Pramāṇa · Search · About · API

Kumarikakhanda 20

Kumārikākhaṇḍa 20

Language
Sanskrit

Contents

20.1

cha || || nārada uvāca || || dhanādhipasya jaṃbhena sāyakairmarmabhedibhiḥ || diśoparuddhāḥ kuddhena sainyaṃ cābhyarditaṃ bhṛśam

20.2

taddṛṣṭvā karma daityasya dhanādhyakṣaḥ pratāpavān || ākarṇākṛṣṭacāpastu jaṃbhamājau mahābalam

20.3

hṛdi vivyādha bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarcasām || sa prahasya tato vīro bāṇānāmayutatrayam

20.4

niyutaṃ ca tathā koṭimarbudaṃ cākṣipatkṣaṇāt || tasya tadghāvaṃ
dṛṣṭvā kuddho gṛhya mahāgadām

20.5

dhanādhyakṣaḥ pracikṣepa svageṃpsuḥ svadhanaṃ yathā || muktāyāṃ ca gadāyāṃ vai nādo'bhūtpralaye yathā

20.6

bhūtānāṃ
bahudhā rāvā jajñire khe mahābhayāḥ || vāyuśca sumahāñje khamāyānmeghasaṃkulam

20.7

sā hi vaiśravaṇasyāste trailokyābhyarcitā gadā || āyāṃtīṃ tāṃ
samālokya taḍitsaṃghātadurdaśām

20.8

daityo gadāvighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha || cakrāṇi kuṇapānprāsāñchataghnīḥ paṭṭiśāṃstathā

20.9

parighānmuśalānvṛkṣāngirīṃścātulavikramaḥ || kadarthīkṛtya śastrāṇi tāni sarvāṇi sā gadā

20.10

kalpāṃtabhāskaro yadvanyapatadaityavakṣasi || sa
tayā gāḍhabhinnaḥ sansaphenarudhiraṃ vaman

20.11

niḥpapāta rathāṅgabho vasudhāṃ gatacetanaḥ || jaṃbhaṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā kujaṃbho ghoraniścayaḥ

20.12

dhanādhipasya saṃkruddho nādenāpūrayandiśaḥ || cakre bāṇamayaṃ jālaṃ śakuntasyeva paṃjaram

20.13

vicchidya bāṇajālaṃ ca māyājālamivotkaṭam
mumoca bāṇānaparāṃstasya yakṣādhipo balī

20.14

ciccheda līlayā tāṃśca daityaḥ krodhīva sadvaḥcaḥ || niṣphalāṃstāṃstato dṛṣṭvā bāṇānkuddho dhanādhipaḥ

20.15

śaktiṃ jagrāha durdharṣāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || preṣitā sā tadā śaktirdārayāmāsa taṃ hṛdi

20.16

yathālpabodhaṃ puruṣaṃ duḥkhaṃ saṃsārasaṃbhavam || tathāsya
hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam

20.17

nimeṣātso'bhisaṃstambhya dānavo dāruṇākṛtiḥ || jagrāha paṭṭiśaṃ daityo girīṇāmapi bhedanam

20.18

sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāṃtaram || vākyena tīkṣṇarūpeṇa marmākṣaravisarpiṇā

20.19

nirvibhedābhijātasya hṛdayaṃ durjano yathā || tena paṭṭiśa
ghātena dhaneśaḥ parimūrchitaḥ

20.20

niṣasāda rathopasthe durvācā sujano yathā || tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā dhaneśaṃ vai mṛtaṃ yathā

20.21

rākṣaso nirṛtirdevo
niśācarabalānugaḥ || abhidudrāva vegena kujaṃbhaṃ bhīmavikramam

20.22

atha dṛṣṭvātidurdharṣaṃ kujaṃbho rākṣaseśvaram || nodayāmāsa daityānsa rākṣaseśa rathaṃ prati

20.23

sa dṛṣṭvā noditāṃ senāṃ prabalāñchāṃ subhīṣaṇām || rathādāplutya vegena nirṛtī rākṣaseśvaram

20.24

khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa carmaṇā
ṇirayāvata || praviśya dānavānīkaṃ gajaḥ padmasaro yathā

20.25

loḍayāmāsa bahudhā viniṣkṛtya sahasraśaḥ || ciccheda kāṃścicchataśo bibhedānyā
nvarāsinā

20.26

saṃdaṣṭauṣṭhamukhaiḥ pṛthvīṃ daityānāṃ so'bhyapūrayat || tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāṃ camūṃ tadā

20.27

muktvā dhanapatiṃ daityaḥ
kujaṃbho nirṛtiṃ yayau || lagdhasaṃjñastu jaṃbho'pi dhanādhyakṣapadānugān

20.28

jīvagrāhaṃ sa jagrāha baddhvā pāśaiḥ sahasradhā || mūrtimaṃti ca ratnāni
padmādīṃśca nidhīṃstathā

20.29

vāhanāni ca divyāni vimānāni ca sarvaśaḥ || dhaneśo lagdhasaṃjñastu tāmavasthāṃ vilokya saḥ

20.30

niḥśva
sandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ || dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke

20.31

mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam
prathamaṃ kārmukaṃ tasya vahnijvālamadṛśyata

20.32

niśśverurvisphuliṃgānāṃ koṭyo dhanuṣastathā || tato jvālākulaṃ vyoma cakre cāsraṃ samaṃtataḥ

20.33

tadastraṃ sahasā dṛṣṭvā jambho bhīmaparākramaḥ || saṃvartaṃ mumuce tena praśāṃtaṃ gāruḍaṃ tadā

20.34

tatastaṃ dānavo dṛṣṭvā kuberaṃ roṣavihvalaḥ
abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan

20.35

athābhimukhamāyāṃtaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ || babhūva saṃbhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ

20.36

tataḥ
palāyatastasya mukuṭo ratnamaṃḍitaḥ || papāta bhūtale dīpto ravibiṃbamivāṃbarāt

20.37

yakṣāṇāmabhijātānāṃ bhagnaṃ pravṛtte raṇāt || mattaṃ saṃgrāma
śirasi yuktaṃ no bhūṣaṇāya tat

20.38

iti vyavasya durdharṣā nānāśastrāstrapāṇayaḥ || yuyutsavastathā yakṣā mukuṭaṃ pārivārya te

20.39

abhimāna
dhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ || tānamarṣāñca saṃprekṣya dānavaścaṃḍapauruṣaḥ

20.40

bhuśuṇḍīṃ bhīṣaṇākārāṃ gṛhītvā śailagauravām || rakṣiṇo mukuṭaṃ
syātha niṣpipeṣa niśācarān

20.41

tānpramathyātha niyutaṃ mukuṭaṃ taṃ svake rathe || samāropyāmarāripurjitvā dhanadamāhave

20.42

dhanāni ca nidhī
ngṛhya svasainyena samāvṛtaḥ || nādena mahatā devāndrāvayāmāsa sarvaśaḥ

20.43

dhanado'pi dhanaṃ sarvaṃ gṛhīto muktamūrdhajaḥ || padātirekaḥ santrastaḥ
prāpyaivaṃ dīnavatsthitaḥ

20.44

kujaṃbhenātha saṃsakto rajanīcaranaṃdanaḥ || māyāmamoghāmāśritya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ

20.45

mohayāmāsa daityendro
jagatkṛtvā tamomayam || tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni ca

20.46

na śekuścalituṃ tatra padādapi padaṃ tadā || tato nānāstravarṣeṇa dāna
vānāṃ mahācamūḥ

20.47

jaghāna nirṛtirdevastamasā saṃvṛtā bhṛśam || hanyamāneṣu daityeṣu kujaṃbhe mūḍhacetasi

20.48

mahiṣo dānavendrastu kalpāṃtāṃ
bhodasannibhaḥ || astraṃ cakāra sāvitramulkāsaṃghātamaṃḍitam

20.49

vijṛṃbhatyatha sāvitre paramāstre pratāpini || praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanaṃta
ram

20.50

tato'stravisphuliṃgāṃkaṃ tamaḥ śukraṃ vyajāyata || protphullāruṇapadmaughaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ

20.51

tatastamasi saṃśāṃte daityendrāḥ prāptaca
kṣupaḥ || cukruḥ krūreṇa tamasā devānīkaṃ mahādbhutam

20.52

athādāya dhanurghoramiṣuṃ cāśīviṣopamam || kujaṃbho'dhāvata kṣipraṃ rakṣodevabalaṃ prati

20.53

rākṣasendrastathāyāṃtaṃ dṛṣṭvā taṃ sa padānugaḥ || vivyādha niśitairbāṇaiḥ kālāśanisamasvanaiḥ

20.54

nādānaṃ na ca sandhānaṃ na mokṣo vāsya
lakṣyate || cicchedograiḥ śaravrātaistāñcharānatilāghavāt

20.55

dhvajaṃ śareṇa tīkṣṇena nicakartāmaradviṣaḥ || sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapāha
rat

20.56

kālakalpena bāṇena taṃ ca vakṣasyatāḍayat || sa tu tena prahāreṇa cakampe pīḍito bhṛśam

20.57

daityendro rākṣasendreṇa kṣitikaṃpe
nago yathā || sa muhūrtātsamāśvāsya matvā taṃ durjayaṃ raṇe

20.58

padātirāsādya rathaṃ rakṣo vāmakareṇa ca || keśeṣu nirṛtiṃ gṛhya jānunākramya ca
sthitaḥ

20.59

tataḥ khaḍgena ca śiraśchettumaicchaddamarṣaṇaḥ || tataḥ kalakalo jajñe devānāṃ sumahāṃstadā || kujaṃbhasya vaśaṃ prāptaṃ dṛṣṭvā nirṛtimāhave

20.60

etasminnantare devo varuṇaḥ pāśabhṛdvṛtaḥ || pāśena dānaveṃdrasya babandhāśu bhujadvayam

20.61

tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam || tāḍayā
māsa gadayā dayāmutsṛjya pāśabhṛt

20.62

sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ sravan || dadhāra kālameghasya rūpaṃ vidyullatābhṛtam

20.63

tadava
sthāgataṃ dṛṣṭvā kujaṃbhaṃ mahiṣāsuraḥ || vyāvṛttavadanārāvo bhorkumaicchatsurānubhau

20.64

nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ || tāvabhiprāyamā
lokya tasya daityasya dūṣitam

20.65

tyaktvā rathābubhau bhītau padātau pradrutau drutam || jagmaturmahiṣādbhīto śaraṇaṃ pākaśāsanam

20.66

kruddho'tha
mahiṣo daityo varuṇaṃ samupādravat || tamaṃtakamukhāsannamālokya himadīdhitiḥ

20.67

cakre śastraṃ visṛṣṭaṃ hi himasaṃghātamulbaṇam || vāya‌vyaṃ cāstra
matulaṃ caṃdraścakre dvitīyakam

20.68

vāyunā tena caṃḍena saṃśuṣkeṇa himena ca || mahāhimanipātena śastraiścaṃdrapraṇoditaiḥ

20.69

gātrāṇyasurasai
nyānāmadyaṃta samaṃtataḥ || vyathitā dānavāḥ sarve śītacchāditapauruṣāḥ

20.70

na śekuścalituṃ tatra nāstrāṇyādātumeva ca || mahiṣo niṣpraya
tnaśca śītenākaṃpitānanaḥ

20.71

aṃsamāliṃgya pāṇibhyāmupaviṣṭo hyadhomukhaḥ || sarve te niṣpratīkārā daityāścaṃdramasā jitāḥ

20.72

raṇecchāṃ
dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ || tatrābravītkālanemirdaityānkrodhavidīpitaḥ

20.73

bhobhoḥ śṛṃgāriṇaḥ krūrāḥ sarvaśastrāstrapāragāḥ || ekaiko'pi
jagatkṛtsnaṃ śakrastulayituṃ bhujaiḥ

20.74

ekaiko'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram || ekaikasyāpi paryāptā na sarve'pi divaukasaḥ

20.75

kiṃ
trastanayanāścaiva samare parinirjitāḥ || na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣādaityajanmanām

20.76

rājñaśca tārakasyāpi darśayiṣyatha kiṃ mukham || vira
tānāṃ raṇāccāsau kruddhaḥ prāṇānhariṣyati

20.77

iti te procyamānāॅpi nocuḥ kiṃcinmahāsurāḥ || śītena naṣṭaśrutayo aṣṭavākyāśca te tathā

20.78

mūkāstathābhavandaityā mṛtakalpā mahāraṇe || tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskāndaityāñchītena pīḍitān

20.79

matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirma
hāsuraḥ || āśritya mānavīṃ māyāṃ vitatya ca mahāvapuḥ

20.80

pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca || nirmame dānavendro'sau śarīre
bhāskarāyutam

20.81

diśaśca vidiśaścaiva pūrayāmāsa pāvakaiḥ || tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt

20.82

tena jvālāsamūhena himāṃ
śuragamadbhutam || tataḥ krameṇa viśrabdhaṃ śītadurdinamābabhau

20.83

tadvalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ || taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divā
karaḥ || uvācāruṇamatyarthaṃ koparaktāṃtalocanaḥ

20.84

divākara uvāca || || nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ

20.85

vimarde tanna
viṣame bhavitā bhūtasaṃkṣayaḥ || jita eṣaśaśāṃko'tha vayaṃ yadvalamāśritāḥ

20.86

ityuktvodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ || rathe sthito'pi tairaśvaiḥ
sitacāmaradhāribhiḥ

20.87

jagaddīpo'tha bhagavāñśrāha vitataṃ dhanuḥ || śaraugho vai pāṇḍuputra kṣipramāsīdviṣadyutiḥ

20.88

śaṃbarāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ
sasarja ha || dvitīyaṃ cendrajālenāyojitaṃ pramumoca ha

20.89

śaṃbarāstraṃ kṣaṇāccake teṣāṃ rūpaviparyayam || devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam

20.90

matvā surānsvakāneva jadhne ghorāstralāghavāt || kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtāṃta iva saṃkṣaye

20.91

kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścinnārācavṛ
ṣṭibhiḥ || kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃściddhoraiḥ paraśvadhaiḥ

20.92

śirāṃsi keṣāṃcidapātayadrathāṅgajāṃstathā sārathīṃścogravegān || kāṃścitpipeṣātha
rathasya vegātkāṃścittathātyadbhutasuṣṭipātaiḥ

20.92.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikā khaṇḍe tārakasainyadevasainyayoryuddhavarṇanaṃnāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ

Linked texts (7)