Pramāṇa · Search · About · API

Halasyakhanda 11

Hālāsyakhaṇḍa 11

Language
Sanskrit

11.1

sarvopadravasaṃhartrī śrotṝṇāṃ paṭhatāṃ sadā
daśamo'dhyāyaḥ
6. rajatasabhānartanam
anādibhūtamātmīyaṃ paramānandatāṇḍavam
paśyatāṃ sarvabhūtānāṃ nidānaṃ bhogamokṣayoḥ

11.2

hālāsyanātho bhagavān saccidānandavigrahaḥ
patañjalivyāghrapādapramukhānāṃ mahātmanām

11.3

bhaktānāṃ darśayāmāsa līlayā citrayā yayā
tāmidānīmahaṃ vakṣye śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ

11.4

kalyāṇārthaṃ samāyātā bhūpā makuṭavarddhanāḥ
somavaṃśaprasūtāśca sūryavaṃśasamudbhavāḥ

11.5

munīśvarāśca rājendraścānye ye ca bubhukṣitāḥ
te sarve tasthire tatra maṇḍapeṣu yathāsukham

11.6

madhyaṃ gate sahasrāṃśau sundareśamahībhujaḥ
anujñayā mahendrādyāḥ kartuṃ mādhyāhnikakriyāḥ

11.7

hemapadmākaraṃ tīrthaṃ prāpya saṃsnāya sādaram
snānaṃ samantramāgneyaṃ tataḥ kṛtvā vidhānataḥ

11.8

tarpayitvā devatādīn kuśākṣatatilodakaiḥ
tattīrasthaṃ vighnarājaṃ natvā siddhivināyakam

11.9

devīṃ natvā sumīnākṣīṃ hālāsyeśaṃ praṇamya ca
tato bhūpāladeveśaṃ praṇipatya tadājñayā

11.10

sarveṣu teṣu gacchatsu bhoktuṃ bhojanamaṇḍapam
patañjaliriti khyātaḥ parameśvarabhaktimān

11.11

vyāghrapādena mitreṇa tadā sveṣṭaṃ vyajijñapat
parātparatareśāna parameśvara bhāskara

11.12

padmayoniśiraśchedaparyāptikarapaṅkaja
bhaktābhaktaparicchedarahitāhvayapaddhate

11.13

carācarāṇāṃ bhūtānāṃ sṛṣṭisthityantakāraṇa
kāñcane sadasi khyātaṃ tava tāṇḍavamanvaham

11.14

dṛṣṭvā'haṃ niyamenaiva bhojanañca karomyataḥ
kiṃ kartavyaṃ mayodānīmevamāha patañjaliḥ

11.15

prāha gambhīrayā vācā hālāsyeśo maheśvaraḥ
sundaranāyakaḥidaṃ madīyaṃ hālāsyaṃ kṣetramatyantapāvanam

11.16

viśvarūpavidhātuśca dvādaśāntamudīritam
cidambaraṃ hṛdākāśaṃ viśvarūpasya vedhasaḥ

11.18

tataścidambarānmukhyaṃ viddhi kṣetramidaṃ mune
atra nṛttamapi mukhyamadbhutaṃ bhuktimuktikaramiṣṭasiddhidam
dvādaśāntakakadambakānane darśayāmi sahasā vilokaya
evamuktavatīśe'tha śrīmaddhālāsyanāyake

11.19

patañjalirbhāṣyakartā prāha taṃ devanāyakam
patañjaliḥjīvanmuktipurīnātha karuṇākara śaṅkara

11.20

hālāsyaṃ dvādaśāntasthaṃ virāḍrūpaprajāpateḥ
hṛtpuṇḍarīkaṃ samproktaṃ puṇḍarīkapuraṃ tvayā

11.21

anyāni yāni mukhyāni kailāsapramukhāni ca
tāni tasya vidhātuśca santyādhāreṣu keṣu ca

11.22

kṛpayā kathayāsmākaṃ kadambavanasundara
iti tasya vacaḥ śrutvā prāha sundaranāyakaḥ

11.23

patañjale mahāvidvan tvayā pṛṣṭaṃ jagaddhitam
kathayāmi krameṇāhaṃ bhāvanārthaṃ mahātmanām

11.24

brahmāṇḍaṃ brahmaṇo gātraṃ jānīyānmatimān janaḥ
kaṭyadhaḥ saptapātālaṃ tadūrdhve saptalokakāḥ

11.25

aṅguṣṭhe prapade gulphe jaṅghāyāṃ jānudeśake
ūrumadhye corumūle pātālāne sthitāni hi

11.26

bhūrādisaptalokāśca mūlādhārādiṣu kramāt
ādhāreśu ca tiṣṭhanti brahmarandhrāntakeṣu ca

11.27

mūlādhārasthabhūloke sarvalokagatāni ca
malliṅgāni ca madbhakttānugrahārthaṃ madicchayā

11.28

sadā kurvanti sānnidhyaṃ tathā'pi matimān janaḥ
bhūrādisaptalokeṣu tadādhārakeṣu ca

11.29

bhāvayettāni liṅgāni svaśarīragateṣu ca
mūlādhāraṃ viriṃcasya prathitaṃ kamalāliyaḥ

11.30

ahameva tyāgarājastatra tiṣṭhāmi sādaram
svādhiṣṭhānaṃ vidhātuśca gajāraṇyaṃ mahāsthalam

11.31

jambunātho hyahaṃ tatra nivasāmi mudānvitaḥ
viśvasṛṇmaṇipūraṃ ca hyanalācalanāmakam

11.32

analācalanātho'haṃ bhaktānāmabhīṣṭasiddhidaḥ
hṛtpuṇḍarīkaṃ dhātuśca cidambaramudīritam

11.33

sabhāpatirahaṃ tatra prayacchāmi sadīipsatam
śrīmaddakṣiṇakailāso viśuddhisthānamadbhutam

11.34

kālahastīśvarastatra tiṣṭhāmyahamabhīṣṭadaḥ
vārāṇasī mahākṣetramājñāsthānaṃ svayaṃbhuvaḥ

11.35

viśvanāthābhidhastatra sthitvā muktiṃ dadāmyaham
brahmaṇo brahmarandhraṃ tu śrīkailāsaṃ mahatsthalam

11.36

śrīkaṇṭhaparameśo'haṃ tatra sānnidhyakṛtsadā
ādhārātītamavyaktaṃ hālāsyaṃ dvādaśāntakam

11.37

atrāhaṃ sundareśākhyaḥ sarvānugrahatatparaḥ
sthānānāmādibhūtatvādviśiṣṭaṃ paramādbhutam

11.38

dvādaśānte mama pade jīvanmuktipuraṃ sthitam
yathā paraśivaścāhaṃ jagato mūlakāraṇam

11.39

tathā madīyakṣetrāṇāṃ hālāsyaṃ mūlakāraṇam
madīyānāṃ ca mūrtīnāṃ mūrtistāṇḍavamaṇḍitā

11.40

paramā pāvanī proktā sā'pi sthānaviśeṣataḥ
atyantamahatī śuddhā vedāntaiḥ pratipāditā

11.41

ādhārāṇāṃ samastānāṃ dvādaśāntaṃ mahattaram
dvādaśānte śivakṣetre tāṇḍavaṃ ca mahattaram

11.42

dvādaśāntasthamavyaktaṃ jyotirmayamanādimat
yogibhirdhyānagamyaṃ tattāṇḍavaṃ tatra bhāvayet

11.43

evaṃbhūtaṃ mahānṛttaṃ tatvātītaṃ parātparam
niṣkalaṃ sakalaṃ cāstu paśya paśya patañjale

11.44

ityuktvā sundarādhīśaḥ śambhustāṇḍavatatparaḥ
prāsādasya purobhāge ramye mahati maṇḍape

11.45

sabhāṃ saṅkalpamātreṇa kṛtvā raupyamayīṃ śubhām
ratnairvicitravedyāṃ tu navaratnavinirmite

11.46

sauvarṇe bhadrapīṭhe ca prabhāmaṇḍalamaṇḍite
kṛtvā kopoparaktākṣamapasmāramadhomukham

11.47

tasyopari mahādeve lokānāmabhayapradaḥ
dakṣiṇaṃ pādamāsthāya kiñcitkuñcitamunnatam

11.48

anugrahakaraṃ vāmapādaṃ kṛtvā dayānidhiḥ
atyantasundarākāro daśadorbhirvirājitaḥ

11.49

abhayapradahastaṃ ca kṛtvā śūlena śobhitam
prasṛtaṃ varadaṃ pāṇimalaṅkṛtyāhipāśataḥ

11.50

ḍamaruṃ ca śaraṃ khaḍgaṃ paraśuṃ dakṣiṇaiḥ karaiḥ
kṛśānuṃ kārmukaṃ kheṭaṃ daṇḍaṃ hastairadakṣiṇaiḥ

11.51

dadhānassanmahādevastripurāntaka īśvaraḥ
gaṅgācandrakalābhyāṃ ca virājitakapardavān

11.52

nāgayajñopavītī ca trilocanadharo haraḥ
śaraccandrāṃśudhavalassarvābharaṇabhūṣitaḥ

11.53

dhvanayantyā tadā tālaṃ devyā sādaramīkṣitaḥ
patañjalimukhānāṃ ca munīndrāṇāṃ muhurmuhuḥ

11.54

darśayāmāsa bhagavān sundareśaḥ svatāṇḍavam
dṛṣṭvā patañjalivyāghrapādamukhyairmunīśvaraiḥ

11.55

pulakāṅkitasarvāṅgaḥ sānandajalalocanaḥ
bhaktyā gadgadayā vācā stotraṃ cakre munīśvaraḥ

11.56

śrīpatañjalikṛtaṃ rajatasabheśastotram
patañjaliḥ -
suvarṇapadminītaṭāntadivyaharmyavāsine
suparṇavāhanapriyāya sūryakoṭitejase
aparṇayā vihāriṇe phaṇādharendradhāriṇe
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave

11.57

sutuṅgabhaṅgajahnujāsudhāṃśukhaṇḍamaulaye
pataṅgapaṅkajāsuhṛtkṛpīṭayonicakṣuṣe
bhujaṅgarājakuṇḍalāya puṇyaśālibandhave
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave

11.58

caturmukhānanāravindavedagītabhūtaye
caturbhujānujāśarīraśobhamānamūrtaye
caturvidhārthadānaśauṇḍatāṇḍavasvarūpiṇe
sadā namaḥ śivāya te sadāśivāya śambhave

11.59

śaranniśākaraprakāśamandahāsamañjulā -
dharapravālabhāsamānavaktramaṇḍalaśriye
karasphuratkapālamuktaviṣṇuraktapāyine
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave

11.60

sahasrapuṇḍarīkapūjanaikaśūnyadarśanāt
sahasranetrakalpitārcanācyutāya bhaktitaḥ
sahasrabhānumaṇḍalaprakāśacakradāyine
sadā namaśśivāya te sadā śivāya śambhave

11.61

rasārathāya ramyapatrabhṛdrathāṅgapāṇaye
rasādharendracāpa śiñjinīkṛtānilāśine
svasārathīkṛtājanugnavedarūpavājine
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave

11.62

atipragalbhavīrabhadrasiṃhanādagarjita -
śrutiprabhītadakṣayāgabhoginākasadmanām
gatipradāya garjitākhilaprapañcasākṣiṇe
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave

11.63

mṛkaṇḍusūnurakṣaṇāvadhūtadaṇḍapāṇaye
sugaṇḍamaṇḍalasphuratprabhājitāmṛtāṃśave
akhaṇḍabhogasampadarthilokabhāvitātmane
sadā namaśśivāya te sadāśivāya śambhave

11.65

madhuripuvidhiśakramukhyadevaiḥ api niyamārcitapādapaṅkajāya
kanakagiriśarāsanāya tubhyaṃ rajatasabhāpataye namaśśivāya
hālāsyanāthāya maheśvarāya hālāhalālaṅkṛtakandharāya
mīnekṣaṇāyāḥ pataye śivāya namo namassundaratāṇḍavāya

11.66

iti stutvā mahādevaṃ somasundaratāṇḍavam
daṇḍavatsannidhau natvā bhaktyā paravaśo'bhavat

11.67

tatastāṇḍavamūrtistaṃ śivaḥ prāha munīśvaram
uttiṣṭhottiṣṭha madbhakta varaya tvadabhīpsitam

11.68

tat prayacchāmyahaṃ sadyaḥ prārthaya tvaṃ patañjale
iti śrutvā sundareśavacanaṃ sa patañjaliḥ

11.69

avilambitamutthāya prārthayāmāsa sāñjaliḥ
bhagavan devadeveśa tvadīyamidamadbhutam

11.70

tāṇḍavaṃ ca sadākālaṃ draṣṭumicchāmi śaṅkara
antardhānaṃ vihāyātra sānnidhyaṃ dayayā kuru

11.71

puṇḍarīkapure pūrvaṃ vyāghrapādayutastvaham
saṃsnāya śivagaṅgāyāṃ nityakṛtyaṃ vidhāya ca

11.72

mūlanāthaṃ mahāliṅgaṃ paripūjya subhaktitaḥ
sabhānāthaṃ hṛdākāśe ciraṃ dhyātvā sukhaṃ sthitaḥ

11.73

tatpuṇyaparipākena tvattāṇḍavamidaṃ param
vyāghrapādena mitreṇa cānyairapi munīśvaraiḥ

11.74

mayā dṛṣṭamabhūdyasmātkṛtārtho'smi na saṃśayaḥ
iti vijñāpito devo bhagavān bhaktavatsalaḥ

11.75

kṛpayā vīkṣya bhaktaṃ taṃ patañjalimabhāṣata
īśvaraḥ -
tvayā yatprārthitaṃ vidvan tattathaiva bhaviṣyati

11.76

sadā madbhaktiyuktastvaṃ bhaktānāmagraṇīrbhava
yadyadicchanti me bhaktāstrailokye'pi ca durlabham

11.77

tattatsadyassādhayiṣye vratametatsadā mama
madīyāṃ mahatīmetāṃ mūrtiṃ tāṇḍavatatparām

11.78

dvādaśānte pade dhyātvā tiṣṭha tvaṃ mama sannidhau
hiraṇyagarbhaḥ paramassarveṣāṃ jagatāṃ mune

11.79

brahmaṇaśca paro viṣṇurviṣṇorapi haraḥ paraḥ
īśvarastu harācchreṣṭhaḥ īśvarācca sadāśivaḥ

11.80

sadāśivātparo bindubindornādaḥ paraḥ smṛtaḥ
paranādāt parā śaktiḥ parāśakteḥ paraśśivaḥ

11.81

etāni nava tattvāni līyante yatra vastuni
tadvastu dvādaśāntasthaṃ paramānandatāṇḍavam

11.82

tasmāttāṇḍavamūrtestu paraṃ kiṃcinna hi dhruvam
iti sañcintya matimānanyatsarvaṃ vihāya ca

11.83

bhāvayedbhogamokṣārthaṃ mūrtiṃ tāṇḍavatatparām
sūkṣmapañcākṣarākhyasya praṇavasya mahāmanoḥ

11.84

mahātāṇḍavamūrtteśca pañcakṛtyavidhāyinaḥ
vācyavācakasambandho nitya eva na saṃśayaḥ

11.85

tasmātsamaṣṭibhūtasya vedamūlamahāmanoḥ
artho'hameva vyaṣṭeśca brahmādyā devatāḥ smṛtāḥ

11.86

dvādaśānte mama pade mamedaṃ tāṇḍavaṃ kṣaṇam
ye dhyāyanti ca te sarve jīvanmuktā na saṃśayaḥ

11.87

yo vā ko vā puṇyayogānmadhyejanma sakṛjjanaḥ
darśayedyadi mannṛttaṃ bhuktimuktyossa bhājanam

11.88

tvayā kṛtamidaṃ stotraṃ yaḥ paṭhet bhaktisaṃyutaḥ
tasyāyurdīrghamārogyaṃ sampadaśca dadāmyaham

11.89

māsottame mārgaśīrṣe mannakṣatre ca puṇyade
yaḥ kaścitsvarṇapadminyāṃ bhāskare'nudite sati

11.90

saṃstrā‌ya darśayedyatra mama sundaratāṇḍavam
sarvapāpavinirmuktassarvaiśvaryasamanvitaḥ

11.91

iha bhuktvā'khilān bhogānante sāyujyamāpnuyāt
hemapadmākare tīrthe saṃsnāya prativāsaram

11.92

sumīnākṣīṃ mahādevīṃ mahāliṅgaṃ madīyakamra
pradakṣiṇanamaskārastotraissantoṣya bhaktimān

11.93

sabhāṃ raupyamayīṃ prāpya mahāmaṇḍapamadhyagām
madīyāṃ mahatīṃ nityāṃ mūrtiṃ tāṇḍavamaṇḍitām

11.94

praṇipatya ca manmantramaṣṭottarasahasrakam
madagrastho japedyastu sa muktassarvapātakaiḥ

11.95

dhanurmāsagatārdrāyāṃ samārabhya viśuddhadhīḥ
snānādiniyamaṃ sarvaṃ vatsarānte samāpayet

11.96

vidyārthī labhate vidyāṃ kanyārthī kanyakāṃ labhet
putrārthī putravān rogī labhedāmogyamuttamam

11.97

yaṃ yaṃ kāmamabhidhyāyan saṃvatsaramahāvratam
karoti niyamenaiva taṃ taṃ kāmaṃ labhennaraḥ

11.98

tvamapyatra ciraṃ kālaṃ matpure madhurāpure
anubhūyātulaṃ saukhyaṃ tato mukto bhaviṣyasi

11.99

atirahasyamidaṃ mama tāṇḍavaṃ bhavamahodadhitāraṇakāraṇam
śivakaraṃ ca sakṛtparipaśyatāmiha sadā paridṛśyamabhūttvayā

11.100

iti vācā kṛpādṛṣṭyā'pyanugṛhya patañjalim
sarvān sampreṣayāmāsa bhojanāya munīśvarān

11.101

tadāprabhṛti hālāsye tāṇḍavaṃ mahadadbhutam
raupyasaṃsadi suvyaktamabhūtsaccitsukhātmakam

11.102

iti hālāsyanāthasya ṣaṣṭhī līlā prakīrtitā
śrotṝṇāṃ paṭhatāṃ puṃsāṃ sarvābhīṣṭapradāyinī

Linked texts (4)