Halasyakhanda 63
Hālāsyakhaṇḍa 63
- Language
- Sanskrit
63.1
iti śrīskānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - natkīrāya sūtropadeśakaraṇaṃ
nāma ṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
agastyaḥsūtravṛttikṛtāṃ teṣāṃ parasparajayaiṣiṇām
saṅghināṃ kalahaṃ jātaṃ śamayāmāsa śaṅkaraḥ
63.2
yayā śarmapradāṃ sadyastāṃ līlāṃ kathayāmi vaḥ
pratyekaṃ saṅghinassarve vyākhyāṃ kartuṃ viśāradāḥ
63.3
suvyaktāṃ sūtravṛttiṃ te cakrussūkṣmārthavedinaḥ
prabandho māmako ramyaḥ prabandho māmako mahān
63.4
evaṃ vivādaṃ kurvāṇāḥ pratijñāmiti cakrire
śrīhālāsya prabhuśśambhuḥ sarvajño vītamatsaraḥ
63.5
asmābhiḥ prārthanīyo'dya darśayitvā prabandhakān
tena yo ramya ityuktassa prabandho mahāniti
63.6
asmābhiśca parigrāhyo mātsaryaṃ pravihāya naḥ
evaṃ niścitya sarve'pi natkīrādyāḥ kavīśvarāḥ
63.7
prātarnityotsavānte tu prāpussundaranāyakam
prabandhapustakaṃ sarvaṃ sannidhau sanniveśya ca
63.8
prārthayāmāsuriti te sañcinassakaleśvaram
bhagavan karuṇāsindho kadambavananāyaka
63.9
kalānidhikalāmaule śṛṇu vijñaptimīśa naḥ
vṛttirdrāmiḍasūtrasya kṛtā'smābhiḥ pṛthak pṛthak
63.10
vivādo vṛttibhistābhirasmākaṃ vidyate'dhunā
madīyā viśadā vṛttistvadīyā doṣasaṃyutā
63.11
evaṃ parasparaṃ sarve vadāmo vayamīrṣyayā
eteṣāṃ ca prabandhānāṃ tāratamyaviniścaye
63.12
tvameva hi pravīṇo'si sarvajño'si svabhāvataḥ
iti sañcivacaśrutvā sarvalokaikanāyakaḥ
63.13
prasanno'bhavadatyarthaṃ sundareśassadāśivaḥ
nirgatya ca mahāliṅgāttasmātsvāyambhuvācchivaḥ
63.14
sarvāvayavarudrākṣamālāntaritavigrahaḥ
bhasmāṅkitalalāṭādipariśobhikalebaraḥ
63.15
uṣṇīṣamaṇḍanodbhāsimaulimaṇḍalamaṇḍitaḥ
nirmalāmbarasambhūtakañcukāñcitavigrahaḥ
63.16
kaviveṣadharo devassarvavidyasundaraḥ
prāha pragalbhayā vācā saṅghasthāṃstān kavīśvarān
63.17
asmin pure'sti suślāghyo vaiśyaḥ kaścicchavapriyaḥ
dhanāḍhyo dānaśīlaśca śivabhaktiratastadā
63.18
brahmaṇyaścātidharmiṣṭhassatyavādī vaṇigvaraḥ
tasyānurūpasadvṛttasampannā guṇaśālinī
63.19
tāruṇyavarasaubhāgya saundaryādivirājitā
kāle kācidabhūdbhāryā kamalāyatalocanā
63.20
dampatyośca tayornityaṃ putrārthamabhavattapaḥ
cirāttapoviśeṣeṇa strīpuṃsoratulena ca
63.21
śāpajātassuputro'sti mūkaḥ skandāṃśa eva saḥ
prabandhānāṃ tāratamyaṃ taṃ tu pṛcchata yaṃ hṛdā
63.22
aṅgīkaroti sa ślāghyaḥ prabandho nātra saṃśayaḥ
ityuktāstamapṛcchaṃste mūkaḥ kiṃ vaktumarhati
63.23
kaviveṣadharaśśambhuśśrutvā tadvacanaṃ mudā
abravīdugrajanakaḥ śaṅkaraḥ sundareśvaraḥ
63.24
yuṣmadīyaprabandheṣu śrute yasmin sa vaiśyajaḥ
pulakāñcitasarvāṅgo bhavennetrajalānvitaḥ
63.25
sa prabandhassāra iti buddhvā gacchata satyataḥ
paścādvivādo yuṣmābhirnaiva kāryoṃ virodhakṛt
63.26
ityuktvā preṣayitvā tān tirobhūtassadāśivaḥ
saṃghasthāssakalāścātha samaśādeva eva naḥ
63.27
iti niścitya gatvā te mūkamāhūya maṇṭape
alaṅkṛtya tamabhyarcya śvetapuṣpairdukūlakaiḥ
63.28
prabandhān śrāvayāmāsussa śrutvā joṣamāsthitaḥ
śrute prabandhe nātkīre kāpile bhāraṇe'pi ca
63.29
ānandāśrūṇi muñcan sa pulakāñcitavigrahaḥ
ānandasāgare magnaḥ kalpavṛkṣa ivābhavat
63.30
dṛṣṭvā tadāśayaṃ te'tha smarantaḥ śāṅkaraṃ vacaḥ
saṅghino matsaraṃ tyaktvā tān prabandhānupādaduḥ
63.31
yeṣāṃ śravaṇakāle sa nanandorujanandanaḥ
tāneva prathayāmāsurdrāmiḍānāṃ mude tadā
63.32
iti kavivarajātānyonyavidyāvalepaṃ
śamayati sahasā yassatkaverveṣadhārī
sukhayatu satataṃ vassundarassomasūryānalanayanavibhāsvadvaktraśobhassa īśaḥ
63.33
pañcapañcāśikā līlā pañcapañcākṣarātmanaḥ
pañcīkṛtā mayā'dyeyaṃ pañcatvabhayanāśinī
Linked texts (4)
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit