Halasyakhanda 11
Hālāsyakhaṇḍa 11
- Language
- Sanskrit
11.1
sarvopadravasaṃhartrī śrotṝṇāṃ paṭhatāṃ sadā
daśamo'dhyāyaḥ
6. rajatasabhānartanam
anādibhūtamātmīyaṃ paramānandatāṇḍavam
paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ nidānaṃ bhogamokṣayoḥ
11.2
hālāsyanātho bhagavān saccidānandavigrahaḥ
patañjalivyāghrapādapramukhānāṃ mahātmanām
11.3
bhaktānāṃ darśayāmāsa līlayā citrayā yayā
tāmidānīmahaṃ vakṣye śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ
11.4
kalyāṇārthaṃ samāyātā bhūpā makuṭavarddhanāḥ
somavaṃśaprasūtāśca sūryavaṃśasamudbhavāḥ
11.5
munīśvarāśca rājendraścānye ye ca bubhukṣitāḥ
te sarve tasthire tatra maṇḍapeṣu yathāsukham
11.6
madhyaṃ gate sahasrāṃśau sundareśamahībhujaḥ
anujñayā mahendrādyāḥ kartuṃ mādhyāhnikakriyāḥ
11.7
hemapadmākaraṃ tīrthaṃ prāpya saṃsnāya sādaram
snānaṃ samantramāgneyaṃ tataḥ kṛtvā vidhānataḥ
11.8
tarpayitvā devatādīn kuśākṣatatilodakaiḥ
tattīrasthaṃ vighnarājaṃ natvā siddhivināyakam
11.9
devīṃ natvā sumīnākṣīṃ hālāsyeśaṃ praṇamya ca
tato bhūpāladeveśaṃ praṇipatya tadājñayā
11.10
sarveṣu teṣu gacchatsu bhoktuṃ bhojanamaṇḍapam
patañjaliriti khyātaḥ parameśvarabhaktimān
11.11
vyāghrapādena mitreṇa tadā sveṣṭaṃ vyajijñapat
parātparatareśāna parameśvara bhāskara
11.12
padmayoniśiraśchedaparyāptikarapaṅkaja
bhaktābhaktaparicchedarahitāhvayapaddhate
11.13
carācarāṇāṃ bhūtānāṃ sṛṣṭisthityantakāraṇa
kāñcane sadasi khyātaṃ tava tāṇḍavamanvaham
11.14
dṛṣṭvā'haṃ niyamenaiva bhojanañca karomyataḥ
kiṃ kartavyaṃ mayodānīmevamāha patañjaliḥ
11.15
prāha gambhīrayā vācā hālāsyeśo maheśvaraḥ
sundaranāyakaḥidaṃ madīyaṃ hālāsyaṃ kṣetramatyantapāvanam
11.16
viśvarūpavidhātuśca dvādaśāntamudīritam
cidambaraṃ hṛdākāśaṃ viśvarūpasya vedhasaḥ
11.18
tataścidambarānmukhyaṃ viddhi kṣetramidaṃ mune
atra nṛttamapi mukhyamadbhutaṃ bhuktimuktikaramiṣṭasiddhidam
dvādaśāntakakadambakānane darśayāmi sahasā vilokaya
evamuktavatīśe'tha śrīmaddhālāsyanāyake
11.19
patañjalirbhāṣyakartā prāha taṃ devanāyakam
patañjaliḥjīvanmuktipurīnātha karuṇākara śaṅkara
11.20
hālāsyaṃ dvādaśāntasthaṃ virāḍrūpaprajāpateḥ
hṛtpuṇḍarīkaṃ samproktaṃ puṇḍarīkapuraṃ tvayā
11.21
anyāni yāni mukhyāni kailāsapramukhāni ca
tāni tasya vidhātuśca santyādhāreṣu keṣu ca
11.22
kṛpayā kathayāsmākaṃ kadambavanasundara
iti tasya vacaḥ śrutvā prāha sundaranāyakaḥ
11.23
patañjale mahāvidvan tvayā pṛṣṭaṃ jagaddhitam
kathayāmi krameṇāhaṃ bhāvanārthaṃ mahātmanām
11.24
brahmāṇḍaṃ brahmaṇo gātraṃ jānīyānmatimān janaḥ
kaṭyadhaḥ saptapātālaṃ tadūrdhve saptalokakāḥ
11.25
aṅguṣṭhe prapade gulphe jaṅghāyāṃ jānudeśake
ūrumadhye corumūle pātālāne sthitāni hi
11.26
bhūrādisaptalokāśca mūlādhārādiṣu kramāt
ādhāreśu ca tiṣṭhanti brahmarandhrāntakeṣu ca
11.27
mūlādhārasthabhūloke sarvalokagatāni ca
malliṅgāni ca madbhakttānugrahārthaṃ madicchayā
11.28
sadā kurvanti sānnidhyaṃ tathā'pi matimān janaḥ
bhūrādisaptalokeṣu tadādhārakeṣu ca
11.29
bhāvayettāni liṅgāni svaśarīragateṣu ca
mūlādhāraṃ viriṃcasya prathitaṃ kamalāliyaḥ
11.30
ahameva tyāgarājastatra tiṣṭhāmi sādaram
svādhiṣṭhānaṃ vidhātuśca gajāraṇyaṃ mahāsthalam
11.31
jambunātho hyahaṃ tatra nivasāmi mudānvitaḥ
viśvasṛṇmaṇipūraṃ ca hyanalācalanāmakam
11.32
analācalanātho'haṃ bhaktānāmabhīṣṭasiddhidaḥ
hṛtpuṇḍarīkaṃ dhātuśca cidambaramudīritam
11.33
sabhāpatirahaṃ tatra prayacchāmi sadīipsatam
śrīmaddakṣiṇakailāso viśuddhisthānamadbhutam
11.34
kālahastīśvarastatra tiṣṭhāmyahamabhīṣṭadaḥ
vārāṇasī mahākṣetramājñāsthānaṃ svayaṃbhuvaḥ
11.35
viśvanāthābhidhastatra sthitvā muktiṃ dadāmyaham
brahmaṇo brahmarandhraṃ tu śrīkailāsaṃ mahatsthalam
11.36
śrīkaṇṭhaparameśo'haṃ tatra sānnidhyakṛtsadā
ādhārātītamavyaktaṃ hālāsyaṃ dvādaśāntakam
11.37
atrāhaṃ sundareśākhyaḥ sarvānugrahatatparaḥ
sthānānāmādibhūtatvādviśiṣṭaṃ paramādbhutam
11.38
dvādaśānte mama pade jīvanmuktipuraṃ sthitam
yathā paraśivaścāhaṃ jagato mūlakāraṇam
11.39
tathā madīyakṣetrāṇāṃ hālāsyaṃ mūlakāraṇam
madīyānāṃ ca mūrtīnāṃ mūrtistāṇḍavamaṇḍitā
11.40
paramā pāvanī proktā sā'pi sthānaviśeṣataḥ
atyantamahatī śuddhā vedāntaiḥ pratipāditā
11.41
ādhārāṇāṃ samastānāṃ dvādaśāntaṃ mahattaram
dvādaśānte śivakṣetre tāṇḍavaṃ ca mahattaram
11.42
dvādaśāntasthamavyaktaṃ jyotirmayamanādimat
yogibhirdhyānagamyaṃ tattāṇḍavaṃ tatra bhāvayet
11.43
evaṃbhūtaṃ mahānṛttaṃ tatvātītaṃ parātparam
niṣkalaṃ sakalaṃ cāstu paśya paśya patañjale
11.44
ityuktvā sundarādhīśaḥ śambhustāṇḍavatatparaḥ
prāsādasya purobhāge ramye mahati maṇḍape
11.45
sabhāṃ saṅkalpamātreṇa kṛtvā raupyamayīṃ śubhām
ratnairvicitravedyāṃ tu navaratnavinirmite
11.46
sauvarṇe bhadrapīṭhe ca prabhāmaṇḍalamaṇḍite
kṛtvā kopoparaktākṣamapasmāramadhomukham
11.47
tasyopari mahādeve lokānāmabhayapradaḥ
dakṣiṇaṃ pādamāsthāya kiñcitkuñcitamunnatam
11.48
anugrahakaraṃ vāmapādaṃ kṛtvā dayānidhiḥ
atyantasundarākāro daśadorbhirvirājitaḥ
11.49
abhayapradahastaṃ ca kṛtvā śūlena śobhitam
prasṛtaṃ varadaṃ pāṇimalaṅkṛtyāhipāśataḥ
11.50
ḍamaruṃ ca śaraṃ khaḍgaṃ paraśuṃ dakṣiṇaiḥ karaiḥ
kṛśānuṃ kārmukaṃ kheṭaṃ daṇḍaṃ hastairadakṣiṇaiḥ
11.51
dadhānassanmahādevastripurāntaka īśvaraḥ
gaṅgācandrakalābhyāṃ ca virājitakapardavān
11.52
nāgayajñopavītī ca trilocanadharo haraḥ
śaraccandrāṃśudhavalassarvābharaṇabhūṣitaḥ
11.53
dhvanayantyā tadā tālaṃ devyā sādaramīkṣitaḥ
patañjalimukhānāṃ ca munīndrāṇāṃ muhurmuhuḥ
11.54
darśayāmāsa bhagavān sundareśaḥ svatāṇḍavam
dṛṣṭvā patañjalivyāghrapādamukhyairmunīśvaraiḥ
11.55
pulakāṅkitasarvāṅgaḥ sānandajalalocanaḥ
bhaktyā gadgadayā vācā stotraṃ cakre munīśvaraḥ
11.56
śrīpatañjalikṛtaṃ rajatasabheśastotram
patañjaliḥ -
suvarṇapadminītaṭāntadivyaharmyavāsine
suparṇavāhanapriyāya sūryakoṭitejase
aparṇayā vihāriṇe phaṇādharendradhāriṇe
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave
11.57
sutuṅgabhaṅgajahnujāsudhāṃśukhaṇḍamaulaye
pataṅgapaṅkajāsuhṛtkṛpīṭayonicakṣuṣe
bhujaṅgarājakuṇḍalāya puṇyaśālibandhave
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave
11.58
caturmukhānanāravindavedagītabhūtaye
caturbhujānujāśarīraśobhamānamūrtaye
caturvidhārthadānaśauṇḍatāṇḍavasvarūpiṇe
sadā namaḥ śivāya te sadāśivāya śambhave
11.59
śaranniśākaraprakāśamandahāsamañjulā -
dharapravālabhāsamānavaktramaṇḍalaśriye
karasphuratkapālamuktaviṣṇuraktapāyine
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave
11.60
sahasrapuṇḍarīkapūjanaikaśūnyadarśanāt
sahasranetrakalpitārcanācyutāya bhaktitaḥ
sahasrabhānumaṇḍalaprakāśacakradāyine
sadā namaśśivāya te sadā śivāya śambhave
11.61
rasārathāya ramyapatrabhṛdrathāṅgapāṇaye
rasādharendracāpa śiñjinīkṛtānilāśine
svasārathīkṛtājanugnavedarūpavājine
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave
11.62
atipragalbhavīrabhadrasiṃhanādagarjita -
śrutiprabhītadakṣayāgabhoginākasadmanām
gatipradāya garjitākhilaprapañcasākṣiṇe
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave
11.63
mṛkaṇḍusūnurakṣaṇāvadhūtadaṇḍapāṇaye
sugaṇḍamaṇḍalasphuratprabhājitāmṛtāṃśave
akhaṇḍabhogasampadarthilokabhāvitātmane
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave
11.65
madhuripuvidhiśakramukhyadevaiḥ api niyamārcitapādapaṅkajāya
kanakagiriśarāsanāya tubhyaṃ rajatasabhāpataye namaśśivāya
hālāsyanāthāya maheśvarāya hālāhalālaṅkṛtakandharāya
mīnekṣaṇāyāḥ pataye śivāya namo namassundaratāṇḍavāya
11.66
iti stutvā mahādevaṃ somasundaratāṇḍavam
daṇḍavatsannidhau natvā bhaktyā paravaśo'bhavat
11.67
tatastāṇḍavamūrtistaṃ śivaḥ prāha munīśvaram
uttiṣṭhottiṣṭha madbhakta varaya tvadabhīpsitam
11.68
tat prayacchāmyahaṃ sadyaḥ prārthaya tvaṃ patañjale
iti śrutvā sundareśavacanaṃ sa patañjaliḥ
11.69
avilambitamutthāya prārthayāmāsa sāñjaliḥ
bhagavan devadeveśa tvadīyamidamadbhutam
11.70
tāṇḍavaṃ ca sadākālaṃ draṣṭumicchāmi śaṅkara
antardhānaṃ vihāyātra sānnidhyaṃ dayayā kuru
11.71
puṇḍarīkapure pūrvaṃ vyāghrapādayutastvaham
saṃsnāya śivagaṅgāyāṃ nityakṛtyaṃ vidhāya ca
11.72
mūlanāthaṃ mahāliṅgaṃ paripūjya subhaktitaḥ
sabhānāthaṃ hṛdākāśe ciraṃ dhyātvā sukhaṃ sthitaḥ
11.73
tatpuṇyaparipākena tvattāṇḍavamidaṃ param
vyāghrapādena mitreṇa cānyairapi munīśvaraiḥ
11.74
mayā dṛṣṭamabhūdyasmātkṛtārtho'smi na saṃśayaḥ
iti vijñāpito devo bhagavān bhaktavatsalaḥ
11.75
kṛpayā vīkṣya bhaktaṃ taṃ patañjalimabhāṣata
īśvaraḥ -
tvayā yatprārthitaṃ vidvan tattathaiva bhaviṣyati
11.76
sadā madbhaktiyuktastvaṃ bhaktānāmagraṇīrbhava
yadyadicchanti me bhaktāstrailokye'pi ca durlabham
11.77
tattatsadyassādhayiṣye vratametatsadā mama
madīyāṃ mahatīmetāṃ mūrtiṃ tāṇḍavatatparām
11.78
dvādaśānte pade dhyātvā tiṣṭha tvaṃ mama sannidhau
hiraṇyagarbhaḥ paramassarveṣāṃ jagatāṃ mune
11.79
brahmaṇaśca paro viṣṇurviṣṇorapi haraḥ paraḥ
īśvarastu harācchreṣṭhaḥ īśvarācca sadāśivaḥ
11.80
sadāśivātparo bindubindornādaḥ paraḥ smṛtaḥ
paranādāt parā śaktiḥ parāśakteḥ paraśśivaḥ
11.81
etāni nava tattvāni līyante yatra vastuni
tadvastu dvādaśāntasthaṃ paramānandatāṇḍavam
11.82
tasmāttāṇḍavamūrtestu paraṃ kiṃcinna hi dhruvam
iti sañcintya matimānanyatsarvaṃ vihāya ca
11.83
bhāvayedbhogamokṣārthaṃ mūrtiṃ tāṇḍavatatparām
sūkṣmapañcākṣarākhyasya praṇavasya mahāmanoḥ
11.84
mahātāṇḍavamūrtteśca pañcakṛtyavidhāyinaḥ
vācyavācakasambandho nitya eva na saṃśayaḥ
11.85
tasmātsamaṣṭibhūtasya vedamūlamahāmanoḥ
artho'hameva vyaṣṭeśca brahmādyā devatāḥ smṛtāḥ
11.86
dvādaśānte mama pade mamedaṃ tāṇḍavaṃ kṣaṇam
ye dhyāyanti ca te sarve jīvanmuktā na saṃśayaḥ
11.87
yo vā ko vā puṇyayogānmadhyejanma sakṛjjanaḥ
darśayedyadi mannṛttaṃ bhuktimuktyossa bhājanam
11.88
tvayā kṛtamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhet bhaktisaṃyutaḥ
tasyāyurdīrghamārogyaṃ sampadaśca dadāmyaham
11.89
māsottame mārgaśīrṣe mannakṣatre ca puṇyade
yaḥ kaścitsvarṇapadminyāṃ bhāskare'nudite sati
11.90
saṃstrāya darśayedyatra mama sundaratāṇḍavam
sarvapāpavinirmuktassarvaiśvaryasamanvitaḥ
11.91
iha bhuktvā'khilān bhogānante sāyujyamāpnuyāt
hemapadmākare tīrthe saṃsnāya prativāsaram
11.92
sumīnākṣīṃ mahādevīṃ mahāliṅgaṃ madīyakamra
pradakṣiṇanamaskārastotraissantoṣya bhaktimān
11.93
sabhāṃ raupyamayīṃ prāpya mahāmaṇḍapamadhyagām
madīyāṃ mahatīṃ nityāṃ mūrtiṃ tāṇḍavamaṇḍitām
11.94
praṇipatya ca manmantramaṣṭottarasahasrakam
madagrastho japedyastu sa muktassarvapātakaiḥ
11.95
dhanurmāsagatārdrāyāṃ samārabhya viśuddhadhīḥ
snānādiniyamaṃ sarvaṃ vatsarānte samāpayet
11.96
vidyārthī labhate vidyāṃ kanyārthī kanyakāṃ labhet
putrārthī putravān rogī labhedāmogyamuttamam
11.97
yaṃ yaṃ kāmamabhidhyāyan saṃvatsaramahāvratam
karoti niyamenaiva taṃ taṃ kāmaṃ labhennaraḥ
11.98
tvamapyatra ciraṃ kālaṃ matpure madhurāpure
anubhūyātulaṃ saukhyaṃ tato mukto bhaviṣyasi
11.99
atirahasyamidaṃ mama tāṇḍavaṃ bhavamahodadhitāraṇakāraṇam
śivakaraṃ ca sakṛtparipaśyatāmiha sadā paridṛśyamabhūttvayā
11.100
iti vācā kṛpādṛṣṭyā'pyanugṛhya patañjalim
sarvān sampreṣayāmāsa bhojanāya munīśvarān
11.101
tadāprabhṛti hālāsye tāṇḍavaṃ mahadadbhutam
raupyasaṃsadi suvyaktamabhūtsaccitsukhātmakam
11.102
iti hālāsyanāthasya ṣaṣṭhī līlā prakīrtitā
śrotṝṇāṃ paṭhatāṃ puṃsāṃ sarvābhīṣṭapradāyinī
Linked texts (4)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit
- Sadāśivāṣṭaka — Sanskrit