Halasyakhanda 3
Hālāsyakhaṇḍa 3
- Language
- Sanskrit
3.1
agastyaḥ -
śṛṇudhvamṛṣayassarve bhāgyavantassamāhitāḥ
śravaṇātsarvapāpaghnaṃ kṣetratīrtheśavaibhavam
3.2
etatsarvaṃ bhagavatā devyā pṛṣṭena śambhunā
sarvajñena purā proktaṃ devyāśśaṅke tadā sthitaḥ
3.3
kumāraḥ śrutavān sarvaṃ dhiyā vimalayā yutaḥ
svabhaktena mayā pṛṣṭaḥ sarvajñaśśikhivāhanaḥ
3.4
kathayāmāsa samprītyā bhagavān bhaktavatsalaḥ
tatsarvaṃ kathayāmyadya yuṣmākaṃ munipuṅgavāḥ
3.5
kṣetraṃ hālāsyasadṛśaṃ tīrthaṃ hemābjinīsamam
liṅgaṃ śrīsundareśena tulyaṃ nāsti jagattraye
3.6
atha tatkṣetramāhātmyaṃ saṅgraheṇa vadāmyaham
bhuvaneṣu ca sarveṣu puṇyakṣetraṃ viśiṣyate
3.7
puṇyakṣetreṣu sarveṣu śivakṣetraṃ paraṃ viduḥ
aṣṭaṣaṣṭimahākṣetraṃ teṣāṃ madhye mahattaram
3.8
teṣu ṣoḍaśa mukhyāni kailāsapramukhāni ca
teṣu catvāri mukhyāni kṣetrāṇi munipuṅgavāḥ
3.9
tāni krameṇa vakṣyāmi kāśīkṣetrādikāni ca
śrīmadvāraṇasī puṇyā dehānte muktidāyinī
3.10
viśveśvaramahāliṅgasānnidhyātsarvasiddhidā
śrīmaddakṣiṇakailāso bhaktānāṃ bhuktimuktidaḥ
3.11
kālahastīśvaraṃ liṅgaṃ tatrāsti surasevitam
puṇḍarīkapuraṃ ramyaṃ darśanādbhuktimuktidam
3.12
ānandatāṇḍavaṃ kṛtvā tatrāste bhagavān śivaḥ
śrīhālāsyaṃ śivakṣetraṃ śravaṇātsarvasiddhidam
3.13
tatra svāyambhuvaṃ liṅgaṃ somasundarasaṃjñakam
brahmaviṣṇumahendrādyaiḥ sevitaṃ sarvasiddhidam
3.14
eteṣāṃ tu prasiddhānāṃ sthānānāṃ tu cirantanam
viśiṣṭaṃ paramaṃ sthānaṃ śrīmaddhālāsyasaṃjñitam
3.15
hemapadmākaraṃ tīrthaṃ pāpendhanadhanañjayam
tatrāsti sarvatīrthānāmadhikaṃ paramādbhutam
3.16
svāyambhuvasya liṅgasya vaiśiṣṭyāttīrthavaibhavāt
tasya kṣetrasya māhātmyāt sāmbaḥ paragatiśśivaḥ
3.17
sānnidhyaṃ kurute tatra tasmāt kṣetraṃ parāt param
ityuktāḥ kumbhajenātha te sarve munipuṅgavāḥ
3.18
punarvijñāpayāmāsuḥ sandehavinivṛttaye
ṛṣayaḥ -
bhagavan kṣetratatvajña kumbhayone munīśvara
3.19
kathaṃ bhagavatā proktaṃ śrīmaddhālāsyasaṃjñitam
kāśyādisarvakṣetrāṇāmadhikañcottamottamam
3.20
iti pṛṣṭo munivaraistadā vaktuṃ pracakrame
agastyaḥ -
sādhu pṛṣṭaṃ hi yuṣmābhirviśeṣajñairbahuśrutaiḥ
3.21
kathayāmi viśeṣeṇa yathā skandena bhāṣitam
brahmaṇo dvādaśāntatvāt bhūlokaśivalokataḥ
3.22
śambhostu līlāsthānatvāt kṣetrametatparātparam
yadā na santi kṣetrāṇi puṇyāni bhuvaneṣu ca
3.23
śrīhālāsyaṃ śivenaiva vihartuṃ nirmitaṃ purā
tasmāttatkṣetramāhātmyaṃ jānātyeva maheśvaraḥ
3.24
śravaṇāddharmadaṃ puṃsāṃ smaraṇādarthasiddhidam
darśanātsarvakāmāṃśca dadāti kṣetramuttamam
3.25
nirantaranivāsena śivasāyujyadaṃ param
kāśyādipuṇyakṣetreṣu dehānte muktirucyate
3.26
śrīhālāsya śivakṣetre jīvanmuktissadā nṛṇām
tasmāddhālāsyasadṛśaṃ nāsti kṣetraṃ jagattraye
3.27
brahmahatyābhibhūtaśca vṛtrāriramaraissaha
hālāsyaṃ prāpya mṛgayāvyājato niragho'bhavat
3.28
mahāpātakatūlānāṃ kṣetraṃ jvalanasannibham
tasmātsarvāghaśāntyai ca prāpyaṃ sarvajanairapi
3.29
ajñānādathavā mohāddaivagatyā munīśvarāḥ
praviṣṭo manujassadyaḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
3.30
purā kaściddvijo gatvā jananīṃ kāmamohitaḥ
pitarañca nihatyātha khanitreṇātidurmatiḥ
3.31
chāyārūpeṇa ghoreṇa pitrā musalapāṇinā
anudrutastadā bhītyā sthānāni subahūnyapi
3.32
gatvā gatvā daivagatyā śrīhālāsyamathāviśat
brahmahatyāvinirmuktastatraiva sa vimocitaḥ
3.33
dravyajātaṃ layaṃ yāti yathā lohe'gnidīpite
tathā sarvāṇi pāpāni layaṃ tatraiva yānti ca
3.34
pipīlikādihastyantaṃ tatra muktiṃ prayāti ca
kaścidatra viśeṣo'sti devadevasya dhūrjaṭeḥ
3.35
jaṭābaddhenduśakalādutpannāmṛtadhārayā
siktā viśvaṃbharā nāmnā tadāsīnmadhurāpurī
3.36
cidambare mahākṣetre nṛttamekaṃ tu dṛśyate
rājate tu sabhāmadhye vyatyastamadhikaṃ param
3.37
santi sthānānyanekāni śiṣṭāni bhuvaneṣu ca
śrīhālāsyasamaṃ kṣetraṃ kutracinnaiva vidyate
3.38
hālāsyākhyaṃ mahāsthānaṃ tyaktvā gacchati yo naraḥ
karasthaṃ pāyasaṃ tyaktvā kūrparaṃ leḍhi cātmanaḥ
3.39
sarveṣāṃ bhuktimuktyarthaṃ śambhunā nirmitaṃ tu tat
brahmaviṣṇumahendrādyaiḥ sevitaṃ sarvasiddhaye
3.40
smṛtamātreṇa tatkṣetraṃ sarvapāpaṃ vyapohati
dadāti bhuktiṃ muktiñca śāśvatīṃ munipuṅgavāḥ
3.41
tatra nityaṃ nivasataṃ sarveṣāṃ prāṇināṃ dhruvam
na punarbhavajā bhītirnārtra kāryā vicāraṇā
3.42
tatra nityaṃ nivasate yaḥ kaścitprākṛto janaḥ
putrapautrādisaṃyukto nityañca sukhamedhate
3.43
aśvamedhairmahāyajñaiḥ agniṣṭomairmahāphalaiḥ
atyagniṣṭomayanaiśca bṛhaspatisavairāpa
3.44
atirātrairmahāyajñaiḥ somayāgaiśca viśrutaiḥ
darśaiśca pūrṇamāsaiśca dvādaśāhaistathā paraiḥ
3.45
ṣoḍaśāhairvājapeyaiḥ rājasūyaiḥ kratūttamaiḥ
viśvajitsarvajidbhyāṃ ca tathā'khilamakhairapi
3.46
evamādyairviśiṣṭaiśca tathā sarvasvadakṣiṇaiḥ
yatphalaṃ labhate yajvā tadvāsī tatsamaśnute
3.47
tilairdantairghṛtaiścitraiḥ vastrairābharaṇairapi
gobhiśca kapilādyābhiḥ kedāraissasyamālibhiḥ
3.48
ratnaissuvarṇarajataiḥ vividhairdhānyarāśibhiḥ
dāsīdāsagajāśvādyaiḥ bhavanaiśca manoharaiḥ
3.49
rathaiśca kanyakābhiśca viśeṣādannapānakaiḥ
anaghaiḥ kaiścidapyanyaiḥ dānairvividhalakṣaṇaiḥ
3.50
yatphalaṃ labhate tatra vāsī tatphalamaśrute
kāśyādisarvakṣetreṣu nirantaranivāsinaḥ
3.51
yatphalaṃ nivasaṃstatra tatphalaṃ sarvamāpnuyāt
surāpo brahmahā caiva bhrūṇahā guruhā tathā
3.52
strīghno bhrātṛhanaścāpi mātṛhā gurutalpagaḥ
steyī cānye ca bahavo mandajāḥ pāpakāriṇaḥ
3.53
śrīhālāsyamuṣitvā te mucyante sarvakilbiṣaiḥ
gaṅgā ca yamunā caiva narmadā ca sarasvatī
3.54
godāvarī gomatī ca tuṅgabhadrā ca pāpahā
sarayūstamasā kṛṣṇā kāverī ca saridvarā
3.55
vegavatī vetravatī tāmraparṇī saridvarā
āsāṃ nadīnāṃ tīrtheṣu pāvaneṣu viśeṣataḥ
3.56
snānañca kurvatāṃ puṃsāṃ yadyadasti phalaṃ mahat
tattatsarvamavāpnoti tatra vāsī narottamaḥ
3.57
māsi māsi yadanyatra kṛtāccāndrāyaṇātphalam
tatphalaṃ labhate martyo hālāsye naktabhojanāt
3.58
māsopavāsādanyatra yatphalaṃ labhate naraḥ
śraddhayaikopavāsena hālāsye tadavāpnuyāt
3.59
cāturmāsyavratātproktaḥ yadanyatra phalaṃ mahat
aṣṭamyāmupavāsena hālāsye tatsamaśrute
3.60
ṣaṇmāsānnaparityāgādyadanyatra phalaṃ labhet
somavāropavāsena hālāsye tanna saṃśayaḥ
3.61
saṃvatsaropavāsena labhedandhatra yadvratī
śivarātryupavāsena hālāsye tatphalaṃ labhet
3.62
ananto mahimā tasya hālāsyasya dvijottamāḥ
kastaṃ varṇayituṃ śaktaḥ śivakṣetrottamasya ca
3.63
yastatra nivasenmartyaḥ saṃyatātmā samāhitaḥ
trikālamapi bhuñjāno vāyubhakṣasamo hi saḥ
3.64
muṣṭimātrapradānena mahādānaphalaṃ labhet
sarvaṃ tapaḥphalaṃ mukhyaṃ sarvadānaphalaṃ mahat
3.65
sarvatīrthaphalañcaiva sarvayajñaphalaṃ tathā
sarvamantraphalaṃ pūrṇaṃ yogajñānaphalaṃ tathā
3.66
tasmāttatra vaseddhīmānākāṃkṣī hitamātmanaḥ
bahunātra kimuktena śrīhālāsyaṃ parātparam
3.67
sarvajñānaphalaṃ pūrṇaṃ sarvapūjāphalapradam
dadāti nityaṃ hālāsyaṃ nirantaranivāsinaḥ
3.68
tasmāddhālāsyasadṛśaṃ nāsti kṣetraṃ purātanam
pavitrañca viśiṣṭañca sadyassarvaphalapradam
3.69
śivakṣetrottamamiti śrīmaddhālāsyamityapi
samaṣṭividyānagarī madhurāpuramiyapi
bhūlokaśivalokañca jīvanmuktipuraṃ tathā
3.70
catuṣkūṭapurañceti dvādaśāntaṃ vidurbudhāḥ
iti nāmānyanekāni santi kṣetrasya tasya ca
3.71
evaṃ kṣetrasya māhātmyaṃ sarvakṣetrottamottamam
śrīhālāsyaṃ samākhyātaṃ munīndrāstanna saṃśayaḥ
3.72
iti śrutvā muniśreṣṭhā hālāsyakṣetravaibhavam
sarve vismayasaṃyuktāḥ pratyūcuḥ kumbhasambhavam
3.73
satyamuktaṃ bhagavatā kṣetramāhātmyavedinā
sarve vayaṃ kṛtārthāḥ smaḥ śrutvā tatkṣetravaibhavam
3.74
atha hemābjinītīrthamāhātmyaṃ vaktumarhasi
iti teṣāṃ vacaśśrutvā sarvajñaḥ kumbhasambhavaḥ
3.75
prabhāvaṃ hemapadminyā vadati śraddhayā saha
agastyaḥvakṣye hiraṇyapadminyāssamutpattipurassaram
3.76
māhātmyaṃ śrutamātreṇa mahāpāpaharaṃ param
jīvanmuktipureśasya koyeṣṭermuktidāyinaḥ
3.77
ājñayā tatra tīrthe tu na santi jalajantavaḥ
na vidyante yadā meghā gaṅgādyāśca saridvarāḥ
3.78
samudrāścānyatīrthāni puṇyakṣetragatāni ca
tadā hālāsyanāthena prārthitena gaṇeśvaraiḥ
3.79
mūlaliṅgābhiṣekāya nirmitaṃ śūlapāṇinā
purā kadambakāntāranāyakaḥ karuṇānidhiḥ
3.80
līlayā sakalo bhūtvā svabhāsā bhāsayan diśam
candramaulistrinetraśca nāgayajñopavītavān
3.81
triśūlena kapālena virājitabhujadvayaḥ
vāmāṅgāsaktayā devyā sahito vṛṣavāhanaḥ
3.82
nandyādigaṇanāthaiśca cacāra bhuvanatrayam
tadānīṃ brahmaviṣṇvindrapramukhā devatāgaṇāḥ
3.83
stuvanti ca mahābhaktyā hālāsyeśaṃ parātparam
anugṛhya tato devān cintitārthapradānataḥ
3.84
punaḥ kadambavipinaṃ svasthānaṃ prāpya śaṅkaraḥ
kṛpādṛṣṭyā vilokyātha nandyādigaṇanāyakān
3.85
antardhānaṃ mahāliṅge kartuṃ devassamudyataḥ
tadānīṃ gaṇanāthāśca prārthayanti sma śaṅkaram
3.86
jīvanmuktipureśāna bhagavan bhaktavatsala
paśya paśya mahāliṅgamabhiṣekavivarjitam
3.87
asmākamicchā mahatī sañjātā snānakarmaṇi
mahāliṅgābhiṣekāya snānāya ca śarīriṇām
3.88
kuru sadyaḥ puṇyatamaṃ tīrthaṃ bhogāpavargadam
gaṇairevaṃ prārthitassan jīvanmuktipureśvaraḥ
3.89
cakhāna ca triśūlena liṅgasyāgneyadeśataḥ
bhinatti śūlamūlaṃ tu brahmāṇḍādhaḥkaṭāhakam
3.90
brahmāṇḍānāṃ tadādhārānnirmalāścātipāvanāḥ
āpassamudgatāstatra taṭāke śūlakhātite
3.91
punaruccairudgatāśca pravāhāśca jalasya ca
stambhitā devadevena trailokyābhayadāyinā
3.92
uttamāṅgadhṛtaṃ gāṅgaṃ vāri gaṅgādharaḥ punaḥ
saṃyojya tatra tīrthe ca sarvānnaha gaṇeśvarān
3.93
īśvaraḥgaṇāśśṛṇvantu madvākyamidaṃ tīrthaṃ mayā kṛtam
śivatīrthamiti proktaṃ śivadatvātsvabhāvataḥ
3.94
trailokye yāni tīrthāni bhaviṣyanti gaṇeśvarāḥ
tebhyo'khilebhyastīrthabhyaḥ paratvātparatīrthakaḥ
3.95
tīrthānāmādibhūtatvādāditīrthamitīritam
mahattvācca mahātīrthaṃ tīrthānāṃ mahatāmapi
3.96
dṛṣṭamātreṇa sarveṣāṃ sarvapāpaharaṃ yataḥ
pāpanāśanamityuktaṃ tatastīrthaṃ supāvanam
3.97
asya tīrthasya saṃsparśādaśvamedhaphalaṃ yataḥ
mahāpuṇyapradamiti proktaṃ tīrthavaraṃ tataḥ
3.98
jñānatīrthaṃ muktitīrthaṃ kāraṇatvāttayoridam
madaṅgātsaṅgataṃ tvetacchivagaṅgeti kīrtitam
3.99
uttamatvācca tīrthānāmidaṃ tīrthottamottamam
vṛtrahatyāñca vṛtrārerhariṣyāmi yadā tadā
3.100
hemapadmākaramiti nāmāpyasya bhaviṣyati
sarvadharmapradamiti sarvārthapradamityapi
3.101
sarvakāmapradamiti dīrghāyuṣkaramityapi
devakhātaṃ śūlakhātaṃ mahāmāyārṇavāmṛtam
3.102
yaśaskaraṃ puṣṭikaṃ śrīkarañca śivatvadam
bhayāpahaṃ tīrtharājaṃ sarvatīrthaphalapradam
3.103
sarvaśatruharañceti sarvāpaddharamityapi
sarvarogaharaṃ ceti bhavarogaharaṃ tviti
3.104
sarvadoṣaharañceti vandhyātvaharamityapi
sarvaduḥkhaharañceti samastasukhakāraṇam
3.105
evamādyānyanekāni nāmāni prathitāni ca
santi sārthāni satyāni mattīrthasyāsya madgaṇāḥ
3.106
asmin tīrthe tu yassnātvā devādīn paritarpya ca
datvā dānaṃ yathāśakti japtvā pañcākṣaraṃ param
3.107
pradakṣiṇanamaskārastotraissantoṣya māmapi
kṛtakṛtyo bhavejjantussatyaṃ satyaṃ gaṇādhipāḥ
3.108
etattīrthajalairliṅgaṃ sakṛtsaṃsnāpya bhaktitaḥ
sarvatīrthābhiṣekeṇa yatphalaṃ tadavāpnuyāt
3.109
bhavantaśśraddhayā sārdhaṃ pavitre tīrthavāriṇi
snātvā'bhiṣekaṃ kurvantu nityaṃ liṅgātmano mama
3.110
ityuktvā devadevo'pi sadyassārdhaṃ gaṇeśvaraiḥ
avatīrya mahātīrthe snātvā hālāsyasundaraḥ
3.111
datvā'nujñāṃ gaṇādīnāṃ snānāya parayā mudā
tatra svāyambhuve liṅge tirodhatte paraśśivaḥ
3.112
tadānīṃ śivavākyāttu snātvā liṅgaṃ gaṇeśvarāḥ
abhiṣicya vidhānena sarvān kāmānavāpnuyuḥ
3.113
evaṃ suvarṇapadminyā utpattiḥ kathitā mayā
vakṣyāmi tasyā māhātmyaṃ saṅgraheṇa munīśvarāḥ
3.114
tasyā darśanamātreṇa sarvairaṃhobhirujjhitaḥ
saṃsnāya svarṇapadminyāṃ śreyaḥ prāpnoti puṣkalam
3.115
sarvatīrtheṣu saṃsnāya yatpuṇyaṃ samavāpyate
tatpuṇyaṃ prāpyate svarṇapadminyāmekamajjanāt
3.116
śuddhābhirmṛttikābhiśca mahātīrthe vidhānataḥ
saṃsnāya vāruṇaissūktaiścraddhayā parayā saha
3.117
sarvatīrtheṣu yatpuṇyaṃ yatphalaṃ sarvadānataḥ
tatsrvaṃ puṇyamāpnoti satyamuktaṃ munīśvarāḥ
3.118
anicchayāpi saṃspṛṣṭo jātavedā yathā dahet
anicchayāpi saṃspṛṣṭaṃ śivatīrthaṃ dahedagham
3.119
hemapadmākare snāti yo vā ko vā dine dine
jīvanmuktassa vijñeyaḥ kṛtakṛtyo na saṃśayaḥ
3.120
vāruṇādapi cāgneyānmāhendrānmārutātpunaḥ
mantrasnānādapi varaṃ hemābjinyāṃ tu majjanam
3.121
yassnātvā śivagaṅgāyāṃ somasundaradarśanam
karoti śraddhayā tasya śreyaso'nto na vidyate
3.122
yāni kāni pavitrāṇi śāstroktāni munīśvarāḥ
tebhyaḥ pavitramamalaṃ hemapadmākarāmbu ca
3.123
aśraddhayā'pi yassnāto mahātīrthe tu mānavaḥ
so'pi svargamavāpnoti tasya tīrthasya vaibhavāt
3.124
śraddhayā vidhinā snātvā devādīnāñca tarpaṇam
kuśākṣatatilaiḥ kṛtvā sarvayajñaphalaṃ labhet
3.125
snātvā hiraṇyapadminyāṃ tattīre kāñcanādikam
yaḥ pradadyādyathāśakti mahādānaphalaṃ labhet
3.126
snānaṃ vrataṃ japo dānaṃ tapo vā'nyatra yatkṛtam
tatsarvaṃ koṭiguṇitaṃ bhaveddhemābjinītaṭe
3.127
janmarkṣe tu kṛtasnāno hemābjinyāṃ narottamaḥ
janmajanmāntarakṛtaiḥ sarvapāpaiḥ pramucyate
3.128
caitre māghe kārtike ca durlabhā hemapadminī
darśa puṇyaṃ śataguṇaṃ saṅkrāntau tatsahasrakam
3.129
uparāge tu tallakṣaṃ vyatīpāte tvanantakam
ayutaṃ viṣuve puṇyaṃ niyutaṃ tvayanadvaye
3.130
somavāre tvamāvāsyā yadā bhavati suvratāḥ
tadā snānaṃ japo dānaṃ hemapadmākare kṛtam
3.131
tadanantaphalaṃ proktaṃ puṇyavidbhiḥ purātanaiḥ
śraddhayā svarṇapadminyāṃ snānaṃ kṛtvā vidhānataḥ
3.132
brahmahā'pi vimucyeta kiṃ punastvanyapātakī
hemapadmākaraṃ prāpya sakṛtpiṇḍāndadāti yaḥ
3.133
uddhṛtāḥ pitarastena bhavāmbhodhestilodakaiḥ
yāvantaśca tilā martyairgṛhītāḥ pitṛkarmaṇi
3.134
tāvadabdasahasrāṇi pitarassvargavāsinaḥ
kāmyapradāni tīrthāni trailokye yāni kāni ca
3.135
tāni sarvāṇi sevante pavitrāṃ hemapadminīm
śivaliṅgārcanātsarvadevatārcāphalaṃ yathā
3.136
snānena svarṇapadminyāṃ sarvatīrthaphalaṃ labhet
tasmin tīrthe naraḥ snātvā yo nityaṃ liṅgamarcayet
3.137
ekena janmanā muktiṃ parāṃ prāpnoti sa dhruvam
agnihotrāśca vedāśca vratadānatapāṃsi ca
3.138
tattīre liṅgapūjāyāḥ koṭyaṃśenāpi no samāḥ
janmāntarakṛtairdānaiḥ tapobhirniyamairvrataiḥ
3.139
hemapadmākarasnānaṃ labhyate ca dine dine
yo'ṣṭamūrtirmahādevaśśāstreṣu paripaṭhyate
3.140
tasyaiṣāṃbhomayī mūrtirjñānadā hemapadminī
māghe māse prayāge tu nityaṃ snātasya yatphalam
3.141
tatphalaṃ svarṇapadminyāmekena divasena ca
vandhyā vatsaraparyantaṃ snātvā hemābjinījale
3.142
praṇamya devīṃ devañca labhate sadṛśaṃ sutam
santi tīrthānyanekāni prasiddhāni mahāntyapi
3.143
hemapadmākarākhyasya koṭyaṃśena samāni na
darśanāddharmadaṃ puṃsāṃ sparśanādarthasiddhidam
3.144
sarvakāmapradaṃ pānāt snānātkaivalyadañca tat
tīrthānāmādibhūtasya tīrthaissaṃsevitasya ca
3.145
pātakendhanakālāgneḥ puṇyasasyapayomucaḥ
bhogāpavargahetośca hemapadmākarasya ca
3.146
māhātmyasyaikadeśo'yaṃ kathitaḥ kaluṣāpahaḥ
hālāsyakṣetramāhātmyaṃ tīrthamāhātmyasaṃyutam
Linked texts (1)
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit