Pramāṇa · Search · About · API

Dharmaranyakhanda 43

Dharmāraṇyakhaṇḍa 43

Language
Sanskrit

Contents

43.1

vyāsa uvāca || || tataste brāhmaṇāḥ sarve pratyūcuḥ pavanātmajam || adhunā saphalaṃ janma
jīvitaṃ ca sujīvitam

43.2

adya no moḍhalokānāṃ dhanyo dharmaśca vai gṛhāḥ|| dhanyā ca sakalā pṛthvī yajñadharmā hyanekakaḥ

43.3

namaḥ śrīrāma
bhaktāya akṣavidhvaṃsanāya ca || namo rakṣaḥpurīdāhakāriṇe vajradhāriṇe

43.4

jānakīhṛdayatrāṇakāriṇe karuṇātmane || sītāviraha
taptasya śrīrāmasya priyāya ca

43.5

namo'stu te mahāvīra rakṣāsmānmajjataḥ kṣitau || namo brāhmaṇadevāya vāyuputrāya te namaḥ

43.6

namo'stu rāma
bhaktāya gobrāhmaṇahitāya ca || namostu rudrarūpāya kṛṣṇavaktrāya te namaḥ

43.7

aṃjanīsūnave nityaṃ sarvavyādhiharāya ca || nāgayajñopavī
tāya prabalāya namo'stu te

43.8

svayaṃ samudratīrṇāya setubaṃdhanakāriṇe

43.9

vyāsa uvāca || || stotreṇaivāmunā tuṣṭo vāyuputro'bravīddvi
caḥ|| śṛṇudhvaṃ hi varaṃ viprā yadvo manasi rocate

43.10

viprā ūcuḥ || || yadi tuṣṭo'si deveśa rāmājñāpālaka prabho || svarūpaṃ darśayasvādya
laṃkāyāṃ yatkṛtaṃ hare

43.11

tathā vidhvaṃsayādya tvaṃ rājānaṃ pāpakāriṇam || duṣṭaṃ kumārapālaṃ hi āmaṃ caiva na saṃśayaḥ

43.12

vṛttilopaphalaṃ sadyaḥ
prāpnuyāttvaṃ tathā kuru || pratītyarthaṃ mahābāho kiṃ vilaṃbaṃ vadasva naḥ

43.13

tvayi cittena dattena sa rājā puṇyabhāgrabhavet || pratyaye darśite vīra śāsanaṃ
pālayiṣyati

43.14

trayīdharmmaḥ pṛthivyāṃ tu vistāraṃ prāpayiṣyati || dharmadhīra mahāvīra svarūpaṃ darśayasva naḥ

43.15

hanumānuvāca
matsvarūpaṃ mahākāyaṃ na cakṣurviṣayaṃ kalau || tejora śimayaṃ divyamiti jānaṃtu vāḍavāḥ

43.16

tathāpi parayā bhaktyā prasanno'haṃ stavādibhiḥ
vasanāṃtaritaṃ rūpaṃ darśayiṣyāmi paśyata

43.17

evamuktāstadā viprāḥ sarvakāryasamutsukāḥ || mahārūpaṃ mahākāyaṃ mahāpucchasamākulam

43.18

dṛṣṭvā divyasvarūpaṃ taṃ hanumaṃtaṃ jaharṣire || kathaṃciddhairyamālaṃbya viprāḥ procuḥ śanaiḥ śanaiḥ

43.19

yathoktaṃ tu purāṇeṣu tattathaiva hi dṛśyate || uvāca sa
hi tānsarvāṃcchruśrūḥ pracchādya saṃsthitān

43.20

phalānīmāni gṛhlīdhvaṃ bhakṣaṇārthamṛṣīśvarāḥ || ebhistu bhakṣitairviprā hyatitṛptirbhaviṣyati

43.21

dharmmāraṇyaṃ vinā cādya kṣudhā vaḥ śāmyati dhruvam

43.22

vyāsa uvāca || || kṣudhākrāṃtaistadā vipraiḥ kṛtaṃ vai phalabhakṣaṇam || amṛtaprāśana
miva tṛptisteṣāmajāyata

43.23

na tṛṣā naiva kṣuccaiva viprāḥ saṃkliṣṭamānasāḥ || abhavansahasā rājanvismayāviṣṭacetasaḥ

43.24

tataḥ prāhvāṃjanīputraḥ
saṃprāpte hi kalau dvijāḥ || nāgamiṣyāmyahaṃ tatra muktvā rāmeśvaraṃ śivam

43.25

abhijñānaṃ mayā dattaṃ gṛhītvā tatra gacchata || tathyametatpratīyeta
tasya rājño na saṃśayaḥ

