Kumarikakhanda 10
Kumārikākhaṇḍa 10
- Language
- Sanskrit
Contents
- 10.71 — 1 part
10.1
cha || || nārada uvāca || || nāḍījaṃghabakenoktāṃ vācamākarṇya bhūpatiḥ || mārkaṃḍeyena saṃyukto babhūvātīva duḥkhitaḥ
10.2
taṃ niśamya munirbhūpaṃ duḥkhitaṃ sāśrulocanam || samānanyasanaḥ prāha tadarthaṃ sa punarbu
kam
10.3
vidhāyāśāṃ mahābhāga tvadaṃtikamupāgatau || āvāṃ cirāyurjātāṃśāvindradyumnamiti dvija
10.4
niṣpannaṃ nāsya tatkāryaṃ prāṇā
neṣa mumukṣati || vahnipraveśena paraṃ vairāgyaṃ samupāgataḥ
10.9
tanmāmupāgato'haṃ ca tvāṃ siddhaṃ nāsya vāṃchitam || tadenamanuyāsyā
mi maraṇena tvayā śape
10.6
āśāṃ kṛtvābhyupāyātaṃ nirāśaṃ nekṣituṃ kṣamāḥ || bhavaṃti sādhavastasmājjīvitānmaraṇaṃ varam
10.7
prārthitaṃ cāmunā
hṛtsthaṃ mayā cāsmai pratiśrutam || tvāṃ mitraṃ tatparijñāne dhṛtvā hṛdi cirāyuṣam
10.8
asaṃpādayato nārthaṃ pratijñātaṃ mamāyuṣā || kalluṣeṇārthinā
māśāpūrakeṇa sakhedhunā
10.9-2
pratiśrutaṃ kṛtaṃ ślāghyā dāstātyajapakaṇe || hariścaṃdrasyeva nṛṇāṃ na ślāghyā satyasaṃdhatā
10.10
mitrasnehasya paryāya
stacca sātmapadaṃ smṛtam || snehaḥ sa kīdaśo mitre duḥkhite yo na dṛśyate
10.11
tadavaśyamahaṃ sākamadhunā vahnisādhanam || kariṣye kīrtivapuṣaḥ
kṛte satyamidaṃ sakhe
10.12
anujānīhi māmetaddarśanaṃ tava paścimam || tvayā saha mahābhāga nāḍījaṃgha dvijottama
10.13
nārada
uvāca || vajravadduḥsahāṃ vācaṃ mārkaṃḍeyasamīritām || śuśruvānsa kṣaṇaṃ dhyātvā pratītaḥ prāha tāvubhau
10.14
nāḍījaṃgha uvāca
yadyevaṃ taddidaṃ mitraṃ viśaṃtaṃ jvalane'dhunā || nivārya muniśreṣṭha matto'sti cirajīvitaḥ
10.15
prākārakarṇanāmāsāvulūkaḥ śivaparvate || sa jñāsyati
mahīpālamiṃdradyumnaṃ na saṃśayaḥ
10.16
tasmādahaṃ tvayā sārdhamadhunā ca śivālayam || vrajāmi taṃ śikhariṇaṃ mitrakāryaprasiddhaye
10.17
ityeva
muktā te jagmuścayo'pi dvijapuṃgavāḥ || kailāsaṃ dahaśustatra tamulūkaṃ svanīḍagam
10.18
kṛtasaṃvidasau tena bakaḥ svāgatapūjayā || pṛṣṭaśca tāvubhau
prāha tatsarvamabhivāṃchitam
10.19
cirāyurasi jānīṣe yadīndradyumnabhūpatim || tadbūhi tena jñānena kāryaṃ jīvāmahe vayam
10.20
iti pṛṣṭaḥ sa
vimanā mitrakāryaprasādhanāt || kauśikaḥ prāha jānāmi nendradyumnamahaṃ nṛpam
10.21
aṣṭāviṃśatpramāṇā mekalpā jātasya bhūtale || na dṛṣṭo na śruto
vāsāviṃdradyumno nṛpaḥ kṣitau
10.22
tacchrutvā vismito bhūpastasyāyuratimātrataḥ || duḥkhito'pi tadā hetuṃ papracchāsau tadāyuṣaḥ
10.23
evamā
yuryadi tava kathaṃ prāptaṃ bravīhi tat || ulūkatvaṃ kathamidaṃ jugupsitamatīva ca
10.24
prākārakarṇa uvāca || || śṛṇu bhadra yathā dīrghamāyurme
śivapūjanāt || jugupsitamulūkatvaṃ śāpena ca mahāmuneḥ
10.25
vasiṣṭhakulasaṃbhūtaḥ purāhamabhavaṃ dvijaḥ || ghaṃṭa ityabhivikhyāto vārāṇasyāṃ śive
rataḥ
10.26
dharmaśravaṇaniṣṭhasya sādhūnāṃ saṃsadi svayam || śrutvāsmim̐ pūjayāmīśaṃ bilvapatrairakhaṃḍitaiḥ
10.27
na mālatī na maṃdāraḥ śatapatraṃ na
mallikā || tathā priyāṇi śrīvṛkṣo yathā madanavidviṣaḥ
10.28
akhaṃḍabilvapatreṇa ekena śivamūrdhani || nihitena naraiḥ puṇyaṃ prāpyate lakṣapuṣpa
jam
10.29
akhaṃḍitairbilvapatraiḥ śraddhayā svayamāhaitaiḥ || liṃgapūjanaṃ kṛtvā varṣalakṣaṃ vaseddivi
10.30
sacchāstrebhya iti śrutvā pūjayāmyahameṃī
śvaram || trikālaṃ śraddhayā patraiḥ śrīvṛkṣasya tribhistribhiḥ
10.31
tato varṣaśatasyāṃte tutoṣa śaśiśekharaḥ || pratyakṣībhūya māmāha meghagaṃbhīrayā girā
10.32
īśvara uvāca || || tuṣṭosmi tava vipreṃdrākhaṃḍabilvadalārcanāt || vṛṇīṣvābhimataṃ yatte dāsyāmyapi ca durlabham
10.33
akhaṃḍabi
lvapatreṇa mahātuṣṭiḥ prajāyate || ekenāpi yathānyeṣāṃ tathā na mama koṭibhiḥ
10.34
ityukto'haṃ bhagavatā śaṃbhunā svamanaḥsthitam || vṛṇomi sma varaṃ deva
kuru māmajarāmaram
10.35
atha līlāvilāso māṃ tathetyuktvā'vicāritam || yathāvadarśanaṃ prītimahaṃ ca mahatīṃ gataḥ
10.36
kṛtakṛtyaṃ tadātmānam
jñāsipamahaṃ kṣitau || etasminneva kāle tu bhṛguvaṃśyo'bhavaddvijaḥ
10.38
avadātadvijanmāsavakṣavicākṣarārthavit || sudarśaneti prathitā priyā tasyābhavatsatī
37||atīva muditā patyurmukhaṃ prekṣyāsya darśanāt || tanayā devalasyaiṣā rūpeṇāpratimā bhuvi
10.39
tasyāṃ tasmādabhūtkanyā nirviśeṣā nijāraṇeḥ
nivṛttabālabhāvābhūtkumārī yauvanonmukhī
10.40
nālaṃ babhūva tāṃ dātuṃ tanayāṃ guṇaśālinīm || kasyāpi janakaḥ sā ca vayaḥsaṃdhau mayekṣitā
10.41
praviśadyauvanābhogabhāvairatimanoharā || nirvāsyamānairaparaistilataṃdulitākṛtiḥ
10.42
krīḍamānā vayasyābhirlāvaṇyapratimeva sā
vyaciṃtayamahaṃ vipra tāṃ nirīkṣya sumadhyamām
10.43
ananyākṛtimanyo'sau vidhiyeneti nirmitā || tataḥ sāttvikabhāvānāṃ tatkṣaṇādasmi gocara
ram
10.44
prāpito līlayāhatya bāṇaiḥ kusumadhanvinā || tato mayā skhaladvācaṃ pṛṣṭvā kasyeti tatsakhī
10.45
prāheti bhṛguvaṃśasya kanyeyaṃ
dvijajanmanaḥ || anūḍhādyāpi kenāpi samāyātātra khelitum
10.46
tataḥ kusumabāṇena śaratrātairbhṛśaṃ hataḥ || pitaraṃ praṇato gatvā yayāce tāṃ bhṛgūdvaha
m
10.47
sa ca māṃ saddaśaṃ jñātvā śīlena ca kulena ca || atīva cārthinaṃ mahyaṃ dadau vācā puraḥ kramāt
10.48
tataḥ sā tanayā tasya bhārgavasyā
śṛṇoditi || dattāsmi tasmai viprāya virūpāyeti jalpatām
10.49
rorūyamāṇā jananīmāha paśya yathā kṛtam || atīvānucitaṃ dattvā janakena
tathā vare
10.50
viṣamāloḍya pāsyāmi pravekṣyāmi hutāśanam || varaṃ na tu virūpasyodvoḍhurbhāryā kathaṃcana
10.51
tataḥ saṃbodhya jananī tāṃ
sutāmāha bhārgavam || na deyāsmai tvayā kanyā virūpāyeti cāgrahāt
10.52
sa vahbhāvacaḥ śrutvā dharmaśāstrāṇyavekṣya ca || dattāmapi haretpūrvā
śreyāṃścedvara āvrajet
10.53
arvākchilākramaṇato niṣṭhā syātsaptame pade || iti vyavasya pradadāvanyasmai tāṃ dvijaḥ sutām
10.54
śvobhā
vini vivāhe tu tacca sarvaṃ mayā śrutam || tatotīva vilakṣyohaṃ vayasyānāṃ purastadā
10.55
nāśakaṃ vadanaṃ bhadra tathā darśayituṃ nijam || kāmā
toṃtīva tāṃ sunnāmarvāgbhiśi tadāharam
10.56
nītvā durgatamaikāṃte'kārṣamaudvāhikaṃ vidhim || gāṃdharveṇa vivāhena tato'kārṣaṃ hṛdīpsitam
10.57
anicchaṃtīṃ tadā bālāṃ balātsuratasevanam || athānupadamāgatya tatpitā prātareva mām
10.58
niśvasya saṃvṛto vipraistāṃ vīkṣyodvāhitā sutām || śaśāpa kupito bhadra māṃ tadānīṃ sa bhārgavaḥ
10.59
bhārgava uvāca || || niśācarasya dharmeṇa yattvayodvāhitā sutā
tasmānniśācaraḥ pāpa bhava tvamavilaṃbitam
10.60
iti śaptaḥ praṇamyainaṃ pādopagrahapūrvakam || hāheti ca dhruvangāḍhaṃ sāśrunetraṃ sagadgadam
10.61
tatohamabravaṃ kasmādadroṣaṃ māṃ bhavāniti || śapate bhavatā dattā mama vācā purā sutā
10.62
sodvāhitā mayā kanyā dānaṃ sakṛditi smṛtiḥ || sakṛ
jjalpaṃti rājānaḥ sakṛjjalpaṃti paṇḍitāḥ
10.63
sakṛtkanyāḥ pradīyaṃte trīṇyetāni sakṛtsakṛt || kiṃ ca pratiśrutārthasya nirvāhastatsatāṃ vratam
10.64
bhavāhaśānāṃ sādhūnāṃ tasya tyāgo vigarhitaḥ || pratiśrutā tvayā labdhā tadā kālamiyaṃ mayā
10.65
udvoḍhā cādhunā nāhamucitaḥ
śāpabhājanam || vṛthā śapanti madyaṃ ca bhavaṃtastadvicāryatām
10.66
yo dattvā kanyakāṃ vācā paścādvarati durmatiḥ || sa yāti narakaṃ ceti dharma
śāstreṣu niścitam
10.67
tadākarṇya vyavasyāsau tathyaṃ madvacanaṃ hṛdā || paścāttāpasamopeto munirmāmityaṃthābravīt
10.68
na me syādanyathā vāṇī
ulūkastvaṃ bhaviṣyati || niśācaro hulūko'pi procyate dvijasattama
10.69
yadeṃdradyumnavijñāne sahāyastvaṃ bhaviṣyasi || tadā tvaṃ prakṛtiṃ vipra prāpsyasītya
bravītsa mām
10.70
tadvākyasamakālaṃ ca kauśikatvamidaṃ mama || etāvaṃti dinānyāsīddvārviṃśādinaṃ vidheḥ
10.71
bilvīdalairiti purā śaśiśekharasya
saṃpūjanena mama dīrghataraṃ kilāyuḥ || saṃjātamatra ca jugupsitamasya śāpātkailāsarodhasi niśācararūpamāsīt
10.71.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekā śītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe mahīnadīprādurbhāve bilvadalamāhātmyavarṇananāmāṣṭamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit