Halasyakhanda 10
Hālāsyakhaṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
10.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye taṭātakājananaṃ nāma
aṣṭamo'dhyāyaḥ
navamo'dhyāyaḥ
5. taṭātakāsundareśvara vivāhaḥ
agastyaḥbrahmaviṣṇuvādidevānāmahṛśyaḥ somasundaraḥ
svāṃśena liṅgānnirgatya sarvāvayavasundaraḥ
10.2
taṭāṭakāmudūhvāya svayaṃ pāṇḍyamahīpatiḥ
devaḥ sundarapāṇḍyo'bhūttāṃ līlāṃ varṇayāmyaham
10.3
taṭāṭakā kanyakā sā svayaṃ siṃhāsane sthitā
sāmrājyalakṣmīsaundaryalakṣmyabhinnaiva rājate
10.4
navaratnavicitreṇa kirīṭena sitena ca
chatreṇa cāmarābhyāṃ ca punaratyantaśobhitā
10.5
vicāradakṣaiḥ sacivaiḥ satataṃ saṃvṛtā satī
duṣṭānamapi śiṣṭānāṃ śikṣaṇaṃ rakṣaṇaṃ kramāt
10.6
karoti śāstranītyā ca rājyabhāraṃ dadhāti ca
yauvanaṃ prāpya kālena mātrā kāñcanamālayā
10.7
cintayāmāsa sā kanyā kadā bhartā bhaviṣyati
kadā vikṛtavakṣojaṃ nimagnaṃ ca bhaviṣyati
10.8
na labhyate'tra sthitayā mayā caitadabhīpsitam
diśāṃ ca vijayavyājāt bhrāntiḥ kāryā mayā dhruvam
10.9
iti niścitya manasā rathaiśca turagairgajaiḥ
senābhiratiśūrābhirmīnedhvajayutaṃ ratham
10.10
manovegasamairaśvaiḥ caturbhiścaśubhravarṇakaiḥ
śobhitaṃ cādhiruhyāśu yathā devo divākaraḥ
10.11
meruṃ pradakṣiṇīkṛtya tamassaṃharati prabhuḥ
tathā sarvāṇi deśāni durgamāni vanādibhiḥ
10.12
jitvā viṃśottaraśatavarṇayuktaṃ ca kāñcanam
vividhāni ca ratnāni vicitrāṃsturagān gajān
10.13
ambarāṇi vicitrāṇi bhūṣaṇānyadbhutāni ca
gandhadravyāṇi divyāni vastūni rasavanti ca
10.14
tattaddeśādhipairbhītyā pradattāni mahānti ca
upāyanāni sarvāṇi labdhvā kanyā taṭātakā
10.15
cakravāḷamahāśailaṃ kṛtvā prākāramadbhutam
svarājyasya dhanairdhānyaiḥ samṛddhasya suvastubhiḥ
10.16
lokapālapadaṃ jetumutsukā'tiparākramāt
śrīmatpañcākṣaraṃ mantraṃ samuccārya caturvidham
10.17
balaṃ vilokya tebhyaśca dadau divyaṃ parākramam
divyadṛṣṭiṃ khecaratvamapi devī taṭātakā
10.18
mahendrasya purīṃ pūrvaṃ parivṛtyāmarāvatīm
parābhavaṃ devatānāṃ kārayāmāsa kanyakā
10.19
tyaktvā vajraṃ vāhanaṃ ca natvā śakreṇa bhīruṇā
samarpitaṃ kalpavṛkṣaṃ kāmadhenuṃ pragṛhya ca
10.20
cintāmaṇikṛtāṃ mālāmamarāṇāṃ ca durlabhām
paścādagneḥ purīṃ jitvā pradattāni havirbhujā
10.21
divyavastrāṇi sarvāṇi mahādīptiyutāni ca
vāhanāni ca ratnāni kāñcanāni bahūni ca
10.22
gṛhlānugṛhya jvalanaṃ dharmarājapurīmatha
parākrameṇa jitvā taṃ mahābhogocitāni ca
10.23
nīlakauśeyakastūrīnīlaratnādikāni ca
anarghāṇi pragṛhyāśu mahādhīrā taṭātakā