43.26

ityuktvā bāhumuddhṛtya bhujayorubhayorapi || pṛthagromāṇi saṃgṛhya cakāra puṭikādvayam

43.27

bhūrjapatreṇa saṃveṣṭya te
adādviprakakṣayoḥ || vāme tu vāmakakṣotthāṃ dakṣiṇotthāṃ tu dakṣiṇe

43.28

kāmadāṃ rāmabhaktasya anyeṣāṃ kṣayakāriṇīm || uvāca ca yadā rājā
brūte cihnaṃ pradīyatām

43.29

tadā pradīyatāṃ śīghraṃ vāmakakṣodbhavā puṭī || athavā tasya rājñastu dvāre tu puṭikāṃ kṣipa

43.30

jvālayati ca
tatsainyaṃ gṛhaṃ kośaṃ tathaiva ca || mahiṣyaḥ putrakāḥ sarvaṃ jvalamānaṃ bhaviṣyati

43.31

yadā tu vṛttiṃ grāmāṃcca vaṇijānāṃ baliṃ tathā || pūrvaṃ sthitaṃ tu
yatkiṃccittaddāsyati vāḍavāḥ

43.32

likhitvā niścayaṃ kṛtvāpyatha dadyātsa pūrvavat || karasaṃpuṭa kaṃ kṛtvā praṇamecca yadā nṛpaḥ

43.33

saṃprāpya
ca purā vṛttiṃ rāmadattāṃ dvijottamāḥ || tato dakṣiṇakakṣāsthakeśānāṃ puṭikā tviyam

43.34

prakṣipyatāṃ tadā sainyaṃ purāvacca bhaviṣyati
gṛhāṇi ca tathā kośaḥ putrapautrādayastathā

43.35

vahninā mucyamānāste dṛśyaṃte tatkṣaṇāditi || śrutvā'mṛtamayaṃ vākyaṃ hanumaṃtoditaṃ param

43.36

alabhanta mudaṃ viprā nanṛtuḥ prajagarbhṛśam || jayaṃ codayanke'pi prahasanti parasparam

43.37

pulakāṃkitasarvāṅgāḥ stuvanti ca muhurmuhuḥ
pucchaṃ tasya ca saṃgṛhya cucuṃbuḥ kecidutsukāḥ

43.38

brūte'nyo mama yatnena kāryaṃ niyatameva hi || anyo brūte mahābhāga mayedaṃ kṛtamityuta

43.39

tataḥ provāca hanumāṃścirātraṃ sthīyatāmiha || rāmatīrthasya ca phalaṃ yathā prāpsyatha vāḍavāḥ

43.40

tathetyuktyātha te viprā brahmayajñaṃ pracakrire
brahmaghoṣeṇa mahatā tadvanaṃ badhiraṃ kṛtam

43.41

sthitvā trirātraṃ te viprā gamane kṛtabuddhayaḥ || rātrau hanumato'gre ta idamūcuḥ subhaktitaḥ

43.42

brāhmaṇā ūcuḥ || || vayaṃ prātargamiṣyāmo dharmāraṇyaṃ sunirmalam || na vismārthyā vayaṃ tāta kṣamyatāṃkṣamyatāmiti

43.43

tato vāyusuto
rājanparvatānmahatīṃ śilām || bṛhatīṃ ca catuḥśālāṃ daśayojanamāyatīm

43.44

āstīrya prāha tānviprāñśilāyāṃ dvijasattamāḥ || rakṣyamāṇā
mayā viprāḥ śayīdhvaṃ vigatajvarāḥ

43.45

iti śrutvā tataḥ sarve nidrāmāpuḥ sukhapradām || evaṃ te kṛtakṛtyāstu bhūtvā suptā niśāmukhe

43.46

kṛpāluḥ sa ca rudrātmā rāmaśāsanapālakaḥ || rakṣaṇārthaṃ hi viprāṇāmatiṣṭhacca dharātale

43.47

vyāsa uvāca || || arddharātre tu
saṃprāpte sarve nidrāmupāgatāḥ || tātaṃ saṃpārthayāmāsa kṛtānugrahako bhavān

43.48

samīraṇa dvijānetānsthānaṃ svaṃ prāpayasva bhoḥ || tato nidrābhi
bhūtāṃstānvāyuputrapraṇoditaḥ

43.49

samuddhṛtya śilīṃ tāṃ tu pitā putreṇa bhārata || viśiṣṭo yāpayāmāsa svasthānaṃ dvijasattamān

43.50

ṣaḍbhirmāsaiśca yaḥ panthā atikrāṃto dvijātibhiḥ || tribhireva muhūrttaistu dharmāraṇyamavāptavān

43.51

bhramamāṇāṃ śilīṃ jñātvā vipra eko
dvijāyataḥ || vātsyagotrasamutpanno lokānsaṃgītavānkalam

