Kumarikakhanda 20
Kumārikākhaṇḍa 20
- Language
- Sanskrit
Contents
- 20.92 — 1 part
20.1
cha || || nārada uvāca || || dhanādhipasya jaṃbhena sāyakairmarmabhedibhiḥ || diśoparuddhāḥ kuddhena sainyaṃ cābhyarditaṃ bhṛśam
20.2
taddṛṣṭvā karma daityasya dhanādhyakṣaḥ pratāpavān || ākarṇākṛṣṭacāpastu jaṃbhamājau mahābalam
20.3
hṛdi vivyādha bāṇānāṃ sahasreṇāgnivarcasām || sa prahasya tato vīro bāṇānāmayutatrayam
20.4
niyutaṃ ca tathā koṭimarbudaṃ cākṣipatkṣaṇāt || tasya tadghāvaṃ
dṛṣṭvā kuddho gṛhya mahāgadām
20.5
dhanādhyakṣaḥ pracikṣepa svageṃpsuḥ svadhanaṃ yathā || muktāyāṃ ca gadāyāṃ vai nādo'bhūtpralaye yathā
20.6
bhūtānāṃ
bahudhā rāvā jajñire khe mahābhayāḥ || vāyuśca sumahāñje khamāyānmeghasaṃkulam
20.7
sā hi vaiśravaṇasyāste trailokyābhyarcitā gadā || āyāṃtīṃ tāṃ
samālokya taḍitsaṃghātadurdaśām
20.8
daityo gadāvighātārthaṃ śastravṛṣṭiṃ mumoca ha || cakrāṇi kuṇapānprāsāñchataghnīḥ paṭṭiśāṃstathā
20.9
parighānmuśalānvṛkṣāngirīṃścātulavikramaḥ || kadarthīkṛtya śastrāṇi tāni sarvāṇi sā gadā
20.10
kalpāṃtabhāskaro yadvanyapatadaityavakṣasi || sa
tayā gāḍhabhinnaḥ sansaphenarudhiraṃ vaman
20.11
niḥpapāta rathāṅgabho vasudhāṃ gatacetanaḥ || jaṃbhaṃ nipatitaṃ dṛṣṭvā kujaṃbho ghoraniścayaḥ
20.12
dhanādhipasya saṃkruddho nādenāpūrayandiśaḥ || cakre bāṇamayaṃ jālaṃ śakuntasyeva paṃjaram
20.13
vicchidya bāṇajālaṃ ca māyājālamivotkaṭam
mumoca bāṇānaparāṃstasya yakṣādhipo balī
20.14
ciccheda līlayā tāṃśca daityaḥ krodhīva sadvaḥcaḥ || niṣphalāṃstāṃstato dṛṣṭvā bāṇānkuddho dhanādhipaḥ
20.15
śaktiṃ jagrāha durdharṣāṃ śataghaṃṭāmahāsvanām || preṣitā sā tadā śaktirdārayāmāsa taṃ hṛdi
20.16
yathālpabodhaṃ puruṣaṃ duḥkhaṃ saṃsārasaṃbhavam || tathāsya
hṛdayaṃ bhittvā jagāma dharaṇītalam
20.17
nimeṣātso'bhisaṃstambhya dānavo dāruṇākṛtiḥ || jagrāha paṭṭiśaṃ daityo girīṇāmapi bhedanam
20.18
sa tena paṭṭiśenājau dhanadasya stanāṃtaram || vākyena tīkṣṇarūpeṇa marmākṣaravisarpiṇā
20.19
nirvibhedābhijātasya hṛdayaṃ durjano yathā || tena paṭṭiśa
ghātena dhaneśaḥ parimūrchitaḥ
20.20
niṣasāda rathopasthe durvācā sujano yathā || tathāgataṃ tu taṃ dṛṣṭvā dhaneśaṃ vai mṛtaṃ yathā
20.21
rākṣaso nirṛtirdevo
niśācarabalānugaḥ || abhidudrāva vegena kujaṃbhaṃ bhīmavikramam
20.22
atha dṛṣṭvātidurdharṣaṃ kujaṃbho rākṣaseśvaram || nodayāmāsa daityānsa rākṣaseśa rathaṃ prati
20.23
sa dṛṣṭvā noditāṃ senāṃ prabalāñchāṃ subhīṣaṇām || rathādāplutya vegena nirṛtī rākṣaseśvaram
20.24
khaḍgena tīkṣṇadhāreṇa carmaṇā
ṇirayāvata || praviśya dānavānīkaṃ gajaḥ padmasaro yathā
20.25
loḍayāmāsa bahudhā viniṣkṛtya sahasraśaḥ || ciccheda kāṃścicchataśo bibhedānyā
nvarāsinā
20.26
saṃdaṣṭauṣṭhamukhaiḥ pṛthvīṃ daityānāṃ so'bhyapūrayat || tato niḥśeṣitaprāyāṃ vilokya svāṃ camūṃ tadā
20.27
muktvā dhanapatiṃ daityaḥ
kujaṃbho nirṛtiṃ yayau || lagdhasaṃjñastu jaṃbho'pi dhanādhyakṣapadānugān
20.28
jīvagrāhaṃ sa jagrāha baddhvā pāśaiḥ sahasradhā || mūrtimaṃti ca ratnāni
padmādīṃśca nidhīṃstathā
20.29
vāhanāni ca divyāni vimānāni ca sarvaśaḥ || dhaneśo lagdhasaṃjñastu tāmavasthāṃ vilokya saḥ
20.30
niḥśva
sandīrghamuṣṇaṃ ca roṣāttāmravilocanaḥ || dhyātvāstraṃ gāruḍaṃ divyaṃ bāṇaṃ saṃdhāya kārmuke
20.31
mumoca dānavānīke taṃ bāṇaṃ śatrudāraṇam
prathamaṃ kārmukaṃ tasya vahnijvālamadṛśyata
20.32
niśśverurvisphuliṃgānāṃ koṭyo dhanuṣastathā || tato jvālākulaṃ vyoma cakre cāsraṃ samaṃtataḥ
20.33
tadastraṃ sahasā dṛṣṭvā jambho bhīmaparākramaḥ || saṃvartaṃ mumuce tena praśāṃtaṃ gāruḍaṃ tadā
20.34
tatastaṃ dānavo dṛṣṭvā kuberaṃ roṣavihvalaḥ
abhidudrāva vegena padātirdhanadaṃ nadan
20.35
athābhimukhamāyāṃtaṃ daityaṃ dṛṣṭvā dhanādhipaḥ || babhūva saṃbhramāviṣṭaḥ palāyanaparāyaṇaḥ
20.36
tataḥ
palāyatastasya mukuṭo ratnamaṃḍitaḥ || papāta bhūtale dīpto ravibiṃbamivāṃbarāt
20.37
yakṣāṇāmabhijātānāṃ bhagnaṃ pravṛtte raṇāt || mattaṃ saṃgrāma
śirasi yuktaṃ no bhūṣaṇāya tat
20.38
iti vyavasya durdharṣā nānāśastrāstrapāṇayaḥ || yuyutsavastathā yakṣā mukuṭaṃ pārivārya te
20.39
abhimāna
dhanā vīrā dhanadasya padānugāḥ || tānamarṣāñca saṃprekṣya dānavaścaṃḍapauruṣaḥ
20.40
bhuśuṇḍīṃ bhīṣaṇākārāṃ gṛhītvā śailagauravām || rakṣiṇo mukuṭaṃ
syātha niṣpipeṣa niśācarān
20.41
tānpramathyātha niyutaṃ mukuṭaṃ taṃ svake rathe || samāropyāmarāripurjitvā dhanadamāhave
20.42
dhanāni ca nidhī
ngṛhya svasainyena samāvṛtaḥ || nādena mahatā devāndrāvayāmāsa sarvaśaḥ
20.43
dhanado'pi dhanaṃ sarvaṃ gṛhīto muktamūrdhajaḥ || padātirekaḥ santrastaḥ
prāpyaivaṃ dīnavatsthitaḥ
20.44
kujaṃbhenātha saṃsakto rajanīcaranaṃdanaḥ || māyāmamoghāmāśritya tāmasīṃ rākṣaseśvaraḥ
20.45
mohayāmāsa daityendro
jagatkṛtvā tamomayam || tato viphalanetrāṇi dānavānāṃ balāni ca
20.46
na śekuścalituṃ tatra padādapi padaṃ tadā || tato nānāstravarṣeṇa dāna
vānāṃ mahācamūḥ
20.47
jaghāna nirṛtirdevastamasā saṃvṛtā bhṛśam || hanyamāneṣu daityeṣu kujaṃbhe mūḍhacetasi
20.48
mahiṣo dānavendrastu kalpāṃtāṃ
bhodasannibhaḥ || astraṃ cakāra sāvitramulkāsaṃghātamaṃḍitam
20.49
vijṛṃbhatyatha sāvitre paramāstre pratāpini || praṇāśamagamattīvraṃ tamo ghoramanaṃta
ram
20.50
tato'stravisphuliṃgāṃkaṃ tamaḥ śukraṃ vyajāyata || protphullāruṇapadmaughaṃ śaradīvāmalaṃ saraḥ
20.51
tatastamasi saṃśāṃte daityendrāḥ prāptaca
kṣupaḥ || cukruḥ krūreṇa tamasā devānīkaṃ mahādbhutam
20.52
athādāya dhanurghoramiṣuṃ cāśīviṣopamam || kujaṃbho'dhāvata kṣipraṃ rakṣodevabalaṃ prati
20.53
rākṣasendrastathāyāṃtaṃ dṛṣṭvā taṃ sa padānugaḥ || vivyādha niśitairbāṇaiḥ kālāśanisamasvanaiḥ
20.54
nādānaṃ na ca sandhānaṃ na mokṣo vāsya
lakṣyate || cicchedograiḥ śaravrātaistāñcharānatilāghavāt
20.55
dhvajaṃ śareṇa tīkṣṇena nicakartāmaradviṣaḥ || sārathiṃ cāsya bhallena rathanīḍādapāha
rat
20.56
kālakalpena bāṇena taṃ ca vakṣasyatāḍayat || sa tu tena prahāreṇa cakampe pīḍito bhṛśam
20.57
daityendro rākṣasendreṇa kṣitikaṃpe
nago yathā || sa muhūrtātsamāśvāsya matvā taṃ durjayaṃ raṇe
20.58
padātirāsādya rathaṃ rakṣo vāmakareṇa ca || keśeṣu nirṛtiṃ gṛhya jānunākramya ca
sthitaḥ
20.59
tataḥ khaḍgena ca śiraśchettumaicchaddamarṣaṇaḥ || tataḥ kalakalo jajñe devānāṃ sumahāṃstadā || kujaṃbhasya vaśaṃ prāptaṃ dṛṣṭvā nirṛtimāhave
20.60
etasminnantare devo varuṇaḥ pāśabhṛdvṛtaḥ || pāśena dānaveṃdrasya babandhāśu bhujadvayam
20.61
tato baddhabhujaṃ daityaṃ viphalīkṛtapauruṣam || tāḍayā
māsa gadayā dayāmutsṛjya pāśabhṛt
20.62
sa tu tena prahāreṇa srotobhiḥ kṣatajaṃ sravan || dadhāra kālameghasya rūpaṃ vidyullatābhṛtam
20.63
tadava
sthāgataṃ dṛṣṭvā kujaṃbhaṃ mahiṣāsuraḥ || vyāvṛttavadanārāvo bhorkumaicchatsurānubhau
20.64
nirṛtiṃ varuṇaṃ caiva tīkṣṇadaṃṣṭrotkaṭānanaḥ || tāvabhiprāyamā
lokya tasya daityasya dūṣitam
20.65
tyaktvā rathābubhau bhītau padātau pradrutau drutam || jagmaturmahiṣādbhīto śaraṇaṃ pākaśāsanam
20.66
kruddho'tha
mahiṣo daityo varuṇaṃ samupādravat || tamaṃtakamukhāsannamālokya himadīdhitiḥ
20.67
cakre śastraṃ visṛṣṭaṃ hi himasaṃghātamulbaṇam || vāyavyaṃ cāstra
matulaṃ caṃdraścakre dvitīyakam
20.68
vāyunā tena caṃḍena saṃśuṣkeṇa himena ca || mahāhimanipātena śastraiścaṃdrapraṇoditaiḥ
20.69
gātrāṇyasurasai
nyānāmadyaṃta samaṃtataḥ || vyathitā dānavāḥ sarve śītacchāditapauruṣāḥ
20.70
na śekuścalituṃ tatra nāstrāṇyādātumeva ca || mahiṣo niṣpraya
tnaśca śītenākaṃpitānanaḥ
20.71
aṃsamāliṃgya pāṇibhyāmupaviṣṭo hyadhomukhaḥ || sarve te niṣpratīkārā daityāścaṃdramasā jitāḥ
20.72
raṇecchāṃ
dūratastyaktvā tasthuste jīvitārthinaḥ || tatrābravītkālanemirdaityānkrodhavidīpitaḥ
20.73
bhobhoḥ śṛṃgāriṇaḥ krūrāḥ sarvaśastrāstrapāragāḥ || ekaiko'pi
jagatkṛtsnaṃ śakrastulayituṃ bhujaiḥ
20.74
ekaiko'pi kṣamo grastuṃ jagatsarvaṃ carācaram || ekaikasyāpi paryāptā na sarve'pi divaukasaḥ
20.75
kiṃ
trastanayanāścaiva samare parinirjitāḥ || na yuktametacchūrāṇāṃ viśeṣādaityajanmanām
20.76
rājñaśca tārakasyāpi darśayiṣyatha kiṃ mukham || vira
tānāṃ raṇāccāsau kruddhaḥ prāṇānhariṣyati
20.77
iti te procyamānāॅpi nocuḥ kiṃcinmahāsurāḥ || śītena naṣṭaśrutayo aṣṭavākyāśca te tathā
20.78
mūkāstathābhavandaityā mṛtakalpā mahāraṇe || tāndṛṣṭvā naṣṭacetaskāndaityāñchītena pīḍitān
20.79
matvā kālakṣamaṃ kāryaṃ kālanemirma
hāsuraḥ || āśritya mānavīṃ māyāṃ vitatya ca mahāvapuḥ
20.80
pūrayāmāsa gaganaṃ diśo vidiśa eva ca || nirmame dānavendro'sau śarīre
bhāskarāyutam
20.81
diśaśca vidiśaścaiva pūrayāmāsa pāvakaiḥ || tato jvālākulaṃ sarvaṃ trailokyamabhavatkṣaṇāt
20.82
tena jvālāsamūhena himāṃ
śuragamadbhutam || tataḥ krameṇa viśrabdhaṃ śītadurdinamābabhau
20.83
tadvalaṃ dānavendrāṇāṃ māyayā kālaneminaḥ || taddṛṣṭvā dānavānīkaṃ labdhasaṃjñaṃ divā
karaḥ || uvācāruṇamatyarthaṃ koparaktāṃtalocanaḥ
20.84
divākara uvāca || || nayāruṇa rathaṃ śīghraṃ kālanemiratho yataḥ
20.85
vimarde tanna
viṣame bhavitā bhūtasaṃkṣayaḥ || jita eṣaśaśāṃko'tha vayaṃ yadvalamāśritāḥ
20.86
ityuktvodayāmāsa rathaṃ garuḍapūrvajaḥ || rathe sthito'pi tairaśvaiḥ
sitacāmaradhāribhiḥ
20.87
jagaddīpo'tha bhagavāñśrāha vitataṃ dhanuḥ || śaraugho vai pāṇḍuputra kṣipramāsīdviṣadyutiḥ
20.88
śaṃbarāstreṇa saṃdhāya bāṇamekaṃ
sasarja ha || dvitīyaṃ cendrajālenāyojitaṃ pramumoca ha
20.89
śaṃbarāstraṃ kṣaṇāccake teṣāṃ rūpaviparyayam || devānāṃ dānavaṃ rūpaṃ dānavānāṃ ca daivikam
20.90
matvā surānsvakāneva jadhne ghorāstralāghavāt || kālanemī ruṣāviṣṭaḥ kṛtāṃta iva saṃkṣaye
20.91
kāṃścitkhaḍgena tīkṣṇena kāṃścinnārācavṛ
ṣṭibhiḥ || kāṃścidgadābhirghorābhiḥ kāṃściddhoraiḥ paraśvadhaiḥ
20.92
śirāṃsi keṣāṃcidapātayadrathāṅgajāṃstathā sārathīṃścogravegān || kāṃścitpipeṣātha
rathasya vegātkāṃścittathātyadbhutasuṣṭipātaiḥ
20.92.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikā khaṇḍe tārakasainyadevasainyayoryuddhavarṇanaṃnāmāṣṭādaśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit