Pramāṇa · Search · About · API

Kedarakhanda 74: Gānakriyā

Kedārakhaṇḍa 74

Language
Sanskrit

Contents

Gānakriyā

74.1

īśvara uvāca || || svarabhedānpravakṣyāmi padāni vivi
dhāni ca || upahaṃturgalaṃ caiva tritayaṃ tu viśāradam

74.2

caturthaṃ cārthabhogena hyevaṃ ca padalakṣaṃṇam || vidhiḥ saṃprocyate vipra jākajoka
sarorakam

74.3

rekā ṭekā tathā khyātā tathaivātha prahastikā || vidhiḥ paṃcavidhaḥ prokto mayā vai prakaṭīkṛtaḥ

74.4

guṇā atha ca pro
cyaṃte tāñcchṛṇuṣva mahāmune || upakārī mahādhīro hyaṃtarvārttā na codati

74.5

dīkṣārasavilasvena mokṣārthī bhūta eva ca || upakārī
mahādhīro niṣṭhuro vacanī balī

74.6

duḥkhamaṃtrarasaṃvittutamevekṣya ca varttanam || atha vargāśca procyaṃte nādarūpā mahāmune

74.7

aka
caṭatapayaśā adho vargāḥ prakīrtitāḥ || akavargo tathā vipro caṭavargo ca kṣatriyau || tapavargo tathā vaiśyo yaśo śūdro mahāmune

74.8

layān śṛṇu mahābhāga gadato me yathākramam || layaśca vijayaścaiva hāsyaṃ vai tulatāni ca

74.9

prauḍhalakṣaṇakāścaiva dvidvirnāmalayādiva
athālartī pravakṣyāmi śṛṇu nārada tattvataḥ

74.10

jāte kṛtesyau gatiriti tato gatisamāgame dvikarasparśasaṃyogādālatyā hṛdaye tathā

74.11

hastyaśvamaiṇavī haṃsī mṛgī khaṃjanajātakī || evaṃ gatividhānena tadvadetatsuparyati

74.12

tālasya kathyate saṃjñāstathāca ca
puro mune || āca capuṭaścaivodghāṭastathā saṃpraveṣṭitaḥ

74.13

samyaṅjñānaśca vijñeyaḥ paṃca tālavidhiḥ smṛtaḥ || mahākalāsu vacane bhojane
copaveśane

74.14

saṃyoge ca viyoge ca niṣṭhure gāyane bhavet || teṣu teṣu kalāḥ khyātā bhojanādau mahāmune

74.15

śubhāśubhau
śivaḥ śaktirdharitrī gaganaṃ tathā || dharme pāpaṃ ca jānīyādevaṃca racanā śrutā

74.16

atha jyotirdineśaśca caṃdramāśca tataḥ param
dīptastṛtīyo vyākhyāto jyotistritayamiṣyate

74.17

dvisaptatiḥ kalā brahman kathayāmi samāsataḥ || athādau gamanakalā rasāyana
kalā tataḥ

74.18

tathāṃgalepanakalā raṃgākhyā stanamardanam || bhojanaṃ yojanaṃ caiva hāsyaṃ likhanameva ca

74.19

paṭhitaṃ vacanaṃ caiva
strīpariṃcaryām̐ tathaiva ca || caṃdanaṃ cittavacanaṃ mūkākhyā stanajohane

74.20

mohanaṃ citravaicitryau tathāṃjanakalā matā || devāvidyākalā
caiva parakāyapraveśanam

74.21

kavitvaṃ vai nādakalā purāṇaṃ dharmameva ca || karmavidyā jñānakalā vijñānaṃ bhāgyameva ca

74.22

vivāda
ślopavādaśca manoraṃjanameva ca || vaidyavidyākalā caiva paiśācī māgadhī tathā

74.23

sāvaṇī khaṭṭakakalā saṃgrāmastannatarkīke || jhaga
ndhākhyā kalā caiva vicāraṇakalā matā

74.24

tathā vividhavaicitryaṃ dhyānaṃ vājikalā tathā || cakraṃ harṣotkakalā tathā maṃḍakalā
matā

74.25

abhinnākhyā-sainyakalā cūḍāmaṇikalā tathā || yuktimuktikale caiva vyavahārakalā tathā

74.26

dhyānārkau ca vrata
kalā janarājakalā tathā || gītakalā krodhakalā kalā sarvajanapriyā || prasādotsāhāudvegaḥ krīḍā lajjā dvisaptatiḥ

74.27

rasāḥ
ṣaḍ vai samākhyātāstiktānlakaṭukāḥ kramāt || madhurakṣāralavaṇā rasāśceme samīritāḥ

74.28

nava nāthāḥ samākhyātāstatra śrīā
dināthakaḥ || anādināthakūrmmākhyau bhavanāthastathaiva ca

74.29

satyasaṃtoṣanāthau tu matsyeṃdro gopināthakaḥ || nava nāthāstu me khyātā
nādabrahmaratāḥ sadā

74.29.p1

iti śrīskāṃde kedārakhaṇḍe saṃgītaśāstrīye gānakriyā nāma catuḥsaptatitamo'dhyāyaḥ