Kedarakhanda 74: Gānakriyā
Kedārakhaṇḍa 74
- Language
- Sanskrit
Contents
- 74.29 — 1 part
Gānakriyā
74.1
īśvara uvāca || || svarabhedānpravakṣyāmi padāni vivi
dhāni ca || upahaṃturgalaṃ caiva tritayaṃ tu viśāradam
74.2
caturthaṃ cārthabhogena hyevaṃ ca padalakṣaṃṇam || vidhiḥ saṃprocyate vipra jākajoka
sarorakam
74.3
rekā ṭekā tathā khyātā tathaivātha prahastikā || vidhiḥ paṃcavidhaḥ prokto mayā vai prakaṭīkṛtaḥ
74.4
guṇā atha ca pro
cyaṃte tāñcchṛṇuṣva mahāmune || upakārī mahādhīro hyaṃtarvārttā na codati
74.5
dīkṣārasavilasvena mokṣārthī bhūta eva ca || upakārī
mahādhīro niṣṭhuro vacanī balī
74.6
duḥkhamaṃtrarasaṃvittutamevekṣya ca varttanam || atha vargāśca procyaṃte nādarūpā mahāmune
74.7
aka
caṭatapayaśā adho vargāḥ prakīrtitāḥ || akavargo tathā vipro caṭavargo ca kṣatriyau || tapavargo tathā vaiśyo yaśo śūdro mahāmune
74.8
layān śṛṇu mahābhāga gadato me yathākramam || layaśca vijayaścaiva hāsyaṃ vai tulatāni ca
74.9
prauḍhalakṣaṇakāścaiva dvidvirnāmalayādiva
athālartī pravakṣyāmi śṛṇu nārada tattvataḥ
74.10
jāte kṛtesyau gatiriti tato gatisamāgame dvikarasparśasaṃyogādālatyā hṛdaye tathā
74.11
hastyaśvamaiṇavī haṃsī mṛgī khaṃjanajātakī || evaṃ gatividhānena tadvadetatsuparyati
74.12
tālasya kathyate saṃjñāstathāca ca
puro mune || āca capuṭaścaivodghāṭastathā saṃpraveṣṭitaḥ
74.13
samyaṅjñānaśca vijñeyaḥ paṃca tālavidhiḥ smṛtaḥ || mahākalāsu vacane bhojane
copaveśane
74.14
saṃyoge ca viyoge ca niṣṭhure gāyane bhavet || teṣu teṣu kalāḥ khyātā bhojanādau mahāmune
74.15
śubhāśubhau
śivaḥ śaktirdharitrī gaganaṃ tathā || dharme pāpaṃ ca jānīyādevaṃca racanā śrutā
74.16
atha jyotirdineśaśca caṃdramāśca tataḥ param
dīptastṛtīyo vyākhyāto jyotistritayamiṣyate
74.17
dvisaptatiḥ kalā brahman kathayāmi samāsataḥ || athādau gamanakalā rasāyana
kalā tataḥ
74.18
tathāṃgalepanakalā raṃgākhyā stanamardanam || bhojanaṃ yojanaṃ caiva hāsyaṃ likhanameva ca
74.19
paṭhitaṃ vacanaṃ caiva
strīpariṃcaryām̐ tathaiva ca || caṃdanaṃ cittavacanaṃ mūkākhyā stanajohane
74.20
mohanaṃ citravaicitryau tathāṃjanakalā matā || devāvidyākalā
caiva parakāyapraveśanam
74.21
kavitvaṃ vai nādakalā purāṇaṃ dharmameva ca || karmavidyā jñānakalā vijñānaṃ bhāgyameva ca
74.22
vivāda
ślopavādaśca manoraṃjanameva ca || vaidyavidyākalā caiva paiśācī māgadhī tathā
74.23
sāvaṇī khaṭṭakakalā saṃgrāmastannatarkīke || jhaga
ndhākhyā kalā caiva vicāraṇakalā matā
74.24
tathā vividhavaicitryaṃ dhyānaṃ vājikalā tathā || cakraṃ harṣotkakalā tathā maṃḍakalā
matā
74.25
abhinnākhyā-sainyakalā cūḍāmaṇikalā tathā || yuktimuktikale caiva vyavahārakalā tathā
74.26
dhyānārkau ca vrata
kalā janarājakalā tathā || gītakalā krodhakalā kalā sarvajanapriyā || prasādotsāhāudvegaḥ krīḍā lajjā dvisaptatiḥ
74.27
rasāḥ
ṣaḍ vai samākhyātāstiktānlakaṭukāḥ kramāt || madhurakṣāralavaṇā rasāśceme samīritāḥ
74.28
nava nāthāḥ samākhyātāstatra śrīā
dināthakaḥ || anādināthakūrmmākhyau bhavanāthastathaiva ca
74.29
satyasaṃtoṣanāthau tu matsyeṃdro gopināthakaḥ || nava nāthāstu me khyātā
nādabrahmaratāḥ sadā
74.29.p1
iti śrīskāṃde kedārakhaṇḍe saṃgītaśāstrīye gānakriyā nāma catuḥsaptatitamo'dhyāyaḥ