Halasyamahatmya 37
Hālāsyakhaṇḍa 37
- Language
- Sanskrit
37.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - senāpradarśanaṃ nāma
ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
niṟuttuvāy. etiriyai aḻippāy'' eṉa vēṇṭik
koṇṭāṉ. civa paktarkaḷukku amutaḷippatu, avarkaḷatu
kuṭumpa nalaṉukku naṉkoṭai aḷippatu, jīrṇamāṉa
kōyil matil kōpuram mutaliyavar̆ṟaic ceppaṉiṭuvatu,
nūr̆ṟuk kāl maṇṭapam, āyirak kāl maṇṭapam kaṭṭuvatu
mutaliyavar̆ṟir̆kuc cēṉaikkākak koṇarnta paṇattaic
celavaḻittāṉ. cila paṭai vīrarkaḷai veḷi nāṭṭir̆ku
aṉuppip paṭai tiraṭṭa muyaṉṟu varuvatākacceyti
parappiṉāṉ. anta kapaṭac ceyalai mantirikaḷ purintu
koḷḷavillai.
āṟu mātaṅkaḷ kaḻintaṉa. aracaṉ paṭai tiraṭṭuvataṉ
nilai par̆ṟik kēṭṭa pōtu īcaṉai vaṇaṅkit tiyāṉittavāṟu
suntara sāmantaṉ paṭai tiraṭṭiyatākat terivittāṉ.
maṟunāḷ paṭai vakuppai aracaṉ pārvaiyiṭalām eṉṟāṉ.
aṉṟiravu īcaṉai vaḻipaṭṭuppaṭaikkāṉa paṇamaṉaittum
civaṉaṭiyārai vaḻipaṭuvatil celavākiviṭṭatait
terivittu utavak kōriṉāṉ. maṟunāḷ īcaṉai vaṇaṅkip
puṟappaṭṭa sāmantaṉ etirpārttapaṭi civa kaṇaṅkaḷaip paṭai
vīrarkaḷākki īcaṉ paṭaittiṭalukku aṉuppiṉār. sāmantaṉ
avarkaḷai vakuttu āṅkāṅku niṟuttiṉāṉ.
aracaṉ paṭaiyaik kāṇa vantatum kaliṅkam, āntiram,
karnāṭakam, pāṇṭiyam, kāñcī, mahārāṣṭram, makatam,
vaṅkāḷam, kācmīram, vintiya malai, eṉa paṭaivīrkaḷai iṉam
pirittu sāmantaṉ varicaip paṭuttik kāṭṭiṉāṉ. kaṭaiciyil
perun talaivarāka īcaṉē taṉ kaṇaṅkaḷuṭaṉ vīrarāka
niṉṟiruntār. ellōraiyum taṉakku aṟimukap paṭuttak
kōriya aracaṉiṭam intap perum paṭaiyaip pirittu
viḷakkat taṉṉāl iyalāteṉa sāmantaṉ kūṟiṉāṉ. ellāp
paṭaikaḷukkum talaivarāka niṉṟirunta īcaṉiṭam āṭai
āparaṇaṅkaḷ aḷittu veku matitta aracaṉ viyappum maṉa
niṟaivum per̆ṟāṉ. paṭaivakuppuk kāṇal muṭintatum
paṭait talaivaṉāṉa īcaṉ maṟaintuviṭṭār. appōtu oru
vīraṉ ōṭi vantu aracaṉiṭam etirttu vanta cētirājaṉ
saptatriṃśo'dhyāyaḥ
31. nīvīdānam
agastyaḥ -
yayā ca līlayā devo bhagavān somasundaraḥ
nīvīdānena nṛpatiṃ prīṇayāmāsa vacmi tām
37.2
kulabhūṣaṇabhūpālaḥ kuladharmaṃ vicārya saḥ
jīvanmuktipurīśāne bhaktimevātanotsadā
37.3
śivavratāni sarvāṇi hālāsyeśvaratuṣṭaye
somavāravratādīni caritāni ca tena vai
37.4
satataṃ jāgarūkassa pālayannikhilāḥ prajāḥ
saddvijānavamatyātha sundareśvaramanvaham
37.5
niyamena samabhyarcya kālaṃ ninye sa bhūpatiḥ
pāṇḍyadeśe dvijāssarve daridrā yajñavarjitāḥ
37.6
nīcakarmaratāḥ kliṣṭā vartante sma kathañcana
yajanādikriyālopātsarvatassasyamālinī
37.7
pṛthvyanāvṛṣṭisantaptā naṣṭavrīhyādikā'bhavat
janāssarve palāyanta deśāntaramitastataḥ
37.8
khādyābhāvātturaṅgādyāḥ praṇaṣṭāḥ pāṇḍyabhūpateḥ
svarājyopaplavaṃ dṛṣṭvā kulabhūṣaṇabhūpatiḥ
37.9
vārarāje somavāre somasundaramandiram
samprāpya svarṇapadminyāṃ snātvā bhasmāni dhārya ca
37.10
nityakarmāṇi nirvartya nirvighnāya vidhānataḥ
vighneśvarañca saṃpūjya nārikelasahasrakaiḥ
37.11
sumīnākṣyā mahādevyāḥ kārayitvā mahārhaṇām
mahārthadaṃ mūlaliṅgaṃ mahadānandasāgaram
37.12
mahatyā śraddhayā pūjya prārthayāmāsa taṃ śivam
kulabhūṣaṇaḥ -
sundareśa surārātisūdana tripurāntaka
37.13
somasūryāgninayana ṣaḍadhvamayavigraha
sumīnākṣīpate śambho devadeva dayānidhe
37.14
bhavato bhaktabhūto'haṃ bhaktabhakto bhavānapi
itaḥ pūrvaṃ mayā rājyaṃ śāsitaṃ bhavadājñayā
37.15
anāvṛṣṭiparikliṣṭamidānīmabhavacca tat
madīyamarthajātañca senāsvīkaraṇacchalāt
37.16
purā sundarasāmantassaddharmeṣu nyayojayat
dhānyābhāvāddhanābhāvāt khinno'smi nitarāmaham
37.17
mahyaṃ dhānyaṃ dhanaṃ datvā prīṇayasva jagatprabho
evaṃ vijñāpya bhūpālaḥ punaretya niketanam
37.18
vihāyābhyavahārañca kiṅkartavyamitaḥ param
cintayeti mahatyā ca saṃyuktassundaraprabhum
37.19
hṛtpuṇḍarīke saṃśīlya sa śete sma bhuvi kṣaṇam
śaṅkarassarvabhūtātmā bhagavān bhaktavatsalaḥ
37.20
siddhaveṣadharo bhūtvā svapna evaṃ tamabravīt
kulabhūṣaṇa bhūpāla himāṃśukulabhūṣaṇa
37.21
madbhakteṣvagragaṇyo'si tasmādvakṣye hitaṃ tava
mama svarūpaṃ vedo hi tatpriyā eva matpriyāḥ
37.22
teṣāṃ bhūdevatānāṃ tvamaudāsīnyaṃ karoṣi ca
tasmādvṛṣṭivihīnatvamabhavattava rāṣṭrake
37.23
dvijān sambhāvayasi cedbhaviṣyanti suvṛṣṭayaḥ
sarvadā sampadassarvā vidyā vaidādikā api
37.24
ārogyaṃ dīrghamāyuśca samprayacchanti te dvijāḥ
sauvarṇavṛttaissaṃpūrṇāṃ sudṛḍhāmbaranirmitām
37.25
vyaye satyavyayāṃ nīrvīṃ tubhyaṃ dāsyāmyabhīṣṭadām
yatheṣṭaṃ dhanamādāya tasyā nīvyā mudānvitaḥ
37.26
kuru dānañca bhogañca lobhaleśavivarjitaḥ
iyamatyadbhutā nīvī vyaye vṛddhiṃ prayāti ca
37.27
koṭidravyavyaye'pyeṣā macchaktyā naiva hīyate
ityuktvā bhasmanā phālamalaṅkṛtya mahīpateḥ
37.28
suvarṇaṭaṅkasaṃpūrṇāṃ nīrvīṃ tasmai dadau śivaḥ
athāntardhānamagamaddhālāsyaprabhurīśvaraḥ
37.29
bhūpo'pi sahasodbuddhya nīvīmālokya vismitaḥ
śirasā tāṃ mudā dhṛtvā śivabhaktaśiromaṇiḥ
37.30
muhūrtamātramakaronnaṭanañca svayaṃ nṛpaḥ
prabhāte sacivān sarvān samāhūya vicakṣaṇān
37.31
tāṃ nīvīṃ darśayitvā'tha svapravṛttāntamabravīt
te śrutvā vismitāssantaḥ prāhussarve mudānvitāḥ
37.32
asyā nīvyāḥ prabhāvena sampadaḥ syuḥ parāstava
enāṃ siṃhāsane sthāpya samabhyarcyanvahaṃ tataḥ
37.33
yatheṣṭaṃ dhanamādāya prīṇaya tvaṃ mahīsurān
mahārthadaṃ mahāliṅgaṃ mahīkalpamahīruham
37.34
mahābhiṣekapramukhapūjayā pūjayādarāt
arkādīnāṃ grahāṇāñca sutrāmādisuparvaṇām
37.35
munīnāṃ ca pitṝṇāṃ ca prītiṃ cāśu samācara
brāhmaṇārādhanenaiva sarve devā munīśvarāḥ
37.36
pitarastṛptimāyānti tasmāttāneva pūjaya
ityuktavatsvamātyeṣu śāstreṣu nipuṇeṣu ca
37.37
yathoktaṃ taistathā sarvamakarotkulabhūṣaṇaḥ
subhikṣamabhavadrāṣṭraṃ varṣaṃ labdhvā samantataḥ
37.38
pāṇḍyassa bhaktimān bhūtvā dvijāndevān samārcayat
tadāprabhṛti sarvatra pāṇḍyadeśe viśeṣataḥ
37.39
śrautasmārtakriyāssarvāḥ prāvartantāghavajitāḥ
śivabhaktiṃ vaidikatvaṃ vilokyāsyākhilāḥ prajāḥ
37.40
praśaṃsantyassarvadaiva vartante sma mudānvitāḥ
anantamarthajātaṃ ca śivāllabdhvā mahīpatiḥ
37.41
śivālayaṃ bahiścāntassvarṇaratnamayaṃ vyadhāt
nāsti dāridryavārtā'pi kutracittasya deśake
37.42
kuberasadṛśāssarve janāssampatsamanvitāḥ
āsandharmaparā nityaṃ śivabhaktiparāyaṇāḥ
37.43
ityekatriṃśikā līlā proktā nīpāṭavīpateḥ
sakṛcchrutā vā paṭhitā sarvasampatkarī sadā