Halasyakhanda 62
Hālāsyakhaṇḍa 62
- Language
- Sanskrit
62.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - natkīrānugrahakaraṇaṃ nāma
ekonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
54. kīrāya drāviḍīsūtropadeśaḥ
agastyaḥ -
sūtropadeśaṃ kīrasya draviḍānāṃ prakurvvatā
mayā yathā kṛtāṃ līlāṃ yuṣmākaṃ kathayāmyaham
62.2
śivanetrāgninā taptaśśivatīrthe nimajya ca
śivaṃ stutvā śivaṃ labdhvā śivānugrahamāpa saḥ
62.3
śambholarlāṭanetreṇa vīkṣitaṃ vibudhā api
na śaktā rakṣituṃ jātu kāmaṃ viṣṇvādayo yathā
62.4
śrīmaddhālāsyanāthasya lalāṭanayanekṣitam
hemapadmākarastīrthaṃ natkīraṃ tamapālayat
62.5
yadā nimagno natkīrastattīrthasalile'male
tāpaśāntiṃ tadā prāpa tatpūrvamatitāpavān
62.6
śivadrohakṛtāṃ puṃsāṃ śivatīrthaṃ vinā kvacit
sadyaśśivakaraṃ vastu nāsti lokatraye'pi hi
62.7
evaṃ tīrthasya māhātmyaṃ natkīrastvanubhūya saḥ
niyamena trisandhyāsu snānaṃ tatrākaronmudā
62.8
sumīnanayanāṃ devīṃ somasundaramīśvaram
pradakṣiṇaiḥ praṇāmaiśca stotrairnityamatoṣayat
62.9
atha prasanno bhagavān śrīmaddhālāsyanāyakaḥ
tasyājñānavināśāya vicāramakaroddhṛdi
62.10
ayaṃ drāmiḍasadbhāṣāsūtrajñānavivarjitaḥ
na vijānāti natkīrassuśabdaṃ vāpaśabdakam
62.11
sandarbhaśaktiṃ mahatīṃ bhṛśaṃ tasmāt smayānvitaḥ
pradūṣayati kāvyāni śabdārthasubhagānyapi
62.12
vijñānavānayaṃ kena mama bhakto bhaviṣyati
loke drāviḍasūtrāṇāmupadeśā na vidyate
62.13
evañcintānvite śambhau bhaktajñānāptisādhane
sumīnākṣī mahādevī somasundaravallabhā
maheśvaramanaścintāṃ buddhvā prāha manonmanī
62.14
svāmin sarvajña sarveśa bhaktādhīna parātpara
jānāmyahamupāyaṃ ca kīravijñānakāraṇam
62.15
iti devīvacaśśrutvā devadevastriyambakaḥ
tamupāyaṃ bhaṇa bhaṇa devītyāha sasādaram
62.16
atha devī sumīnākṣī saccidānandarūpiṇī
sarvajñaṃ prati sarvajñā prāhodantaṃ purābhavam
62.17
purā purāre kailāsaśailaṃ tvayyadhitiṣṭhati
kāryārthamāgatāssarve sagaṇāśca sabāhanāḥ
62.18
trayastriṃśatkoṭisaṅkhyāgaṇitā devatāgaṇāḥ
munīśvarāśca sanakasanandanamukhā api
62.19
tadā vasundharā sarvā saśailavanakānanā
nimagnottarapūrvā'sīnnairṛtyāntu samunnatā
62.20
devādayastato bhītā bhūsamīkaraṇāya te
bhavantaṃ tuṣṭuvussarve bhaktyā paramayā yutāḥ
62.22
punaśca prārthayāmāsurevaṃ sāñjalipāṇayaḥ
tvatsamaṃ puruṣaṃ cāśu sthātuṃ malayaparvate
preṣayitvā kṛpāsindho samīkuru mahīmimām
62.23
teṣāṃ vākyaṃ samākarṇya bhayamapyavalokya tat
bhavatā'pyevamuktaṃ ca sarvāpatparihāriṇā
62.25
devāḥ śṛṇvaṃtu madvākyaṃ divyā api munīśvarāḥ
matsamaḥ puruṣo nāsti nārī gaurīnilā na ca
tathā'pyekaḥ pumānasti matsamastapaso balāt
nārī gaurīsamā caikā pātivratyena vidyate
62.26
matsamaḥ puruṣo'gastyo sadā maddhyānatatparaḥ
lopāmudrā tasya patnī gaurīdhyānena tatsamā
62.27
sadā bhavatyagastyasya śivo'hamiti bhāvanā
gauryahambhāvanā tasya patnyāssantatamasti hi
62.28
merumandarakailāsakāśīśrīparvatādiṣu
tathā na ramate hṛnme yathā tasya hṛdambuje
62.29
tasmātsāmbasya mama tu sannibho'gastya eva hi
sa tu prayātu sarvāpicchāntparyaṃ malayācalam
62.30
ityuktavati deveśe tvayi devā munīśvarāḥ
sādhu sādhviti te prāhuḥ santoṣātiśayena ca
62.31
munīśvaramahāvṛndamadhyasthe kumbhasambhave
tvatkaṭākṣakṣepamātrapreṣite sati so'bravīt
62.32
śrīkaṇṭha nātha bhagavan śrīmatkailāsanāyaka
tvadājñayā gamiṣyāmi mahāntaṃ malayācalam
62.33
mayi tatra gate sarve tatrasthā drāmiḍā janāḥ
jñātuṃ drāviḍaśabdāṃśca bhaviṣyanti samutsukāḥ
62.34
te ṣāmapyupadeśāya mama vijñānahetave
mahyaṃ drāmiḍasūtrāṇi sahasopadiśa prabho
62.35
ityagastyaprārthitena sarvajñena tvayā tadā
upadiṣṭāni sūtrāṇi tasmai kalaśajanmane
62.34-2
punarvijñaptimakarodbhavantaṃ prati kumbhajaḥ
bhavaddarśanamasmākaṃ bhaviṣyati kadā punaḥ
62.37
ityuktavati tasmiṃstu sānandāśruvilocane
tvayā bhagavatā proktamevaṃ tatprītihetave
62.38
pradeśe prathite'vācye kṛtamālānadītaṭe
kadambavanyāṃ rucire viḍambitasurālaye
62.39
śrīhālāsyamiti khyātaṃ matkṣetramatipāvanam
anādibhūtamamaghaṃ vidyate viśvavanditam
62.40
tatrānādibhavaṃ liṅgamasti saccitsukhātmakam
karomi tatra sānnidhyamahaṃ kālatraye'pi ca
62.41
āvirbhūtaṃ ca talliṅgāt pratyakṣeṇa vilokya mām
labdhvā sarvāṇi kāmyāni nityatvamapi durlabham
62.42
madanugrahato nityaṃ malaye tvaṃ tapaḥ kuru
nityaṃ sukhakaraṃ vastu tapa eva śarīriṇām
62.43
tapasā dharmakāmārthamokṣāṃśca labhate janaḥ
jagaddhitāya sahasā gaccha tvaṃ malayācalam
62.44
ityukte tvayi deveśe tvadājñāparipālakaḥ
malayācalamadhyasthastapaścarati santatam
62.45
muninā tena vijñānaṃ kīrasya bhavatu prabho
iyantu mama vijñaptistvadiṣṭaṃ sahasā kuru
62.46
iti devīvacaśśrutvā sundareśaḥ kṛpānidhiḥ
prāha devīmukhaṃ vīkṣya śaratpūrṇendusannibham
62.47
ume satyaṃ tvayā buddhvā vṛttāntaśca cirantanaḥ
kathito'dyānugrahārthaṃ natkīrasya mahākaveḥ
62.48
bhuvi drāmiḍasūtrāṇāṃ vijñātā'gastya eva hi
tenopadeśaḥ kartavya iti samyaktvayeritam
62.49
ityuktvā cintayāmāsa malayasthaṃ ca māṃ śivaḥ
tato vimānamāruhya lopāmudrāsamanvitaḥ
62.50
śivacintāvāyuvaśāttatsannidhimagāṃ kṣaṇāt
tadā kadambakāntāramadhyasthendravimānagaḥ
62.51
sumīnākṣyā mahādevyā mahādevassamanvitaḥ
atisundaramāścaryaṃ dhṛtvā tejomayaṃ vapuḥ
62.52
sānnidhyamakarotsvasya sannidhau raṅgamaṇṭape
jagatkāraṇabhūtau tau dampatī divyavigrahau
62.53
sumīnākṣīsundareśau dṛṣṭvā'hamativismitaḥ
kartavyaṃ karma cājñātvā kāṣṭhapāṣāṇasannibhaḥ
62.54
sakalatrastayoragre ciraṃ niścalatāmagām
atha praṇamya bhaktyā'haṃ tayoḥ pādāmbujadvaye
62.55
prastutya stutivākyaiśca tau vilokya mudā sthitaḥ
tadā kīro'pi susnātaḥ śubhraṃ vāsaśca bhasma ca
62.56
dhṛtvā niyamasaṃyukto devaṃ draṣṭuṃ samāyayau
taṃ kāruṇyakaṭākṣeṇa dṛṣṭvā māmapi vīkṣya ca
62.57
sūtrāṇyupadiśāsyeti mahyamājñāṃ dadau śivaḥ
gurormamāpi jagatāṃ tāmājñāṃ parigṛhya ca
62.58
upadiṣṭaṃ kramātsūtraṃ kīrāya viduṣe mayā
upadeśakramaṃ dṛṣṭvā bhagavānpārvatīpatiḥ
62.59
praṇataṃ māṃ parispṛśya dadau mahyaṃ manorathān
natkīramevaṃ sūtrajñaṃ kārayitvā sadāśivaḥ
62.60
mamāpyājñāpayāmāsa gaccheti malayaṃ prati
atha devī sumīnākṣī hālāsyeśvaramīśvaram
62.61
svasandehāpanodāya prāhaivaṃ bhaktavatsalā
natkīrāya svabhaktāya sarvajñena tvayā kutaḥ
62.62
sūtrāṇi nopadiṣṭāni vada tatkāraṇaṃ vibho
iti devyā vacaśśrutvā śrutivācāmagocaraḥ
62.63
smayamānamukhāmbhojo girikāmidamabravīt
śuśrūṣave'rthadātre ca mātsaryyarahitāya ca
62.64
svājñāmalaṅghayitre ca deyā vidyetarāya na
natkīro'yaṃ matsaravān tanmayā nopadeśitaḥ
62.65
vidyā tu deyā guruṇā śiṣyaṃ samyak parīkṣya ca
ityākarṇya vacaśśambhostathyaṃ sarvajanapriyam
62.66
parā śaktiḥ parāṃ prītiṃ prāpya tūṣṇīṃ babhūva sā
adṛśyatāmatha prāpa sāmbassundaranāyakaḥ
62.67
ahamapyatha talliṅgamabhyarcya malayaṃ gataḥ
sūtrajñānaṃ samāsādya natkīraḥ prītamānasaḥ
62.68
purā kavitvaṃ svenoktamīśoktaṃ tannirūpya ca
nananda śāṅkaraṃ vākyaṃ nānandatsvena tat kṛtam
62.69
athānavadyāmīśoktāmāryāṃ śabdārthakomalām
punaḥ punassamālocya svamajñānamadūṣayat
62.70
liṅgamūrtidharaṃ śambhuṃ bhaktānugrahatatparam
praṇipatya prasannaṃ tamastauṣītsa kṛtāñjaliḥ
62.71
bhagavan karuṇāmūrte kadambavananāyaka
apārādaparādhābdhermāmuddhara kṛtānmayā
62.72
yuṣmadvākyaṃ dūṣayatāṃ duṣkṛtaṃ mahadasti hi
tadduṣkṛtamahāpāśabaddhaṃ māṃ mocaya prabho
62.73
ajñānāt kṛtamatyalpamaparādhaṃ janaissakṛt
puruṣāssaguṇā loke kṣamante tattu nādbhutam
62.74
jñānena kṛtamatyugramaparādhaṃ mayā punaḥ
kṣamase nirguṇastvaṃ yattadevātyadbhutaṃ bhuvi
62.75
ityādistutivākyaiśca toṣayitvā maheśvaram
samprāpa viduṣāṃ saṅghaṃ saṅgamaṇḍapamadhyagam
62.76
sūtrāṇi sūpadiṣṭāni maitrāvaruṇinātmane
natkīro'dhyāpayāmāsa kapilādivipaścitaḥ
62.77
tāni sūtrāṇi kapilabharaṇādyāḥ kavīśvarāḥ
jagṛhussakṛduktāni tena te tīkṣṇayā dhiyā
62.78
atha lokāśca jagṛhussadbhibhyassūtramuttamam
drāviḍaṃ yanmudā mahyaṃ purā proktaṃ purāriṇā
62.79
kṛtāparādhaṃ natkīraṃ lakṣyalakṣaṇadakṣiṇam
mayā yaḥ kārayāmāsa namastasmai pinākine
62.80
caturuttarapañcāśī līlā śambhoḥ prakīrtitā
caturvidhamahārthaṃśca pradātuṃ caturā tviyam
Linked texts (4)
- Mudgalapurāṇa — Sanskrit
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit