Dharmaranyakhanda 40
Dharmāraṇyakhaṇḍa 40
- Language
- Sanskrit
Contents
- 40.65 — 1 part
40.1
cha
nārada uvāca || || bhagavandevadeveśa sṛṣṭisaṃhārakāraka || guṇātīto guṇairyukto muktīnāṃ sādhanaṃ param
40.2
saṃsthāpya vedabhavanaṃ vidhivadvija
sattamān || kiṃ cakre raghunāthastu bhūyo'yodhyāṃ gatastadā
40.3
svasthāne brāhmaṇāstatra kāni karmāṇi cakrire || || brahmovāca || || iṣṭāpūrtaratāḥ
śāṃtāḥ pratigrahaparāṅmukhāḥ
40.4
rājyaṃ cakurvanasyāsya purodhā dvijasattamaḥ || uvāca rāmapuratastīrthamāhātmyamuttamam
40.5
prayāgasya ca
māhātmyaṃ triveṇīphalamuttamam || prayāgatīrthamahimā śukratīrthasya caiva hi
40.6
siddhakṣetrasya kāśyāśca gaṃgāyā mahimā tathā || vasiṣṭhaḥ kathayā
māsa tīrthānyanyāni nārada
40.7
dharmāraṇyasuvarṇāyā harikṣetrasya tasya ca || snānadānādikaṃ sarvaṃ vārāṇasyā yaṃvādhikam
40.8
etacchrutvā
rāmadevaḥ sa camatkṛtamānasaḥ || dharmāraṇye punaryātrāṃ kartukāmaḥ samabhyagāt
40.9
sītayā saha dharmajño gurusainyapuraḥsaraḥ || lakṣmaṇena saha
bhrātrā bharatena sahāyavān
40.10
śatrughnena parivṛto gato moherake pure || tatra gatvā vasiṣṭhaṃ tu pṛcchate'sau mahāmanāḥ
40.11
rāma
uvāca || || dharmāraṇye mahākṣetre kiṃ karttavyaṃ dvijottama || dānaṃ vā niyamo vātha snānaṃ vā tapa uttamam
40.12
dhyānaṃ vātha kratuṃ vātha
homaṃ vā japamuttamam || dānaṃ vā niyamaṃ vātha snānaṃ vā tapa uttamam
40.13
yena vai kriyamāṇena tīrthe'smindvijasattama || brahmaha
tyādipāpebhyo mucyate tadbravīhi me
40.14
vasiṣṭha uvāca || || yajñaṃ kuru mahābhāga dharmāraṇye tvamuttamam || dinedine koṭiguṇaṃ
yāvadvarṣaśataṃ bhavet
40.15
tacchrutvā caiva guruto yajñāraṃbhaṃ cakāra saḥ || tasminnavasare sītā rāmaṃ vyajñāpayanmudā
40.16
svāmi
npūrvaṃ tvayā viprā vṛtā ye vedapāragāḥ || brahmaviṣṇumaheśena nirmitā ye purā dvijāḥ
40.17
kṛte tretāyuge caiva dharmāraṇyanivāsinaḥ
viprāṃstānvau vṛṇuṣva tvaṃ taireva sādhako'dhvaraḥ
40.18
tacchrutvā rāmadevena āhūtā brāhmaṇāstadā || sthāpitāśca yathāpūrvamasminmohe
rake pure
40.19
taistvaṣṭādaśasaṃkhyākaistraividyairmehivāḍavaiḥ || yajñaṃ cakāra vidhivattairevāyatabuddhibhiḥ
40.20
kuśikaḥ kauśiko
vatsa upamanyuśca kāśyapaḥ || kṛṣṇātreyo bharadvājo dhāriṇaḥ śaunako varaḥ
40.21
māṃḍavyo bhārgavaḥ peṃgyo vātsyo laugākṣa eva ca
gāṃgāyanotha gāṃgeyaḥ śaunakaḥ śaunakastathā
40.22
brahmovāca || || ebhirvipraiḥ kratuṃ rāmaḥ samāpya vidhivannṛpaḥ || cakārāvabhṛthaṃ rāmo viprā
nsaṃpūjya bhaktitaḥ
40.23
