Kedarakhanda 97
Kedārakhaṇḍa 97
- Language
- Sanskrit
Contents
- 97.49 — 1 part
97.1
nārada uvāca || kathaṃ trisaptakṛtvo hi cakre kṣatriyasaṃkṣayam || rāmaḥ paraśusaṃyuktastanme vada savistaram
97.2
skaṃda uvāca
ekadā kārttavīryyo vāgacchatkedāramaṃḍalam || yayā tena ca mārgeṇa yatra rāmāśramaṃ śubham
97.3
jamadagnestatra patnī jalānayana
kāriṇī || apaśyanmṛṇmayaiḥ kuṃbhairdarśī bhaginīpatim
97.4
kārttavīryyaṃ samastaiśca balaiśca parivāritam || nānāpattibhiraśvaiśca
mattamātaṃgayūthapaiḥ
97.5
mahārathaiḥ khaḍgahastaiḥ śobhamānaṃ sutejasā || dṛṣṭvā taṃ reṇukā bhūpaṃ ciṃtayāmāsa mānase
97.6
dhanyā madbhaginī nūnaṃ yasyā etāhaśaḥ patiḥ || matpatestu jalaṃ hartuṃ māmaivāsti kiṃcana
97.7
iti vai ciṃtayaṃtyāśca ka
luggaḥ pigso'patat || bhūmau saṃcūrṇitaśvāsīttajjñātvā jamadagnikaḥ || krodhāḍavāca putrāṃśca pratyekaṃ paryapṛcchata
97.8
yaḥ kaści
dasyāraṇḍāyāḥ śiraśchettā sa me sutaḥ || ityājñāṃ kṛtavānsotha sarve netīti cābruvan
97.9
tāñśaśāpa svaputrānsa sarve pretā bhaviṣyatha
tataḥ paraśurāmaṃ ca smāra munisattamaḥ
97.10
āvirbabhau tadānīṃ sa ājñāpayeti ca bruvan || śiraśchidhīti cājñata
śviccheda paraśunā tadā
97.11
mātuḥ śīrṣaṃ ca medinyāṃ papāta munivanditaḥ || jamadagnistu saṃtuṣṭo varayeti varaṃ vadan
97.12
sādhu sādhu ca provāca rāma tvaṃ matsutaḥ kila || iti saṃvādinaṃ taṃ tu provāca vacanaṃ tadā
97.13
mayi tvaṃ yadi saṃtuṣṭastadā
jīvaya mātaram || tathetyuktvā munistāṃ tu jīvayāmāsa bhāminīm
97.14
tataḥ prabhṛti sā devī reṇukākhyāṃ yayau muneḥ
adyāpi tatra vikhyātā smaraṇātpāpanāśinī
97.15
saptajanmakṛtātpāpānmucyate darśanānnaraḥ || saṃpūjayati tāṃ devīṃ reṇukākhyāṃ munīśvara
97.16
ayutākarbhayānena divyaloke pramodate || athā'nyacca pravakṣyāmi kṣatriyāṃtasya kāraṇam
97.17
ekadā sukhamāsīnāṃ kṛpāviṣṭo muniḥ svayam|| sa patnīṃ reṇukākhyāṃ hi provāca vacanaṃ mudā
97.18
priye nimaṃtrayasva tvaṃ bhojanārthe pativrate || svasvasā sahitaṃ kārtavīryāorjunamahīpatim
97.19
samastasainyalokaiśca gajavājipadātibhiḥ || ityuktā sā patiratā reṇukākhyā munīśvara
97.20
sādhvī nimaṃtrayāmāsa bhaginīṃ bhartṛsaṃyutām || nimaṃtrya sabalaṃ bhūpaṃ jamadagnistadā mune || ānayāmāsa svargāttu kāmadhenuṃ bahupradām
97.21
cakārāśanasaṃbhārānkhādyānpeyānsusaṃskṛtān || lehyāṃścoṣyāṃstathā carvyānsarvānsvāduttarānnṛpaḥ
97.22
gṛhāṇi saudhatulyāni ramyāṇi vividhāni ca || pratyujñāni ca vistīrṇaśayyāni munipuṃgavaḥ
97.23
anyānapi padārthāṃśca racayitvā munīśvaraḥ || ānayāmāsa rājānaṃ bhojanāya mahārjunam
97.24
sabalaṃ ca sapatnīkaṃ sebhavājipadātinam || yasya yasya yathecchāsīttattatsamadadattathā
97.25
bhuktā saṃtuṣṭamanasaḥ sarva evābhavaṃstadā || ātithyaṃ tannṛpo bhuktā tāpasasyehaśaṃ tapaḥ
97.26
yena me sabalasyāpi bhojanaṃ dattavānmuniḥ || atha vā kāmadhuk ceyaṃ vartate tāpasālaye
97.27
tasyā eva prabhāvo'yaṃ yāce tāmeva tanmuneḥ || iti saṃcintya rājā tu muniṃ provāca suvratam
97.28
jamadagne
iyaṃ dhenurdayitāṃ mama sarvathā || bhojanāṃte dakṣigāyaiḥ satvalasya mahāmune
97.29
ityuktaḥ prāha rājānaṃ munirmadhurayā girā
prabho nātha madīyeyaṃ dhenurnāsti mahīpate
97.30
iyaṃ vai brahmaṇo dhenuḥ kathaṃ dāsyāmi te nṛpa
97.31
rājovāca || avaśya
meva dātavyaṃ dhenurme munipuṃgava || nocettvāṃ hanmi khaḍgena mākuruṣvātra saṃśayam
97.32
skaṃda uvāca || iti tadvacanaṃ śrutvā
muniḥ krodhasamākulaḥ || provāca vacanaṃ cedaṃ gaccha rājanyathāgatam
97.33
gṛhyatāṃ kāmadhenurvai yadi te bahumaṃḍalam || tvā
miyaṃ kāmadhenuśca bhasmasāt prakariṣyati
97.34
ityukto muninā rājā krodhasaṃraktalocanaḥ || khaḍgaṃ niḥsāryaṃ ko
śātu śiraśchinda tanmuneḥ
97.35
atha dhenusamīpe tu gatvā tāṃ samupāharat || sāpi krodhena tatāṃgī svāṃ
gebhyo yavanānatha || bahūnabahuvidhānkrūrānnissasāra tadā mune
97.36
yavanaiḥ krūraceṣṭaiśca khaḍgacarmamalasatkaraiḥ || bhūmipasya balaṃ
sarvaṃ kṣayaṃ nītaṃ mahātmābhiḥ
97.27-2
hate sainye kāmavenuryaryau svabhavanaṃ prati || lajjāviplamanā rājā yathau kedāramaṃḍale
97.38
brahmahatyāpanodāya yatra bhāgīrathī smṛtā || tatra sthitvā tapastaptvā mumuce brahmahatyayā
97.39
atha kālena mahatā samāyāto
mahāmune || paraśurāmastatkṣetre reṇukā tamuvāca ha
97.40
putra paśyehaśaṃ duḥkhaṃ kārtavīryārjurātmanaḥ || tvatpituśca śiraśchinnaṃ
tadvicāraya sāṃpratam
97.41
yename hṛdataṃ duḥkhaṃ vinaśyeta kathaṃcana || śrutvā tadvacanaṃ mātuḥ krodhasaṃraktalocanaḥ || daṃtairoṣṭhau pīḍa
yaṃśca provāca vacanaṃ ruṣā
97.42
prāṇotkramaṇakāle tu matpitrā kimudāhṛtam || tattvaṃ kathaya me mātaryadi te madanugrahaḥ
97.43
śrutvā tadvacanaṃ mātā sutaṃ provāca reṇukā || triḥ saptakṛtvastvatpitrā karābhyāṃ bhuvi tāḍitam || tāḍayitvā divaṃ
yātaścānyatkicinna tatkṛtam
97.44
iti māturvacaḥ śrutvā manyunā kaluṣekṣaṇaḥ || pratijñāṃ kṛtavānrāmā ekaviṃśativārakam
kariṣyāmi kṣatraśūnyāṃ sarvathaiva vasuṃdharām
97.45
pratijñāya yayau rāmo yatrāste kārtavīryakaḥ || tena sākaṃ mahadyuddhaṃ cakre
devāsuraṃ yathā
97.46
tato bāhusahasreṇa paraśoścaiva dhārayā || ciccheda tāñcharaścaiva tataścānyānmahīkṣitaḥ
97.47
jaghāna
kṣatriyānāmare || tato rāmāvatora hi rāmeṇa kṛtabuddhinā || saṃgato'sau mahārāja rūpesminśrīharau balam
97.48
cikṣepa sahasā tatra dhanurmārgeṇa nārada || tapase prayayau viprassaumyavārāṇasīsthale
97.49
iti te kathito vipra saumyavārāṇasībhavaḥ || yaṃ
śrutvā sarvapāpebhyo mucyate bhavabhītitaḥ
97.49.p1
iti śrīskāṃde kedārakhaṃḍe saumyavārāṇasīmāhātmyavarṇanaṃ nāma caturnavatitamo' dhyāyaḥ