Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 40

Dharmāraṇyakhaṇḍa 40

Language
Sanskrit

Contents

40.1

cha
nārada uvāca || || bhagavandevadeveśa sṛṣṭisaṃhārakāraka || guṇātīto guṇairyukto muktīnāṃ sādhanaṃ param

40.2

saṃsthāpya vedabhavanaṃ vidhivadvija
sattamān || kiṃ cakre raghunāthastu bhūyo'yodhyāṃ gatastadā

40.3

svasthāne brāhmaṇāstatra kāni karmāṇi cakrire || || brahmovāca || || iṣṭāpūrtaratāḥ
śāṃtāḥ pratigrahaparāṅmukhāḥ

40.4

rājyaṃ cakurvanasyāsya purodhā dvijasattamaḥ || uvāca rāmapuratastīrthamāhātmyamuttamam

40.5

prayāgasya ca
māhātmyaṃ triveṇīphalamuttamam || prayāgatīrthamahimā śukratīrthasya caiva hi

40.6

siddhakṣetrasya kāśyāśca gaṃgāyā mahimā tathā || vasiṣṭhaḥ kathayā
māsa tīrthānyanyāni nārada

40.7

dharmāraṇyasuvarṇāyā harikṣetrasya tasya ca || snānadānādikaṃ sarvaṃ vārāṇasyā yaṃvādhikam

40.8

etacchrutvā
rāmadevaḥ sa camatkṛtamānasaḥ || dharmāraṇye punaryātrāṃ kartukāmaḥ samabhyagāt

40.9

sītayā saha dharmajño gurusainyapuraḥsaraḥ || lakṣmaṇena saha
bhrātrā bharatena sahāyavān

40.10

śatrughnena parivṛto gato moherake pure || tatra gatvā vasiṣṭhaṃ tu pṛcchate'sau mahāmanāḥ

40.11

rāma
uvāca || || dharmāraṇye mahākṣetre kiṃ karttavyaṃ dvijottama || dānaṃ vā niyamo vātha snānaṃ vā tapa uttamam

40.12

dhyānaṃ vātha kratuṃ vātha
homaṃ vā japamuttamam || dānaṃ vā niyamaṃ vātha snānaṃ vā tapa uttamam

40.13

yena vai kriyamāṇena tīrthe'smindvijasattama || brahmaha
tyādipāpebhyo mucyate tadbravīhi me

40.14

vasiṣṭha uvāca || || yajñaṃ kuru mahābhāga dharmāraṇye tvamuttamam || dinedine koṭiguṇaṃ
yāvadvarṣaśataṃ bhavet

40.15

tacchrutvā caiva guruto yajñāraṃbhaṃ cakāra saḥ || tasminnavasare sītā rāmaṃ vyajñāpayanmudā

40.16

svāmi
npūrvaṃ tvayā viprā vṛtā ye vedapāragāḥ || brahmaviṣṇumaheśena nirmitā ye purā dvijāḥ

40.17

kṛte tretāyuge caiva dharmāraṇyanivāsinaḥ
viprāṃstānvau vṛṇuṣva tvaṃ taireva sādhako'dhvaraḥ

40.18

tacchrutvā rāmadevena āhūtā brāhmaṇāstadā || sthāpitāśca yathāpūrvamasminmohe
rake pure

40.19

taistvaṣṭādaśasaṃkhyākaistraividyairmehivāḍavaiḥ || yajñaṃ cakāra vidhivattairevāyatabuddhibhiḥ

40.20

kuśikaḥ kauśiko
vatsa upamanyuśca kāśyapaḥ || kṛṣṇātreyo bharadvājo dhāriṇaḥ śaunako varaḥ

40.21

māṃḍavyo bhārgavaḥ peṃgyo vātsyo laugākṣa eva ca
gāṃgāyanotha gāṃgeyaḥ śaunakaḥ śaunakastathā

40.22

brahmovāca || || ebhirvipraiḥ kratuṃ rāmaḥ samāpya vidhivannṛpaḥ || cakārāvabhṛthaṃ rāmo viprā
nsaṃpūjya bhaktitaḥ

40.23

yajñāṃte sītayā rāmo vijñaptaḥ suvinītayā || asyādhvarasya saṃpattau dakṣiṇāṃ dehi suvrata

40.24

mannāmnā ca puraṃ tatra
sthāpyatāṃ śīghrameva ca || sītāyā vacanaṃ śrutvā tathā cakre nṛpottamaḥ

40.25

teṣāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca sthānamekaṃ sunirbhayam || dattaṃ rāmeṇa sītāyāḥ
saṃtoṣāya mahībhṛtā

40.26

sītāpuramiriti khyātaṃ nāma cakre tadā kila || tasyādhidevyau varttete śāṃtā caiva sumaṃgalā

40.27

moherakasya
purato grāmadvādaśakaṃ puraḥ || dadau viprāya viduṣe samutthāya praharṣitaḥ

40.28

tīrthāṃtaraṃ jagāmāśu kāśyapīsaritastaṭe || vāḍavāḥ ke'pi nītāste
rāmeṇa saha dharmavit

40.29

dharmāṃlaye gataḥ sadyo yatra mālā kamaṃḍaluḥ || purā dharmeṇa sumahatkṛtaṃ yatra tapo mune

40.30

tadārabhya suvikhyātaṃ
dharmāṃlayamiti śrutam || dadau dāśarathistatra mahādānāni ṣoḍaśa

40.31

ye paṃcāśattadā grāmāḥ sītāpurasamanvitāḥ || satyamaṃdiraparyaṃtā raghunā
thena vai tadā

40.32

sītāyā vacanāttatra guruvākyena caiva hi || ātmano vaṃśavṛddhyarthaṃ dvijebhyo'dādraghūttamaḥ

40.33

aṣṭādaśasahasrāṇāṃ dvijā
nāmabhavatkulam || vātsyāyana upamanyurjātūkaṇryo'tha piṃgalaḥ

40.34

bhāradvājastathā vatsaḥ kauśikaḥ kuśa eva ca || śāṃḍilyaḥ kaśyapaścaiva
gautamaśchāṃdhanastathā

40.35

kṛṣṇātreyastathā vatso vasiṣṭho dhāraṇastathā || bhāṃḍilaścaiva vijñeyo yauvanāśvastataḥ param

40.36

kṛṣṇāyanopama
nyū ca gārgyamudgalamaukhakāḥ || pṛśiḥ parāśaraścaiva kauṃḍinyaśca tataḥ param

40.37

paṃcapaṃcāśadgrāmāṇāṃ nāmānyevaṃ yathākramam || sītāṃpuraṃ śrīkṣetraṃ ca
muśalī mudgalī tathā

40.38

jyeṣṭhalā śreyasthānaṃ ca daṃtālī vaṭapatrakā || rājñaḥ puraṃ kṛṣṇavāṭaṃ dehaṃ lohaṃ canasthanam

40.39

kohecaṃ caṃdanakṣetraṃ
thalaṃ ca hastināpuram || karpaṭaṃ kaṃjajahnavī vanoḍaphanaphāvalī

40.40

mohodhaṃ śamohoralī goviṃdaṇaṃ thalatyajam || cāraṇasiddhaṃ soṣṭrītrābhājyajaṃ
vaṭamālikā

40.41

godharaṃ māraṇajaṃ caiva mātramadhyaṃ ca mātaram || balavatī gaṃdhavatī īāmlī ca rājyajam

40.42

rūpāvalī bahudhanaṃ chatrīṭaṃ vaṃśajaṃ
tathā || jāyāsaṃtraṇaṃ gotikī ca citralekhaṃ tathaiva ca

40.43

dugdhāvalī haṃsāvalī ca vaiholaṃ cailajaṃ tathā || nālāvalī āsāvalī suhālī kāmataḥ
param

40.44

rāmeṇa paṃcapaṃcāśadgrāmāṇi vasanāya ca || svayaṃ nirmāya dattāni dvijebhyastebhya eva ca

40.45

teṣāṃ śuśrūṣaṇārthāya vaiśyānnāmo nyave
dayat || ṣaṭtriṃśacca sahastrāṇi śūdrāṃstebhyaścaturguṇān

40.46

tebhyo dattāni dānāni gavāśvavasanāni ca || hiraṇyaṃ rajataṃ tāmraṃ śraddhayā parayā mudā

40.47

nārada uvāca || aṣṭādaśasahasrāste brāhmaṇā vedapāragāḥ || kathaṃ te vyabhajangrāmānyannāmrotpannaṃ tathā vasu || vastrādyaṃ bhūṣaṇādyaṃ ca tanme kathaya suvra
tam

40.48

brahmovāca || || yajñāṃte dakṣiṇā yāvatsatvigbhiḥ svīkṛtā suta || mahādānādikaṃ sarvaṃ tebhya eva samarpitam

40.49

grāmāḥ sādhāraṇā
dattā mahāsthānāni vai tadā || ye vasaṃti ca yatraiva tāni teṣāṃ bhavatviti

40.50

vaśiṣṭhavacanāttatra grāmāste viprasātkṛtāḥ || raghūdvahena dhīreṇa nodva
saṃti yathā dvijāḥ

40.51

dhānyaṃ teṣāṃ pradattaṃ hi viprāṇāṃ cāmitaṃ vasu || kṛtāṃjalistato rāmo brāhmaṇānidamabravīt

40.52

yathā kṛtayuge viprāstre
tāyāṃ ca yathā purā || tathā cādyaiva varttavyaṃ mama rājye na saṃśayaḥ

40.53

yatkiṃciddhanadhānyaṃ vā yānaṃ vā vasanāni vā || maṇayaḥ kāṃcanādīṃśca
hemādīṃśca tathā vasu

40.54

tāmrādyaṃ rajatādīṃśca prārthayadhvaṃ mamādhunā || adhunā vā bhaviṣye vābhyarthanīyaṃ yathocitam

40.55

preṣaṇīyaṃ vācikaṃ
me sarvadā dvijasattamāḥ || yaṃyaṃ kāmaṃ prārthayadhvaṃ taṃ taṃ dāsyāmyahaṃ vibho

40.56

tato rāmaḥ sevakādīnādarātpratyabhāṣata || viprājñā nollaṃghanīyā seva
nīyā prayatnataḥ

40.57

yaṃyaṃ kāmaṃ prārthayaṃte kārayadhvaṃ tatastataḥ || evaṃ natvā ca viprāṇāṃ sevanaṃ kurute tu yaḥ

40.58

sa śūdraḥ svargamāpnoti dhana
vānputravānbhavet || anyathā nirdhanatvaṃ hi labhate nātra saṃśayaḥ

40.59

yavano mlecchajātīyo daityo vā rākṣasopi vā || yotra vighnaṃ karotyeva
bhasmībhavati tatkṣaṇāt

40.60

brahmovāca || || tataḥ pradakṣiṇīkṛtya dvijānrāmo'tiharṣitaḥ || prasthānābhimukho viprairāśīrbhirabhi
naṃditaḥ

40.61

āsīmāṃtamanuvrajya snehavyākulalocanāḥ || dvijāḥ sarve vinirvṛttā dharmāraṇye vimohitāḥ

40.62

evaṃ kṛtvā tato rāmaḥ
pratasthe svāṃ purīṃ prati || kāśyapāścaiva gargāśca kṛtakṛtyā dṛḍhavratāḥ

40.63

gurvāsanasamāviṣṭāḥ sabhāryā sasuhṛtsutāḥ || rājadhānīṃ tadā prāpa
rāmo'yodhyāṃ guṇānvitām

40.64

dṛṣṭvā pramuditāḥ sarve lokāḥ śrīraghunandanam || tato rāmaḥ sa dharmātmā prajāpālanatatparaḥ

40.65

sītayā
saha dharmātmā rājyaṃ kurvaṃstadā sudhīḥ || jānakyāṃ garbhamādhatta ravivaṃśodbhavāya ca

40.65.p1

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhi tāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye śrīrāmacandrakṛtadharmāraṇyatīrthakṣetrajīrṇoddhāravarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)