate paramaṃ saukhyaṃ yaśaḥ puṇyaṃ dhanaṃ sadā || nākāle maraṇaṃ tasya vātapittādikaṃ nahi
22.35
viprā ūcuḥ || || kena vā
vidhinā pūjā naivedyaṃ kīdṛśaṃ bhavet || dhūpaṃ ca kīdṛśaṃ mātaḥ kathaṃ pūjāṃ prakalpayet
22.36
śrīdevyuvāca || || śrṛyatāṃ me vaco viprā
patre caiva hiraṇmaye || likhitvā pūjayedyastu cirāyurdaṃpatī bhavet
22.37
athavā rājate patre kāṃsapatre'thavā punaḥ || aṣṭādaśabhujā devī
caṃdanena vicarcitā
22.38
śūrpaṃ śaraiḥ kare śvhānaṃ padmaṃ tu paramaṃ punaḥ || karttarīṃ kārayedekāṃ tūṇīraṃ ca dhanūṃṣi ca
22.39
carma pāśaṃ mudraraṃ ca
kāṃsālaṃ tomaraṃ tathā || śaṃkhaṃ cakraṃ gadāṃ śubhrāṃ muśalaṃ parighaṃ śubham
22.140
khaṭvāṃgaṃ badarīṃ caiva aṃkuśaṃ ca manoramam || aṣṭādaśāyudhairebhiḥ saṃyutā
bhuvaneśvarī
22.41
likhetsakuṃḍalāṃ devīṃ bāhūnūpurabhūṣitām || keyūramuktāpadmaiśca muṃḍamālābhiranvitām
22.42
mātṛkākṣaraparivṛtāmaṃgulīyaṃ
kasaṃyutām || nānābharaṇaśobhāḍhyāṃ likhitvā bhuvaneśvarīm
22.43
mātaṃgīmiti vikhyātāṃ pratiṣṭhārthaṃ dvijottamāḥ || candanena ca hṛdyena
puṣpaiścaiva prapūjayet
22.44
yakṣakadmamānīya mātaṃgīṃ pūjayetsudhīḥ || ghṛtena bodhayeddīpaṃ saptavarttiyutaṃ śubham
22.45
dhūpayedguggulenātha sājyenāti
sugaṃdhinā || nālikereṇa śubhreṇa dadyādarghyaṃ ca daṃpatī
22.46
pradakṣiṇāḥ prakurvīta caturaḥ sumanoramam || vastrāṃśukaṃ guṃṭhayitvā agre kṛtvā ca
daṃpatī
22.47
prokṣiṇīkṛtya mātaṃgyāḥ prāśya mādhvīkamuttamam || gītavāditranirghoṣairmātaṃgīṃ pūjayetsudhīḥ
22.48
suvāsinīstu tadrūpā
mātaṃgīsaṃbhavā iti || nṛtyaṃtī dampatī cāgre sarvopadravaśāṃtaye
22.49
naivedyaṃ vividhānnena aṣṭādaśavidhaṃ śubham || vaṭakāpūpikāḥ śubhrāḥ kṣīraṃ
śarkarayā yutam
22.150
ballākaraṃ varaṃ yūpā kṣitakulmāṣakaṃ tathā || sohālikā bhinnavaṭā lāpsikā padmacūrṇakam
22.51
śaiveyā vimalāstatra
parpaṭāḥ śālakādayaḥ || pūraṇaṃ tasya māsasya kuryācchubhraṃ manoramam
22.52
rājamāṣāḥ sūpacitāḥ kalpayettatra daṃpatī || pheṇikā ropi kāstatra
kuryāccaiva manoramāḥ
22.53
etānyaṣṭādaśānẏāni pakvānnāni prakalpayet || ājyaśarkarāyuktāni yuktāni śākasaṃcayaiḥ
22.54
rātrau jāgaraṇaṃ kāryaṃ suvāsinīṃ ca pūjayet || mukhāvalokanaṃ cājye kurvīyātāṃ ca dampatī
22.55
parasparaṃ hi kurvīta utpātapariśāṃtaye || evaṃ
vidhaṃ mayākhyātaṃ mātaṃgīpūjanaṃ śubham
22.56
na pūjayati yo mūḍhastasya vighnaṃ karoti sā || daṃpatyormaraṇaṃ cātha dhananāśaṃ mahābhayam
22.57
kleśaṃ rogaṃ tathā vahneḥ prādurbhāvaṃ prapaśyati || etasmātkāraṇādviprā mātaṃgīṃ pūjayetsudhīḥ
22.58
daṃpatīnāṃ ca sarveṣāṃdvijātīnāṃ ca śāsane || vaṇijāṃ
ca mahādevī nirvighnaṃ kurute sadā
22.59
tatheti caiva tairūkte punarvacanamabravīt || śrūyatāṃ brāhmaṇāḥ sarve vivāhādimahotsavam
22.160
madīyavacanaṃ
śrutvā tathā kuruta vai vidhim || vivāhakāle saṃprāpte daṃpatyoḥ saukhyahetave
22.61
nirvighnārthaṃ tu kartavyaṃ nijaiśca saha sevakaiḥ || aṃjanaṃ nayane kuryātsaṃ
baṃdhināṃ ca sarvaśaḥ
22.62
bhrūmadhyāttu prakarttavyamarddhacaṃdrasamākṛti || biṃduṃ tu kārayedviprāstasyopari manoharam
22.63
evaṃ kṛte tadā viprāḥ śubhraṃti
rbhavatinānyathā || putravṛddhikaraṃ caitattilakaṃ cārddhabiṃbakam || sarvavighnaharaṃ sarvadauḥsthyavyādhivināśanam
22.64
vyāsa uvāca || || tataḥ śāṃtāḥ
prajāḥ sarvā dharmāraṇye narādhipa || prasādāccaiva mātaṅgyā devyā vai satyamaṃdire
22.65
tato hṛṣṭahṛdā viprāḥ pūpūjuste vidheḥ sutām || mātaṃgyāśca praka
rttavyaṃ varṣevarṣe ca pūjanam
22.66
māghāsite tṛtīyāyāṃ bhakṣyabhojyādibhistathā || karṇāṭasya tathotpattiḥ punarjātā tu bhūtale
22.67
bhayāccaiva
hi tatsthānaṃ tyaktvā yāmyamagāttataḥ || gacchamānastadā daityo yakṣmārūpo hyabhāṣata
22.68
śrūyatāṃ bho dvijāḥ sarve dharmāraṇyanivāsinaḥ || vaṇijaśca
mahaccedaṃ madrākyaṃ paripālyatām
22.69
māghamāse hi matprītayā nirvighnārthaṃ sadā bhuvi || tridalena ca dhānyena mūlakena viśeṣataḥ
22.70
tila
tailena vā kuryātpuruṣo niyatavrataḥ || ekāśanaṃ hi kurute yakṣmaprītyai niraṃtaram
22.71
ābālyauvanenaiva vṛddhenāpīha sarvadā || varṣevarṣe prakartta
vyaṃ yakṣmaṇo vratamuttamam
22.72
yasmingṛhe hi yāvacca puruṣākārarūpiṇaḥ || tasyāhvayaṃ prakuryusta ekabhaktaratāḥ sadā
22.73
bālasyārthe tu
jananī kurute vratamuttamam || pitā vāpyathavā bhrātā yannimittaṃ vrataṃ caret
22.74
na ca tasya bhayaṃ kvāpi na vyādhirnaca baṃdhanam || bharturnimitte
strī kuryādaśakte tvitareṇa caṃ
22.75
evaṃ samādiśandaityaḥ satyamaṃdiramutsṛjan || gato'sau yāmyadigbhāga udadhestīra uttame
22.76
vipulaṃ deha
māsādya karṇāṭaḥ sa narādhipa || svanāmnā caiva taṃ deśaṃ sthāpayāmāsa cottamam
22.77
yasmiṃśca sarvavastūni dhanadhānyāni bhūriśaḥ || karṇāṭadeśaṃ taṃ
rājanparivārya ciraṃ sthitaḥ
22.78
dharmāraṇyakathāṃ puṇyāṃ kathitāṃ narasattama || śrīmātuścaiva māhātmyaṃ śṛṇvaṃti śrāvayaṃti ye
22.79
teṣāṃ kule kadā
cittu ariṣṭaṃ naiva jāyate || aputro labhate putrāndhanahīnastu saṃpadaḥ || āyurārogyamaiśvaryaṃ śrīmātuśca prasādataḥ
22.79.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāharūyāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye mātaṃgīkarṇāṭakopākhyānavarṇanaṃ nāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Moḍhapurāṇa — Sanskrit