Halasyakhanda 5
Hālāsyakhaṇḍa 5
- Language
- Sanskrit
Contents
- 5.107 — 2 parts
5.1
caturtho'dhyāyaḥ
1. vṛtrāsuravadhaḥ
agastyaḥathātaḥ prathamāṃ līlāṃ prathitāṃ pramatheśituḥ
prakṛṣṭapāpaśamanīṃ pravakṣye munisattamāḥ
5.2
purā kṛtayuge ramye puruhūtapure śubhe
tapobalena mahatā kṛtinā viśvakarmaṇā
5.3
nirmitāyāṃ sudharmāyāṃ ratnasiṃhāsanopari
samāsīno devarājo devānāṃ darśanaṃ dadau
5.4
trayastriṃśatsurāṇāṃ yā koṭiścrutisamīritā
sā sarvā yāti sevāyai pratīkṣyāvasaraṃ vibhoḥ
5.5
tadā cāpsarasassarvāḥ samāgatya siṣevire
nāradādyā munivarā āśīrbhirabhinandya tam
5.6
gāyanti prītaye tasya gānavidyāviśāradāḥ
nṛtyantyapsarasassarvā rambhādyāstasya sannidhau
5.7
tilottamā'psaromukhyā tadā sarvāṅgasundarī
adbhutaṃ lāsyamakarodgāyantī sarvamohanam
5.8
devarājo'pi tāṃ vīkṣya kṣaṇaṃ saṃmohito'bhavat
devācāryo'pi tatkāle devendraṃ draṣṭumāyayau
5.9
abhyutthānapraṇāmādyaṃ na karoti purandaraḥ
dṛṣṭvaudāsīnyamindreṇa kṛtaṃ devapurohitaḥ
5.10
adṛśyo bhavati krodhātsurāṇāṃ sudṛśāmapi
tilottamāyā lāsyaṃ ca dṛṣṭvā devāsuvismitāḥ
5.11
devendro'pi dadau tasyai divyamābharaṇādikam
āgatān devatāsaṅghān nāradādimunīśvarān
5.12
satkṛtya ca yathānyāyaṃ dṛśā madhurayā girā
gantumāyatanaṃ svaṃ svaṃ preṣayāmāsa devarāṭ
5.13
gateṣu devasaṅgheṣu devācāryaḥ samāgataḥ
sphuratīndrasya hṛdaye drohaśca svātmanā kṛtaḥ
5.14
gurudrohabhayādindro devācāryasya mandiram
prāptastatra na dṛṣṭo'bhūnmahāyogī bṛhaspatiḥ
5.15
adarśanādgurorindro duḥkhena mahatā vṛtaḥ
punaḥ svabhavanaṃ prāpya viṣaṇṇastiṣṭhati svarāṭ
5.16
gurudrohajapāpena sarvapāpādhikena ca
tejaḥ parākramo vidyā kṣiṇoti ca dine dine
5.17
pratīkṣya dānavāssarve devendrasya balakṣayam
yuyudhurdevabṛndaiśca tadā devāḥ parājitāḥ
5.18
tataḥ savāsavā devā brahmāṇaṃ śaraṇaṃ yayuḥ
devāḥnamo hiraṇyagarbhāya parabrahmasvarūpiṇe
5.19
avijñātasvarūpāya namaḥ kaivalyamūrtaye
guṇatrayasvarūpāya namaḥ prakṛtirūpiṇe
5.20
ahaṅkārasvarūpāya buddhirūpāya te namaḥ
namo mahāsvarūpāya namaśśabdādirūpiṇe
5.21
jñānendriyasvarūpāya namaḥ karmendriyātmane
kṣityādipañcabhūtāya namo brahmāṇḍarūpiṇe
5.22
samastabhaktarakṣārthaṃ svecchāvidhṛtavigraha
namastubhyaṃ namastubhyaṃ namastubhyaṃ mahātmane
5.23
iti stutvā vidhiṃ devāḥ praṇemurbhaktisaṃyutāḥ
parituṣṭastadā brahmā pratyuvāca surottamān
5.24
uttiṣṭhata prasanno'smi vṛṇīdhvaṃ varamuttamam
iti śrutvā vidhervākyaṃ mahendrādyā divaukasaḥ
5.25
sarve vijñāpayāmāsurbrahmāṇaṃ lokanāyakam
sendrā devagaṇāssarve dānavaiśca parājitāḥ
5.26
kenopāyena jeṣyāmo dānavān balagarvitān
iti vijñāpito devairvijayopāyamabravīt
5.27
yūyaṃ guruvihīnāśca te sarve gurusaṃyutāḥ
gurusaṃsevayā nityaṃ jñānaṃ vīryaṃ yaśo balam
5.28
vardhate viparītaṃ syādgurudroheṇa karmaṇā
gurustvadṛśyo yuṣmākamidānīṃ nāgamiṣyati
5.29
tvaṣṭuḥ putraṃ viśvarūpaṃ sarvavidyāviśāradam
paurohityāya saṃprāyarthya tenoktaṃ yacchubhāvaham
5.30
kurvantu sarvaṃ tatkarma yuṣmākaṃ vijayastadā
bhaviṣyati na sandeho dānavānāṃ parājayaḥ
5.31
iti brahmagirā devā āhūya sahasā mudā
viśvarūpaṃ mahātmānaṃ paurohitye niyojya ca
5.32
tenoktāni ca karmāṇi cakrussarvāṇi santatam
viśvarūpānmahendro'pi vajrapañjarasannibham
5.33
śivākhyaṃ kavacaṃ labdhvā vijayapradamāhave
jitvā sarvān dānavāṃśca kavacasya prabhāvataḥ
5.34
devairīḍyo yathāpūrvaṃ sukhenaste triviṣṭape
atha tvāṣṭro viśvarūpo devānāṃ tu purohitaḥ
5.35
bhāgineyaścāsurāṇāṃ tribhiśśīrṣairvirājitaḥ
devebhyastu havirbhāgaṃ pratyakṣamadadātpunaḥ
5.36
parokṣamasurebhyaśca nityamadhvarakarmaṇi
jñānadṛṣṭyā parijñāya devendraḥ krodhasaṃyutaḥ
5.37
vajramādāya vegena tasya śīrṣāṇi cācchinat
somapānakṛtaṃ vaktramāsītpakṣī kapiñjalaḥ
5.38
surāpānakṛtaṃ yattatkalaviṅkakhagāyate
annādanaṃ tu yadvaktraṃ jāyate tacca tittiriḥ
5.39
evaṃ śīrṣāṇi tasyāśu vihaṅgamavapūṃṣi ca
dhṛtvoḍḍīya vihaṅgāśca gacchanti tapaso balāt
5.40
brahmahatyā tu sambhūtā kṛṣṇāṅgī vikṛtānanā
daṇḍakarparahastā ca bādhate'harniśaṃ tadā
5.41
tāṃ bādhāmanubhūyātha vatsarāṃte divaspatiḥ
sākaṃ devaiśca munibhiścaturdhā tāṃ vibhajya ca
5.42
bhūmyāṃ jaleṣu nārīṣu vṛkṣeṣu ca vyanikṣipat
āvatsarāddharitṟyāstu khātānāṃ pūraṇaṃ varam
5.43
chedane sati vṛkṣāṇāṃ punarudbhavarna varam
vanitānāmāprasavakālātpuṃyogadaṃ varam
5.44
bhūyo dravatvaṃ toyānāṃ pradāya varamuttamam
sukhena tiṣṭhati svarge devendraḥ pāpavarjitaḥ
5.45
viśvarūpapitā tvaṣṭā putraśokātkrudhā yutaḥ
indrasya śatro vardhasva svāheti manunā'nale
5.46
juhoti śraddhayā sārdhaṃ tilājyādihavīṃṣi ca
tasmātkṛśānossañjāto mahān vṛtrāsuro balī
5.47
iṣumātraṃ pratidinaṃ samantātparivardhayan
āvṛṇotsarvalokāṃśca tapasā ca balena ca
5.48
tatassavāsavā devā yuddhāya ca samudyatāḥ
vividhāni ca śastrāṇi gṛhītvā vāhanāni ca
5.49
āruhya kavacacchannāścakruyuddhaṃ mahādbhutam
airāvataṃ samāruhya vajrapāṇissamāyayau
5.50
parasparamabhūdyuddhaṃ paśyatāñca bhayaṅkaram
yathāndhakāṃtakāryośca vṛtravāsavayostathā
5.51
vajrāyudhena devendro vṛtraṃ vakṣasyatāḍayat
tadā vṛtro'pi roṣeṇa gajaṃ devendravāhanam
5.52
musalena prahṛtyāśu kāladaṇḍopamena ca
tenaiva devarājasya bhujadaṇḍamatāḍayat
5.53
dṛḍhatāḍananissārabhujadaṇḍasamanvitaḥ
tyaktvā vajrāyudhamapi gajena saha devarāṭ
5.54
bhītyā dhāvati vegena tadā tyaktāyudhāssurāḥ
dhāvanti parito bhrāntāstatassambhrūya kutracit
5.55
brahmāṇaṃ śaraṇaṃ gatvā tena sārdhaṃ divaukasaḥ
prāpurvaikuṇṭhabhavanaṃ mahāviṣṇormahādbhutam
5.56
dṛṣṭvā sarve tatra viṣṇuṃ śyāmalaṃ pītavāsasam
śaṅkhacakragadāpadmavirājitacaturbhujam
5.57
kirīṭakeyūradharaṃ vanamālāvibhūṣitam
sahitañca mahālakṣmyā vāhanena garutmatā
5.58
siṃhāsane niviṣṭaṃ taṃ stotraiḥ stutvā praṇamya ca
sarvaṃ vijñāpayāmāsurvṛtrāsuraviceṣṭitam
5.59
śrutvā vākyaṃ viriñcādidevānāṃ garuḍadhvajaḥ
vṛtrāsuravadhopāyaṃ prāha sarvadivaukasām
5.60
śrīviṣṇuḥ -
vajraṃ valāṅgasambhūtaṃ valārātibhujāccyutam
agrāhyamalpasāratvādvṛtrāsuraniṣūdane
5.61
punarvajraṃ mahāsāraṃ sampādyāsurarāṭ tataḥ
jetavya iti niścitya yuṣmābhiravilambitam
5.62
maduktaṃ karma kartavyamadhunā tadvadhāya ca
yuṣmābhistatra gantavyaṃ dadhīciryatra tiṣṭhati
5.63
purā devāśca daityāśca kṣīrodamathanotsukāḥ
sarve sarvāṇi śastrāṇi dadhīceśca samīpataḥ
5.64
saṃsthāpya rakṣa rakṣeti proktvā devāssadānavāḥ
kṣīrodadhiśca mamathurbahukālaṃ surāsurāḥ
5.65
tadā sarvāṇi śastrāṇi bhakṣitāni dadhīcinā
tasya pṛṣṭhagate cāsthni vajrāyudhadṛḍhonnate
5.66
vilīya tāni śastrāṇi vidyante surasattamāḥ
tenaiva kīkasenāśu badhyo vṛtro mahān dhruvam
5.67
ye ye santi tyāginaśca prathitāḥ śibipūūrvakāḥ
teṣāṃ madhye mahātyāgī dadhīciśivabhaktimān
5.68
dadhīcau prārthite kiṃ kiṃ na dadāti dayānidhiḥ
tattaṃ prāpya prārthayantu dadhīciṃ kīkasāya ca
5.69
ityuktvā preṣayāmāsa brahmādīn paṅkajekṣaṇaḥ
śrutvā vākyaṃ mahāviṣṇoḥ prāha brahmā purandaram
5.70
tatra gatvā suraissārdhaṃ dadhīciryatra tiṣṭhati
prārthayāsthi mahendra tvamityuktvā svālayaṃ yayau
5.71
tato devāstapasyantaṃ dadhīciṃ munipuṅgavam
samprāpya jayaghoṣeṇa santoṣya prārthayanti tam
5.72
varandehi mahāyogin sarveṣāṃ tyāgināṃ vara
ityukte devasaṅghāte dadhīcirdayayā yutaḥ
5.73
yuṣmābhiḥ prārthitaṃ yattu taddāsyāmi na saṃśayaḥ
vacaśśrutvā dadhīceśca tadā sarve divaukasaḥ
5.74
dehamadhyagatañcāsthi vīṇādaṇḍākhyamadbhutam
vṛtrāsuravadhāya tvaṃ prayaccha munipuṅgava
5.75
ityuktvā te muneragre tasthire vāsavādayaḥ
śrutvā dadhīcirvacanamindrādīnāṃ divaukasām
5.76
vastu nityamanityañca vicārya parayā dhiyā
sthiramātmani nityatvaṃ śarīrādau tvanityatām
5.77
niścitya sarvabhāvena kīkasaṃ dātumudyataḥ
dadhīciḥ prītimān bhūtvā prāha vācā pragalbhayā
5.78
tathā bhavatu gṛhṇantu dāsyāmyasthi divaukasaḥ
ityuktvā sthūladehañca tyaktvā brahmabilodgataḥ
5.79
labdhvā śivasya sārūpyaṃ śivalokātsamāgatam
vimānamadhiruhyāśu śivalokaṃ sa gacchati
5.80
gṛhītvā kīkasaṃ devā viśvakarmakare daduḥ
tena vajrāyudhaṃ kṛtvā sudṛḍhaṃ niśitaṃ mahat
5.81
saṃharānena bhagavan vṛtrāsuramathoddhatam
ityuktvā pradadau haste viśvakarmā śatakratoḥ
5.82
aribhirdurnirīkṣyaṃ taṃ kāladaṇḍamivāparam
ādāya balavānindro gajamabhramuvallabham
5.83
āruhya devabṛndaiśca yatra vṛtrāsuro mahān
mahāvegāttatra gatvā cakampe vajramāyudham
5.84
patantyaśanisaṅkāśca purandaramahāyudhāt
nirīkṣya devatāsaṅgaṃ devendraṃ vajradhāriṇam
5.85
dhāvan vegena vṛtro'pi gambhīre'bdhijale tadā
nimagnassanadṛśyo'bhūdindrādyā vismitāssurāḥ
5.86
punarvidhiṃ samāsādya prāhurvṛtraviceṣṭitam
teṣāṃ vacāṃsi cākarṇya brahmā prāha divaukasaḥ
5.87
samudrajalanāśāya kumbhayoniṃ mahāmunim
bhavantaḥ prārthayantu drāgiti tena pracoditāḥ
5.88
puruhūtamukhā devāstadā māṃ prārthayanti hi
kālāgnikoṭisadṛśaṃ dhyātvā hālāsyanāyakam
5.89
pārāvārajalaṃ sarvaṃ savyapāṇitalena ca
gṛhītvā tu mayā pītaṃ samudro nirjalo'bhavat
5.90
vṛtrāsurastadā dṛṣṭo devendreṇa ca daivataiḥ
samudramadhye kasmiṃśca parvatāgre'tivistṛte
5.91
baddhapadmāsanasthassan pāṣāṇa iva niścalaḥ
indriyāṇi ca saṃyojya dṛḍhaṃ manasi tanmanaḥ
5.92
parabrahmaṇi saṃyojya yogadhyānaparāyaṇaḥ
vajrāyudhena tīkṣṇena jiṣṇustasyācchinacchiraḥ
5.93
tadā vṛtravadhodbhūtā brahmahatyā'tidāruṇā
tarjayantī devarājaṃ dadhatī musalāyudham
5.94
chāyārūpeṇa paritassañcarantyaniśaṃ krudhā
tāṃ vilokya mahābhītyā dhāvanvegena devarāṭ
5.95
aiśānyāndiśi samprāpya rudrāṇāṃ lokamadbhutam
padmanālāntaragatassūtralīnaḥ purandaraḥ
5.96
cirakālamadṛśyo'bhūdvṛtrahatyābhayākulaḥ
tatkāle nahuṣo rājā devendrasya padaṃ mahat
5.97
prāpya śapto mayā sarpo bhūtvā patati bhūtale
padmasūtrāntaragataśśakro dhyātvā bṛhaspatim
5.98
tuṣṭāva vividhaiḥ stotrairbhaktiśraddhāsamanvitaḥ
devācāryo'pi dayayā vihāyādṛśyatāṃ tadā
5.99
cakāra sadyaḥ pratyakṣaṃ purataśca śatakratoḥ
indro vācaspatiṃ dṛṣṭvā mahāprītyā samutthitaḥ
5.100
aparādhaṃ kṣamasveti punaḥ punarudīrayat
pādāravindayostasya daṇḍavatpraṇanāma ca
5.101
utthāpyāliṅgya deveśaṃ mā bhaiṣīrityudīrya ca
jñānadṛṣṭyā'tha saṃvīkṣya prāyaścittaṃ mahainasaḥ
5.102
vṛtrahatyāvināśārthamupāyaṃ prāha gīṣpatiḥ
bṛhaspatiḥmahatāṃ pātakānāṃ tu śivaliṅgārcanaṃ vinā
5.103
prāyaścittaṃ mahannāsti tasmāttat kuru yatnataḥ
cirantaneṣu sthāneṣu paripūrṇaḥ paraśśivaḥ
5.104
sānnidhyaṃ kurute nityaṃ sarveṣāmiṣṭasiddhaye
teṣu gatvā mahābhaktyā kailāsapramukheṣu ca
5.105
saṃsnāya sarvatīrtheṣu śivaliṅgāni pūjaya
teṣāṃ madhye'timukhye tu jñāne śāntirmahainasaḥ
5.106
bhaviṣyati na sandehastasmāt tvaṃ gantumarhasi
bodhayitveti devendraṃ trikālajño bṛhaspatiḥ
5.107
dṛśyo'bhavatsurrāṇāṃ hi sakalānāṃ yathā purā
iti vṛtrāsuravadhaṃ śrutvā bhūpassamāhitaḥ
5.107.p1
yuddhe śatrunnihatyāśu sarvatra vijayī bhavet
5.107.p2
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ hālāsyamāhātmye vṛtrāsuravadhopākhyānaṃ nāma caturtho'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit