Kedarakhanda 185
Kedārakhaṇḍa 185
- Language
- Sanskrit
185.1
rājovāca || mune munigaṇaśreṣṭha śrutaṃ tvanmukhato mayā || asya vai tīrtha
rājasya vaibhavaṃ muktidaṃ śubham
185.2
dhanyo'smi kṛtakṛtyo'smi tvatprasādādvijottama || vismayo me babhūvātha nāmāsya kiṃtu
vartate
185.3
kānikāni ca tīrthāni bhavamokṣapradāni vai || kenakena tapastaptamasminkṣetre'ghadāhake
185.4
etanme śaṃsa bhagavaṃstṛptirme jāyate
na hi || etatpuṇyatamaṃ kṣetraṃ kathaṃ vai samajāyata
185.5
utphālaka uvāca || dhanyo'si tvaṃ mahārāja bhaktimānāsi suvrata
yasya tīrthasya māhātmyaṃ śrotumicchā'bhavatprabho
185.6
sādhu pṛṣṭaṃ tvayā sādho sarvabhūtopakārakam || yajjñātvāpi naro
bhaktyā paramaiśvaryabhāgbhavet
185.7
purā kṛtayuge rājā satyaketuriti śrutaḥ || yasya vaṃśe mahārāja viśvāmitro babhūva ha
185.8
satyaketuśca dharmātmā rājyamatra cakāra ha || prācīsamudramārabhya paścimāṃtaṃ mahāyaśāḥ
185.9
udaksamudramārabhya dakṣiṇāṃtaṃ nareśvaraḥ || putrāniva prajā rājanpālayāmāsa sarvataḥ
185.10
rājyaṃ śāsati tasmiṃstu na kaścidvyasanaṃ gataḥ || kāle varṣā
parjanyaḥ pṛthivī śasyaśālinī
185.11
bālavaidhavyamāpannā kācinnaiva babhūva ha || mamāra putro na punarjanake jīvati prabho
185.12
sarve vai sukhinaḥ śāṃtā brāhmaṇāśca jitendriyāḥ || vidyābhyāsaratā eva paradrohaparāṅmukhāḥ
185.13
āsaṃstathā kṣatriyāśca viprapūjanata tparāḥ || saṃgrāme'bhimukhāḥ sarve bhaktimaṃtaḥ surārcane
185.14
tathā vaiśyāśca śūdrāśca svadharmamanuvartinaḥ || na teṣu saṃkaraḥ kaścid cauro no duṣṭabuddhimān
185.15
na lobho na ca mātsaryaṃ na gado nāśubhā matiḥ || nābhavatkasyacidrājaṃstasminrājyaṃ praśāsati
185.16
iti pālayatastasya varṣāṇāmayutaṃ yayau || putro babhūva tasyāpi satyasaṃdha iti śrutaḥ
185.17
rājā vai satyasaṃdhaṃ tu hyabhiṣicya nṛpāsane || svayaṃ jagāma tapase ceṃdrakīle mahāgirau
185.18
tatra gatvā nṛpaśreṣṭho guhāyāṃ hi dṛḍhāsanaḥ || samādhistho
mahārāja mahārājo babhūva ha
185.19
adyāpi vartate tatra ciṃtayanparamaṃ śivam || daśayojanavistīrṇaguhāmadhye nṛpālakaḥ
185.20
satyasaṃdho'pi rājyaṃ hi pālayāmāsa dharmataḥ || evaṃ pālayatastasya satyasaṃdhasya dhīmataḥ || kolāsuro babhūvātha ripustasya mahī
bhūtaḥ
185.21
ayutatrigajānāṃ hi baladharttā pracaṃḍakaḥ || ājagāma nṛpaśreṣṭha yoddhuṃ tena mahāsuraḥ
185.22
vidārya ca mahīṃ pādaiḥ
mukhena ca mahābalaḥ || śrutvā tadāgamaṃ rājā dhṛtabāṇaśarāsanaḥ || hayastho nṛpaśārdūla ājagāma bahiḥ prabhuḥ
185.23
gaṃgāyā uttare
tīre dvayo yojanakhaṃḍake || dakṣabhāge kuberasya parvatasya nṛpeśvara
185.24
dṛṣṭvā kolāsuro duṣṭaḥ satyasaṃdhaṃ mahīpatim || prahasyo
vāca duṣṭātmā vaco daṃbhodbhavaṃ nṛpam
185.25
kolāsura uvāca || gacchagaccha vanaṃ rājaṃstyaktvā śastraṃ nṛpāspadam || kimarthaṃ mriyase
tuccha vṛthā tava pariśramaḥ
185.26
ahaṃ kolāsuro nāma vikhyāto'smi trilokake || yena saṃtrāsitā devāḥ sthānaṃ tatyaju
rākulāḥ
185.27
mano notsahate me'dya yoddhuṃ rājaṃstvayā saha || tvāṃ dṛṣṭvā sāṃprataṃ dinaṃ kṛpāviṣṭo'smi bhūmipa
185.28
utphāla
ka uvāca || iti śrutvā vacastasya rakṣasaḥ kolarūpiṇaḥ || krodhāviṣṭo nṛpaśreṣṭha uvāca danujādhipam
185.29
satyasaṃdha
uvāca || kimarthaṃ jalpase duṣṭa haṃtāhaṃ tava kolaka || idānīmeva yāsye tvaṃ nagare yāsyasi dhruvam
185.30
utphālaka uvāca
iti śrutvā vacastasya satyasaṃdhasya dhīmataḥ || krodhasaṃraktanayana āyayau sammukhaṃ nṛpam
185.31
so'pi rājā satyasaṃdho dhanuḥ
sajyaṃ cakāra ha || ṭaṃkāramakarottīvraṃ bāṇānvai saṃdadhe tataḥ
185.32
tena ṭaṃkāranādena kaṃpitaṃ rakṣaso manaḥ || tato devāssagaṃdharvā yakṣa
kinnaratāpasāḥ || draṣṭuṃ yuddhaṃ tayordevā vimānairāgamannṛpe
185.33
tataḥ kolāsuro daṃtairnirbhidya giriśṛṃgakam || cikṣepa sahasā rakṣaḥ
satyaṃsaṃghopari dhruvam
185.34
satyasaṃgho'pi tacchṛṃgaṃ cūrṇayāmāsa bāṇakaiḥ || paṃca bāṇānprācikṣepa kolasyoparito nṛpaḥ
185.35
tānbāṇānsahasā duṣṭo nijagāra mahīpate || punardvitīyaṃ śṛṃgaṃ sa gṛhītvā parvatasya hi || saṃcikṣepa mahārāja satyasaṃdhopari dhruvam
185.36
tacchṛṃgamapi rājāsāvakarotkaṇaśo vibho || evaṃ tayormahārāja yuddhaṃ vai romaharṣaṇam
185.37
babhaṃja tasya cākvāṇi
bahūni kolarūpakaḥ || so'pi rājā satyasaṃdhaścūrṇayāmāsa parvatān
185.38
askānayostayo rājanparasparajayaiṣiṇoḥ || babhūva
ca mahāmkālo jayājayavivarjitaḥ
185.39
āstāṃ vai yuddhadurddharṣoṃ raktanetrau mahābalau || tataḥ śuśrāva nṛpatiḥ khe vācaṃ devateritāṃ
185.40
satyasaṃdha mahārāja samārādhaya hīśvarīm || gatvotphālakakṣetrātu hūrddhabhāge narādhipa
185.41
māne śaradye gaṃgādakṣa
tīraṃ mahīpate || ayaṃ duṣṭo mahādevyā nihataḥ pradhane purā
185.42
sa evāsau samutpannaḥ kolarūpī mahāsuraḥ || tasmāttāmeva śrīvidyāṃ
samārādhaya bhūpate
185.43
caturvargapradāṃ devīṃ śrīvidyāṃ satyaketuja || samārādhaya gaṃdhaiśca dhūpairdīpaiḥ sapuṣpakaiḥ
185.44
nānā
balyupahāraiśca tathā naivedyakaiḥ śubhaiḥ || ato jeṣyasi duṣṭaṃ hi rākṣasaṃ kolarūpiṇam || prasādādevadevyāstvaṃ mā vilaṃbaṃ kuru prabho
185.45
utphālaka uvāca || || iti śrutvā nigaditaṃ devatānāṃ mahīpate || śīghraṃ jagāma nṛpatirgaṃgātīre mahāyaśāḥ
185.46
ekāṃ śilāṃ samānīya satyasaṃdho nareśvaraḥ || tasyāṃ tadyaṃtramālikhya sthitvā tatra dṛḍhāsanaḥ
185.47
pūjāṃ cakāra deveśyā vi
dyāyā bhaktitatparaḥ || gaṃdhaiḥ puṣpaistathā dīpairnaivedyairbalibhistathā
185.48
prajajāpa mahāvidyāṃ caturvargaphalapradām || evaṃ vai varta
mānasya varṣāṇāṃ śatamabhyagāta
185.49
ājagāma tataḥ kācitkanyā dvādaśavārṣikī || rūpalāvaṇyasaṃpannā viśālākṣyaruṇā
dharā
185.50
ekavastraparīdhānā raktamālyopaśobhitā || smitānanā śyāmakeśī suṃdarāṃgī sudaṃtikā
185.51
uvāca vacanaṃ sā
tu rājānaṃ dhyānasaṃsthitam || siṃhacarmāsanaṃ vīraṃ smitena pariśobhitam
185.52
kanyovāca || kiṃ karoṣi mahārāja rājyaṃ
tyaktvā supuṣkalam|| kiṃ vā dhyāyasi bhūmīśa gaṃgātīre dṛḍhāsanaḥ
185.53
utphālaka uvāca || tadvaco jagaṃdaṃbāyāḥ praviveśa
śrutau nṛpa || śanairunmīlya nayane apaśyatkanyakāṃ puraḥ
185.54
tāṃ dṛṣṭvā sahasā rājā smṛtvā tadvacanaṃ param || uvāca vacanaṃ
kanyāṃ mudatīṃ smitaśobhitām
185.55
satyasaṃdha uvāca || kā vā tvaṃ mṛgaśāvākṣi kṛpayā māṃ hi pṛcchasi || manyate
tu mahādevī tvameva hi na saṃśayaḥ
185.56
utphālaka uvāca || iti dhṛtvā naraśreṣṭha satyasaṃdhasya dhīmataḥ || darśayāmāsa rūpaṃ
hi svakaṃ paramadurlabham
185.57
caturbhujāṃ mahādevīṃ sarvābharaṇabhūṣitām || bālārkasahaśīṃ vidyāṃ raktavastropaśobhitām
185.58
nānāmaṇigaṇānaddhasvarṇasiṃhāsanasthitām || cāmarairvījyamānāṃ ca śvetacchatropaśobhitām
185.59
tāṃ dṛṣṭvā sahasā rājā praṇanāma bhuvi
prabhuḥ || aṃbikāṃ stotumārebhe satyasaṃdho dṛḍhavrataḥ
185.60
satyasaṃdha uvāca || vaṃde sarvamayīṃ devīṃ sargasthityaṃtakāriṇīm
sarvadevastutāṃ devīṃ pratipadye maheśvarīm
185.61
nānāratnavibhūṣāṃ ca siṃhāsanakṛtāsanām || iṃdrādimukuṭācchannapādapīṭhāṃ suloca
nām
185.62
koṭibālārkasahaśīṃ suṃdarāṃgīṃ mahābalām || īṃḍe sakalasaṃpattyai jagatkāraṇamaṃbikām
185.63
tvameva mūla
prakṛtirmāyā viśvavimohinī || tvayā vyāptaṃ jagatsarvaṃ mohitaṃ ca tvayā vare
185.64
tvamindrastvaṃ yamo devo mahādevastvameva hi
śeṣaḥ sarvasya dhartā tvaṃ tvatto nānyo'sti kiṃcana
185.65
vedamātā tvamevāsi brahmaviṣṇuśivātmikā || sarvarūpābhidhā devi
viṣṇūtsaṃganivāsinī
185.66
darpitādbhutadaityaghnī mahādevakuṭuṃbinī || iṃdrasya rājyalakṣmīstvaṃ bhavapāśavimocinī
185.67
sarasvatī tvamevāsi sarvaśāstraprabodhinī || prabhā trailokyamāṇikyarūpā saṃyaminī śive
185.68
kuberagṛhasaṃpattvaṃ yatstrīrūpaṃ
tvameva hi || asurāṇāṃ nihaṃtrī ca bhaktadāridryanāśinī
185.69
yāvattvatpādakamale bhaktirnaivopajāyate || tāvatsaṃsāraduḥkhaughairbā
dhyate bhuvi mānavaḥ
185.70
nāhaṃ tava mahimno hi pāraṃ jānāmi pārvati || stotuṃ tvāṃ jananīṃ me'dya yogyatā syātkathaṃ śive
185.71
tathāpyahaṃ mahābhāge stotuṃ tvāṃ bhagavatpriye || na vilajje hi duṣprāpye viriñcyādibhirīśvaraiḥ
185.72
utphālaka
uvāca || iti stutā mahādevī satyasaṃdhena dhīmatā || prasannā sāmravīdrākyaṃ rājānaṃ satyaketujam
185.73
devyuvāca || jahi tvaṃ taṃ mahā
duṣṭaṃ rājankolāsuraṃ śubhā||yāvattvadbhastasaṃkṣiptaṃ śiraḥ kāyātpatiṣyati || tāvacchrīsaṃjñakaṃ kṣetraṃ bhaviṣyati supuṇyadam
185.74
sarvapāpaharaṃ bhūpa mṛtānāṃ muktidāyakam || asminyastīrtharāje tu kariṣyati madarcanam || acirātsa mahārāja majjalyo bhavati prabhuḥ
185.75
yasya kasyāpi devasya bhakto'sminpravare sthale || karoti hi śubhāṃ pūjāṃ so'pi matsevakaḥ smṛtaḥ
185.76
asmi
traiva mahākṣetre nityaṃ śivasamanvitā || vasāmi siddhagaṃdharvadevakinnaratāpasaiḥ
185.77
gaṃgāyā uttare tīre sthitaḥ kośāmrakhaṃḍake
rājarājeśvarī nāmnā prathitāhaṃ narādhipa
185.78
pūrvaṃ tatra mahārāja rājarājena dhīmatā || saṃpattyai rādhitāhaṃ vai tato'haṃ nivasāmyaham
185.79
rājarājo mahārāja saṃprāpa mahatīṃ śriyam || asminneva tīrtharāje tu madārādhanakarmaṇā
185.80
tato māṃ nara
śārdūla sthāpayāmāsa rājarāṭ || triṃśatkoṭisuvarṇasya sthaṃḍilasyopari dhruvam
185.81
tato me nāma vikhyātaṃ rājarājeśvarīti
vai || idaṃ stotraṃ tvayākhyātaṃ paṭhiṣyaṃti madālaye || te vai mama mahārāja bhaktānāṃ bhaktanāyakāḥ || yaṃyaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti
sādhakaḥ
185.82
gaccha śīghraṃ mahārāja kolāsuravadhāya ca || tvattulyo nāsti trailokye mama bhakto narādhipa
185.83
utphālaka uvāca || ityuktāntardadhe devī paśyatastasya bhūbhṛtaḥ || śrutvā taduditaṃ vākyaṃ jagāma raṇamūrdhani
185.84
ājagāma
tataḥ so'pi kolarūpī mahāsuraḥ || vidārayanmahīṃ pādairgarjayanniva megharāṭ
185.85
tarjayankutsitaiḥ śabdairbhīṣayan ghurghurāravaiḥ
āgacchatastasya rājandevā api cakaṃpire
185.86
āgatya tatsamīpe tu satyasaṃdhasya dhīmataḥ || uvāca vacanaṃ roṣātprahasya
ca punaḥpunaḥ
185.87
kolāsura uvāca || kimarthamāgato'si tvaṃ yuddhādi vinivartaya hi || gamiṣyasi tathaiva tvaṃ yathā
pūrvaṃ narādhipa
185.88
idānīmeva he tuccha preṣayiṣyāmi dakṣiṇām || ato jīvangṛhe gaccha tyaktvā śastrāṇi bhūcara
185.89
utphālaka uvāca || iti śrutvā vacastasya satyasaṃdho narādhipaḥ || bāṇānāsaṃdadhacāpa uvāca vacanaṃ ruṣā
185.90
rājo
vāca || etatsamayaparyaṃtaṃ nāgato mṛtyukālakaḥ || adya matkārmukotsṛṣṭā bāṇāste prāṇahāriṇaḥ
185.91
bhaviṣyaṃti mahāduṣṭa
munīnāṃ śāṃtacetasām || prasannāni manāṃsyāśu nihate kolake tvayi
185.92
ṛṣiruvāca || saṃtatyāja tato bāṇaṃ kola
syopari rakṣasaḥ || so'pi kolo mahāduṣṭaścaryamāsa bāṇakam
185.93
punaḥ parvatamutthāpya daṃṣṭrayā tīkṣṇayā tadā || cikṣepa
naraśārdūle hyanekataruśobhitam
185.94
tamapyacalamāyāta dūrato nṛpanaṃdanaḥ || cūrṇayāmāsa bāṇaiśca kaṇaśaḥkaṇaśastataḥ
185.96
iti
vai tumalairyuddhe romaharṣaṇakārakaiḥ || babhūvustimirācchannā diśaḥ sarvata eva hi
185.96-2
yayyaṃ bāṇaṃ satyasaṃdhaḥ saṃtatyājāsuropari || kaṃ
cidvai cūrṇitaṃ cakre kaṃcidvai nijagāla hi
185.97
so'pi rājā satyasaṃdho yānyānvṛkṣāśmaparvatān ||tatkṣitāṃścūrṇayāmāsa nipetu
ste mahītale
185.98
te babhūvurmahārāja parvatā reṇavo bhṛśam || atrāsanprathamaṃ koṭisaṃkhyākāni gṛhāṇi ca
185.99
devānāṃ
munivaryāṇāṃ siddhānāṃ nirmitāni ca || parvataiḥ kaṇabhūtaiśca pāṣāṇaiścūrṇitāni ca
185.100
babhūvire tato rājannasaṃkhyātāśca
parvatāḥ||kecinnaṣṭāstu tatraiva gatāḥ keciddigaṃtaram