Pramāṇa · Search · About · API

Halasyakhanda 18

Hālāsyakhaṇḍa 18

Language
Sanskrit

18.1

jīvanmuktipurīśasya līleyaṃ dvādaśī matā
sakṛcchravaṇamātreṇa puruṣārthān prayacchati
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye āyudhatrayadānaṃ
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
saptadaśo'dhyāyaḥ
13. sindhoḥ śaktyā tāḍanam
agastyaḥ -
sindhośśaktyā tāḍanañca yayā sundaranāyakaḥ
ugreṇa kārayāmāsa tāṃ līlāṃ kathayāmi vaḥ

18.2

prājñe sati mahīpāle prajāpālanatatpare
ugrābhidhāne sanmārgasammate satyasaṅgare

18.3

prajāssarvāśca santuṣṭāḥ sampadā parayā'nvitāḥ
svasvadharmaratāḥ svacchamānasā abhavaṃstadā

18.4

rañjanāt khalu rājatvaṃ nṛṇāmevānupālanāt
nṛpatvaṃ paramo dharmaḥ prajānāmeva pālanam

18.5

rājñāmiti viniścitya sundeśātmajaḥ prabhuḥ
sahāyaissacivaissārdhaṃ sarvadā'pālayat prajāḥ

18.6

kṛṣibhirhṛṣṭapuṣṭaiśca ramyahāṭakabhūṣaṇaiḥ
janairnibiḍitaṃ sarvaṃ sasyagodhanapūritam

18.7

devatāyatanānāñca rājibhiḥ parirojitam
nissapatnaṃ mahadrājyañcakārograḥ pratāpavān

18.8

nadyaḥ kuṭilagā eva na tasya viṣaye prajāḥ
kṣapā eva tamaborder-yukto rajoyuktā mṛgīdṛśaḥ

18.9

daṇḍavārtā'pi paraśukuddālavyajanādiṣu
auṣadheṣveva kuṣṭhaṃ syāttadyogo na hi mānave

18.10

kaṭhorahṛdayāstatra sīmantinyo na mānavāḥ
vibhramastatra nārīṣu na vidvatsu janeṣu ca

18.11

ibhā eva pramattāśca yuddhaṃ vīcyorjalāśaye
dānahānirgajeṣveva drumeṣveva hi kaṇṭakāḥ

18.12

sayūpāḥ santi vai grāmāstatra vidvajjanoṣitāḥ
puṣpitāḥ phalitā nityaṃ bahavaḥ puṇyabhūruhāḥ

18.13

lāṅgalīpanasāmrādyāssanti tatra pade pade
udyānāni vicitrāṇi puṣpitāni nirantaram

18.14

taṭākānyapi kalhārakamalotpalavanti ca
ityādiguṇavaddeśe tasmin rājyaṃ praśāsati

18.15

dharmeṇa rājadharmajñe śauryaudāryaguṇānvite
mārtāṇḍavat pratapati durhṛdāṃ hṛdi netrayoḥ

18.16

suhṛdāṃ somavajjāte mānaseṣu ca netrayoḥ
viśeṣato'bhivṛddhiśca sarveṣāṃ prāṇināmabhūt

18.17

ugreṇa sārvabhaumena yajñāśca bahudakṣiṇāḥ
vividhā rājasūyādyāḥ kṛtāśca vidhinā''darāt

18.18

akhaṇḍamākhaṇḍalavat kodaṇḍaṃ kalayan raṇe
palāyamānairāloki śatrusenāsamūhakaiḥ

18.19

athāśvamedhayajñānāṃ kṛtā ṣaṇṇavatiḥ kramāt
ugreṇa pāṇḍyarājena devarājādhikaśriyā

18.20

indro bhītyā'sūyayā ca mahatyā ca krudhā yutaḥ
prajārakṣaṇamevāsya sampadvṛddheśca kāraṇam

18.21

taddharmmahāniḥ karttavyā mayopāyāntareṇa ca
tasya sampadvivṛddhiśca yathā sadyo vinaśyati

18.22

iti niścitya matimānāhūya saritāṃ patim
mahākallolajālaiśca bhayaṅkaramaharniśam

18.23

kabalikarttumugrasya purīmatyamarāvatīm
madhurāñcodayāmāsa mahadambhaḥpravāhakaikaiḥ

18.24

devendrājñābhayātsadyaḥ samudraḥ sambhramānvitaḥ
āyāto mūlaliṅgasya māhātmyamavicārayan

18.25

udadhāvardharātre tu pūrato madhurāṃ gate
mahadbhirgirisaṅkāśaiḥ kallolaiḥ pūritātmani

18.26

bhītāssadyaḥ prajāssarvāḥ prapalāyitumudyatāḥ
hālāsyeśo maheśānaḥ sarvajñaḥ karuṇānidhiḥ

18.27

samālokya prajānāñca tamupaplavamīśvaraḥ
ugrābhidhānaṃ bhūpālaṃ svapna evaṃ samādiśat

18.28

uttiṣṭhottiṣṭha nṛpate tvadīyāṃ madhurāpurīm
jaladhiḥ kabalīkarttuṃ samudyukto mahāravaḥ

18.29

kiṃ tvaṃ rājā'si bhūpāla prajā etā arañjayan
kṣatāttrāyata ityeva prāṇinaḥ kṣatrasaṃjñakaḥ

18.30

narāṇāṃ pālanādeva nṛpo bhavati bhūmipaḥ
etadviparyayaprāyaḥ kiṃ tvaṃ jīvitumarhasi

18.31

lakṣmīṃ vihāya śarvaryāṃ nidrayā kiṃ vinodase
rakṣa prajāḥ prajānātha pārāvārabhavādbhayāt

18.32

prajānāṃ rakṣaṇopāyaṃ mattaśśṛṇu mahīpate
purā dattāṃ mayā śaktimādāyāndhau javāt kṣipa

18.33

śaktitāḍanabhītaḥ sanirvīryo'bdhirbhaviṣyati
agatvā'tra sthitaścestvaṃ tvāmenāñca purīṃ tava

18.34

madhurāṃ sarvalokāḍhyāmaso kavalayiṣyati
ityuktvā bhasmanā phālamalaṅkṛtyātmajasya ca

18.35

anugrahakareṇāpi kareṇotthāpya taṃ mudā
satvaraṃ gaccha gaccheti samājñāpya tirodadhe

18.36

sa buddhvā sahasotthāya mantribhyaḥ svapnamabravīt
svapnavṛttāntamakhilaṃ śrutvā vismitamānasāḥ

18.37

īśa eva preṣayitā naivānyo madhurāpate
yathāśrutaṃ tvayā svapne tathā kurviti te'bruvan

18.38

ugrasyātmaja ugraśca mahābalaparākramaḥ
mahatīṃ śaktimādāya gatvā'bdhiṃ sambhramānvitaḥ

18.39

sundareśopadiṣṭaṃ tamupadeśaṃ smarannasau
atiṣṭhat kṣaṇamambhodhiṃ vilokya gatasādhvasaḥ

18.40

ambhassaṅghanodbhūtatūryadhvanisamākulam
duṣṭasatvānekabhaṭaparipūritapārśvakam

18.41

jalapravāhasaṅghṛṣṭaśaṅkhaghoṣasamāyutam
śreṇīkṛtormisaṅghātapurassaravijṛmbhitam

18.42

svarājyagrahaṇodyuktaparasainyamivāgatam
siddhaveṣaṃ vicitraṃ ca dhṛtvā hālāsyanāyakaḥ

18.43

sārdhaṃ kumāreṇogreṇa tatrāgacchatsasambhramam
tattāruṇyakaṭākṣeṇa coditassanmahīpatiḥ

18.44

jalapravāhamambhogheḥ saṃhartuṃ śaktimādade
suvarṇakiṅkiṇījālakolāhalavirājitām

18.45

kālānalasamajvālāmālāṃ mantrābhimantritām
śaktiṃ vikṣipya vidadhe pārṣṇidaghnaṃ saritpatim

18.46

taṃ dṛṣṭvā sundareśastu sahasā prītamānasaḥ
pradadāvugrasaṃjñāya tasmai rājñe varān bahūn

18.47

saṃghaśca viduṣāṃ tatra samakalpayadīśvaraḥ
madhurāsaṃsthitassaṅga uttamo madhyamo'bhavat

18.48

ayaṃ saṅghastṛtīyastu gaṅgātīre bhaviṣyati
ityuktvā lokahitakṛjjīvanmuktapureśvaraḥ

18.49

jyotirmayaṃ vapurdhṛtvā koṭiśītāṃśusannibham
pratyakṣeṇa janaissarvairhaśyamāno'tivismitaiḥ

18.50

nabhomārgeṇa cāgatya mūlaliṅge tirodadhe
etadāścaryamālokya sa samrāṭsacivaissaha

18.51

sahasā ca samāgatya mūlaliṅgasya sannidhim
stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ praṇipatya punaḥ punaḥ

18.52

samastasasyasampūrṇakedārasamalaṅkṛtām
mahāviśālagambhīrataṭākapariśobhitām

18.53

mūlaliṅgapurobhāgamārabhya mahatīṃ mahīm
dadau samudraparyantāṃ hālāsyeśāya śambhave

18.54

iyaṃ trayodaśī līlā sarvāpaddhvañjanī śrutā
durgaterapi saṃhartrī kāmitārthapradāyinī

Linked texts (6)