Pramāṇa · Search · About · API

Halasyakhanda 60

Hālāsyakhaṇḍa 60

Language
Sanskrit

60.1

aṣṭapañcāśo'dhyāyaḥ
52. sundaranāthāya svarṇanīvīdānam
agastyaḥ -
ādiśaivadvijaśreṣṭhasutāyodvāhakāṃkṣiṇe
pāṇḍyeśabhāvānuguṇāṃ datvā''ryāṃ sadasīśvaraḥ

60.2

jitvā kavīn rājabaddhāṃ nīrvī niṣkasahasrikām
yayā pradāpayāmāsa tāṃ līlāṃ kathayāmi vaḥ

60.3

vaṃśaśekharapāṇḍyo'pi saṃdhibhissatkavīśvaraiḥ
gīyamānacaritrassan gandharvaiḥ kinnarairapi

60.4

ciraṃ jīvanamahīṃ sarvāṃ śāstranītyā'nuśāsya ca
putraṃ rājyādhipaṃ kṛtvā sāyujyaṃ prāpa śāmbhavam

60.5

vaṃśaśekharapāṇḍyasya vaṃśacūḍāmaṇiḥ sutaḥ
vikrameṇa kavitvena kāntyā karuṇayā śriyā

60.6

mahatyā manunītyā ca mahā devāṅghripaṅkaje
atidurlabhayā bhaktyā piturapyadhiko'bhavat

60.7

pallavaiśca phalaiḥ puṣperanvitairatipāvanaiḥ
śrīvṛkṣādyaiḥ puṇyavṛkṣairasaṃkhyaiścampaka drumaiḥ

60.8

sundareśvarapūjārthaṃ vidhāyopavanāni saḥ
nityaṃ puṣpaviśeṣaiśca someśaṃ samapūjayat

60.9

kadāciccaitramāse tu caitryāṃ vibhavavistarāt
payodadhighṛtakṣaudrapramukhaissupavitrakaiḥ

60.10

abhiṣekocitairdravyairabhiṣicyākhilaiḥ śivam
candracandanakastūrīkuṅkumādisugandhakaiḥ

60.11

himataoykṛtaiḥ paṅkairmahāliṅgaṃ sapīṭhakam
samālipya samāpūrya puṣpaiścampakasambhavaiḥ

60.12

dhūpādyairupacāraiśca kramācchambhuṃ prapūjya saḥ
ālokya sundareśasya saundaryātiśayaṃ mudā

60.13

tasyākaronnāmadheyamiti campakasundaram
tadāprabhṛti lokeṣu lokāssarve vadanti hi

60.14

śivaṃ nīpāṭavīnāthaṃ nāmnā campakasundaram
nityaṃ campakapuṣpaissa pūjayan sundareśvaram

60.15

prāpya campakapāṇḍyākhyāṃ saukhyena ciramaidhata
sa kadācinmahiṣyā'sau mukhanirjitapadmayā

60.16

samaṃ saudhatale cārucandrikāśītale vasan
malayācalasambhūtamandamārutavījitaḥ

60.17

madhurāpuramādhuryaṃ mahilāratnamaṇḍitam
vilokayan vismayena vijahāra nṛpastadā

60.18

padminyā nikaṭasthāyāḥ pavamānavaśāgatam
upamārahitaṃ devyā ājighre keśasaurabham

60.19

svābhāvikaḥ kiṃ gandho'yaṃ puṣpasaṃsargajo'tha vā
cintayanniti bhūpālaḥ śīghraṃ kāñcit kriyāṃ vyadhāt

60.20

maccintāsadṛśaṃ sadyaḥ kavanaṃ yo jano vadet
tasmai niṣkasahasreṇa nīrvī dāsyāmi nirmitām

60.21

iti niścitya nirmāya nīrvī niṣkasahasragām
badhvā pralambayāmāsa saṅgamaṇṭapasannidhau

60.22

saṅghasthāḥ kavayassarve kṛtageyāḥ pṛthak pṛthak
rājānaṃ śrāvayāmāsuḥ svaṃ svaṃ geyaṃ mudānvitāḥ

60.23

svacintānuguṇaṃ geyaṃ nāśṛṇot pāṇḍyabhūpatiḥ
khinnāste kavayo jagmustatra nīvī ca lambate

60.24

tasmin kāle tvādiśaivavaṃśavāridhicandramāḥ
padavākyapramāṇajñaśśaivasiddhāntapāragaḥ

60.25

sundareśvarapādābjabhaktiratnamahodadhiḥ
nāmnā sundaranāthaśca pitrā hīno dhanena ca

60.26

sundareśvaramīśānamupagamya praṇamya ca
evaṃ samprārthayāmāsa vivāhāyārthalipsayā

60.27

udvoḍhuṃ coditaḥ kālo hyatyeti śiva me prabho
lajjā māṃ bādhate'tīva sacchātrāṇāntu madhyake

60.28

pitā mama tvaṃ mātā ca dhanaṃ bandhustvameva hi
bhagavatpādayoḥ pūjāṃ kartuṃ cāhaṃ mahākratum

60.29

anugrāhyastvayā sadyaḥ kaṭākṣeṇa kṛpāvatā
karmaṇā manasā vācā tvāmevārādhayāmyaham

60.30

rājñā kṛto yassamayo nīvyā svāśayabodhakaḥ
bhavatā sa vidheyo'dya mama vaivāhikaḥ prabho

60.31

iti viprātmajavacaśśrutvā jātadayaśśivaḥ
rājñaścittānusadṛśīmāryāmitthaṃ hṛdā'smarat

60.32

jānāsi puṣpagandhān bhramara tvaṃ brūhi tatvato me'dya
devyāḥ keśakalāpe tulyo gandhena kiṃgandhaḥ

60.33

etāmāryā vilikhyāśu kaviveṣadharo haraḥ
pratyakṣībhūya dattvā''ha tasmai ca brahmacāriṇe

60.34

vatsemāṃ patrikāṃ sadyassaṅgasthebhyaḥ pradarśaya
taissārdhaṃ prāpya rājānaṃ bhaṇāryārthārthasiddhaye

60.36

iti garbhagṛhādetya kavinā śambhuneritam
vacaśśrutvā brahmacārī prītivismayasaṃyutaḥ
tathā kariṣya ityuktvā patrikāṃ tāṃ pragṛhya ca
praṇamya prayayau tatra vartante yatra saṅghinaḥ

60.37

saṅgapīṭhopaviṣṭebhyaḥ saṅghibhyassa mudānvitaḥ
patrikāṃ darśayāmāsa prāptāṃ śambhoranugrahāt

60.38

tāmādāya vilokyātha ta bhāryā paripaṭhya ca
sañjātavismayāssarve saṅghinastvabhavan kramāt

60.39

atha campakapāṇḍyaṃ te prāpya saṅghakavīśvarāḥ
tāmāryā śrāvayāmāsuḥ śabdārthasumanoharām

60.40

svacittānuguṇāmāryāṃ śrutvā pāṇḍyamahīpatiḥ
maccintānuguṇaivaiṣā kenoktā sa mahān kaviḥ

60.41

iti tenoktamākarṇya pradarśya brahmacāriṇam
ayamevoktavānāryāmityūcuḥ saṅgakovidāḥ

60.42

sadācārarataṃ śāntaṃ sakalāgamapāragam
ādiśaivasuvaṃśotthasuvṛttaśucimauktikam

60.43

nāmnā sundaranāthākhyamatisundaramaṅgakaiḥ
ālokyāścaryasaṃyuktaḥ prāha pāṇḍyamahīpatiḥ

60.44

vaktā nīrvī pragṛhṇātu svarṇaṭaṅkairvinirmitām
ityuktvā preṣayāmāsa gantuṃ sarvān gṛhānprati

60.45

atha campakapāṇḍyo'pi manasyatyantavismayāt
āsthānamaṇṭapāttasmādutthāyāntaḥ puraṃ yayau

60.46

yadā grahītumudyuktastāṃ nīrvī śambhuviprajaḥ
āryāyā dūṣaṇaṃ prāha natkīro matsarī tadā

60.47

dvijo'tha śambhuṃ samprāpya natvā stutvā ca bhaktitaḥ
natkīro dūṣayatyāryāmiti provāca sāñjaliḥ

60.48

karuṇāsāgaraśśambhuḥ kaviveṣaṃ pragṛhya ca
saṅgamaṇṭapamāsādya saṅghasyānabravīt kavīn

60.49

yuṣmāsu ko'syā āryāyā dūṣaṇaṃ kavirabravīt
ityukte sundare̱śena kavibeṣamupeyuṣā

60.49-2

kruddhastadā sa natkīro vaktā'hamiti cābravīt

60.50

kathamuktaṃ tvayā cātra dūṣaṇaṃ kukave vada

60.51

ākṣepañca samādhānaṃ vadatorubhayorapi
āvayormaticāturyaṃ jānaṃtvete kavīśvarāḥ

60.52

iti dṛṣṭaṃ vacaśśrutvā kavirūpaśivasya saḥ
tataḥ provāca natkīraḥ kruddhāśīviṣasannibhaḥ

60.53

gandhassvābhāviko nāsti keśasyeti mayoditam
arthadūṣaṇasaṃjño yo doṣasso'tra tu vidyate

60.54

natkīrasya vacaśśrutvā hālāsyeśaḥ kavīśvaraḥ
atipragalbhayā vācā punaḥ prāhāvalokya tam

60.55

padminīkeśabhārastu padmakalhāragandhavān
iti lokaprasiddho'pi na jñātassa kathaṃ tvayā

60.56

ākarṇyādikavervākyaṃ natkīro'tha tamabravīt
tāsāṃ keśabharo'pyanyagandhasaṃsargavāniti

60.57

īśvaraḥ
divyastrīkeśabhārasya gandhassahaja eva hi
tamanyathayituṃ ko vā śaktastrijagatītale

60.58

kavīśoneśrareṇeti proktaṃ śrutvā vaṣaḥ kaviḥ
natkīropi punaḥ prāha kopaprasphuritādharaḥ

60.59

pārijātaprasūnāryaiḥ kastūrikādibhiḥ
tatkeśā api saṃskāraissagandhā nānyathā dhruvam

60.60

natkīravaca ākarṇya kavīśaḥ kāmaśāsanaḥ
drāk taṃ niruttarīkurvan vaco vaktuṃ pracakrame

60.61

tathāvidhāḥ kiṃ gauryāśca kuntalā atikomanlāḥ
nityaiḥ parimalairyuktā nityā nīlaprabhātulāḥ

60.62

manoharā manovācāmatidūraguṇojjvalāḥ
akhilaṃ gaganaṃ vyāptā nikhilaśrutisaṃstutāḥ

60.63

anantasadguṇādhārā bhavānīkuntalasya ca
asti ceddoṣaleśo'pi taṃ ca mūḍhakave vada

60.64

punaścāha sa natkīro devyāḥ keśo'pi gandhavān
saṃskṛtassanneva gandhairdivyavṛkṣaprasūnajaiḥ

60.65

karṇanārācabhūtaṃ tadvacaśśrutvā kaveśśivaḥ
phāladṛṣṭyā paśyati sma kiñcit kopavaśena tam

60.66

bhītyā'tiśīghraṃ gacchatsu dūraṃ saṅkakaviṣvapi
dhairyāddhītabhayo bhūtvā natkīrastvevamabravīt

60.67

bhoste sahasramakṣīṇi paritassantvanena kim
doṣastu doṣa eva syānnāhaṃ bhīto'smi bhīṣayā

60.68

tasyāmarṣavacaśśrutvā tyaktvā cāmarṣamātmanaḥ
dṛṣṭvā tasya manodhairyaṃ ciraṃ tūṣṇīṃ śivaḥ sthitaḥ

60.69

punaścāha śivo gauryā nikhilān sadguṇānapi
gandhādayaḥ svataḥsiddhā yathā sarvajñatādayaḥ

60.70

kiṃ ca sā puṣpakeśīti prasiddhā vedaśāstrayoḥ
paripūrṇā parāśaktissaccidānandalakṣaṇā

60.71

śambhuvākyaṃ samākarṇya sarve saṅkakavīśvarāḥ
punaḥ punaśśiraḥ kampaṃ kṛtvā tuṣṭiṃ parāṃ yayuḥ

60.72

niruttarassanatkīrastūṣṇīṃbhūto vyathāyutaḥ
śambhunetrāgninā kiñcittapto hāheti mūrcchitaḥ

60.73

payaḥ paya iti krandan parito hemapadminīm
paribhraman tāpaśāntyai nyapatattajjalāntare

60.74

kavīśvarākṛtiḥ śaṃbhustatra sadyastirodadhe
śivaviprātmajassadyastāṃ nīvīṃ parigṛhya saḥ

60.75

udvāhya kāñcitkanyāṃ ca sarvontāṃ bandhumadhyataḥ
tuṣṭassuputrāvāptyā'tha dhanadhānyādisampadā

60.76

bhūlokaśivaloke ca sukhena ciramaidhata
śrīhālāsyapatiṃ śambhuṃ bhaktābhīṣṭapradāyakam

60.77

praṇamya bhaktiyuktassan yaṃ yaṃ kāmayatīha yaḥ
atidurlabhamapyāśu taṃ taṃ kāmamavāpya saḥ

60.78

bhuktvā bhogān puṣkalāṃśca muktiṃ cānte prayāsyati
caturvidhārthasamprāptyai sundreśassadāśivaḥ

60.79

bhagavān karuṇāsindhuḥ kāmitārthapradassadā
sadbhirasaṃsevanīyaśca stutyo dhyeyo hṛdantare

60.80

yā dvipañcāśikā līlā śrīhālāsyapateḥ prabhoḥ
seyaṃ vaḥ kathitā puṇyā paramaiśvaryadāyinī

Linked texts (3)