Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 37

Dharmāraṇyakhaṇḍa 37

Language
Sanskrit

Contents

37.1

cha || || vyāsa uvāca || || tataśca rāmadūtāste natvā rāmamathābruvan || rāmarāma mahābāho varanārī śubhānanā

37.2

suvastrabhūṣābharaṇāṃ mṛduvākyaparāyaṇām || ekākinīṃ kraṃdamānāṃ dṛṣṭvā tāṃ vismitā vayam

37.3

samīpavartino bhūtvā pṛṣṭā sā surasundarī || kā tvaṃ
devi varārohe devī vā dānavī nu kim

37.4

rāmaḥ pṛcchati devi tvāṃ brūhi sarvaṃ yathātatham || tacchrutvā vacanaṃ rāmā sovāca madhuraṃ vacaḥ

37.5

rāmaṃ preṣayata bhadraṃ vo mama duḥkhāpahaṃ param

37.6

tadākarṇya tato rāmaḥ saṃbhramāttvarito yayau || dṛṣṭvā tāṃ duḥkhasaṃtaptāṃ svayaṃ duḥkhamavāpa saḥ || uvāca
vacanaṃ rāmaḥ kṛtāṃjalipuṭastadā

37.7

śrīrāma uvāca || || kā tvaṃ śubhe kasya parigraho vā kenāvadhūtā vijane nirastā || muṣṭaṃ dhanaṃ kena
ca tāvakīnamācakṣva mātaḥ sakalaṃ mamāgne

37.8

ityuktvā cātiduḥkhārto rāmo matimatāṃ varaḥ || praṇāmaṃ daṃḍavaccakre cakrapāṇirivāparaḥ

37.9

tayā
bhivaṃdito rāmaḥ praṇamya ca punaḥpunaḥ || tuṣṭyā parayā prītyā stuto madhurayā girā

37.10

paramātmanpareśāna duḥkhahārinsanatana || yadarthamavatāraste
tacca kāryaṃ tvayā kṛtam

37.11

rāvaṇaḥ kuṃbhakarṇaśca śakrajitpramukhāstathā || kharadūṣaṇatriśiromārīcākṣakumārakāḥ

37.12

asaṃkhyā nirjitā raudrā
rākṣasāḥ samarāṃgaṇe

37.13

kiṃ vacmi lokeśa sukīrttimadya te vedhāstvadīyāṃgajapadmasaṃbhavaḥ || viśvaṃ niviṣṭaṃ ca tato dadarśa vaṭasya patre hi yathā
vaṭo mataḥ

37.14

dhanyo daśaratho loke kauśalyā jananī tava || yayorjātosi goviṃda jagadīśa paraḥ pumān

37.15

dhanyaṃ ca tatkulaṃ rāma
yatra tvamāgataḥ svayam || dhanyā'yodhyāpurī rāma dhanyo lokastvadāśrayaḥ

37.16

dhanyaḥ so'pi hi vālmīkiryena rāmāyaṇaṃ kṛtam || kavinā
vipramukhyebhya ātmabuddhyā hyanāgatam

37.17

tvatto'bhavatkulaṃ cedaṃ tvayā deva supāvitam

37.18

narapatiriti lokaiḥ smaryate vaiṣṇavāṃśaḥ svayamasi
ramaṇīyaistvaṃ guṇairviṣṇureva || kimapi bhuvanakāryaṃ yadviciṃtyāvatīrya tadiha ghaṭayataste vatsa nirvighnamastu

37.19

stutvā vācātha rāmaṃ hi tvayi nāthe
nu sāṃpratam || śūnyā varte ciraṃ kālaṃ yathā doṣastathaiva hi

37.20

dharmāraṇyasya kṣetrasya viddhi māmadhidevatām || varṣāṇi dvādaśaihaiva jātāni duḥkhi
tāsmyaham

37.21

nirjanatvaṃ mamādya tvamuddharasva mahāmate || lohāsurabhayādrāma viprāḥ sarve diśo daśa

37.22

gatāśca vaṇijaḥ sarve yathāsthānaṃ
suduḥkhitāḥ || sa daityo ghātito rāma devaiḥ surabhayaṃkaraḥ

37.23

ākramyātra mahāmāyo durādharṣo duratyayaḥ || na te janāḥ samāyāṃti tadbhayādati
śaṃkitāḥ

37.24

adya vai dvādaśa samāḥ śūnyāgāramanāthavat || yasmācca dīrghikāyāṃ me snānadānodyato janaḥ

37.25

rāma tasyāṃ dīrghikāyāṃ
nipataṃti ca śūkarāḥ || yatrāṃganā bhartṛyutā jalakrīḍāparāyaṇāḥ

37.26

cikrīḍustatra mahiṣā nipataṃti jalāśaye || yatra sthāne supuṣpāṇāṃ prakaraḥ
pracuro'bhavat

37.27

tadvṛddhaṃ kaṃṭakairvṛkṣaiḥ siṃhavyāghrasamākulaiḥ || saṃcikīḍuḥ kumārāśca yasyāṃ bhūmau niraṃtaram

37.28

kumāryaścitrakāṇāṃ ca tatra krīḍaṃ
ti harṣitāḥ || akurvanvāḍavā yatra vedagānaṃ niraṃtaram

37.29

śivānāṃ tatra phetkārāḥ śrūyaṃte'tibhayaṃkarāḥ || yatra dhūmo'gnihotrāṇāṃ dṛśyate vai gṛhegṛhe

37.30

tatra dāvāḥ sadhūmāśca dṛśyaṃte'tyulbaṇā bhṛśam || nṛtyaṃte narttakā yatra harṣitā hi dvijāgrataḥ

37.31

tatraiva bhūtavetālā pretāḥ nṛtyaṃti
mohitāḥ || nṛpā yatra sabhāyāṃ tu nyaṣīdanmaṃtratatparāḥ

37.32

tasminsthāne niṣīdaṃti gavayā ṛkṣaśallakāḥ || āvāsā yatra dṛśyante dvijānāṃ
vaṇijāṃ tathā

37.33

kuṭṭimapratimā rāma dṛśyaṃtetra bilāni vai || koṭarāṇīha vṛkṣāṇāṃ gavākṣāṇīha sarvataḥ

37.34

catuṣkā yajñavedirhi socchrāyā
hyabhavatpurā || te'tra valmīkanicayairdṛśyaṃte pariveṣṭitāḥ

37.35

evaṃvidhaṃ nivāsaṃ me viddhi rāma nṛpottama || śūnyaṃ tu sarvato yasmānnivāsāya dvijā
gatāḥ

37.36

tena me sumahadduḥkhaṃ tasmāttrāhi nareśvara || etacchrutvā vaco rāma uvāca vadatāṃ varaḥ

37.37

śrīrāma uvāca || || na jāne
tāvakānviprāṃścaturdikṣu samāśritān || na teṣāṃ vedmayahaṃ saṃkhyāṃ nāmagotre dvijanmanām

37.38

yathā jñātiryathā gotraṃ yāthātathyaṃ nivedaya
tata ānīya tānsarvānsvasthāne vāsayāmyaham

37.39

śrīmātovāca || || brahmaviṣṇumaheśaiśca sthāpitā ye nareśvara || aṣṭādaśa
sahasrāṇi brāhmaṇā vedapāragāḥ

37.40

trayīvidyāsu vikhyātā loke'sminnamitadyute || catuṣṣaṣṭikagotrāṇāṃ vāḍavā ye pratiṣṭhitāḥ

37.41

śrīmātādāttrayīvidyāṃ loke sarve dvijottamāḥ || ṣaṭtriṃśacca sahasrāṇi vaiśyā dharmaparāyaṇāḥ

37.42

āryavṛttāstu vijñeyā
dvijaśuśrūṣaṇe ratāḥ || bahulāko nṛpo yatra saṃjñayā saha rājate

37.43

kumārāvaśvinau devau dhanado vyayapūrakaḥ || adhiṣṭhātrī tvahaṃ
rāma nāmnā bhaṭṭārikā smṛtā

37.44

śrīsūta uvāca || || sthānācārāśca ye kecitkulācārāstathaiva ca || śrīmātrā kathitaṃ sarvaṃ
rāmasyāgre purātanam

37.45

tasyāstu vacanaṃ śrutvā rāmo mudamavāpa ha || satyaṃsatyaṃ punaḥ satyaṃ satyaṃ hi bhāṣitaṃ tvayā

37.46

yasmātsatyaṃ tvayā proktaṃ tannāmnā nagaraṃ śubham || vāsayāmi jaganmātaḥ satyamaṃdirameva ca

37.47

trailokye khyātimāpnotu satyamaṃdiramu
ttamam

37.48

etaduktvā tato rāmaḥ sahasraśatasaṃkhyayā || svabhṛtyānpreṣayāmāsa viprānayanahetave

37.49

yasmindeśe pradeśe vā vane vā sari
ttastaṭe || parvate vā yathāsthāne grāme vā tatratatra ca

37.50

dharmāraṇyanivāsāśca yātā yatra dvijottamāḥ || arghapādaiḥ pūjayitvā śīghramānaya
tān tān

37.51

ahamatra tadā bhokṣye yadā drakṣye dvijottamān

37.52

vimānya ca dvijānetānāgamiṣyati yo naraḥ || sa me vadhyaśca daṃḍyaśca
nirvāsyo viṣayādvahiḥ

37.53

tacchrutvā dāruṇaṃ vākyaṃ duḥsahaṃ duḥpradharṣaṇam || rāmājñākāriṇo dūtā gatāḥ sarve diśo daśa

37.54

śodhitā
vāḍavāḥ sarve labdhāḥ sarve suharṣitāḥ || yathoktena vidhānena arghapādyairapūjayan

37.55

stutiṃ cakruśca vidhivadvinayācārapūrvakam || āmaṃtrya ca
dvijānsarvāṃnnāmavākyaṃ prakāśayan

37.56

tataste vāḍavāḥ sarve dvijāḥ sevakasaṃyutāḥ || gamanāyodyatāḥ sarve vedaśāstraparāyaṇāḥ

37.57

āgatā rāmapārśvaṃ ca bahumānapuraḥsarāḥ || samāgatāndvijāndṛṣṭvā romāṃcitatanūruhaḥ

37.58

kṛtakṛtyamivātmānaṃ mene dāśarathirnṛpaḥ
sa saṃbhramātsamutthāya padātiḥ prayayau puraḥ

37.59

karasaṃupuṭa kaṃ kṛtvā harṣāṃśca pratimuñcayan || jānubhyāmavaniṃ gatvā idaṃ vacanamabravīt

37.60

vipraprasādātkamalāvaro'haṃ vipraprasādāddharaṇīdharo'ham || vipraprasādājjagatīpatiśca vipraprasādānmama rāmanāma

37.61

ityevamuktā rāmeṇa vāḍa
vāste praharṣitāḥ || jayāśīrbhiḥ prapūjyātha dīrghāyuriti cābruvan

37.62

āvarjitāste rāmeṇa pādyārghyaviṣṭarādibhiḥ || stutiṃ cakāra viprāṇāṃ
daṇḍavatpraṇipatya ca

37.63

kṛtāṃjalipuṭaḥ sthitvā cakre pādābhivaṃdanam || āsanāni vicitrāṇi haimānyābharaṇāni ca

37.64

samarpayā
māsa tato rāmo daśarathātmajaḥ || aṃgulīyakavāsāṃsi upavītāni karṇakān

37.65

pradadau vipramukhyebhyo nānāvarṇāṃśca dhenavaḥ || ekaikaśata
saṃkhyākā ghaṭodhnīśca savatsakāḥ

37.66

savastrā baddhaghaṃṭāśca hemaśṛṃgavibhūṣitāḥ || rūpyakhurāstāmrapṛṣṭhīḥ kāṃsyapātrasamanvitāḥ

37.66.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye brahmanāradasaṃvāde satyamaṃdirasthāpana varṇanonāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)