Pramāṇa · Search · About · API

Halasyakhanda 38

Hālāsyakhaṇḍa 38

Language
Sanskrit

38.1

sadyassarvāghasaṃhartrī śrotṝṇāṃ śāntipuṣṭidā
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - nagadhenunipātanaṃ nāma
pañcatriṃśo'dhyāyaḥ
ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ
30. senāpradarśanam
yayā sumahatīḥ senāḥ rājñe'darśayadīśvaraḥ
sādirūpo līlayā tāṃ munayaḥ kathayāmi vaḥ

38.2

anantaguṇa bhūpānte tatputraḥ kulabhūṣaṇaḥ
rājyaṃ cakāra nītyā ca śivabhaktyā'pyatulyayā

38.3

tasya senāpatistyāsīcchūraḥ kaścidbhaṭāgraṇīḥ
sundareśadhyānarataḥ sundareśvarasevakaḥ

38.4

nāmnā sundarasāmanta iti loke prathāṃ yayau
tatkāle cedirājākhyaḥ kirātānāṃ niyāmakaḥ

38.5

kaściddhanyapatiryoddhuṃ pāṇḍacenodyogamātanot
tacchrutvā pāṇḍyabhūpālaḥ senānāṃ svīcikīrṣayā

38.6

taṃ bhaṭottamamāhūya rahasyevamavocata
kṣobhārthamasmaddeśasya tvāyāsyati samudyataḥ

38.7

cedirājo'tibalavān balaiḥ sārdhamiti śrutam
tadarthaṃ bhūyasīṃ senāṃ nānājātisamanvitām

38.8

melayāsmajjayārthaṃ tvaṃ vikramātiśayānvitam
apekṣitaṃ dravyajātaṃ kośāgārādgṛhāṇa ca

38.9

ityuktvā''nāyya tāmbūlaṃ datvā bhaṭavarāya ca
preṣayāmāsa taṃ sadyaḥ kulabhūṣaṇabhūpatiḥ

38.10

kariṣye'haṃ tathetyuktvā praṇamya drāksa niryayau
tasya drāggamanaṃ dṛṣṭvā mumude bhūpatistadā

38.11

sadyo bhaṭāgraṇīḥ prāpya kośāgāraṃ mahībhujaḥ
yāvat sthitaṃ dhanaṃ tatra tāvatsarvaṃ pragṛhya saḥ

38.12

saṃvāhya kiṅkaraissadyassenāsvīkaraṇāya ca
gamiṣyāmīti sacivaissahoktvā taiśca mānitaḥ

38.13

sahāyaissampraviśyātha sundareśvaramandiram
praṇamya prārthayāmāsa hālāsyeśvaramīśvaram

38.14

svāmin sarvajagannātha mannāyaka maheśvara
namastubhyaṃ sundareśa tvameva śaraṇaṃ mama

38.15

tvadbhaktebhyaśca tubhyañca datvā sarvadhanāni ca
rājñaśśatruvadhaṃ sadyaḥ kartumudyuktavānaham

38.16

tvaṃ ca senāṃ bahuvidhāṃ darśayitvā mahīpateḥ
kuruṣvārivadhādīni tatkāryāṇyapi śaṅkara

38.17

iti vijñāpya someśaṃ namaskṛtya punaḥ punaḥ
kārayitvā mahāpūjāṃ śambhorvibhavavistaraiḥ

38.18

svālayaṃ sampraviśyātha śivabhaktānabhojayat
svayaṃ ca bhuktavānpaścāttaccheṣamatipāvanam

38.19

atha sundarasāmantassamādāya dhanaṃ bahu
rahassthale samāhūya śivabhaktān dvijottamān

38.20

yajñārthaṃ ca vivāhārthaṃ mauñjībandhanakarmaṇe
dāridyronmūlanāthaṃ ca dadau tebhyo dhanaṃ bahu

38.21

śambhorbhaktānpratidinamabhojayadanāratam
payodadhighṛtakṣaudraśarkarāpūpaṣaḍrasaiḥ

38.22

prāsāde gopure sāle parivārā layādiṣu
yajjīrṇamabhavattena samyaktattu navīkṛtam

38.23

śatāṅghrimaṇḍapamapi sahasrastambhamaṇḍapam
akārayadrathamapi sarvalakṣaṇalakṣitam

38.24

śataṃ sahasramayutamadhikaṃ vā dine dine
vyayīkaroti dharmārthe rājño vasubhaṭāgraṇīḥ

38.25

bhaṭāḥ kecitpreṣitāśca tena deśāntareṣu ca
senāsvīkaraṇāyeti midhyoktaṃ mantriṇāṃ puraḥ

38.26

tatkāpaṭyaṃ na vyajānanmantriṇaste mahībhujaḥ
evaṃ hālāsyanāthasya tadbhaktipravaṇātmanām

38.27

bhaktyā sundarasāmantassantoṣamakaroddhanaiḥ
gateṣu ṣaṭsu māseṣu tamāhūya mahīpatiḥ

38.28

kiyanta iti papraccha saṃgṛhītāstvayā bhaṭāḥ
sundareśaṃ hṛdi dhyāyan so'pyevaṃ sudṛḍho'bravīt

38.29

saṅgṛhītā mayā senā parākramasamanvitā
matkāryaṃ sundarādhīśassarvaṃ sampādayiṣyati

38.30

iti śrutvā tasya vākyamabravītkulabhūṣaṇaḥ
hālāsyanātho bhagavān vartate bhaktavatsalaḥ

38.31

jānāmyeva na sandehastaveṣṭaṃ pūrayiṣyati
śvastvayā saṅgṛhītāṃ ca senāṃ darśaya sainyapa

38.32

tathā'stvityabhidhāyaiva nirvikārassa nirgataḥ
mahātīrthe samācamya kṛtabhasmatripuṇḍrakaḥ

38.33

svanāthaṃ sundarādhīśaṃ natvā stutvaivamabravīt
tvadbhaktānāṃ pūjayā ca tvatchrīcaraṇapūjayā

38.34

rājño vasu ca sampūrṇaṃ niśśeṣamagamadvyayam
nṛpoktasenāṃ svīkartuṃ na kiñcidvidyate vasu

38.35

itaḥ paraṃ kiṃ kartavyamiti prokte bhaṭottame
śambhoḥ khādabhavadvāṇī suvyaktā susvanā tadā

38.36

dhīman sundarasāmanta bhaktiratnamahodadhe
dhīro bhava prabhāte'haṃ nānābhūṣaṇa bhūṣitān

38.37

nānāvidhāyudhadharānanantānadbhutākṛtīn
subhaṭān darśayiṣyāmi kulabhūṣaṇabhūpateḥ

38.38

sa bhaṭān tān samālokya nṛpaḥ prītaśca vismitaḥ
tubhyaṃ sarvādhipatyaṃ ca dāsyatyambarabhūṣaṇaiḥ

38.39

iti śambhorvacaśśrutvā natvā stutvā bhaṭāgraṇīḥ
suprītassrvālayaṃ prāpya patnyai vṛttāntamabravīt

38.40

patnī cāntarbhayaṃ muktvā jagādaivaṃ sudhīradhīḥ
dhairyamālambya tiṣṭha tvaṃ dharmo rakṣati dharmiṇam

38.41

sāhāyyaṃ sundareśaste kariṣyati na saṃśayaḥ
iti patnīvacaśśrutvā prītidhairyasamanvitaḥ

38.42

bhuktvā bhaktajanaissārdhamāsīcchambhugiraṃ smaran
paredyurudayātpūrvaṃ sāmbaṃ hālāsyasundaram

38.43

praṇamya prārthayitveṣṭaṃ suprītassamalaṅkṛtam
bhaṭaiḥ katipayairyukto dhīro gehādviniryayau

38.44

mahārthadaṃ mahāliṅgaṃ manasā pariśīlayan
mandaṃ mandaṃ mahīpasya pratasthe mandiraṃ prati

38.45

madhyemārgaṃ ca mahatīṃ cintāṃ prāpya sthite sati
tasmin sundarasāmante kimityagre bhaviṣyati

38.46

kāruṇyamūrtirbhagavān kadambavananāyakaḥ
nandīśapramukhān sarvān kuṇḍodaramukhānapi

38.47

pramathānbhūtasaṅghāṃśca punarbahuvidhān gaṇān
bhaktakāryasusiddhyarthaṃ prāhiṇodbhaktavatsalaḥ

38.48

te sarve muditāssantassaṅghaṭākāratāṃ gatāḥ
svaśarīrāṇvalaṅkṛtya sugandhābhara Shipp
svaśarīrāṇyalaṅkṛtya sugandhābhara Shipp
svaśarīrāṇyalaṅkṛtya sugandhābhara Shipp
svaśarīrāṇyalaṅkṛtya sugandhābhara Shipp
svaśarīrāṇyalaṅkṛtya sugandhābhara Shipp
svaśarīrāṇyalaṅkṛtya sugandhābhara Shipp
svaśarīrāṇyalaṅkṛtya sugandhābharaṇāmbaraiḥ

38.49

niśitāyudhahastāśca sahasaiva samāyayuḥ
kāhalyaḥ paṭahā bheryo jughuṣustumulaṃ puraḥ

38.50

dhvajāścāmarasaṃyuktā nānācihnasamanvitāḥ
anantaraṃ prādurāsan purogatagaṇairdhṛtāḥ

38.51

kecicca daṇḍahastāśca kuntahastāstathā pare
śaracāpallasaddhastāḥ khaḍgacarmadharāḥ pare

38.52

apare prāsahastāśca kecinmudgarapāṇayaḥ
bhramaccakralasaddhastā asidhenudharāḥ pare

38.53

gaṇā bahuvidhā evaṃ vividhāyudhapāṇayaḥ
kurvanto dhāvanaṃ vakraṃ samāyātāssahasraśaḥ

38.54

nandibhṛṅgimahākālapramukhā gaṇanāyakāḥ
anekaisturagārūḍhaiḥ paritaḥ parisevitāḥ

38.55

alaṅkṛtānuttamāśvānadhiruhya samāyayuḥ
bhaṭāgraṇīstu tāndṛṣṭvā vismitastuṣṭamānasaḥ

38.56

vegena rājasadanaṃ prāpa prāptamanorathaḥ
medinī nicitā sainyaissupakkakaḷamairiva

38.57

rājā'pi ghoṣaṃ śrutvā'tha nirgatyāntaḥ purāhutam
bhadrāsanaṃ cādhyuvāsa bahirāsthānamaṇḍape

38.58

sacivāstasya nikaṭe tasthussenādidṛkṣavaḥ
tadā sundarasāmantassvarṇavetralasatkaraḥ

38.59

senāmadhyagato bhūtvā sambhramātiśayānvitaḥ
atra tiṣṭhātra tiṣṭheti mandamātāḍya vetrataḥ

38.60

paṅktikramaṇa vividhān gaṇānasthāpayatpuraḥ
santoṣabharito rājā tadā taṃ prāha sainyapam

38.61

bho bho sundarasāmanta bhavān śūratamaḥ khalu
bahīṃ nānāvidhāṃ senāṃ pṛthagdarśaya me'dhunā

38.62

iti rājavacaśśrutvā dhyāyan sundaranāyakam
kramātsa darśayāmāsa senāmāścaryadāyinīm

38.63

paśya paśya mahārāja kulabhūṣaṇa bhūpate
ete kaliṅgadeśīyā āndhrāḥ karṇāṭakā ime

38.64

asmaddeśodbhavā ete mahābalaparākramāḥ
kāñcīdeśodbhavā ete balaśauryasamanvitāḥ

38.65

mahārāṣṭrodbhavā ete mahāvikramasaṃyutāḥ
ete magadhasaṃbhūtā mālavāstuluvā ime

38.66

vaṅgālasambhavā ete vyādhā ete bhayaṅkarāḥ
atidīrghā atisthūlā atiśauryabalānvitāḥ

38.67

ete kāśmīradeśasthā dhanalobhādihāgatāḥ
vindhyaparvatamadhyasthāḥ śabarā atulā balaiḥ

38.68

samāhūtā ime sarve mayārpitadhanena ca
evaṃ krameṇa vividhāṃ senāṃ vīryasamanvitām

38.69

adarśayatsa senānīratyadbhutamanoharām
rājā ca sacivāstaveṃ dṛṣṭvā tāṃ vismayaṃ yayuḥ

38.70

sa ca sundarasāmantassamprāpātyantavismayam
āttāśvasādiveṣassankalayan kuntamadbhutam

38.71

nandīśapramukhaissarvaiḥ saṃvṛtassundareśvaraḥ
sacchatro vedaturagasamārūḍhaḥ kvacitsthitaḥ

38.72

taṃ vilokyātisaundaryasaṃyuktaṃ somasundaram
ko'yaṃ sundarasāmantetyapṛcchatkulabhūṣaṇaḥ

38.73

harṣātirekasambhrāntacetāḥ prāha sa taṃ tadā
śṛṇu mannātha vijñaptiṃ madīyāṃ mantribhissaha

38.74

na jāne tvīdṛśīṃ senāmevaṃ ca madhurākṛtim
iti tadvacanaṃ śrutvā pāṇḍyeśaścātivismitaḥ

38.75

ko vā jānāti tattvena senāṃ bahuvidhāmimām
ityuktvā sādivaryaṃ ca samāhūya gaṇeśvaraiḥ

38.76

atyuttamānyambarāṇi pradadau bhūṣaṇāni ca
gṛhītvā tāni sarvāṇi bhaktānugrahasukṣamaḥ

38.77

pradāya gaṇanāthebhyassvayamapyatha dhārayan
dhārāsu dhāvayannaśvaṃ svakīyamatisambhramam

38.78

senāmadhyaṃ praviśyātha sahasaiva tirodadhe
tasmin samaya āgatya kaściddūtastamabravīt

38.79

nātha vanyādhipaśśatrurasmākaṃ hariṇā hataḥ
tadvacassacivaissārdhaṃ śrutvā pāṇḍyassuvismitaḥ

38.80

atha sundarasāmantaṃ satkṛtyāmbarabhūṣaṇaiḥ
tasmai sarvādhipatyaṃ ca datvā prāha sa bhūpatiḥ

38.81

yuddhakāryaṃ kṛtamabhūnnaiṣā kleśyā patākinī
yathādeśaṃ gacchateti preṣayāśu bhaṭottamān

38.82

iti rājājñayā sadyassa nirgatya nṛpāntikāt
gaccha gaccheti sarvāṃstān bhaṭān senāpatirjagau

38.83

kṣaṇādantarhitā senā nṛṇāṃ vismayakāriṇī
antardhānaṃ kṣaṇāddṛṣṭvā vismitāśca nṛpādayaḥ

38.84

hālāsyeśvaralīleti niścikyurnikhilā janāḥ
bhaṭāgraṇīmapi tadā pūjayanti maheśavat

38.85

sa ca sundarasāmanto majjan santoṣasāgare
sundareśvaramabhyetya sānandaṃ praṇipatya ca

38.86

stuvaṃstavaiściraṃ sthitvā labdharakṣo gṛhaṃ yayau
sarve janāstadāścaryaṃ dṛṣṭvā prāpuśca vismayam

38.87

kulaśekharabhūpālavaṃśasāgaramauktikaḥ
kulabhūṣaṇabhūpālassundareśarato'bhavat

38.88

golakādiprabhāntaṃ ca ratnairnirmāya bhāsuram
dadau hālāsyanāthāya bhaktādhīnāya bhūpatiḥ

38.89

proktā hālāsyanāthasya līleyaṃ triṃśikā mayā
śṛṇvatāṃ paṭhatāṃ sadya ihaiveṣṭapradāyinī

Linked texts (3)