yajñāṃte sītayā rāmo vijñaptaḥ suvinītayā || asyādhvarasya saṃpattau dakṣiṇāṃ dehi suvrata
40.24
mannāmnā ca puraṃ tatra
sthāpyatāṃ śīghrameva ca || sītāyā vacanaṃ śrutvā tathā cakre nṛpottamaḥ
40.25
teṣāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca sthānamekaṃ sunirbhayam || dattaṃ rāmeṇa sītāyāḥ
saṃtoṣāya mahībhṛtā
40.26
sītāpuramiriti khyātaṃ nāma cakre tadā kila || tasyādhidevyau varttete śāṃtā caiva sumaṃgalā
40.27
moherakasya
purato grāmadvādaśakaṃ puraḥ || dadau viprāya viduṣe samutthāya praharṣitaḥ
40.28
tīrthāṃtaraṃ jagāmāśu kāśyapīsaritastaṭe || vāḍavāḥ ke'pi nītāste
rāmeṇa saha dharmavit
40.29
dharmāṃlaye gataḥ sadyo yatra mālā kamaṃḍaluḥ || purā dharmeṇa sumahatkṛtaṃ yatra tapo mune
40.30
tadārabhya suvikhyātaṃ
dharmāṃlayamiti śrutam || dadau dāśarathistatra mahādānāni ṣoḍaśa
40.31
ye paṃcāśattadā grāmāḥ sītāpurasamanvitāḥ || satyamaṃdiraparyaṃtā raghunā
thena vai tadā
40.32
sītāyā vacanāttatra guruvākyena caiva hi || ātmano vaṃśavṛddhyarthaṃ dvijebhyo'dādraghūttamaḥ
40.33
aṣṭādaśasahasrāṇāṃ dvijā
nāmabhavatkulam || vātsyāyana upamanyurjātūkaṇryo'tha piṃgalaḥ
40.34
bhāradvājastathā vatsaḥ kauśikaḥ kuśa eva ca || śāṃḍilyaḥ kaśyapaścaiva
gautamaśchāṃdhanastathā
40.35
kṛṣṇātreyastathā vatso vasiṣṭho dhāraṇastathā || bhāṃḍilaścaiva vijñeyo yauvanāśvastataḥ param
40.36
kṛṣṇāyanopama
nyū ca gārgyamudgalamaukhakāḥ || pṛśiḥ parāśaraścaiva kauṃḍinyaśca tataḥ param
40.37
paṃcapaṃcāśadgrāmāṇāṃ nāmānyevaṃ yathākramam || sītāṃpuraṃ śrīkṣetraṃ ca
muśalī mudgalī tathā
40.38
jyeṣṭhalā śreyasthānaṃ ca daṃtālī vaṭapatrakā || rājñaḥ puraṃ kṛṣṇavāṭaṃ dehaṃ lohaṃ canasthanam
40.39
kohecaṃ caṃdanakṣetraṃ
thalaṃ ca hastināpuram || karpaṭaṃ kaṃjajahnavī vanoḍaphanaphāvalī
40.40
mohodhaṃ śamohoralī goviṃdaṇaṃ thalatyajam || cāraṇasiddhaṃ soṣṭrītrābhājyajaṃ
vaṭamālikā
40.41
godharaṃ māraṇajaṃ caiva mātramadhyaṃ ca mātaram || balavatī gaṃdhavatī īāmlī ca rājyajam
40.42
rūpāvalī bahudhanaṃ chatrīṭaṃ vaṃśajaṃ
tathā || jāyāsaṃtraṇaṃ gotikī ca citralekhaṃ tathaiva ca
40.43
dugdhāvalī haṃsāvalī ca vaiholaṃ cailajaṃ tathā || nālāvalī āsāvalī suhālī kāmataḥ
param
40.44
rāmeṇa paṃcapaṃcāśadgrāmāṇi vasanāya ca || svayaṃ nirmāya dattāni dvijebhyastebhya eva ca
40.45
teṣāṃ śuśrūṣaṇārthāya vaiśyānnāmo nyave
dayat || ṣaṭtriṃśacca sahastrāṇi śūdrāṃstebhyaścaturguṇān
40.46
tebhyo dattāni dānāni gavāśvavasanāni ca || hiraṇyaṃ rajataṃ tāmraṃ śraddhayā parayā mudā
40.47
nārada uvāca || aṣṭādaśasahasrāste brāhmaṇā vedapāragāḥ || kathaṃ te vyabhajangrāmānyannāmrotpannaṃ tathā vasu || vastrādyaṃ bhūṣaṇādyaṃ ca tanme kathaya suvra
tam
40.48
brahmovāca || || yajñāṃte dakṣiṇā yāvatsatvigbhiḥ svīkṛtā suta || mahādānādikaṃ sarvaṃ tebhya eva samarpitam
40.49
grāmāḥ sādhāraṇā
dattā mahāsthānāni vai tadā || ye vasaṃti ca yatraiva tāni teṣāṃ bhavatviti
40.50
vaśiṣṭhavacanāttatra grāmāste viprasātkṛtāḥ || raghūdvahena dhīreṇa nodva
saṃti yathā dvijāḥ
40.51
dhānyaṃ teṣāṃ pradattaṃ hi viprāṇāṃ cāmitaṃ vasu || kṛtāṃjalistato rāmo brāhmaṇānidamabravīt
40.52
yathā kṛtayuge viprāstre
tāyāṃ ca yathā purā || tathā cādyaiva varttavyaṃ mama rājye na saṃśayaḥ
40.53
yatkiṃciddhanadhānyaṃ vā yānaṃ vā vasanāni vā || maṇayaḥ kāṃcanādīṃśca
hemādīṃśca tathā vasu
40.54
tāmrādyaṃ rajatādīṃśca prārthayadhvaṃ mamādhunā || adhunā vā bhaviṣye vābhyarthanīyaṃ yathocitam
40.55
preṣaṇīyaṃ vācikaṃ
me sarvadā dvijasattamāḥ || yaṃyaṃ kāmaṃ prārthayadhvaṃ taṃ taṃ dāsyāmyahaṃ vibho
40.56
tato rāmaḥ sevakādīnādarātpratyabhāṣata || viprājñā nollaṃghanīyā seva
nīyā prayatnataḥ
40.57
yaṃyaṃ kāmaṃ prārthayaṃte kārayadhvaṃ tatastataḥ || evaṃ natvā ca viprāṇāṃ sevanaṃ kurute tu yaḥ
40.58
sa śūdraḥ svargamāpnoti dhana
vānputravānbhavet || anyathā nirdhanatvaṃ hi labhate nātra saṃśayaḥ
40.59
yavano mlecchajātīyo daityo vā rākṣasopi vā || yotra vighnaṃ karotyeva
bhasmībhavati tatkṣaṇāt
40.60
brahmovāca || || tataḥ pradakṣiṇīkṛtya dvijānrāmo'tiharṣitaḥ || prasthānābhimukho viprairāśīrbhirabhi
naṃditaḥ
40.61
āsīmāṃtamanuvrajya snehavyākulalocanāḥ || dvijāḥ sarve vinirvṛttā dharmāraṇye vimohitāḥ
40.62
evaṃ kṛtvā tato rāmaḥ
pratasthe svāṃ purīṃ prati || kāśyapāścaiva gargāśca kṛtakṛtyā dṛḍhavratāḥ
40.63
gurvāsanasamāviṣṭāḥ sabhāryā sasuhṛtsutāḥ || rājadhānīṃ tadā prāpa
rāmo'yodhyāṃ guṇānvitām
40.64
dṛṣṭvā pramuditāḥ sarve lokāḥ śrīraghunandanam || tato rāmaḥ sa dharmātmā prajāpālanatatparaḥ
40.65
sītayā
saha dharmātmā rājyaṃ kurvaṃstadā sudhīḥ || jānakyāṃ garbhamādhatta ravivaṃśodbhavāya ca
40.65.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhi tāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍe pūrvabhāge dharmāraṇyamāhātmye śrīrāmacandrakṛtadharmāraṇyatīrthakṣetrajīrṇoddhāravarṇanaṃ nāma pañcatriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Dharmāraṇyamāhātmya — Sanskrit
- Moḍhapurāṇa — Sanskrit