Halasyakhanda 31
Hālāsyakhaṇḍa 31
- Language
- Sanskrit
31.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - nagnahastihananaṃ nāma
aṣṭāviṃśo'dhyāyaḥ
ekonatriṃśo'dhyāyaḥ
23. dvijakanyārtiharaṇam
agastyaḥyayā bhūsurakanyāyā līlayā''rtiṃ haro'harat
tāṃ līlāṃ sundareśasya vakṣyāmi munipuṅgavāḥ
31.2
madhurāyāṃ dvijaḥ kaścidbhūdācāratatparaḥ
virūpākṣa iti khyātassarvavidyāviśāradaḥ
31.3
suvratā nāma tasyāsītpatnī paṅkajalocanā
satataṃ bhartṛśuśrūṣāmakarotpriyavādinī
31.4
tayā saha virūpākṣaḥ putrābhāvādvratāni ca
śāmbhavāni viśiṣṭhāni vidhinaivākaronmudā
31.5
saṃsnāya hemapadminyāṃ sa tayā prativāsaram
natvā devīṃ sumīnākṣīṃ hālāsyeśañca bhaktitaḥ
31.6
gaurīrūpaṃ hṛdi dhyātvā tadbījaṃ manasā smaran
saptamātṛsamīpasthaścākarodduṣkaraṃ tapaḥ
31.7
sumīnākṣīpatiśśambhustayorbhaktyā suvismitaḥ
kartuṃ varapradānaṃ ca samudyuktaḥ kṛpānidhiḥ
31.8
janmāntarakṛtāṃhobhiḥ putrasampadvihīnayoḥ
tayossadguṇasaṃyuktāṃ putrīmevādadācchubhām
31.9
tallabdhvā kanyaratnaṃ sarvalakṣaṇasaṃyutam
santoṣāmbudhimagnau tāvabhūtāmadhikaśriyau
31.10
kanyakāyā nāmadheyaṃ pitrā gaurīti kalpitam
avadharta kramātkanyā yathā candrakalā tathā
31.11
pañcame vatsare prāpte gaurī sā pariśuddhadhīḥ
virūpākṣaṃ samādhisthaṃ devatācārya sannibham
31.12
pitaraṃ prītamanasaṃ mantrasiddhisamanvitam
praṇamya prārthayāmāsa śaktipātasamanvitā
31.13
gaurī -
tātopadiśa me dharmaṃ bhavatā pariśīlitam
yena saṃsāraduḥkhāni naśyeyurakhilāni ca
31.14
iti kanyāvacaśśrutvā virūpākṣo'tivismitaḥ
prabhaliṅgā'numeyena śaktipātena yogyatām
31.15
putryā buddhvā'tyantahṛṣṭaścaturvargaphalapradam
mahāpāpaharaṃ sadyassarvāpaṅgañjanakṣamam
31.16
sarvasiddhikaraṃ satyaṃ dharmaṃ vaktuṃ pracakrame
virūpākṣaḥayi puṇyanidhe putri saddharmaḥ procyate mayā
31.17
mahāmāyā jagaddhātrī saccidānandarūpiṇī
sarvavidyālayā śambhorahopuruṣikā parā
31.18
gaurīnāmnā tasya vāme sadā''ste'nugrahāya yā
tasyā bījaṃ jagadbījaṃ bījaṃ tadbhogamokṣayoḥ
31.19
lakṣmīvāṇyādidevībhirviṣṇubrahmādidaivataiḥ
siddhagandharvayakṣādyaissamastaissajjanairapi
31.20
sadārādhitamāryāṇāṃ hṛdākāśeṣvavasthitam
saccidānandarūpaṃ yatparaṃ brahma parātparam
31.21
gaurībījamiti proktaṃ śṛṇu vatse taduddhṛtim
satsvarūpaśivākāro hakāro dharmadaḥ paraḥ
31.22
cidākāraśivākāro rephassarvārthadāyakaḥ
ānanda ubhayoraikyādīkārassarvakāmadaḥ
31.23
bindunādau tadantasthau bhavetāṃ mokṣadāvubhau
caturvargaphalānāñca siddhayarthaṃ jagatāmidam
31.24
gaurībījamiti proktaṃ sarvasampatkaraṃ param
ṛṣistu dakṣiṇāmūrtirgāyatrīcchanda ucyate
31.25
devatā mahatī gaurī saccidānandarūpiṇī
hmāṃ hrīmityādibhirbījaiṣṣaḍaṅgaṃ parikalpayet
31.26
ekākṣaramidaṃ bījamatha taddhyānamucyate
mahākāśasyāpi hetorhṛdākāśasya madhyame
31.27
sudhāsāgarasaṃvītaratnadvīpe sakalpake
māṇikyamaṇṭape bhadrapīṭhe toraṇarājite
31.28
padmapīṭhopariṣṭāttu niṣaṇṇasyāmbikāpateḥ
pāśāṅkuśābhayavarapāṇipadmairvirājataḥ
31.29
sadā tāruṇyasaundaryasāgarasya jagatprabhoḥ
kāñcanābhasya kāmāreraṅke devīṃ nivāsinīm
31.30
taruṇāruṇakoṭyābhāṃ karuṇāmṛtasāgarām
dvinetrāṃ dvibhujāṃ devīṃ pīnorujaghanastanām
31.31
bhujābhyāṃ dakṣavāmābhyāṃ dadhatīmaruṇāmbujam
hemakumbhaṃ sudhāpūrṇāñcintāmaṇivirājitam
31.32
kumārau dakṣavāmasthau gajānanaṣaḍānanau
ālokyātyantamuditāmaruṇāmbaradhāriṇīm
31.33
gaurīṃ śambhormūrtimatīṃ karuṇāmiti cintaya
dhyātvā'nena prakāreṇa japa tvaṃ sarvasiddhaye
31.34
lakṣamātreṇa sālokyaṃ sāmīpyaṃ syādvilakṣataḥ
trilakṣatastu sārūpyaṃ caturlakṣajapātsute
31.35
sāyujyākhyaṃ ca kaivalyaṃ prayacchati varāmbikā
gurūpadiṣṭamātraṃ tadbījaṃ sarvārthasiddhidam
31.36
tadbījenopacāraiśca dhyānādyaistāṃ prapūjaya
japādaśāṃśakramatassvāhāntena ca tarpaṇam
31.37
homaṃ brāhmaṇabhuktiṃ ca kuru mantrasya siddhaye
iti putryai virūpākṣa upadiśya mahāmanum
31.38
punassamādhisaṃyuktasso'bhūtpāṣāṇaniścalaḥ
atha tasya sutā gaurī cittaśuddhisamanvitā
31.39
gaurībījaṃ mahāmantraṃ sādhayāmāsa sarvadā
athāṣṭavarṣadeśīyāṃ kanyāmālokya sa dvijaḥ
31.40
kasmai deyā mayaiṣeti bahucintāsamanvitaḥ
gṛhāgataścedyaḥ kaścit brahmacārī yadṛcchayā
31.41
tasmai dātuṃ niścikāya kanyāṃ sundararūpiṇe
tataḥ kadācidbhikṣārthaṃ brahmacārī tu susvaraiḥ
31.42
ramyamuccairuccaran samāmnāyaṃ tadgṛhaṃ gataḥ
dvijastu taṃ nirīkṣyātha rūpādhyāyanenohitaḥ
31.43
apṛṣṭvā kulagotrādīn kanyakāṃ sodakaṃ dadau
tasya jāyā bāndhavāśca samāgatya krudhānvitāḥ
31.44
abhartsayanvirūpākṣaṃ kapole'ṅgulitodanaiḥ
apṛṣṭvā kulagotrādīn kimasmai kanyakāmadāḥ
31.45
gṛhasthānāntu madhye tvaṃ mūḍho'sīti punaḥ punaḥ
rūpalāvaṇyabhāgyādvā sugotrādvā suvidyayā
31.46
sundareśadhiyā vā'tha bhrāntyā vā kimadāssutām
ityuktvā pṛṣṭavantaste vaṃśādīn brahmacāriṇaḥ
31.47
gotraṃ sūtraṃ ca nakṣatramūrdhvapuṇḍraṃ krameṇa saḥ
svakīyaṃ brahmacārī cāvadadatyantavismitaḥ
31.48
te nirūpyāviruddhatvaṃ muditā bāndhavāstadā
kiñcitkhedaṃ ca samprāpurūrdhvapuṇḍrasya dhāraṇāt
31.49
sannipāte guṇānāntu doṣa ekastirodhadhe
te sarvaṃ iti niścitya vyadhurvaivāhikakriyām
31.50
śrīmatsvādhautakaṃ bhūri dhanaṃ putryai dadau dvijaḥ
tāṃ dhanaṃ ca samādāya samprītassan dvijātmajaḥ
31.51
pitrossamīpamagamadbahubandhusametayoḥ
putraṃ deśāntaragataṃ kṛtodvāhaṃ samāgatam
31.52
dṛṣṭvā mumudire sarve pitrādyā bāndhavā bhṛśam
śivabhaktasutetyeṣā śvaśrā naivādṛtā snuṣā
31.53
naivābhūdbhāṅganaḥkāyaissaṃgo'syāṃ brahmacāriṇaḥ
bhikṣārthaṃ tadgṛhaṃ prāptā vaiṣṇavā eva netare
31.54
śivabhaktāya viprāya kadā bhikṣāṃ dadāmyaham
iti sañcintya vasati snuṣā gauryā anugrahāt
31.55
jihvāgre vartate tasyā gaurībījaṃ nirantaram
saputrabāndhavau śvaśrūśvaśurau grāmamantikam
31.56
kalyāṇārthaṃ gatau tyaktvā śivabhaktātmajāṃ vadhūm
atrāntare sundareśo dvijaveṣadharo'ntikam
31.57
snuṣāyāḥ prāpya kalyāṇi bhikṣāndehīti coktavān
uddhūlanaṃ tripuṇḍraṃ ca dadhānaṃ śubhravāsasam
31.58
aśītivṛddhamatulamujjvaladbrahmatejasam
sā''lokya sahasā natvā prītyā pratyuttaraṃ dadau
31.59
svāmin śvaśrūrgatā grāmaṃ pidhāya dvārakaṃ dṛḍham
mandire'smin taṇḍulārthaṃ bahiṣṭhannaiva vidyate
31.60
mannāthaivaṃ sati mayā kiṃ kāryaṃ kathaya prabho
evamukto dvijasutāṃ prāha brāhmaṇapuṅgavaḥ
31.61
abhūttadvivṛtadvāraṃ prāpyāpavarakaṃ mudā
taṇḍulaṃ bhinnamudgādyaṃ samādāya pacā''śu ca
31.62
tathā kariṣya ityuktvā javāddvārapathaṃ gatā
taddṛṣṭvoddhāṭitadvāraṃ bhṛśaṃ prītisamanvitā
31.63
taṇḍulaṃ mudgabhinnaṃ ca dugdhaṃ dadhi ca śarkarām
ājyaṃ phalāni pakvāni samādāyāpacatkṣaṇāt
31.64
ramye ca kadalīpatre nidhāyānnaṃ susaṃskṛtam
bhojayāmāsa taṃ vṛddhaṃ kṣīrājyadadhisaṃyutam
31.65
bhojanānantaraṃ vipraṣṣoḍaśābdākṛtirbabhau
citrametatsamālokya kanyā sā kaṃpitā sthitā
31.66
asminnavasare śvaśrūrdvāradeśamupāgatā
kapāṭodghāṭanaṃ sadyaḥ kuru kurviti sā'vadat
31.67
śvaśrūvākyaṃ samākarṇya yuvānaṃ taṃ vilokya ca
bhītyā niścalatāṃ prāpa citrageva dvijātmajā
31.68
balātkāreṇa sā śvaśrūrargalaṃ pādaghātataḥ
bhagnīkṛtya kavāṭaṃ ca vivṛtaṃ sahasā vyadhāt
31.69
tadā tyaktvā yauvanaṃ ca śaiśavaṃ parigṛhya saḥ
svalpatalpagato bhūtvā manoharavapurdharaḥ
31.70
nidhāya pāṇiyugalātpādāṃguṣṭhaṃ nijānane
dvijātmajāmukhaṃ prekṣya mandasmitamathākarot
31.71
śvaśrūḥ kruddhā pṛcchati sma kasyāyaṃ tanayaḥ snuṣe
devadatto'yamiti sā dadau pratyuttaraṃ mudā
31.72
śrīdevīti vadhūḥ kācidimaṃ paśyeti satvaram
svalpatalpe nidhāyaivaṃ vrajati sma sabhartṛkā
31.73
anyadīyaśiśuṃ kiṃ tvaṃ paśyasīti prabhartsya tām
tasyā hastagataṃ kṛtvā taṃ śiśuṃ sumanoharam
31.74
capeṭānāvaṭuṃ tasyā dṛḍhaṃ baddhvā'tivegataḥ
śiśunā ca snuṣāṃ śvaśrūścikṣepāṅgaṇato bahiḥ
31.75
nātrāgantavyamityuktvā pidhāya dvārakaṃ dṛḍham
gṛhamadhyamanuprāpya sukhenaste sma tāṃ vinā
31.76
svahastasthaśiśorvaktramālokyātyantasundaram
gaurībījaṃ hṛdi dhyātvā tasthau vīthyāṃ śucā'tha sā
31.77
śiśuśśaṅkaraveṣassannāruhya vṛṣavāhanam
gaurīrūpadharāṃ kṛtvā tāmādāya dvijātmajām
31.78
janānāṃ paśyatāṃ madhye devadevo'mbaraṃ yayau
āścaryametadāścaryametadityeva bhāṣiṇaḥ
31.79
sarve janāssamālokya vismitāstasthurambaram
dvijakanyāṃ praśaṃsantastatśvaśrūṃ sma śapanti te
31.80
trayoviṃśā tu līleyaṃ dvijakanyārtihāriṇī
sakṛtśrutā vā paṭhitā sarveṣāmārtihāriṇī
Linked texts (3)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit