Halasyakhanda 47

Hālāsyakhaṇḍa 47

Language: Sanskrit

47.1

pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
39 mātularūpeṇāvirbhāvaḥ
agastyaḥviśastu mātulò bhūtvā śrīhā‌lāsyapatiḥ prabhuḥ
vijitya vyavahāreṇa tadjñātīnnītivarjitān

47.2

bhavanakṣetravittādyaṃ viśe tasmai yayā dadau
tāṃ līlāmadya vakṣye'haṃ śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ

47.3

purā''sīnmadhurāpuryāṃ kaścidvaiśyassamṛddhimān
sampatsaṃpannabandhussan nāmnā cāryapatiḥsa tu

47.4

vāṇijye'tipravīṇaśca dharmamārgamalaṅghayan
patnyā suśīlayā sārdhaṃ sukhaṃ jīvati satyavāk

47.5

apatyaṃ naiva tasyāsījjanmāntarakṛtāṃhasā
svastrīyaṃ kañcidādāya putratvena sa viḍvaraḥ

47.6

śiśuṃ sarvaguṇopetaṃ tamevāvarddhayanmudā
kadācitkruddhayā svastrā bhartsitaścorusaṃbhavaḥ

47.7

aputratvādbhāgyahīno mayā tvaṃ putravāniti
ākarṇya karṇaśalyaṃ tadvākyamatyanta duḥkhitaḥ

47.8

janmāntare vā putrārthaṃ tapastaptuṃ samudyataḥ
bhāgineyāya śiśave datvā gehādikaṃ dhanam

47.9

vaiśyo'tivṛddhaḥ patnyā ca tapovanamagādatha
tasmin gate jñātayo'sya samagrṛhṇan gṛhādikam

47.10

bhaginībhāgineyābhyāṃ te dadurnaiva jīvanam
sā saputrā satī jñātīnarodhayadatikrudhā

47.11

tāṃ prabhartsya prahṛtyātha prabalāśrayasaṃyutāḥ
gṛhakedāragoratnakanakādiṣu vastuṣu

47.12

saputrāyai tadbhaginyai na kiñcidapi te daduḥ
sā'tha daivasahāyena jetavyā jñātayo'dhunā

47.13

iti niścitya manasā sundareśālayaṃ yayau
saṃsrāpya tanayaṃ tīrthe svayaṃ snātvā''dareṇa sā

47.14

paridhāyāmbaraṃ dhautaṃ bhasmanā pāṇḍarīkṛtā
sundareśapadāmbhoje bhaktyā paramayā yutā

47.15

pañcākṣaraṃ paraṃ mantramuccarantī muhurmuhuḥ
sundareśvaraliṅgasya puraḥ putraṃ nipātya ca

47.16

deva deva kṛpārāśe dharmamārgapravartaka
kṣemaṃ kurviti śaṃsantī praṇanāma tale'vaśā

47.17

tasyāstadānīṃ svāpo'bhūt svapne śambhurathāvadat
uttiṣṭhādya gṛhaṃ gaccha bālena tvaṃ sahābale

47.18

naya dharmāsanaṃ jñātīn rudhvā pākālayaṃ dṛḍham
gṛhādikaṃ tava bhrātṛjñātyā hṛtamahaṃ dhruvam

47.19

vyavahāreṇa nirjitya tubhyaṃ dāsyāmyayatnataḥ
ityuktvā vipraveṣastāṃ vanitāṃ sundareśvaraḥ

47.20

kṣaṇenādṛśyatāmāpa bhaktānāmabhayapradaḥ
yoṣā'tha sahasoddhudhya vismitā pulakāñcitā

47.21

cintayantyadbhutaṃ svapnaṃ sānandajalalocanā
punaḥ punaḥ praṇamyeśaṃ bhaktyā sā bhaktavatsalam

47.22

ādāya svātmajaṃ sādhvī prārthya kāryasya siddhaye
svagehamatha saṃprāpya bhuktvā cāste sukhena vai

47.23

śvobhūte prātarutthāya putreṇa sahitā satī
devīṃ devaṃ kramānnatvā jñātīnāṃ prāpya sā''layān

47.24

yathoktaṃ sundareśena pākaśālānirodhanam
akaronnirbhayā sāmbaṃ smarantī sundareśvaram

47.25

jñātayo bahavassarve sambhūya dhanināṃ varāḥ
sasutāṃ bhūtale kṣiptvā bhartsayitvā balācca tām

47.26

dharmāsanāntike nītvā' kurvaṃ ste'syāḥ parābhavam
vāgbhiḥ pāruṣyayuktābhiḥ pāṇibhiścaraṇairapi

47.27

bhaktārtibhañjanaparaḥ paripūrṇaḥ parātparaḥ
nīpāṭavīnīlakaṇṭhaḥ kāruṇyātiśayānvitaḥ

47.28

devo mātulaveṣassan tadbālasyābalasya ca
āyayau vaiśyarūpī sa vṛddhatvātiprakampitaḥ

47.29

bhaginībhāgineyau ca yatrāstāṃ tatra cāgataḥ
āliṅgya tau roditi sma drāvayan sarvamānasam

47.30

sa bālo mātulaṃ dṛṣṭvā sāśrupātaṃ nananda ca
tadjñāticaritaṃ bhrātre svasā'vocatsavistaram

47.31

khedo māstviti tau toṣya prāpto'smyahamimān khalān
nirjitya sadasi kruddhān kariṣye yuvayorjayam

47.32

ityuktvā mātulākāraṃ dadhannīpāṭavīpatiḥ
bhaginībhāgineyābhyāṃ prāpa dharmāsanaṃ tataḥ

47.33

taṃ dṛṣṭvā jñātayassarve tvantarbhītā bahirdṛḍhāḥ
ayaṃ na jñātirasmākamityūcuratha te viśaḥ

47.34

tat śrutvā prāḍvivākāstu mātula tvaṃ bhaṇādya naḥ
vyavahārapadaṃ kṛtsnaṃ vakṣyāmo'theti te'bruvan

47.35

tatheti mātulākārassundareśo dayānidhiḥ
gṛhāṇāṃ kṣetrajālasya dāsīdāsādikasya ca

47.36

nāmānyapi ca cihnāni jñātīnāṃ pratyayo yathā
tathā sarvāṇyakathayatsarvajñassarvasammataḥ

47.37

ākarṇya sarve tannoktaṃ nāmacihnādikaṃ kramāt
rājadaṇḍabhayātsadyo jñātayo'ntarddhimāpnuvan

47.38

atha sundaranāthaśca līlayā vaiśyaveṣabhāk
prāha dharmāsanādhyakṣān vacasā madhureṇa saḥ

47.39

paśyantu prāḍvivākāśca jñātīnanyāyatatparān
putratvena gṛhīto'yaṃ bhāgineyaḥ purā mayā

47.40

tadānīṃ dṛṣṭavantaste jñātayastadvidhānakam
tathā'pyevaṃvidhaṃ cakrurlābhāddurvyavahārakam

47.41

teṣāñcaritraṃ jānantu bhavantaḥ paṇḍitottamāḥ
ityākarṇya vacastasya śambhorvaiśyasvarūpiṇaḥ

47.42

vismitāścābhavan sarve teṣāṃ dṛṣṭvā palāyanam
atha dharmāsanasthāste sarve prāhurvicakṣaṇāḥ

47.43

kṣamyatāmaparādhastaiḥ kṛto yo jñātibhistvayā
bhaginībhāgineyābhyāṃ tvaṃ gacchātmīyamandiram

47.44

putrasvīkāravidhinā gṛhītāyārbhakāya ca
prayaccha gṛhakedāraratnahemādivastu ca

47.45

prārthitastviti dharmajñairvaiśyeśo vṛddhatāṅgataḥ
svastrīyaṃ taṃ svasāraṃ tāmādāya śanakairvrajan

47.46

veśma praviśya sarvābhissampadbhiḥ paripūritam
tatra tau sthāpayitvā'tha vaiśyassadyastirodhadhe

47.47

iti mātulaveṣassañjñātīn jitvā'tidurmadān
vaiśyārbhakāya pradadau gehādyaṃ sundareśvaraḥ

47.48

tirodhānāntarantu viśastasyākhilā janāḥ
sundareśvara evāyamityajānaṃstamūrujam

47.49

tamudantaṃ nṛpaśśrutvā sundeśāṅghriśekharaḥ
tau śambhubhaktau sampūjya tābhyāṃ grāmādikaṃ dadau

47.50

sundareśvaradevasya bhaktavātsalyamadbhutam
dṛṣṭvā'tivismitāssarve tasmin bhaktiṃ janā vyadhuḥ

47.51

sundareśvarapādābje sundeśāṅghriśekharaḥ
atyantaṃ bhaktimān bhūtvā prāsādaṃ gopurādikam

47.52

svarṇaratnamayaṃ sarvaṃ kārayitvā viśeṣataḥ
prātassāyaṃ pratidinaṃ tatsevāmakaronmudā

47.53

sevāpriyassundareśastasmai datvā'dhikāṃ śriyam
putraṃ varaguṇākhyañca sārthanāmānamarpayat

47.54

putralābhātisantuṣṭaḥ śrīmān pāṇḍyamahīpatiḥ
paripālya ciraṃ pṛthvīṃ śaivīṃ tanumathāviśat

47.55

sundareśiturekonā yā catvāriṃ śikā matā
seyaṃ līlā mayā proktā sarvaduḥkhavināśinī

Linked texts (3)

Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
Hālālasyamāhātmya — Sanskrit