Pramāṇa · Search · About · API

Kedarakhanda 32

Kedārakhaṇḍa 32

Language
Sanskrit

Contents

32.1

bhagīratha uvāca || || kiyaṃto vai pitṛgaṇāḥ kasmin loke ca te sthitāḥ || eta
tsarvaṃ hi bhagavankathayasva mama prabho

32.2

prāṇināṃ karma niyataṃ phalaṃ bhavati niścitam || śrāddhakarma prakurvaṃti phaladaṃ hi sadā narāḥ

32.3

abhisaṃdhāya pitaraṃ pituśca pitaraṃ tathā || pitāmahaṃ ca tasyāpi teṣu piṃḍeṣu sarvadā

32.4

śrāddhāni yāni dattāni kathaṃ gacchaṃti tān pitṝn || nirayasthāśca svargasthāḥ śaktā dātuṃ kathaṃ phalam

32.5

ke vāsmākaṃ narāṇāṃ hi kān yajāmo vayaṃ punaḥ || devānāṃ caiva pitaro varttanta iti naḥ śrutam

32.6

yathādattaṃ pitṝṇāṃ hi tāraṇāyeha kathyate || etadvistarato brūhi yadi bhakteṣu te dayā

32.7

brahmovāca || sādhu pṛṣṭaṃ tvayā rājan śṛṇu sāṃpratamucyate || yacchrutvā sarvapāpebhyo mucyate nātra saṃśayaḥ

32.8

mānasā ye samutpannā matto
rājanbhagīratha || bhrātaraḥ sapta nṛpate teṣāṃ vaṃśāḥ pratiṣṭhitāḥ

32.9

atrirvāsiṣṭhaḥ pulahaḥ pulastyaḥ kraturaṃgirāḥ || sanatkumāra ityete mānasāḥ samudīritāḥ

32.10

sarvaite jagatāṃ śreṣṭhāste vai pitṛgaṇāḥ smṛtāḥ || catvāro mūrtimaṃto vai trayasteṣāmamūrtayaḥ

32.11

lokaṃ
sargaṃ mahārāja kathayāmi samāsataḥ || nāmāni dharmamūrtīnāṃ paramāṇāṃ mahaujasām

32.12

lokāḥ sanātanatamāstatra bhāsvaramūrtayaḥ
pitṝṃśca tān mahābhāga devāḥ sarve yajaṃti hi

32.13

ete vai yogavibhraṣṭāḥ punarjātā mahītale || yugānāṃ daśasāhasre smṛtino brahmavādinaḥ

32.14

smṛtvā bhūyaḥ sāṃkhyayogaṃ paramāṃ gatimāpnuyuḥ || yogināṃ pitaro hyete yogināṃ yogavardhanāḥ

32.15

śrāddhāni yogināṃ
tasmādeyaṃ vai śrāddhamuttamam || eṣa vai prathamaḥ kalpaḥ somapānāṃ mayeritaḥ

32.16

teṣāṃ rājanmānasī tu kanyā menā vyajāyata || yā
patnī vai himavato yasyā mainākaputrakaḥ

32.17

mainākasya sutaḥ śrīmān krauṃco nāma mahāgiriḥ || tisraḥ kanyāḥ samutpannā menāyāśca
girernṛpa

32.18

aparṇā caikaparṇā ca tathaikapāṭalā matā || tapastepuśca tāḥ sarvā jagatsaṃtāpakāraṇam

32.19

āhāramekaparṇena saika
parṇā tadā smṛtā || pāṭalāyāḥ puṣpamekaṃ samādādekapāṭalā

32.20

tatraikā yā nirāhārā menakā tāṃ nyaṣedhayat || umā iti samākhyā
tā devī duścaracāriṇī

32.21

tapaḥkalevarāḥ sarvā yuktā yogabalena hi || sarvā vai brahmavādinyaḥ sarvāścaivordhvaretasaḥ

32.22

umā ca
cārusarvāṃgī mahādevakuṭuṃbinī || mahātmano devalasya saikaparṇā kuṭuṃbinī

32.23

jaigīṣavyasya patnī tu nāmnaikapāṭalā matā || ime
cāpi mahābhāge yogācāre vyavasthite

32.24

tayoḥ putrāstathā jātā loke somapadasthitāḥ || pitaraste mahīpāla devāstānbhāvayaṃti
hi

32.25

agniṣvāttā iti khyātā mahātmāno mahaujasaḥ || teṣāṃ vai mānasī kanyā nāmnā chodā prakīrtitā

32.26

yasyāḥ saraḥ
samutpannamacchodaṃ nāma tatra vai || hṛṣṭāstayāpyapūrvāstu pitaraste bhagīratha

32.27

amūrttānapitānbhūpa dadarśa kalikākṛtān || tānhṛṣṭvā
sahasā chodā vrīḍitā cābhavatkṣaṇāt

32.28

tena duḥkhena saṃtatā babhūva varavarṇinī || vasūnāṃ pitaraṃ hatvā saikadā hyaṃtarikṣagam

32.29

amāvasumitikhyātamadrikāpsarasāyutam || vatre taṃ pitaraṃ devi vimānasthaṃ yaśasvinam

32.30

vyabhicāreṇa manasā yogabhraṣṭā papātaha
trīṇyapaśyadvimānāni patamānāni vai divaḥ

32.31

pitṝṃstāṃstu susūkṣmāṇi vahnīnvahniṣvivāhitān || trāyadhvaṃ pitaro vatre pataṃtī tāna
vākchirāḥ

32.32

uktā taistu mahārāja mā bhairīriti vyomagā || prasādayāmāsa tataḥ svānpitṝndīnayā girā

32.33

pitaraste su
tāmūcuryogabhraṣṭāṃ bhagīratha || aṣṭaiśvaryā svadoṣeṇa patasi tvaṃ śucismite

32.34

yathā yathā kriyate karma tatphalaṃ prāpyate punaḥ || sadyaḥ phalaṃti
karmāṇi devatve pretya mānuṣe

32.35

putri tasmāddhi tvamapi tapasaḥ prāpsyase phalam || ityuktvā tairmahābhāgā dhyātvā devaṃ janārdanam

32.36

prasādaṃ te tathā cakruḥ pitaro hyanukaṃpayā || bhāvinaṃ ca tathā jñātvā tathorcurnarapuṃgava

32.37

tasyaiva kanyāratnaṃ hi vasostvaṃ hi bhaviṣyasi || putrau dvau kīrtimaṃtau vai nāmataḥ śṛṇu tau śive

32.38

ekaṃ vicitravīryaṃ vai tathā citrāṃgadaṃ param || janayitvā tu tau putrau punarlokānavāpsyasi

32.39

aṣṭāviṃśayuge tvaṃ hi bhavitrī matsyayonijā || pitṛnyatikrameṇa tvaṃ janma prāpsyasi kutsitam || dāseyī tu punaścaiva nāmnā satyavatī tathā

32.40

brahmovāca || iti śrutvā vacasteṣāṃ pitṝṇāṃ sā tathābhavat || tasyāmeva samutpannāḥ sutā rājño mahātmanaḥ

32.41

vaibhrājānāṃ lokāste divi bhāṃti bhagīratha || yatra barhiṣado bhūpa tā nyajaṃti hi dānavāḥ

32.42

nāgāḥ sarpā rākṣasāśca tathā gaṃdharvakinnarāḥ || suparṇāśca tathaivānye bhāvayaṃti mahāprabhān

32.43

ete putrā mahātmānaḥ pulastyasya prajāpateḥ || mahābhāgāḥ samākhyātāstapovīryasamanvitāḥ

32.44

teṣāṃ ca mānasī kanyā pīvarī samudāhṛtā || tatraiva dvāparayuge vyāsaḥ satyavatī sutaḥ

32.45

śukaṃ nāma mahātmānamaraṇyāṃ janayiṣyati || etasyāṃ pitṛkanyāyāṃ paṃcāpatyāni bhūpate

32.46

kṛṣṇaṃ gauraṃ prabhuṃ śaṃkuṃ kanyāṃ kṛtvīṃ tathaiva ca || etānutpādya putrāṃstu yogācāryo bhagīratha

32.47

śukopi paradharmajño yogināṃ pravaro muniḥ || gamiṣyati gatiṃ tāta punarāvṛttidurlabhām

32.48

te mūrtimaṃtaḥ pitaro dharmamūrtidharā matāḥ || kāmageṣu ca lokeṣu vartante nṛpa sattama

32.49

kuvalā nāma pitaro vasiṣṭhasya sutā matāḥ || niratā divi deveṣu dvijāstān bhāvayaṃtyuta

32.50

teṣāṃ vai mānasī kanyā gaurīti samudāhṛtā || ekaśṛṃgī śukasyāsya bhārgavasya kuṭuṃbinī

32.51

bhagīratha mahārāja sā sādhyagītirvidinī || marīcigarbhāste lokāḥ sa tutrāśca vyavasthitāḥ

32.52

ete cāṃgirasaḥ putrāḥ kṣatriyā bhāvayaṃti tān || teṣāṃ ca mānasī kanyā yācchodeti prakīrtitā

32.53

sā patnī viśvamahato rājarṣerviditātmanaḥ || tatputrāśca bhaviṣyaṃti kardamasya tathāṃśajāḥ

32.54

sukhadhā nāma pitaraḥ sarve te pulahātmajāḥ || lokeṣvavyāpi vartante kāmageṣu vihaṃgamāḥ

32.55

tāstu vaiśyā mahārāja bhāvayaṃti śamicchavaḥ || teṣāṃ kanyā ca virajā mā
nasī samajāyata

32.56

nāhuṣasya yayāteḥ sā jananī brahmavādinī || gaṇā ete trayaḥ khyātāḥ pitṝṇāṃ svargahetavaḥ

32.57

caturthaḥ
pitṛgaṇaṃ rājan yathāvacca nigadyate || svadhāyāṃ ca samutpannāḥ kaveḥ putrāśca somapāḥ

32.58

hiraṇyagarbhagarbhāste śūdraiste pūjitāḥ sadā
mānasā nāma ye lokāstatra tiṣṭhaṃti te divi

32.59

teṣāṃ babhūva nṛpate mānasī narmadā sutā || punāti yā tribhuvanaṃ dakṣiṇāpathagāminī

32.60

yuge yuge manustāta prāvarttayati buddhimān || śrāddhāni yasya tuṣṭacarthaṃ śrāddhadevasya vai prabho

32.61

ete cānye ca bahavaḥ pi
tṛsargāḥ prakīrtitāḥ || tadrūpaṃ raupyavarṇaṃ yattatpātraṃ rājataṃ tathā

32.62

somasyāpyāyanaṃ vahnestathā vaivasvatasya hi || kṛtvā vipramukhe
rājan saṃtuṣṭāḥ pitṛdevatāḥ

32.63

saṃcaraṃti mahātmānastataḥ pūjyatamāḥ smṛtāḥ || avidyaṃ vā savidyaṃ vā'thehi viṣṇuṃ sanātanam

32.64

dṛṣṭvā yo brāhmaṇaṃ devaṃ praṇāmaṃ naḥkaroti vai || pitarastasya narake svargasthāśca pataṃti hi

32.65

yena kenāpyupāyena brāhmaṇaṃ toṣayedyaḥ
brāhmaṇā yasya saṃtuṣṭāḥ saṃtuṣṭāstasya devatāḥ

32.66

brāhmaṇā yasya rājabai viṣaye duḥkhitāḥ sthitāḥ || tasya rājyaṃ kulaṃ sarvaṃ na
śyate narapuṃgava

32.67

dāvāgniḥ śamanīyosti vajrapātādikaṃ tathā || na brāhmaṇabhavaḥ kopastasmāttaṃ kārayennahi

32.68

śrāddhe yasya
mahābhāga brāhmaṇāstoṣitā bhṛśam || devā yakṣāstathā nāgāḥ saṃtuṣṭāḥ pitarastathā

32.69

devāstṛpyaṃti viprāṇāṃ tṛptitaḥ sutarāṃ prabho
tattṛtitaḥ pitṛgaṇā ye ye coktā mayā tava

32.70

te vai pitṛgaṇā rājaṃstāntipatūm̐starpayaṃti hi || narake ye sthitāstāṃstu pitṛlokaṃ
nayaṃti te

32.71

svarge'pi cādhikāṃ prītiṃ kāryaṃti mahīpate || tarpayaṃti ca saṃsāre bhojanācchādanādibhiḥ

32.72

yasya putrādayaḥ
śrāddhaṃ prakurvaṃti yathā dine || tasmindine subhojyaṃ te labhaṃte manasepsitam

32.73

rājaṃstuṣṭeṣu pitṛṣu saṃtuṣṭo jagadīśvaraḥ || tasmiṃstuṣṭe
maheśāni trailokye durlabhaṃ na hi

32.74

āyurbalaṃ yaśo vidyāṃ paratra ca parāṃgatim || labhaṃte śrāddhakartārastasmāttatkāryameva hi

32.75

caturvargasya mūlaṃ hi brāhmaṇāḥ saṃsthitā bhuvi || tasmāttvamapi rājeṃdra brāhmaṇānpūjayasva hi

32.76

vipraprakopa nirdagdhāḥ pitaraste
bhagīratha || bhūtavetālarūpāśca saṃcaraṃti mahītale

32.77

susatuṣṭena muninā kapilena pradarśitam || pitṛbhaktikaraṃ sadyo gaṅgarūpyaṃ dhāma
cottamam

32.78

ānayiṣyasi gaṃgāṃ tvaṃ taddhile pitṛmuktaye || hatvā taddhāmaparamaṃ gamiṣyaṃti parāṃ gatim

32.79

gaṃgayā na samaṃ tīrthaiḥ
pāvanaṃ sarvadehinām || yatosau vāsudevasya tanureva na saṃśayaḥ

32.80

mahādevasya śirasi varttate sariduttamā || saṃtoṣya taṃ mahādevaṃ gaṃgā
mānaya bhūpate

32.80.p1

iti śrīskāṃde kedārakhaṃḍe pitṛsarge vaṃśānukīrttane bhagīrathopākhyāne gaṃgānayane dvātriṃśattamo'dhyāyaḥ

Linked texts (8)