43.52

gītāni gāyanoktāni śrutvā vismayamāyayuḥ || prabhāte suprasanne tu
udatiṣṭhanparasparam

43.53

ūcuste vismitāḥ sarve svapno'yaṃ vātha vibhramaḥ || sasaṃbhramāḥ samutthāya dadṛśuḥ satyamaṃdiram

43.54

aṃtarbuddhayā samālokya prabhāvo vāyujasya ca || śrutvā vedadhvaniṃ viprāḥ paraṃ harṣamupāgatāḥ

43.55

grāmīṇāśca tato lokā dṛṣṭvā tu
mahatīṃ śilām || adbhutaṃ menire sarve kimidaṃ kimidaṃ tviti

43.56

gṛhegṛhe hi te lokāḥ pravadaṃti tathādbhutam || brāhmaṇaiḥ pūrvyamāṇā sā
śilā ca mahatī śubhā

43.57

aśubhā vā śubhā vāpi na jānīmo vayaṃ kila || saṃvadaṃte tato lokāḥ parasparamidaṃ vacaḥ

43.58

vyāsa
uvāca || || tato dvijānāṃ te putrāḥ pautrāścaiva samāgatāḥ || ūcuste diṣṭyā bho viprā āgatāḥ pathikā dvijāḥ

43.59

te tu saṃtuṣṭamanasā
sanmukhāḥ prayayurmudā || pratyutthānābhivādābhyāṃ pariraṃbhaṇakaṃ tathā

43.60

āghrāṇakādīṃśca kṛtvā yathāyogyaṃ prapūjya ca || sarvaṃ vistārya kathitaṃ
śīghramāgamamātmanaḥ

43.61

tataḥ saṃpūjya tānsarvvāngaṃdhatāṃbūlakuṃkumaiḥ || śāṃtipāṭhaṃ paṭhaṃtaste hṛṣṭā nijagṛhānyayuḥ

43.62

ānaṃdāyā mahā
pīṭhe prātaḥ pāṃthāḥ samutthitāḥ || dadṛśuste mahāsthānaṃ sotkaṃṭhā harṣapūritāḥ

43.63

āścaryaṃ paramaṃ prāpuḥ kimetatsthānamuttamam || ayaṃtudakṣiṇa
dvāre śāṃtipāṭho'tra paṭhyate

43.64

gṛhā raṃmyāḥ pradṛśyaṃte śacīpatigṛhopamāḥ || prāsādāḥ kulamātṛṇāṃ dṛśyaṃte cāgniśobhanāḥ

43.65

evaṃ
bruvatsu vipreṣu mahāśaktiprapūjane || āgato brāhmaṇo'paśyattatra viprakadaṃbakam

43.66

harṣito bhāvitastatra yatra viprāḥ sabhāsadaḥ || uvāca diṣṭyā
bho viprā hyāgatāḥ pathikā dvijāḥ

43.67

pratyuttasthustato viprāḥ pūjāṃ gṛhītvā samāgatāḥ || pratyutthānābhivādau cākurvvaṃste ca parasparam

43.68

tete saṃpūjya vegāttu yathāyogyaṃ yathāvidhi || harīśvarasya yadvṛttaṃ viprāgre saṃprakāśitam

43.69

pathikānāṃ vacaḥ śrutvā harṣapūrṇā dvijottamāḥ
śāṃtipāṭhaṃ paṭhantaste hṛṣṭā nijagṛhānyayuḥ

43.70

vimṛśya militāḥ prātarjyotirvidbhiḥ pratiṣṭhitāḥ || brāhme muhūrtte cotthāya kānyakubjaṃ gatā
dvijāḥ

43.71

dolābhirvāhitāḥ kecitkecidaśvai rathaistathā || kecittu śivikārūḍhā nānāvāhanagāśca te

43.72

tatpuraṃ tu samāsādya gaṃgāyāḥ śobhane
taṭe || akurvvanvasatiṃ dhīrāḥ snānadānādikarmma ca

43.73

careṇa kenaciddṛṣṭāḥ kathitā nṛpasannidhau || aśvāśca bahuśo dolā rathāśca bahuśo
vṛṣāḥ

43.74

viprāṇāmiha dṛśyaṃte dharmmāraṇyanivāsinām || nūnaṃ te ca samāyātā nṛpeṇoktaṃ mamāgrataḥ

43.75

abhijñāpaya me pūrvaṃ preṣitāḥ
kapisaṃnidhau

43.75.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ tṛtīye brahmakhaṇḍa pūrvabhāge dharmmāraṇyamāhātmye brāhmaṇānāṃ pratyāgamana varṇanaṃ nāma saptatriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)