Halasyakhanda 18
Hālāsyakhaṇḍa 18
- Language
- Sanskrit
18.1
jīvanmuktipurīśasya līleyaṃ dvādaśī matā
sakṛcchravaṇamātreṇa puruṣārthān prayacchati
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye āyudhatrayadānaṃ
ṣoḍaśo'dhyāyaḥ
saptadaśo'dhyāyaḥ
13. sindhoḥ śaktyā tāḍanam
agastyaḥ -
sindhośśaktyā tāḍanañca yayā sundaranāyakaḥ
ugreṇa kārayāmāsa tāṃ līlāṃ kathayāmi vaḥ
18.2
prājñe sati mahīpāle prajāpālanatatpare
ugrābhidhāne sanmārgasammate satyasaṅgare
18.3
prajāssarvāśca santuṣṭāḥ sampadā parayā'nvitāḥ
svasvadharmaratāḥ svacchamānasā abhavaṃstadā
18.4
rañjanāt khalu rājatvaṃ nṛṇāmevānupālanāt
nṛpatvaṃ paramo dharmaḥ prajānāmeva pālanam
18.5
rājñāmiti viniścitya sundeśātmajaḥ prabhuḥ
sahāyaissacivaissārdhaṃ sarvadā'pālayat prajāḥ
18.6
kṛṣibhirhṛṣṭapuṣṭaiśca ramyahāṭakabhūṣaṇaiḥ
janairnibiḍitaṃ sarvaṃ sasyagodhanapūritam
18.7
devatāyatanānāñca rājibhiḥ parirojitam
nissapatnaṃ mahadrājyañcakārograḥ pratāpavān
18.8
nadyaḥ kuṭilagā eva na tasya viṣaye prajāḥ
kṣapā eva tamaborder-yukto rajoyuktā mṛgīdṛśaḥ
18.9
daṇḍavārtā'pi paraśukuddālavyajanādiṣu
auṣadheṣveva kuṣṭhaṃ syāttadyogo na hi mānave
18.10
kaṭhorahṛdayāstatra sīmantinyo na mānavāḥ
vibhramastatra nārīṣu na vidvatsu janeṣu ca
18.11
ibhā eva pramattāśca yuddhaṃ vīcyorjalāśaye
dānahānirgajeṣveva drumeṣveva hi kaṇṭakāḥ
18.12
sayūpāḥ santi vai grāmāstatra vidvajjanoṣitāḥ
puṣpitāḥ phalitā nityaṃ bahavaḥ puṇyabhūruhāḥ
18.13
lāṅgalīpanasāmrādyāssanti tatra pade pade
udyānāni vicitrāṇi puṣpitāni nirantaram
18.14
taṭākānyapi kalhārakamalotpalavanti ca
ityādiguṇavaddeśe tasmin rājyaṃ praśāsati
18.15
dharmeṇa rājadharmajñe śauryaudāryaguṇānvite
mārtāṇḍavat pratapati durhṛdāṃ hṛdi netrayoḥ
18.16
suhṛdāṃ somavajjāte mānaseṣu ca netrayoḥ
viśeṣato'bhivṛddhiśca sarveṣāṃ prāṇināmabhūt
18.17
ugreṇa sārvabhaumena yajñāśca bahudakṣiṇāḥ
vividhā rājasūyādyāḥ kṛtāśca vidhinā''darāt
18.18
akhaṇḍamākhaṇḍalavat kodaṇḍaṃ kalayan raṇe
palāyamānairāloki śatrusenāsamūhakaiḥ
18.19
athāśvamedhayajñānāṃ kṛtā ṣaṇṇavatiḥ kramāt
ugreṇa pāṇḍyarājena devarājādhikaśriyā
18.20
indro bhītyā'sūyayā ca mahatyā ca krudhā yutaḥ
prajārakṣaṇamevāsya sampadvṛddheśca kāraṇam
18.21
taddharmmahāniḥ karttavyā mayopāyāntareṇa ca
tasya sampadvivṛddhiśca yathā sadyo vinaśyati
18.22
iti niścitya matimānāhūya saritāṃ patim
mahākallolajālaiśca bhayaṅkaramaharniśam
18.23
kabalikarttumugrasya purīmatyamarāvatīm
madhurāñcodayāmāsa mahadambhaḥpravāhakaikaiḥ
18.24
devendrājñābhayātsadyaḥ samudraḥ sambhramānvitaḥ
āyāto mūlaliṅgasya māhātmyamavicārayan
18.25
udadhāvardharātre tu pūrato madhurāṃ gate
mahadbhirgirisaṅkāśaiḥ kallolaiḥ pūritātmani
18.26
bhītāssadyaḥ prajāssarvāḥ prapalāyitumudyatāḥ
hālāsyeśo maheśānaḥ sarvajñaḥ karuṇānidhiḥ
18.27
samālokya prajānāñca tamupaplavamīśvaraḥ
ugrābhidhānaṃ bhūpālaṃ svapna evaṃ samādiśat
18.28
uttiṣṭhottiṣṭha nṛpate tvadīyāṃ madhurāpurīm
jaladhiḥ kabalīkarttuṃ samudyukto mahāravaḥ
18.29
kiṃ tvaṃ rājā'si bhūpāla prajā etā arañjayan
kṣatāttrāyata ityeva prāṇinaḥ kṣatrasaṃjñakaḥ
18.30
narāṇāṃ pālanādeva nṛpo bhavati bhūmipaḥ
etadviparyayaprāyaḥ kiṃ tvaṃ jīvitumarhasi
18.31
lakṣmīṃ vihāya śarvaryāṃ nidrayā kiṃ vinodase
rakṣa prajāḥ prajānātha pārāvārabhavādbhayāt
18.32
prajānāṃ rakṣaṇopāyaṃ mattaśśṛṇu mahīpate
purā dattāṃ mayā śaktimādāyāndhau javāt kṣipa
18.33
śaktitāḍanabhītaḥ sanirvīryo'bdhirbhaviṣyati
agatvā'tra sthitaścestvaṃ tvāmenāñca purīṃ tava
18.34
madhurāṃ sarvalokāḍhyāmaso kavalayiṣyati
ityuktvā bhasmanā phālamalaṅkṛtyātmajasya ca
18.35
anugrahakareṇāpi kareṇotthāpya taṃ mudā
satvaraṃ gaccha gaccheti samājñāpya tirodadhe
18.36
sa buddhvā sahasotthāya mantribhyaḥ svapnamabravīt
svapnavṛttāntamakhilaṃ śrutvā vismitamānasāḥ
18.37
īśa eva preṣayitā naivānyo madhurāpate
yathāśrutaṃ tvayā svapne tathā kurviti te'bruvan
18.38
ugrasyātmaja ugraśca mahābalaparākramaḥ
mahatīṃ śaktimādāya gatvā'bdhiṃ sambhramānvitaḥ
18.39
sundareśopadiṣṭaṃ tamupadeśaṃ smarannasau
atiṣṭhat kṣaṇamambhodhiṃ vilokya gatasādhvasaḥ
18.40
ambhassaṅghanodbhūtatūryadhvanisamākulam
duṣṭasatvānekabhaṭaparipūritapārśvakam
18.41
jalapravāhasaṅghṛṣṭaśaṅkhaghoṣasamāyutam
śreṇīkṛtormisaṅghātapurassaravijṛmbhitam
18.42
svarājyagrahaṇodyuktaparasainyamivāgatam
siddhaveṣaṃ vicitraṃ ca dhṛtvā hālāsyanāyakaḥ
18.43
sārdhaṃ kumāreṇogreṇa tatrāgacchatsasambhramam
tattāruṇyakaṭākṣeṇa coditassanmahīpatiḥ
18.44
jalapravāhamambhogheḥ saṃhartuṃ śaktimādade
suvarṇakiṅkiṇījālakolāhalavirājitām
18.45
kālānalasamajvālāmālāṃ mantrābhimantritām
śaktiṃ vikṣipya vidadhe pārṣṇidaghnaṃ saritpatim
18.46
taṃ dṛṣṭvā sundareśastu sahasā prītamānasaḥ
pradadāvugrasaṃjñāya tasmai rājñe varān bahūn
18.47
saṃghaśca viduṣāṃ tatra samakalpayadīśvaraḥ
madhurāsaṃsthitassaṅga uttamo madhyamo'bhavat
18.48
ayaṃ saṅghastṛtīyastu gaṅgātīre bhaviṣyati
ityuktvā lokahitakṛjjīvanmuktapureśvaraḥ
18.49
jyotirmayaṃ vapurdhṛtvā koṭiśītāṃśusannibham
pratyakṣeṇa janaissarvairhaśyamāno'tivismitaiḥ
18.50
nabhomārgeṇa cāgatya mūlaliṅge tirodadhe
etadāścaryamālokya sa samrāṭsacivaissaha
18.51
sahasā ca samāgatya mūlaliṅgasya sannidhim
stutvā ca vividhaiḥ stotraiḥ praṇipatya punaḥ punaḥ
18.52
samastasasyasampūrṇakedārasamalaṅkṛtām
mahāviśālagambhīrataṭākapariśobhitām
18.53
mūlaliṅgapurobhāgamārabhya mahatīṃ mahīm
dadau samudraparyantāṃ hālāsyeśāya śambhave
18.54
iyaṃ trayodaśī līlā sarvāpaddhvañjanī śrutā
durgaterapi saṃhartrī kāmitārthapradāyinī
Linked texts (6)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Ānandarāmāyaṇa — Vālmīki, Sanskrit
- Kāśīpurāṇa — Sanskrit