Kumarikakhanda 19
Kumārikākhaṇḍa 19
- Language
- Sanskrit
Contents
- 19.68 — 1 part
19.1
nārada uvāca || || tatastayoḥ samāyogaḥ
senayorubhayorabhūt || yugāṃte samanuprāpte yathā kṣubdhasamudrayoḥ
19.2
surāsurāṇāṃ saṃmarde tasminnaramadāruṇe || tumulaṃ sumahatkāṃte senayorubhayorapi
19.3
garjatāṃ devadaityānāṃ śaṃkhabherīraveṇa ca || tūryāṇāṃ caiva nirghoṣairmātaṃgānāṃ ca bṛṃhitaiḥ
19.4
heṣitairhayavṛṃdānāṃ rathanemisvanena ca || ghoṣeṇa caiva tūryāṇāṃ
yugāṃta iva cābhavat
19.5
roṣeṇābhiparītāṃgāstyaktajīvitacetasaḥ || samasajjanta tenyonyaṃ prakrameṇātilohitāḥ
19.6
rathā rathaiḥ samāsaktā gajāścāpi
mahāgajaiḥ || pattayaḥ pattibhiścaiva hayāścāpi mahāhayaiḥ
19.7
tataḥ prāsāśanigadābhiṃḍipālaparaśvadhaiḥ || śaktibhiḥ paṭṭiśaiḥ śūlairmudgaraiḥ kaṇayerguḍaiḥ
19.8
cakraiśca śaktibhiścaiva tomarairaṃkuśairapi || karṇinālīkanārācavatsadaṃtārdhacaṃdrakaiḥ
19.9
bhallairvetasapatraiśca śukatuṃḍaiśca nirmalaiḥ || vṛṣṭibhiḥ
śrādbhutākārairgaganaṃ samapadyata
19.10
saṃpracchādya diśaḥ sarvāstamomayamivābhavat || prājñāyaṃta na te'nyonyaṃ tasmiṃstamasi saṃkule
19.11
a
dṛśyabhūtāstamasi nyakṛṃtaṃta parasparam || tato bhujairdhvajaiśchatraiḥ śirobhiśca sakuṃḍalaiḥ
19.12
gajaisturaṃgaiḥ pādātaiḥ patadbhiḥ patitairapi || ākā
śaśiraso śreṣṭhaiḥ paṃkajairiva bhūścitā
19.13
bhagnadaṃtā bhinnakuṃbhāśchinnadīrghamahākarāḥ || gajāḥ śailanibhāḥ peturdharaṇyāṃ rudhirasravāḥ
19.14
bhagneṣā
śca rathāḥ peturbhagnākṣāḥ śakalīkṛtāḥ || pattayaḥ koṭiśaḥ petusturaṃgāśca sahasraśaḥ
19.15
tataḥ śoṇitanadyaśca harṣadāḥ piśitāśinām
vetālānaṃdadāyinyo vyajāyaṃta sahasraśaḥ
19.16
tasmiṃstathāvidhe yuddhe senānīrgyasano'rihā || bāṇavarṣeṇa mahatā devasainyamakaṃpayat
19.17
tato gyasanamālokya yamaḥ krodhavimūrchitaḥ || vavarṣa śaravarṣeṇa viśeṣādagnivarcasā
19.18
sa viddho bahubhirbāṇairgyasano'tiparākramaḥ
kṛtapratikṛtākāṃkṣī dhanurānamya bhairavam
19.19
śaraiḥ sahasraiśca pañcalakṣaiścaiva vyatāḍayat || gyasanena vimuktāṃstāñcharānsopi nivārya ca
19.20
bāṇavṛṣṭibhirugrābhiryamo gyasanamardayat || kṛtāṃtaśaravṛṣṭīnāṃ saṃtatīḥ pratisarpatīḥ || ciccheda śaravarṣeṇa gyasano dānaveśvaraḥ
19.21
viphalāṃ
tāṃ samālokya yamaḥ svaśarasaṃtatim
19.22
prāhiṇonmudgaraṃ dīptaṃ grasanasya rathaṃ prati || sa taṃ mudgaramāyāṃtamutpatya rathasattamāt
19.23
jagrāha
vāmahastena līlayā grasano'rihā || tenaiva mudgareṇātha yamasya mahiṣaṃ ruṣā
19.24
tāḍayāmāsa vegena sa papāta mahītale || utpatyātha yamastasmānmahiṣānnipatiṣyataḥ
19.25
prāsena tāḍayāmāsa grasanaṃ vadane dṛḍham || sa tu prāṇaprahāreṇa mūrcchito nyapatadbhuvi
19.26
grasanaṃ patitaṃ dṛṣṭvā
jaṃbho bhīmaparākramaḥ || yamasya bhiṃḍipālena prahāramakaroddidi
19.27
yamastena prahāreṇa susrāva rudhiraṃ mukhāt || atigāḍhaprahārārtaḥ kṛtāṃto
mūrcchito'bhavat
19.28
kṛtāṃtamarditaṃ dṛṣṭvā gadāpāṇirdhanādhipaḥ || vṛto yakṣāyutagaṇairjaṃbhaṃ pratyudyayau ruṣā
19.29
jaṃbho ruṣā tamāyāṃtaṃ dānavānīkasaṃvṛtaḥ || jagrāha vākyaṃ rājaṃstu yathā snigdhena bhāṣitam
19.30
grasano labdhasaṃjño'tha yamasya prāhiṇodgadām || maṇihemapariṣkārāṃ gurvīṃ
parighamardinīm
19.31
tāmāpataṃtīṃ saṃprekṣya gadāṃ mahiṣavāhanaḥ || gadāyāḥ pratighātārthaṃ jagajjvalanabhairavam
19.32
daṃḍaṃ mumoca kopena
jvālāmālāsamākulam || sa gadāṃ viyati prāpya rarāsāṃbudharoddhatam
19.33
saṃcaṭṭaścābhavattābhyāṃ śailābhyāmiva duḥsahaḥ || tābhyāṃ niṣpeṣanirhrādaṃ
jaḍīkṛtadigaṃtaram
19.34
jagadvyākulatāṃ yātaṃ pralayāgamaśaṃkayā || kṣaṇātpraśāṃtanirhrādaṃ jvaladulkāsamācitam
19.35
niṣpeṣaṇaṃ tayorbhīmam
bhūdgaganagocaram || nihatyātha gadāṃ daṇḍastato grasanamūrdhani
19.36
papāta pauruṣaṃ hatvā yathā daivaṃ purārjitam || sa tu tena prahāreṇa dṛṣṭvā satimirādiśaḥ
19.37
papāta bhūmau niḥsaṃjño bhūmireṇuvibhūṣitaḥ || tato hāhāravo ghoraḥ senayorubhayorabhūt
19.38
tato muhūrtamātreṇa grasanaḥ prāpya
cetanām || apaśyatsvāṃ tanuṃ dhvastāṃ vilolābharaṇāṃbarām
19.39
sa cāpi ciṃtayāmāsa kṛtapratikṛtakriyām || dhigastu pauruṣaṃ mahyaṃ prabhoragresaraḥ
katham
19.40
mayyāśritāni sainyāni jite mayi jitāni ca || asaṃbhāvitarūpo hi sajjano modate sukham
19.41
saṃbhāvitastvaśaktyettasya nāyaṃ paro'pi vā || evaṃ saṃciṃtya vegena samuttasthau mahābalaḥ
19.42
mudgaraṃ kāladaṇḍābhaṃ gṛhītvā girisannibham || grasano ghorasaṃkalpaḥ
saṃdṛṣṭauṣṭhapuṭacchadaḥ
19.43
rathena tvarito'gacchadāsasādāṃtakaṃ raṇe || samāsādya yamaṃ yuddhe grasano bhrāmya mudgaram
19.44
vegena mahatā raudraṃ cikṣepa
yamasyūrdhani || vilokya mudgaraṃ dīptaṃ yamaḥ saṃbhrāṃtalocanaḥ
19.45
vaṃcayāmāsa durdharṣaṃ mudgaraṃ taṃ mahābalaḥ || tasminnapasṛte dūraṃ caṃḍānāṃ bhīmakarmaṇām
19.46
yāmyānāṃ kiṃkarāṇāṃ ca ayutaṃ niṣpipeṣa ha || tatastadayutaṃ dṛṣṭvā hataṃ kiṃkaravāhinī
19.47
daśārbudamitā kruddhā grasanāyānvadhāvata
grasanastu samālokya tāṃ kiṃkaramayāṃ śubhām
19.48
mene yamasahasrāṇi tādyūpabalāṃ hi sā || vigāhya grasanaṃ senā vavarṣa śaravṛṣṭibhiḥ
19.49
kalpāṃtaghorasaṃkāśo babhūva sa mahāraṇaḥ || kecicchailena vibhiduḥ keciddāṇairajihmagaiḥ
19.51
pipiṣurgadayā kecitkecinmudgaravṛṣṭibhiḥ || kecitprāsaprahāraiśca tāḍayāmāsuruddhatāḥ||50||apare kiṃkarāstasya lalaṃburbāhumaṃḍale || śilābhirapare jaghnurdurmeranye mahocchrayaiḥ
19.52
tasyāpare ca gātreṣu daśanāṃśca nyapātayan || apare muṣṭibhiḥ pṛṣṭhaṃ kiṃkarāstāḍayaṃti ca
19.53
evaṃ cābhidrutastaiḥ sa yasanaḥ krodhamūrchitaḥ || utsādya gātraṃ bhūpṛṣṭhe niṣpipeṣa sahasraśaḥ
19.54
kāṃścidutthāya jaghne'sau muṣṭibhiḥ kiṃkarātraṇe || kāṃścitpādaprahāreṇa dhāvannanyānacūrṇayat
19.55
kṣaṇekena sa tāmninye yamalokāya bhārata || sa ca kiṃkarayuddhena vabhūve'griravaidhasā
19.56
tamālokya yamo'śrāṃtaṃ śrāṃtāṃstāṃśca hatānsvakān || ājagāma samudyamya daṃḍaṃ mahiṣa vāhanaḥ
19.57
yasanastu tamāyāṃtamājaghne gadayorasi || arcitayitvā tatkarma yasanasyāṃtako'rihā
19.58
vyāghrāndaṃḍena saṃjaghne sa rathānnya patadbhuvi || tataḥ kṣaṇena cotthāya saṃciṃtyātmānamuddhataḥ
19.59
vāyuvegena sahasā yayau yamarathaṃ prati || padātiḥ sa rathaṃ taṃ ca samāruhya yamaṃ tadā
19.60
yodhayāmāsa bāhubhyāmākṛṣya balināṃ varaḥ || yamo'pi śastrāṇyutsṛjya bāhuyuddhe pravartate
19.61
yasanaṃ kaṭibastre tu yamaṃ gṛhya balotkaṭaḥ || bhrāmayāmāsa vegena saṃbhramāviṣṭacetasam
19.62
vimocyātha yamaḥ kaṣṭātkaṃṭhe'vaṣṭabhya cāsuram || bāhubhyāṃ bhrāmayāmāsa so'pyātmānamamocayat
19.63
tato jaghnaturanyonyaṃ muṣṭibhirnirdayau ca tau || daityeṃdrasyātivīryatvātpariśrāṃtataro yamaḥ
19.64
skaṃdhe nidhāya daityasya mukhaṃ viśrāṃtimecchata || tamā lakṣya tato daityaḥ śrāṃtamutpācya caujasā
19.65
niṣpipeṣa mahīpṛṣṭhe vinighnanpārṣṇipāṇibhiḥ || tato yamasya vadanātsusrāva rudhiraṃ bahu
19.66
nirjīvamiti taṃ dṛṣṭvā tataḥ satryajya dānavaḥ || jayaṃ prāpyoddhataṃ nādaṃ muktvā saṃtrāsya devatāḥ
19.67
svakaṃ sainyaṃ samāsādya tasthau giririvācalaḥ
19.68
nādena tasya yasanasya saṃkhye mahāyudhaiścārditasarvagātrāḥ || gate kṣatāṃte vasudhāṃ ca niṣprabhe cakaṃpire kāṃdiśikāḥ surāste
19.68.p1
iti śrīskaṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe tārakasainyadevasainyayormadhye yamayasanayoryuddhavarṇanaṃ nāma saptadaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit