Halasyakhanda 13
Hālāsyakhaṇḍa 13
- Language
- Sanskrit
13.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye kuṇḍodarabhuktirnāma
ekādaśo'dhyāyaḥ
dvādaśo'dhyāyaḥ
8. vegavatyānayanam
agastyaḥ -
anagartanāpagāṃ ca yayā janayatīśvaraḥ
tāṃ līlāṃ sampravakṣyāmi śravaṇādaghahāriṇīm
13.2
kuṇḍodarasya bhūtasya bhuktasyaivaṃ bahūni ca
mahatī kṣunna naṣṭā'bhūdvaḍavāgnirryathā tathā
13.3
jajvālāsyodarāntaḥstho vibhāvasuranargalaḥ
tatsamāpannasantāpadīnānanatanucchaviḥ
13.4
hālāsyanāyakaṃ devaṃ samprāpya praṇipatya ca
atinimnodaro bhūtaḥ prārthayāmāsa bhūtapam
13.5
deva deva kṛpārāśe sarvānugrahatatpara
madīyāṃ śṛṇu vijñaptiṃ mahārāja maheśvara
13.6
adya saṃvardhitā kṣunme bhūteśātyalpabhojanāt
yathā tūlasya saṃpāto jvalitasya vibhāvasoḥ
13.7
udarciṣaḥ kṛśānośca yathā tailasya bindavaḥ
tathā bhavati yo bhuktaḥ so'nnarāśiraho mayā
13.8
punaśca taṇḍulādyāni bhakṣitāni mayā'dya ca
tathā'pi tṛptirnābhūnme na jāne tasya kāraṇam
13.9
mama jāṭharavahreśca mahatyā jvālayā'dhunā
indriyāṇyapi dahyante banānīva davāgninā
13.10
purā sāyakasampātāt tripurantu yathā tava
tathaiva mama kukṣisyavahninā pīḍito'smyaham
13.11
rakṣa rakṣa mahādeva rakṣa rakṣa kṛpānidhe
rakṣa rakṣa purārāte rakṣa māṃ sundareśvara
13.12
krośatyevaṃ kuṇḍakukṣāvatiparyākulātmani
tadā taṭātakā devī mahilā māravairiṇaḥ
13.13
vāmanaṃ bhūtamālokya mahākṣutparipīḍitam
pariramlānamukhaṃ nimnakukṣiṃ bhakṣaṇavarjitam
13.14
prārthayāmāsa bhartāraṃ tadbhūtakṣunnivṛttaye
svāminmannātha bhūteśa lokānugrahatatpara
13.15
yena kenāpyupāyena kṣudbādhāśāntirasya tu
bhavatīha tathā sadyaḥ kuru karma mahādbhutam
13.16
iti devyā prārthitassanmadhurāpuranāyakaḥ
sundareśassurādhīśo bhaktādhīno bhavārtihā
13.17
svābhināmannapūrṇāṃ ca smṛtvā śaktiṃ sadāśivaḥ
kadācidakṣayaṃ prāptāna dadhimiśrānnapūritān
13.18
purataścānnagartām̐śca sṛṣṭvā'tha caturaḥ kṣaṇāt
atinimnaṃ kukṣideśaṃ darśayitvā puraḥ sthitam
13.19
kuṇḍodaraṃ samāhūya bhakṣayeti samādiśat
ityājñāṃ devadevasya labdhvā kharvatarākṛtiḥ
13.20
samīpamannagartānāṃ samprāpya sahasā balī
suprītaśca sukhāsīno bhūtvā bhoktuṃ samudyataḥ
13.21
āsyaṃ tadvivṛtaṃ kṛtvā tvaritaḥ parvatopamaiḥ
caturbhiḥ kavalaiḥ svasya pāṇibhyāṃ parikalpitaiḥ
13.22
tadannamakhilaṃ bhuktvā bhūtaḥ paścāttṛṣānvitaḥ
taṭākānāṃ ca vāpīnāṃ kūpādīnāṃ ca śambaram
13.23
pītvā'pi bhūyastṛṣito vāri vārīti śaṅkara
bhūtassampārthayāmāsa bhūteśaṃ sundareśvaram
13.24
tadā sundarapāṇḍyeśaḥ sarvajñaḥ sarvadaḥ prabhuḥ
sarvabhūtānukampīśaḥ sarvasākṣī parātparaḥ
13.25
śaktaḥ kartumakartuṃ ca hyanyathā kartumīśvaraḥ
vinā nadīpravāheṇa nāsya tṛṭśamanaṃ bhavet
13.26
lokānāṃ tu sukhaṃ nāsti madhurādeśavāsinām
iti niścitya manasā śaraṇāgatavatsalaḥ
13.27
sarvalokopakārāya kuṇḍodarahitāya ca
svakapardasthitāṃ gaṅgāṃ pavitrāṃ pāpahāriṇīm
13.28
evaṃ prāha maheśāno devadevastriyambakaḥ
he devi gaṅge subhage matpriye sarvamaṅgale
13.29
mahāpravāharūpeṇa madīye madhurāpure
samāgaccha mahāvegātsadyastvaṃ lokapāvane
13.30
iti devavacaḥ śrutvā gaṅgādevī saridvarā
prārthayāmāsa deveśaṃ śrīmaddhālāsyanāyakam
13.31
bhagīrathaprārthanayā purā bhagavatā tvayā
pravartitā'haṃ lokesmin mahāpāpapraśāntaye
13.32
idānīmapi bhūteśa bhūtānugrahahetave
ahamājñāpitā cāsmi bhūyassarvahitāya ca
13.33
mahāpāpaharā cāsmi sarvatrāhaṃ tvadājñayā
tathā'pi kāśyāṃ prathitā tava sārūpyadā'smyaham
13.34
durlabhaṃ tava sāyujyaṃ dātuṃ śaktā yathā'tra tu
brahmahatyādipāpaghnī tathā me kurvvanugraham
13.35
iti samprārthito devyā gaṅgayā somasundaraḥ
prāha gambhīrayā vācā sarvānugrahatatparaḥ
13.36
sādhu sādhu mahāprājñe tvayā proktamidaṃ vacaḥ
śṛṇu kalyāṇi madvākyaṃ saṃsāroddhāraṇakṣamam
13.37
samaṣṭividyānagare sarvājñānatamonude
sarvatra dṛṣṭamātreṇa sarvapāpaharā bhava
13.38
snānamātreṇa sarveṣāṃ sarvasaubhāgyadā bhava
prayaccha pānamātreṇa vidyāmajñānahāriṇīm
13.39
punarme mūlaliṅgasya svayambhūtottamasya ca
hālāsyeśvarasaṃjñasya sāmbasya karuṇānidheḥ
13.40
sannidhiṃ prāpya sarveṣāṃ janānāṃ dṛṣṭamātrataḥ
dātuṃ sarvāṃśca kāmāṃśca śaktā bhava saridvare
13.41
snānamātreṇa sāyujyaṃ madīyaṃ dātumarhasi
tvattīre yāni karmāṇi vidhyuktāni kṛtāni hi
13.42
tāni sāyujyamukteśca kāraṇāni na saṃśayaḥ
kāśyāṃ viśveśvarākhyasya mamāgre snānatastvayi
13.43
yatphalañcātra hālāsye tato'dhikatamaṃ phalam
iti datvā varaṃ tasyai gaṅgāyai vṛṣabhadhvajaḥ
13.44
punarājñāpayāmāsa samāgaccheti satvaram
ityājñāṃ devadevasya labdhvā cāmaranimnagā
13.45
mahāpravāhavegābhyāṃ mahādbhutavatī satī
tuṅgaistaraṅgahastaiśca puṣpitānpārśvagān drumān
13.46
utpāṭya bhrāmayitvā tān samāyāti taraṅgiṇī
svayaṃ svabhāvataśśubhrā gaṅgā sarvasaridvarā
13.47
pravāhavegādākṛṣṭaphenopari nivāsinām
pannagānāṃ prabhābhiśca tatphaṇāmaṇidīptibhiḥ
13.48
sarasvatyā yamunayā saṅgateva virājitā
tīradrumebhyaḥ patitaiḥ puṣpairnibiḍitā satī
13.49
dyauriva prababhau sā ca jyotirgaṇavirājitā
tīrobhayavisaṃsarpipuṣpadrumanipātitaiḥ
13.50
sumanobhissugandhāḍhyairvāsitā śītalāni laiḥ
pūgapunnāgamālādisampattisparśasaurabhaiḥ
13.51
phenilā bhīṣaṇasvānā kūlaghnī dṛśyate sma sā
tadā sundarapāṇḍyeśassarvabhūtahite rataḥ
13.52
kuṇḍodaraṃ samālokya kiñcit smitvā kaṭākṣataḥ
preṣayāmāsa pātuñca pravāhaṃ tannadībhavam
13.53
tadā vismayamāpanno bhūtaḥ kuṇḍodaro balī
namaskṛtya mahādevamutplutyotplutya vegataḥ
13.54
gatvā nadīpravāhañca puraskṛtya svayaṃ sthitaḥ
mahatā vapuṣā tena janayan janavismayam
13.55
vivṛtaṃ vadanaṃ kṛtvā mahāgahvarasannibham
bāhubhyāṃ vistṛtābhyāṃ ca nīrandhraṃ tāṃ nirudhya ca
13.56
kṣaṇātsa vālukāśeṣaṃ papau sphītaṃ nadījalam
vyasmayanta tadā sarve dṛṣṭvā bhūtaviceṣṭitam
13.57
so'pyutthāya nadīṃ pītvā mahāpūrataraṅgiṇīm
sadyassanidhimāgatya sarvabhūtādhipasya ca
13.58
kuṇḍodaratvaṃ santyajya darśayannunatodaram
vidyayā'vāptayā sadyassarinmukhyāmbupānataḥ
13.59
tuṣṭāva sāñjalirbhūtvā bhūteśaṃ muditāśayaḥ
13.60
kuṇḍodarastutiḥ
śailādhīśasutāsahāya sakalāmnāyāntavedya prabho
śūlāgrāgravidāritāndhakapurārātīndravakṣaḥsthala
kālātītakalāvilāsakuśala trāyeta te santatam
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmaspadam
13.61
kolācchacchadarūpamādhavasurajyeṣṭhātidūrāṅghrikā''nīlārdhāṅga niśeśanirjharadhunībhāsvajjaṭāmaṇḍala
kailāsācalavāsa kārmukadhara trāyeta te santataṃ
hālāsyeśakṛpā kaṭākṣalaharī māmāpadāmaspadam
13.62
phālākṣiprabhavaprabhañjanasakhaprodyatsphuliṅgacchaṭā
tūlānanyajacārusaṃhanana sanmīnekṣaṇāvallabha
śailādipramukhairgaṇaiḥ stutaguṇa trāyeta te santatam
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmaspadam
13.63
mālākalpitamāludhānaphaṇasanmāṇikyabhāsvattano
mūlādhāra jagattrayasya murajinnetrāravindārcita
sālākārabhujāsahasra giriśa trāyeta te santatam
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmaspadam
13.64
bālādityasahasrakoṭi sadṛśodyadvegavatyāpagāvelātīravihāraniṣṭha vibudhasrotasvinīśekhara
bālāvarṇya kavitvabhūtisukhada trāyeta te santatam
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmaspadam
13.65
kīlālāvanipāvakānilanabhaścandrārkayajvākṛte
kīlānikasahasrasaṅkula śikhistambhasvarūpāmita
śailādīṣṭagṛhāṅganāvibhavada trāyeta te santatam
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmaspadam
13.66
līlārthāñjalimekameva caratāṃ sāmrājyalakṣmīprada
sthūlāśeṣa carācarātmaka jagatsthūṇāṣṭamūrte guro
tālāṅkānuja phalguṃnapriyakara trāyeta te santataṃ
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmāspadam
13.67
hālāsyāgatadevadaityamunisaṅgītāpadānakaṇat
sthūlākoṭimanoharāṃghrikamalānandāpavargaprada
śrīlīlākara padmanābha varada trāyeta te santatam
hālāsyeśa kṛpākaṭākṣalaharī māmāpadāmāspadam
13.68
helānādaramohataḥ kapaṭato yadvā kadambāṭavī
hālāsyādhipatīṣṭamaṣṭakamidaṃ sarveṣṭasandohanam
ālāpānaphalān vihāya satataṃ saṅkīrtayantīha ye
te lākṣārdrapadābalābhirakhilān bhogān labhante sadā
13.69
evaṃ stotreṇa santoṣya sa bhūto bhūtanāyakam
śirasyañjalimādhāya śivasya caraṇābjayoḥ
13.70
nidhāya vimale netre tūṣṇīṃ tiṣṭhati bhaktitaḥ
devatāsārvabhaumaśca tadā sundaranāyakaḥ
13.71
bhūtamālokya suprītaḥ prāha gambhīrayā girā
kuṇḍodara prasanno'smi bhaktyā stutyā ca te'dhunā
13.72
mama bhūtagaṇānāñca tvamekādhipatirbhava
tvannāmasmaraṇātnṝṇāṃ kṣuttṛḍbādhā vinaśyatu
13.73
tvantu matsannidhau nityaṃ tiṣṭha sarvagaṇāgraṇīḥ
ityuktvā preṣayitvā taṃ kuṇḍodaramumādhavaḥ
13.74
tatātakākhyayā devyā sumīnākṣyā samanvitaḥ
tauryatrikavinodena sukhenāste susaṃsadi
13.75
evaṃ nirvartya kalyāṇaṃ deveśaḥ pāṇḍyabhūpatiḥ
rājyaṃ cakāra suprītyā vidhivannītitatparaḥ
13.76
iti nadyā vegavatyāssamutpattiḥ prakīrtitā
śivagaṅgeti tāṃ prāhuḥ kecittu munipuṅgavāḥ
13.77
anye vegavatītyeke śivajñānanadīti ca
vilambiteti ca prājñāḥ kṛtamāleti cetare
13.78
saritāṃ pravarāmevaṃ varṇayanti vicakṣaṇāḥ
yo vā ko vā sakṛt snāti śivajñānanadījale
13.79
śivajñānoḍupaṃ labdhvā sadyassaṃsārasāgaram
tīrtvā śaṅkarasāyujyaṃ labhate nātra saṃśayaḥ
13.80
bhuktvā tadannamakhilaṃ kabalaiścaturbhiḥ
kuṇḍodare sapadi tatra pipāsayārte
āhūyate sma varavegavatīpravāho
yenaiva dāhaśamanāya śivassa no'vyāt
13.81
iti līlāmāṣṭamīñca yaḥ śṛṇoti sakṛnnaraḥ
kṣuttṛḍbādhāvinirmuktaḥ sarvasaubhāgyamāpya saḥ
bhuktvā'tra vipulān bhogān prāpnotyante parāṃ gatim
Linked texts (3)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit