Halasyakhanda 68
Hālāsyakhaṇḍa 68
- Language
- Sanskrit
68.1
iti śrī skānde mahāpurāṇe agastyasaṃhitāyāṃ
hālāsyamāhātmye - māyāśvavikrayo nāma
pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
kaḻintaṉa. kutiraikaḷaik kāṇāmal kōpam mikuntu tuṭikkiṟa
aracaṉ muṉ vātavūrar vantār. avarai aṭittō utaittō
kutiraikaḷukkāka eṭuttuc ceṉṟa taṉamaṉaittaiyum
tirumpap peṟumpaṭi aracaṉ vīrarkaḷaip paṇittāṉ.
mutukil perum pāṟaiyaic cumakkac ceytum kaikaḷaiyum,
kālkaḷaiyum taṭikaḷ koṇṭaṭittum tuṉpuṟutti iravil
ciṟaiyilaṭaittut tuṉpuṟuttiṉar. īcaṉiṭam vātavūrar
viṇṇappittut tiruvācakap pāṭalkaḷāl tutittār. īcaṉ
narikaḷaik kutiraiyākki, kāsāriyākat taṉ kaṇattaic
cārntavarkaḷai avar̆ṟai oṭṭivarap paṇittār. ekkāḷamum
muracukaḷum muḻaṅka, perun tūcip puyal vāṉil paṭara,
aracaṉ veḷiyāḷi maṇṭapattil amarntu kutiraikaḷai
etirpārttu niṉṟāṉ. kutiraikaḷ varātataik kaṇṭa aracaṉ
maṟupaṭi vīrarkaḷai ēva avarkaḷ puḷiyamiḷāṟukaḷāl
vātavūrarai aṭikkat toṭaṅkiṉar. vātavūrar valiyāl
tuṭittu maṟupaṭi īcaṉai vēṇṭa alaipōl kutiraikaḷ
varicaiyāka nakariṉuḷ nuḻaintaṉa. īcaṉum taṉatu vētak
kutiraimītēṟi kutiraiyai vicittira naṭaikaḷil
naṭattivantār. aracaṉ makiḻcciyuṭaṉ vātavūrarai kutiraip
paṭait talaivaṉai aṟimukap paṭuttac coṉṉāṉ. vātavūrar
taṉatu iyalāmaiyait terivikka, aracaṉē kutirai
vīrarkaḷait talaivaraik kāṭṭumpaṭi kēṭṭāṉ. avarkaḷ
caikaiyāl kāṭṭa, īcaṉum kutiraiyai aracaṉiṉ muṉ
niṟuttiṉār. aracamarapil eḻuntu varavēr̆kat tayaṅki,
uṭkārntirukkavum tayaṅkit talaikuṉintu aracaṉ nir̆ka īcaṉ
coṉṉār. -
''aracē! kutiraikaḷukkāka nīr koṭutta
taṉamaṉaittaiyum tantu intak kutiraikaḷai vātavūrar
umakkāka vāṅkiyuḷḷār. umatu taṉattir̆kāka ivar̆ṟai nāṉ
vir̆kavillai. perum celvamuḷḷa nāṉ ivarukkākavē
kutiraikaḷaik koṇarntēṉ. umatu taṉattai viṭap pala
maṭaṅku peṟumāṉamuḷḷavai ivai. nāḷai irātu (cva: na)
eṉpatāl ivar̆ṟai acvam eṉpar. kutiraikaḷaip pārum.
peṟa viruppamiruntāl kaṭivāḷak kayiṟu mār̆ṟik
ṣaṭṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
60. nadīpravāhākarṣaṇam
agastyaḥmahāpravāhānayanaṃ śambhurnadyāṃ yayā'tanot
athābhidhāsye tāṃ līlāmaticitrāmaghāpahām
68.2
māyayā turagākārāḥ sṛgālā akhilā api
niśīthe pūrvarūpañca prāpuśśaṅkaralīlayā
68.3
atha te cintayāmāsuranyonyaṃ harṣasaṃyutāḥ
gāḍhaṃ baddhā vayaṃ sarve purā'śvatvaṃ samāśritāḥ
68.4
labdhānyātmīyarūpāṇi daivādasmābhiradya tu
rajjubhiścṛṅkhalābhiśca purā baddhā vayaṃ naraiḥ
68.5
tadvandhanebhyo muktānāṃ naḥ pathyaṃ hi palāyanam
nānubhūtāḥ kvacidapi bādhā evaṃvidhāḥ purā
68.6
vartante'dyāpi deheṣu bandhanavraṇavedanāḥ
atra sthitānāṃ hṛdyāni bhakṣyāṇyapi na santi naḥ
68.7
kulutthamudgacaṇakatṛṇaṃ dāsyanti poṣakāḥ
tadbhakṣyaṃ nārhamasmākaṃ kāryameva palāyanam
68.8
iti niścitya sahasā sṛgālā abhito yayuḥ
palāyitāśca tāssarvāḥ śaravegayutāḥ purāt
68.9
puravīthīṣu sarvāsu sarvagehāṅgaṇeṣu ca
udyāneṣu samasteṣu sarvadevālayeṣu ca
68.10
mahāprākāramadhyasthapradeśeṣvakhileṣvapi
sarvatra baddhadvāratvātsañcarantyabhitaśśivāḥ
68.11
puradvārakavāṭeṣu prabhāte vivṛteṣvatha
śivā yūthā vinirgatya jagmuste kānanaṃ prati
68.12
rātrāveva puradvārarakṣakāḥ pīḍitāśca taiḥ
kavāṭodghāṭanaṃ cāpi kurvanti sma prapīḍitāḥ
68.13
śivābhiḥ khāditā daṣṭā aneke puravāsinaḥ
prabhāte poṣakāssarve rājānamarimardanam
68.14
prāpya bhītā namaskṛtya prāhurvṛttāntamarvaṇām
rājan pāṇḍyakulādhīśa śāsitārātimaṇḍala
68.15
vīkṣyākarṇya cāsmākaṃ vijñaptimadhikādbhutām
aśvā abhinavāssarve niśīthe pherurūpiṇaḥ
68.16
akurvannādamatyuccairātmīyamatibhīṣaṇam
nādaṃ śrutvā vayaṃ sarve pherūṇāṃ mandurāntare
68.17
kimetadityathotthāya tatra jagmima satvaram
dṛṣṭaśivāgaṇo'smābhirna dṛṣṭo vājināṃ gaṇaḥ
68.18
asmaddarśanato bhītā utplutyotplutya vegataḥ
agacchan kecidullaṅghya sṛgālāssālamannatam
68.19
jaladhārāyanaiḥ kecidgavākṣairapi kecana
randhrairnānāvidhaiścāpi yayurvegena vañcakāḥ
68.20
gantuṃ kecidaśaktāḥ sma vartante pheravaḥ pure
kecinmahāntaḥ kroṣṭāraḥ kruddhā aśvān purātanān
68.21
dadaṃśussarvagātreṣu hyasmābhiḥ prahṛtā api
asmānapi dadaṃśuste dantaistīkṣṇataraiḥ punaḥ
68.22
abhavan bhinnamuṣkāśca kaicidaśvā vicetasaḥ
kīlāmuddhṛtya kecicca mandugayā bahirgatāḥ
68.23
śivāśca nagare'nantā dhāvantyaḥ parito muhuḥ
nijena dhvaninā sarvā diśo mukharayanti ca
68.24
caturddhāri ca vivṛte purasya mṛgadhūrtakāḥ
dhāvanti sma vanaṃ sarve sahasā tamasā saha
68.25
ayantu mandurodbhūto vṛttānto'smābhirīritaḥ
ityaśvapoṣakāṇāṃ tadvākyaṃ śrutvā mahīpatiḥ
68.26
śokasāgaramagno'bhūnmuhūrtaṃ sa vicetanaḥ
antaḥpureṣu pīḍāśca śivābhiścaśrutānnṛpaḥ
68.27
sarve'tha sacivā etya tadā tannikaṭe sthitāḥ
śrutaḥ kiṃ mandurodanta ityapṛcchatsa tān nṛpaḥ
68.28
asmadgṛheṣu ca niśi śivāpīḍā mahattarā
svāminnadya śrutā'smābhirityuktvā te'pyadhomukhāḥ
68.29
vismitā duḥkhitā āsan rājñaśśokaṃ vilokya ca
tadā vātapureśo'pi kṛtakṛtya iti smaran
68.30
rājñassamīpaṃ manasi śambhuṃ dhyāyan samāgataḥ
taṃ dṛṣṭvā nitarāṃ kruddhaḥ provāceti mahīpatiḥ
68.31
samyaktvayā samānītā aśvā vātapureśvara
indrajālamahājālavidyā me darśitā tvayā
68.32
aśvāḥ pūrvasthitāścāpi gatāḥ paurāśca pīḍitāḥ
ityuktasso'tha taṃ prāha dhyāyan śambhuṃ nṛpaṃ prati
68.33
rājan turaṅgānayane ko doṣaḥ kathayādya me
te'tra bandhaṃ samānītā indrajālādikaṃ tviti
68.34
vadasi tvaṃ nāhamasmi kartā drohasya kāryakṛt
dṛṣṭāstvayā mantribhiśca te'śvādhyakṣajanairapi
68.35
purasthitairjanaiścāpi tuṣṭastvaṃ nitarāṃ prabho
vyutpattimaśvaśabdasya śrutvā'pīśamukhāttataḥ
68.36
dhanaṃ māstu dadasvāśvāniti pāśaṃ gṛhītavān
ahañca mohitastena hayādhyakṣeṇa śambhunā
68.37
śrutvā'śvānāṃ lakṣaṇañca dṛṣṭvā santoṣasaṃyutaḥ
sanmānaśca tvayā tasya kathaṃ kṛtamaho nṛpa
68.38
nāhaṃ vikrītavānaśvān vyakrīṇādīśa eva te
śive bhaktiyuto yasmāttvaṃ tacchambhustavedṛśīm
68.39
līlāṃ darśitavān satyaṃ tvaṃ kṛtī śambhudarśanāt
iti dhīro'bravīnmantrī so'tha śrutveti tadvacaḥ
68.40
īśamāyāmohitassannabravīttaṃ nṛpaḥ punaḥ
te turaṅgāḥ śivā bhūtvā mandurāsu purāsthitān
68.41
mandarācalasaṃkāśān mahāmerusamānapi
vaḍabānalatulyāṃścātyuccairuccaiḥśravassamān
68.42
dadaṃśuścānakhilān te'pyucchidya svaśṛṅkhalāḥ
tābhiśrivābhissahitā gatāssadyo'ṭavīṃ prati
68.43
evamuktvā tu bhūpālo nitarāṃ kruddhamānasaḥ
atyantaraktanayanaḥ prāha svājñākarān bhaṭān
68.44
turaṅgāharaṇārthañca yāvaddattaṃ dhanaṃ purā
tāvatsarvaṃ prahṛtyainamadya gṛhīta satvaram
68.45
iti rājño vacaśśrutvā te'pi nirdayamānasāḥ
badhvā vātapureśānaṃ daṇḍayanti sma pūrvavat
68.46
nirvandhamakhilaṃ soḍhumaśaktassan svaśaktitaḥ
sarvāpatparihartāraṃ sundeśvaramīśvaram
68.47
śrīvācakagaṇairnavyairanekairbhuktimuktidaiḥ
prastutya parayā bhaktyā'pyāryāmevamathābravīt
68.48
turagāssṛgālarūpā yātā rājā'dya bādhate draviṇam
vitareti me viśeṣādīśa bhavāneva kevalaṃ śaraṇam
68.49
iti stutassundareśaḥ pāvanaiḥ paramādbhutaiḥ
stotrairvātapureśena kṛtaiḥ prītaḥ parātparaḥ
68.50
athaivañcintayāmāsa tasyārtiharaṃ īśvaraḥ
upāyaṃ kañcidāścaryaṃ nimnagānayanātmakam
68.51
pīḍyamānasya bhaktasya rakṣārthaṃ svasya līlayā
atha vegavatīmevaṃ codayāmāsa śaṅkaraḥ
68.52
āpage śīghramāgaccha jalaiḥ kūlaṅkaṣairbhṛśam
madhurāpuravīthīṣvapyapaḥ pravaha bhīkarī
68.53
iti bruvāṇe gaurīśe vegādvegavatī nadī
kṣaṇena rodasī pūrairambhasāmatyavāhayat
68.54
atyuttuṅgaistaraṅgaiśca prollasacchapharīgaṇaiḥ
vegākṛṣṭamahāvṛkṣairmahāvartairanekaṇaḥ
68.55
phaṇibhirbhīṣaṇaiḥ phenaiḥ sahitā saritāṃ varā
puravīthīgatā bhūtvā paurāṇāṃ sā'karodbhayam
68.56
ye pīḍayanti sacivaṃ rājājñākāriṇo bhaṭāḥ
taṃ vihāya yayuste'pi nadyaṃbhojātasambhramāḥ
68.57
svīyajāyāputrarakṣāṃ kartuṃ svān svān gṛhān prati
yadā janā bhayaṃ prāpurmadhurāpuravāsinaḥ
68.58
pīḍākarā api bhaṭāstyaktvā''tmānaṃ yadā gatāḥ
tadā nirbhayatāṃ prāpya mantrī vātapureśvaraḥ
68.59
punaścīvācakairanyaiḥ stutvā sundaranāyakam
sarvālaṅkārasaṃyuktaṃ sāmbaṃ dhyāyan hṛdambuje
68.60
kārāgṛhānmudā yuktassundareśālayaṃ gataḥ
snātvā ca svarṇapadminyāṃ paridhāyāmbaraṃ svakam
68.61
bhūtirudrākṣadhārī sanmityakṛtyaṃ vidhāya ca
tīrasthaṃ vighnarājañca sarvasiddhipradaṃ nṛṇām
68.62
natvā stutvā guhaṃ cāpi barhivāhaṃ ṣaḍānanam
natvā stutvā prārthayitvā śrīmīnākṣīṃ vilokya ca
68.63
natvā bhaktyā stutiṃ kṛtvā rakṣa māmiti cārthayan
pradakṣiṇatrayaṃ kṛtvā prādakṣiṇyena sāñjaliḥ
68.64
vṛṣabhāgre namaskṛtya trivāraṃ bhaktisaṃyutaḥ
dvārapālānamaskṛtya nandikeśaṃ praṇamya ca
68.65
suyaśāñca namaskṛtya praviśyālayamīśituḥ
naṭeśañca namaskṛtya candraśekharapūrvakān
68.66
dṛṣṭvā taṃ naṭanaṃ samyak dvādaśāntasthale'male
kṛtārtho'smīti vijñāpya sveṣṭaṃ samprārthya tatra tam
68.67
mahāmaṇḍapamāsādya antargṛhamavāpya saḥ
dvārapālānamaskṛtya tatrāpi gaṇapuṅgavam
68.68
dṛṣṭvā''diliṅgamamalaṃ sundareśasya bhaktitaḥ
ānandasāgare magnassānandajalalocanaḥ
68.69
pulakāñcitasarvāṅgo liṅgamadhye'mbikāyutam
dhyātvā vilokya bhakteṣṭadāyakaṃ sannidhau sthitaḥ
68.70
agastyaḥ -
śrī hālāsyapateśśambhoṣṣaṣṭisaṅkhyāsupūraṇī
līlā mayā varṇitā ca pāpatūlānalopamā
68.71
etāṃ līlāṃ mahāpuṇyāṃ śṛṇuyādyo mahītale
sa hi sarvāṃ mahīṃ bhuktvā śambhossārūpyameṣyati
Linked texts (3)
- Hālāsyairmāhātmya — Sanskrit
- Hālāsyamāhātmya — Sanskrit
- Hālālasyamāhātmya — Sanskrit