Dharmaranyakhanda 33
Dharmāraṇyakhaṇḍa 33
- Language
- Sanskrit
Contents
- 33.79 — 1 part
33.1
sūta uvāca || || ataḥ paraṃ śṛṇudhvaṃ hi lohāmuraviceṣṭitam || baleḥ putraśatasyāpi katha
yiṣyāmi viśrutam
33.2
yathā tau bhrātarau vṛddhau prāptuḥ sthānamuttamam || tadāprabhṛti vairāgyaṃ daityo lohāsuro dadhau
33.3
kiṃ karomi kva gacchāmi
tapase sthānamuttamam || yasya pāraṃ na jānaṃti devatā munayo narāḥ
33.4
ko mayā''rādhyatāṃ devo hṛdi ciṃtayate bhṛśam || iti ciṃtayatastasya
matirjātā mahātmanaḥ
33.5
dadhau gaṃgāṃ svaśīrṣeṇa puṣpavaṃtau ca netrayoḥ || hṛdā nārāyaṇaṃ devaṃ brahmāṇaṃ kaṭimaṃḍale
33.6
iṃdrādyā devatāḥ sarve
yaddehe pratibiṃṃbitāḥ || prapaśyaṃti tadātmānaṃ bhāskaraḥ salile yathā
33.7
tamevārādhayiṣyāmi niraṃjanamakalmaṣaḥ || evaṃ kṛtvā matiṃ daitya
stapastepe suduṣkaram || bhīto janmabhayāddhorādduṣkaraṃ yanmahātmabhiḥ
33.8
aṃbubhakṣo vāyubhakṣaḥ śīrṇaparṇāśanastathā || divyaṃ varṣaśataṃ sāgraṃ
yadā tepe mahattapaḥ || tatastutoṣa bhagavāṃstriśūlavaradhārakaḥ
33.9
īśvara uvāca || || varaṃ vṛṇīṣva bhadraṃ te manasā yadabhīpsitam
lohāsura mayādeyaṃ tava nāsti tapobalāt
33.10
ityukto dānavastatra śaṃkarāgne vaco'bravīt
33.11
lohāsura uvāca || || yadi
tuṣṭosi deveśa varamekaṃ vṛṇomyaham || śarīrasyājaratvaṃ ca mā mṛtyorapi mebhayam
33.12
janmantyasminprabho bhūyātsthātavyaṃ hṛdaye mama || evamastu
śivaḥ prāha tatra taṃ dānaveśvaram
33.13
śarvalabdhavaro daivātpunastepe mahattapaḥ || ramye sarasvatītīre taraṇāya bhavārṇavāt
33.14
vatsarāṇāṃ sahasrāṇi prayutānyarbudāni ca || śaṃkate bhagavāniṃdro bhītastasya tapobalāt
33.15
mā me padacyutirbhūyāddaityallohāsurātkvacit
maghavāngupta rūpeṇa sametyāśramakānanam
33.16
tapobhaṃgaṃ prakurute kaṃpayitvā mahāsuram || tāḍayaṃti śarīre taṃ muṣṭibhistīkṣṇakarkaśaiḥ
33.17
atha tena ca daityena dhyānamutsṛjya vīkṣitam || iṃdreṇa tatkṛtaṃ sarvaṃ tapobalavināśanam
33.18
tasya tairabhavadyuddhamiṃdrādyairatha karkaśaiḥ || eka
sya bahubhiḥ sārddhaṃ devāste tena saṃyuge
33.19
rudhirāklinnadehā vai prahārairjarjarīkṛtāḥ || keśavaṃ śaraṇaṃ prāptā trāhi trāhīti bhāṣiṇaḥ
33.20
sūta uvāca || || devānāṃ vākyamākarṇya vāsudevo janārdanaḥ || yuyudhe keśavastena yuddhe varṣaśataṃ kila
33.21
tato nārāyaṇaṃ
tatra jigāya sa varojitaḥ || atha nārāyaṇo devo jito lohāsureṇa tu
33.22
maṃtrayāmāsa rudreṇa brahmaṇā ca punaḥpunaḥ || mīmāṃsitvā
trayo devāḥ punaryuddhasamudyamam
33.23
lohāsurasya daityasya vapurdṛṣṭvā punarnavam || mahadāsītpunaryuddhaṃ daityakeśavayostataḥ
33.24
na mamāra yadā
daityo viṣṇunā prabhaviṣṇunā || tarasā taṃ keśavo'pi pātayāmāsa bhūtale
33.25
uttānaṃ patitaṃ dṛṣṭvā pinākī parameśvaraḥ || dadhāra hṛdaye tasya
svarupaṃ rūpavarjitaḥ
33.26
kaṇṭhe tasthau tato brahmā tasya lohāsurasya ca || caraṇau pīḍayāmāsa svasthityā puruṣottamaḥ
33.27
atha daityaḥ
samuttasthau bhṛśaṃ baddhopi bhūtale || dṛṣṭvotthitaṃ tato daityaṃ pātayaṃtaṃ surottamān
33.28
uvāca divyayā vācā viraṃciḥ kamalāsanaḥ
33.29
brahmovāca || || lohāsura sadā rakṣa vācodharmamabhīkṣṇaśaḥ || tvayā yatprārthitaṃ rudrāttadeva samupasthitam
33.30
ahaṃ viṣṇuśca rudraśca
trayo'mī surasattamāḥ || tvaddehamupavekṣyāmo yāvadābhūtasaṃplavam
33.31
dānaveśa śivaprāptirbhāvabhaktyaiva jāyate || śivaṃ cālayituṃ buddhiḥ kathaṃ
tava bhaviṣyati
33.32
acalāṃścālayadyastu prāsādānbrāhmaṇānpurān || acireṇaiva kālena pātakenaiva lipyate
33.33
śmaśānavatparityājyaḥ
satyadharmabahiṣkṛtaḥ || satyavāgasi bhadraṃ te mā vicālaya devatāḥ
33.34
yena yātāstu pitaro yena yātāḥ pitāmahāḥ || tena mārgeṇa gaṃtavyaṃ
na colaṃghyā satāṃ gatiḥ
33.35
dānaveśa pitā te hi dadau lokatrayaṃ hareḥ || vākpāśabaddhaḥ pātāle rājyaṃ cakre mahīpatiḥ
33.36
tathā tvamasi
vākpāśācchinnabhaktisamanvitaḥ || bhūtale tiṣṭha daityeṃdra māvāgvaikalyamāpnuhi
33.37
varāṃste ca pradāsyāmo mā vicālyā hi devatāḥ
33.38
vyāsa uvāca || || tacchrutvā brahmaṇo vākyaṃ saṃtuṣṭo dānaveśvaraḥ || prāha prasannayā vācā brahmāṇaṃ keśavaṃ haram
33.39
lohāsura
uvāca || || vākpāśabaddhastiṣṭhāmi na punarbhavatāṃ bale || brahmā viṣṇuśca rudraśca trayo'mī surasattamāḥ
33.40
sthāsyaṃti ceccharīre me kiṃ na labdhaṃ
mayā tataḥ || idaṃ kalevaraṃ me hi samārūḍhaṃ tribhiḥ suraiḥ
33.41
bhūmyāṃ bhavatu vikhyātaṃ matprabhāvātsurottamāḥ
33.42
lohāsurasya vākyena harṣitā
stridaśāstrayaḥ || daduḥ pratyuttaraṃ tasmai brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
33.43
satyavākpāśato daityo na satyāccalito yataḥ || tena satyena saṃtuṣṭā dāsyā
maste manīpsitam
33.44
brahmovāca || || yathā snānaṃ brahmajñānaṃ dehatyāgo gayātale || dharmāraṇye tathā daitya dharmmeśvarapuraḥ sthite
33.45
kūpe tarpaṇakaṃ śrāddhaṃ śaṃsaṃti pitaro divi || saṃtuṣṭā piṃḍadānaina gayāyāṃ pitaro yathā
33.46
vāṃrchati tarpaṇaṃ kūpe dharmāraṇye viśuddhaye || dānaveṃdra
śarīraṃ tu tīrthaṃ tava bhaviṣyati
33.47
ekaviṃśativārāṃstu gayāyāṃ tarpaṇe kṛte || pitṝṇāṃ yā parā tṛptirjāyate dānavādhipa
33.48
dharmeśvara pura
stātsā tvekadā pitṛtarpaṇāt || syādvai daśaguṇā tṛptiḥ satyameva na saṃśayaḥ
33.49
pitṝṇāṃ piṃḍadānena akṣayyā tṛptirastivaha || śivarūpāṃtarāle
vai dharmāraṇye dharātale
33.50
śraddhayaiva hi karttavyāḥ śrāddhapiṃḍodakakriyāḥ || tathāṃtarāle cāsmāṃkaṃ śrāddhapiṃḍau viśeṣataḥ
33.51
tathā śarīre kvāpi
stāṃcitā satyo'si suvrata || triṣu lokeṣu duṣprāpaṃ satyaṃ te divi saṃsthitam
33.52
asmadvākyena satyena tattathā'surasattama || gayāsamadhikaṃ tīrthaṃ tava
jātaṃ dharātale
33.53
asmākaṃ sthitiravyagrā tava dehe na saṃśayaḥ || satyapāśena baddhāḥ sma dṛḍhameva tvayā'nagha
33.54
viṣṇuruvāca || || gayāprayāga
kasyā'pi phala samadhikaṃ smṛtam || caturdaśyāmamāvāsyāṃ lohayaṣṭyāṃ piṃḍadānataḥ
33.55
baliputrasya satyena mahatī tṛptiratra hi || mā kuruṣvātra
saṃdehaṃ tava dehe sthitā svayam
33.56
sarasvatī puṇyatoyā brahmalokātprayātyuta || plāvayiṣyaṃti dehāṃgaṃ mayā saha susaṃgatā
33.57
yathā vai dvārakā
vāso devastatra maheśvaraḥ || viraṃciryatra tīrthāni trīṇyetāni dharātale
33.58
bhaviṣyati ca pātāle svargaloke yamakṣaye || vikhyātānyasuraśreṣṭha pi
tṛṇāṃ tṛptihetave
33.59
athānyatsaṃpravakṣyāmi gāthāṃ pitṛkṛtāṃ parām || ājñārūpāṃ hi putrāṇāṃ tāṃ śṛṇuṣva mamānagha
33.60
pitara ūcuḥ|| śaṃkarasyā
grataḥ sthānaṃ rudralokapradaṃ nṛṇām || pāpadehaviśuddhayarthaṃ pāpenopahatātmanām
33.61
tasmiṃstilodakenāpi sadgatiṃ yāṃti tarpitāḥ || pitaro narakādvā
pi suputreṇa sumedhasā
33.62
gopradānaṃ praśaṃsaṃti tattatra pitṛmuktaye || pitrādikānsamuddiśya dṛṣṭvā rudraṃ ca keśavam
33.63
tilapiṇyākapiṃḍena tṛptiṃ
yāsyāmahe parām || caturdaśyāmamāvāsyāṃ tathā ca pitṛtarpaṇam
33.64
ajñātagotrajanmānastebhyaḥ piṃḍāṃstu nirvapet || te'pi yāṃti divaṃ sarve piṃḍe
datta iti śrutiḥ
33.65
sarvakāryāṇi saṃtyajya mānavaiḥ puṇyamīpsubhiḥ || prāpte bhādrapade māse gaṃtavyā lohayaṣṭikā || ajñātagotranāmnā tu piṃḍa
maṃtramimaṃ śṛṇu
33.66
pitṛvaṃśe mṛtā ye ca mātṛvaṃśe tathaiva ca || atītagotrajāstebhyaḥ piṃḍo'yamupatiṣṭhatu
33.67
viṣṇuruvāca || || anenaiva
tu maṃtreṇa mamāgre surasattama || kṣīṇe caṃdre caturdaśyāṃ nabhasye piṃḍamāharet
33.68
pitṛṇāmakṣayā tṛptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ || tilapiṇyākapiṃḍena
pitaro mokṣamāpnuyuḥ
33.69
kṣaṇatrayavinirmuktā mānavā jagatītale || bhaviṣyaṃti na saṃdeho lohayaṣṭyāṃ tilatarpaṇe
33.70
snātvā yaḥ kurute
cātra pitṛpiṃḍodakakriyāḥ || pitarastasyaḥ tṛpyaṃti yāvadbrahmadivāniśam
33.71
amāvāsyādinaṃ prāpya māsi bhādrapade saraḥ || brahmaṇo yaṣṭikāyāṃ
tu yaḥ kuryātpitṛtarpaṇam
33.72
pitarastasya tṛptāḥ syuryāvadābhūtasaṃplavam || teṣāṃ prasanno bhagavānādidevo maheśvaraḥ
33.73
asya tīrthasya
yātrāyāṃ matiryeṣāṃ bhaviṣyati || gokṣīreṇa tilaiḥ śvetaiḥ snātvā sārasvate jale
33.74
tarpayedakṣayā tṛptiḥ pitṝṇāṃ tasya jāyate || śrāddhaṃ caiva praku
rvīta saktubhiḥ payasā saha
33.75
amāvāsyādinaṃ prāpya pitṝṇāṃ modamicchukaḥ || rudratīrthe tato dhenuṃ dadyādvastrāṇi yamatīrthake
33.76
viṣṇu
tīrthe hiraṇyaṃ ca pitṝṇāṃ mokṣamicchukaḥ || vinākṣatairvinā darbhairvinā cāsanameva ca || vārimātrāllohayaṣṭyāṃ gayāśrāddhaphalaṃ labhet
33.77
sūta
uvāca || || etaddvaḥ kathitaṃ viprā lohāmuraviceṣṭitam || yacchrutvā brahmahā goghno mucyate sarvapātakaiḥ
33.78
ekaviṃśativārantu gayāyāṃ piṃḍa
pātane || tatphalaṃ samavāpnoti sakṛdasminplute sati
33.79
catuḥṣkoṭidvilakṣaṃ ca sahastraṃ śatameva ca || dhenavastena dattāḥ syurmāhātmyaṃ śṛṇu
yāttu yaḥ
33.79.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye lohāmuramāhātmyasaṃpū rtirnāmaikonatriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Moḍhapurāṇa — Sanskrit