10.24
nairṛtiṃ lokapālaṃ ca varuṇaṃ ca sadāgatim
kuberaṃ ca krameṇaiva jitvā tallokabhāñji ca
10.25
suvastūni samastāni samādāya taṭātakā
aiśānīndiśamālokya mahātejovartīṃ purīm
10.26
kailāsamadhyabhṛṅgasthāṃ śivenādhiṣṭhitāṃ purīm
jetuṃ taṭātakā devī gajāśvarathapattibhiḥ
10.27
bahiḥ prākāramāvṛtya rakṣiṇastān gaṇān bahūna
jitvā krameṇa sarvāṃśca prākārāṃśca kṣaṇena ca
10.28
prathamāvaraṇadvāre sthitaṃ taṃ nandikeśvaram
yuddhena devī jayati śivatulyaparākramam
10.29
yadā taṭātakā devī nirgatā digjayāya ca
tadānīmeva sahasā hālāsyeśo dayānidhiḥ
10.30
svayamaṃśena nirgatya mahāliṅgānmaheśvaraḥ
taptakāñcanasaṅkāśo mahātejassamanvitaḥ
10.31
saundaryasāgarodbhūtapūrṇacandranibhānanaḥ
taṭātakātisaundarya samānavaraveṣavān
10.32
ṣoḍaśābdākṛtiśśambhuḥ sarvalakṣaṇalakṣitaḥ
kirīṭakuṇḍalādyaiśca bhūṣaṇaissamalaṅkṛtaḥ
10.33
divyāmbarairdivyagandhaiḥdivyapuṣpaiḥ suśobhitaḥ
divyaṃ vimānamāruhya vṛṣabhadhvajacihnitam
10.34
sarvairadṛśyamānassan sundareśaḥ svamāyayā
taṭātakāyā devyāśca pāṇigrahaṇalolupaḥ
10.35
yatra yatra ca sā kanyā jayārthaṃ tvarayā yayau
hālāsyanātho bhagavān tatra tatra ca gacchati
10.36
yadā śaṃkarasāmīpyaṃ gatvā svasya parājayam
abhūdvaktuṃ samudyukto nandīśo gaṇanāyakaḥ
10.37
tadā'dṛśyatvamātmīyamāyayotthaṃ vihāya ca
āvirbhavati deveśaḥ puro nandīśvarasya ca
10.38
krandanto rakṣa rakṣeti kailāsataṭavāsinaḥ
nandinā śambhupādābje nipeturgaṇanāyakāḥ
10.39
tristanī kanyakā kācitsāyudhā'smān prabādhate
bhagavanśaraṇāpannān pāhi sadyaḥ kṛpānidhe
10.40
evaṃ gaṇeśvaraissarvaiḥ prārthitaḥ prāha sundaraḥ
tūṣṇīṃ bhavantastiṣṭhantu vijeṣyāmyahameva tām
10.41
iti tānnirbhayān kṛtvā tatpāṇigrahaṇotsukaḥ
gatvā taṭātakāṃ paśyan tasthau cāpadharo mudā
10.42
tasya darśanamātreṇa tasyāstu vikṛtaḥ kucaḥ
adṛśyatāṃ drutaṃ prāpa madagre vindhyaśailavat
10.43
nikaṭasthāssarva eva tāṃ dṛṣṭvā vismitāḥ sthitāḥ
sārdhaṃ gacchan mahāmantrī sumatiśca purātanaḥ
10.44
ayamevānaghe bhartā tavetyakathayadgṛhaḥ
śrutvā taṭātakā kanyā vilokyātyantasundaram
10.45
sundareśaṃ sundarāsyaṃ sundarāyatalocanam
sundarābhyāṃ bhujābhyāñca sundarāvayavaiḥ paraiḥ
10.46
samujjvalantaṃ sarvajñaṃ yuvānaṃ candraśekharam
atīva mohitā bhūtvā śaracāpau karasthitau
10.47
visṛjya ca mahatyā ca lajjayā vinatānanā
svapādāṅguṣṭhamudvīkṣya malayadhvajakanyakā
10.48
niścalā tiṣṭhati rathe pratimā citragā yathā
tadā nīpavanādhīśaḥ prāha devīṃ taṭātakām
10.49
anavadyākhilāṅgi tvāṃ svīcikīrṣuḥ samāgataḥ
tadarthamānukūlyañca kuru sadyassukanyake
10.50
iti devavacaśśrutvā rājaputrī taṭātakā
prāha pragalbhavacanā yuktiyuktaṃ vacastadā
10.51
pāṇḍyadeśe'sti madhurā purī purahara prabho
tatra tiṣṭhati manmātā malayadhvajabhūpateḥ
10.52
mahilā mahatā yuktā tapasā duścareṇa ca
tasyāḥ kāñcanamālāyā ājñayā matkaragrahaḥ
10.53
kartavyo bhavatā svāminniti samprārthitastayā
prāha nīpavanādhīśo malayadhvajakanyakām
10.54
ito'ṣṭame tu divase bhaviṣyatsomavāsare
anujñayā ca tanmātuḥ tvatpāṇigrahaṇaṃ mudā
10.55
kanyake'haṃ kariṣyāmi gaccha tvamavilambitam
ityuktvā preṣayitvā tāṃ kanyakāṃ svapurīṃ prati
10.56
svayamantardadhe śambhurjīvanmuktipureśvaraḥ
vikṛtorojavilayāt sadbhāvānāyakasya ca
10.57
atyantaprītahṛdayā sahasā madhurāpurīm
samprāpya sarvavṛttāntaṃ jananyai procya kanyakā
10.58
tayā samprītayā sārdhamāhūya sacivottamān
śāsanaṃ preṣayāmāsa sadyaḥ sarvamahībhujām
10.59
prapāṃ sarvatra vistīrṇāṃ lāṅgalībhirmahonnataiḥ
pūgaistālaiḥ kārayitvā vitānādyairalaṅkṛtām
10.60
sā''śu sampādayāmāsa sarvopakaraṇāni ca
ambarāṇi vicitrāṇi bhūṣaṇānyadbhutāni ca
10.61
pradadau kalpavṛkṣaśca devendreṇa purārpitaḥ
payodadhighṛtakṣaudraśarkarāpramukhañca yat
10.62
rasavastu ca tatsarvaṃ kāmadhenuḥ prayacchati
cintāmaṇiśca ratnāni vividhāni dhanāni ca
10.63
hiraṇyādīni sarvāṇi pradadāvakṣayāṇi ca
evaṃ samastasambhāraṃ kṛtvā sambhṛtamāśu ca
10.64
varāgamanamicchantī muhūrtāgamanañca sā
mahārājakumārī tāṃ madhurāṃ toraṇādibhiḥ
10.65
prapābhiḥ pūrṇakumbhaiśca pratidvāramalaṅkṛtām
kārayitvā kadā''yāti varaveṣadharo haraḥ
10.66
iti sañcintya sā śaśvanmātrā kāñcanamālayā
mahadaiśvaryasaṃyuktairmaṇṭapaiḥ parimaṇḍite
10.67
patākābhirdhvajaiśchatraiḥ muktādāmavitānakaiḥ
sarvatrālaṅkṛte harmye mahite maṅgalālaye
10.68
kanyāpureśvarī kanyā sukhenāraste taṭātakā
āyāte sumuhūrte tu kadambavananāyakaḥ
10.69
kalyāṇocitasaundaryaṃ vapuṣā parigṛhya ca
sarvairavayavaistattadbhūṣaṇairatisundaraiḥ
10.70
atyantasundarākāro bhagavān somasundaraḥ
mahāvṛṣabhamāruhya rajatādrimivāparam
10.71
makuṭena ca daṇḍena navaratnamayena ca
suśobhitena mahatā kuṇḍodaradhṛtena ca
10.72
pāṇḍareṇātapatreṇa vicitreṇa virājitaḥ
puro gatena mahatā gaṇānāṃ pravareṇa ca
10.73
sahasravadanaiśrśaṅkhān sahasraṃ caikakālataḥ
nānāvādyadhvanisamaṃ citraṃ dhvanayatā tadā
10.74
sahasravadanenāpi gaṇanāthena saṃyutaḥ
śūlāyudhaṃ svakīyañca dhārayitvā kareṇa ca
10.75
kumbhodareṇa balinā pṛṣṭhabhāgagatena ca
āvirbabhūva hā host hālāsrye hālāsryeśaḥ parātparaḥ
10.76
śaṅkukarṇamahākarṇaghaṇṭākarṇamukhairgaṇaiḥ
sthūlakarṇādibhirbhaktaiḥ pārvadaiḥ pramathaistadā
10.77
śivena preṣitairjñātvā śivakalyāṇamadbhutam
śriyā sārdhaṃ mahāviṣṇuḥ svakīyaiśca gaṇairapi
10.78
samāyāti mahāvegādvāhanena garutmatā
pitāmaho'pi devyā ca sarasvatyā samanvitaḥ
10.79
divyairmunigaṇaiḥ sārdhaṃ haṃsayānena cāyayau
devendro'pi śacīdevyā devavidyādharādibhiḥ
10.80
apsarobhirlokapālaiḥ sadyastatra samāyayau
merumukhyāḥ parvatāśca saptadvīpāśca sāgarāḥ
10.81
nadyo nadāśca vividhāḥ sthāvarā jaṅgamāni ca
vapūṃṣi dhṛtvā cāyānti sopahārāśśivotsave
10.82
devādīnāṃ kanyakāśca ratnaissampūritāni ca
kanatkanakapātrāṇi gṛhītvā karapallavaiḥ
10.83
śobhanāni ca gāyantyastadā tatra samāyayuḥ
taṭātakāśaṅkarayoḥ kalyāṇārthaṃ samāgataiḥ
10.84
munivṛndairdevavṛndaiḥ nibiḍā madhurā purī
taṭātakāyā rājñyāśca śāsanādbahavo nṛpāḥ
10.85
deśāntarātsamāyātāḥ tadā makuṭavardhanāḥ
svairamātyaiśca sahitāḥ sadyaḥ prāpurvṛṣadhvajam
10.86
sarve praṇamya sāṣṭāṅgaṃ sarvairdevaissamāgataiḥ
madhurāyā nagaryāstu kārayitvā pradakṣiṇam
10.87
tataśca bhavanadvāramāyāte vṛṣabhadhvaje
vavarṣuḥ puṣpavarṣāṇi devāśca parayā mudā
10.88
avatīryātha bhagavān vṛṣabhādvṛṣabhadhvajaḥ
nandihastaṃ samālambya vedikāmāruroha saḥ
10.89
navaratnālaṅkṛtāyāṃ kalpitāyāñca karburaiḥ
paṭṭavastrāvṛtāyāñca vedikāyāṃ niveśite
10.90
kaṭakābhyāṃ nūpurābhyāṃ maṇḍite tatpadāmbuje
mahatā tapasā'' cāryairapyadṛśye ca komale
10.91
saṃkṣālya himatoyaiśca sugandhairanulipya ca
sampūjya navaratnaiśca sauvarṇaiśca prasūnakaiḥ
10.92
nīrājanāni citrāṇi surastrībhiḥ kṛtāni ca
tadā kāñcanamālā sā kuṅkumodakamiśritān
10.93
muktāphalānyanarghāṇi gṛhītvā'ñjalinā mudā
devadevapadāmbhoje samarpyātha praṇamya ca
10.94
iti samprārthayāmāsa jīvanmuktipureśvaram
bhagavanmama putrīṃ tāṃ vidhinā pratigṛhya ca
10.95
tvaṃ ca pāṇḍyeśvaro bhūtvā rakṣa sarvāṃ vasundharām
mandasmitena tadvākyamaṅgīkṛtya dayānidhiḥ
10.96
vidhiviṣṇvoḥ pañcaśākhau tadā pārśvagayoḥ spṛśan
antaḥpuraṃ praviśyātha mahite maṇṭapottame
10.97
ratnairvicitrite haime mahāsiṃhāsane śubhe
upaviśyāpsarobhiśca kṛtanṛttamavekṣya ca
10.98
śrīmīnākṣīsundareśvaravivāhaḥ
saṃvṛto devavṛndaiśca stūyamāno munīśvaraiḥ
nāradādyairgīyamāno yadā netrotsavo babhau
10.99
tadā devī mahālakṣmīssamalaṅkṛtya kanyakām
strāpitāñca purā devyā sarasvatyā taṭātakām
10.100
pārśve niveśayāmāsa kadambavanavāsinaḥ
brahmā śivājñayā homamakarodasya sannidhau
10.101
mahāviṣṇurmahīpālā madaṃśā ityudīrya ca
svayamevākaroddhārāṃ mātrā kāñcanamālayā
10.102
udakena pradattena bhṛṅgārānnissṛtena ca
samantraṃ caiva māṅgalyaṃ sarvalokādimaṅgalam
10.103
babandha bandhure kaṇṭhe kaṇṭhabhūṣānirantare
tadā reje mahādevī latā kusumitā yathā
10.104
lājahomañca kanyāyāḥ padāropaṇamaśmani
saptadhā padavikṣepaṃ svayamevākarocchivaḥ
10.105
atha kuṅkumapaṅkena samāliptaiśca mauktikaiḥ
munibṛndairdevabṛndaiḥ kṛteṣvāśīrvacassu ca
10.106
kalatrakanyāputrādisamanvitasuparvaṇām
viṣṇvādīnāñca divyāni sarvāṇyābharaṇāni ca
10.107
ambarāṇyapyanarghāṇi durlabhāni varāṇi ca
datvā sampreṣayāmāsa madhurāpuranāyakaḥ
10.108
devaḥ pāṇḍyeśvaro jāto lokānāṃ bhāgadheyataḥ
tyaktvā śamyākamālāṃ ca dhṛtvā nīpapratānakam
10.109
kapardañca tirodhāya navaratnakirīṭavān
carmāmbaraṃ parityajya dhatte divyāmbaraṃ varam
10.110
bhūṣaṇānyapi santyajya bhujaṅgamakṛtāni ca
svarṇaratnavicitrāṇi dadhātyābharaṇāni ca
10.111
ātmīyamaṅgarāgaṃ ca bhasmanā parikalpitam
vihāya gandhapaṅkenākarodgātraṃ suśobhanam
10.112
vṛṣabhāṃkadhvajapaṭaṃ parityajya svalīlayā
svayaṃ mīnadhvajo bhūtvā babhau hālāsyanāyakaḥ
10.113
yaḥ kaścanāpi puruṣo bhāgyāccetpṛthivīpatiḥ
śivaliṅgārcanādeva cireṇa sukhamedhate
10.114
iti niścitya manasā pāṇḍyarāṭ somasundaraḥ
madhurāyāṃ madhyabhāge brahmasthāne'tipāvane
10.115
karṣaṇādipratiṣṭhāntaṃ kārayitvā vidhānataḥ
paścimābhimukhaṃ liṅgamihābhīṣṭapradeśvaram
10.116
pūjayāmāsa deveśo rājaveṣadharo haraḥ
taṭātakāyāḥ kalyāṇaṃ yasmiṃstu divase kṛtam
10.117
ihābhīṣṭapradaśśambhustaddine supratiṣṭhitaḥ
ātmīyamūlaliṅgasya śrīhālāsyeśvarasya ca
10.118
nityaṃ pūjā ca mahatī mahotsavamukhāni ca
naimittikāni karmāṇi bhavanti ca yathā tathā
10.119
svapratiṣṭhitaliṅgasya sadyo'bhīṣṭapradāyinaḥ
kārayāmāsa karmāṇi mahāvibhavavistaraiḥ
10.120
devādyaiḥ sthāpitānāñca liṅgānāṃ mahimā mahān
śivasthāpitaliṅgasya mahimotkarṣamadbhutam
10.121
ko vā varṇayituṃ śaktaḥ śaktastu śiva eva saḥ
ihābhīṣṭapradeśasya mahatīṃ mahimāmiti
10.122
budhvā nityaṃ sevate yassarvābhīṣṭamavāpnuyāt
līlā tatātakāyāśca vivāhākhyā ca pañcamī
10.123
mayā'dya samyakkathitā sarvasampatkarī sadā
sakṛcchravaṇamātreṇa sarvakalyāṇakāriṇī
Linked texts (4)
- Critical edition (BORI) — Sanskrit
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit