Kumarikakhanda 29
Kumārikākhaṇḍa 29
- Language
- Sanskrit
Contents
- 29.84 — 1 part
29.1
cha || || nārada
uvāca || || tato nirupamaṃ divyaṃ sarvaratnamayaṃ śubham || īśānanirmitaṃ sākṣātsaha devyāviśadgṛham
29.2
tatrāsau maṃdaragirau saha devyā bhagākṣahā
prāsāde tatra codyāne reme saṃhṛṣyamānataḥ
29.3
etasminnaṃtare devāstārakeṇātipīḍitāḥ || protsāhitena cānyarthaṃ mayā kalicikīrṣuṇā
29.4
āsādya te bhavaṃ devaṃ tuṣṭuvurbahudhā stavaiḥ || etasminnantare devī prodvartayata gātrakam
29.5
udvartanamalenātha naraṃ cakre gajānanam || devānāṃ
saṃstavaiḥ puṇyaiḥ kṛpayābhipariplutā
29.6
putretyuvāca taṃ devī tataḥ saṃhṛṣṭamānasā || etasminnantare śarvastatrāgatya vaco'bravīt
29.7
putrastavāyaṃ
girije śṛṇu yādgabhaviṣyati || vikrameṇa ca vīryeṇa kṛpayā sahaśo mayā
29.8
yathāhaṃ tāhaśaścāsau putraste bhavitā guṇaiḥ || ye ca pāpā durācārā
vedāndharmaṃ dviṣaṃti ca
29.9
teṣāmāmaraṇāṃtāni vighnānyeṣa kariṣyati || ye ca māṃ naiva manyaṃte viṣṇuṃ vāpi jagadgurum
29.10
vighnitā vighnarājena
te yāsyaṃti mahattamaḥ || teṣāṃ gṛheṣu kalahaḥ sadā naivopaśāmyati
29.11
putrasya tava vighnena samūlaṃ tasya naśyati || yeṣāṃ na pūjyāḥ pūjyaṃte
krodhāsatyaparāśca ye
29.12
raudrasāhasikā ye ca teṣāṃ vighnaṃ kariṣyati || śrutidharmānjñātidharmānpālayaṃti gurūṃśca ye
29.13
kṛpālavo
gatakrodhāsteṣāṃ vighnaṃ hariṣyati || sarve dharmāśca karmāṇi tathā nānāvidhāni ca
29.14
savighnāni bhaviṣyaṃti pūjayāsya vinā śubhe || evaṃ śrutvā
umā prāha evamastvati śaṃkaram
29.15
tato bṛhattanuḥ so'bhūttejasā dyotayandiśaḥ || tato gaṇaiḥ samaṃ śarvaḥ surāṇāṃ pradadau ca tam || yāvattāra
kahaṃtā vo bhavettāvadayaṃ prabhuḥ
29.16
tato vighnapatirdevaiḥ saṃstutaḥ praṇatārtihā || cakāra teṣāṃ kṛtyāni vighnāni ditijanmanām
29.17
pārvatī ca punardevī putratve parikalpya ca || aśokasyāṅkuraṃ vārbhiravarddhayata svāhataiḥ
29.18
saptarṣīnatha cāhūya saṃskāramaṃgalaṃ taroḥ || kārayā
māsa tanvaṃgī tatastāṃ munayo'bruvan
29.19
tvayaiva darśite mārge maryādāṃ kartumarhasi || kiṃ phalaṃ bhavitā devi kalpitaistaruputrakaiḥ
29.20
devyuvāca || || yo vai nirudake grāme kūpaṃ kārayate budhaḥ || yāvattoyaṃ bhavetkūpe tāvatsvarge sa modate
29.21
daśakūpasamā
vāpī daśavāpī samaṃ saraḥ || daśasaraḥsamā kanyā daśakanyāsamaḥ kratuḥ
29.22
daśakratusamaḥ putro daśaputrasamo drumaiḥ
29.23
eṣaiva mama maryādā niyatā lokabhāvinī || jīrṇoddhāre kṛte vāpi phalaṃ taddviguṇaṃ matam
29.24
iti gaṇeśotpattiḥ || || tataḥ
kadācidbhagavānumayā saha maṃdare || maṃdire harṣajanane kaladhautamaye śubhe
29.25
prakīrṇakusumāmodamahālikulakūjite || kiṃnarodgītasaṃgīta
pratiśabditamadhyake
29.26
krīḍāmayūrairhaṃsaiśca śutaiścaivābhinādite || mauktikairvividhaiḥ ratnairvinirmitagavākṣake
29.27
tatra puṇyakathābhiśca krīḍato
rubhayostayoḥ || prādurabhūnmahāñchabdaḥ pūritāṃbaragocaraḥ
29.28
taṃ śrutvā kautukādevī kimetaditi śaṃkaram || paryapṛcchacchubhatanurharaṃ vismayapūrvaṃ
kam
29.29
tāmāha devīṃ giriśo dṛṣṭapūrvāstu te tvayā || ete gaṇā me krīḍaṃti śaileḍasimastvatpriyāḥ śubhe
29.30
tapasā brahmacaryeṇa kaleśena
kṣetrasādhanaiḥ || yairahaṃ toṣitaḥ pṛthvyāṃ ta ete manujottamāḥ
29.31
matsamīpamanuprāptā mama lokaṃ varānane || carācarasya jagataḥ sṛṣṭisaṃhāraṇakṣamāḥ
29.32
vinaitāntraiva me prītirnaibhirvirahito rame || ete ahamaṃ caite tānetānpaśya pārvati
29.33
ityuktā vismitā devī dahaśe tāngavākṣake
sthitā padmapalāśākṣī mahādevena bhāṣitā
29.34
kecitkṛśā hrasvadīrghāḥ kecitsthūlamahodarāḥ || vyāghrebhameṣājamukhā nānāprāṇimahāmukhāḥ
29.35
vyāghracarmaparīdhānā nagnā jvālāmukhāḥ pare || gokarṇā gajakarṇāśca bahupādamukhekṣaṇāḥ
29.36
vicitravāhanāścaiva nānāyudhadharāstathā
gītavāditratattvajñāḥ sattvagītarasapriyāḥ
29.37
tāndṛṣṭvā pārvatī prāha katisaṃkhyābhidhāstvamī
29.38
śrīśaṃkara uvāca || || asaṃkhye
yāstvamī devi asaṃkhyeyābhidhāstathā || jagadāpūritaṃ sarvametairbhīmairmahābalaiḥ
29.39
siddhakṣetreṣu rathyāsu jīrṇodyāneṣu veśmasu || dānavānāṃ śarīreṣu
bāleṣūnmattakeṣu ca
29.40
ete viśati muditā nānāhāravihāriṇaḥ || ūṣmapāḥ phenapāścaiva dhūmrapā madhupāyinaḥ || madāhārāḥ sarvabhakṣyāsta
thānye cāpyabhojanāḥ
29.41
gītanṛtyopahārāśca nānāvādyaravapriyāḥ || anaṃtatvādamīṣāṃ ca vaktuṃ śakyā na vai guṇāḥ
29.42
śrīdevyu
vāca || || manaḥśilena kalkena ya eṣa cchuritānalaḥ || tejasā bhāskarākāro rūpeṇa sahaśastava
29.43
ākarṇyākarṇya te deva gaṇairgī
tānmahāguṇān || muhurnṛtyati hāsyaṃ ca vidhāti muhurmuhuḥ
29.44
sadāśivaśivetyevaṃ vihvalo vakti yo muhuḥ || dhanyo'yamīdṛśī yasya
bhaktistvayi maheśvare
29.45
enaṃ vijñātumicchāmi kiṃnāmāsau gaṇastava || || śrīśaṃkara uvāca || || sa eṣa vīrako devi sadā medrisute priyaḥ
29.46
nānāścaryaguṇādhāraḥ pratīhāro mato'vike || || devyuvāca || || īdṛśasya sutasyāpi mamotkaṃṭhā purāṃtaka
29.47
kadāhamīdṛśaṃ putraṃ
lapsyāmyānaṃdadāyakam || || śarva uvāca || || eṣa eva sutastestu yāvadīdṛkparo bhavet
29.48
ityuktā vijayāṃ prāha śīghramānaya vīrakam || vijayā ca tato gatvā vīrakaṃ vākyamabravīt
29.49
ehi vīraka te devī girijā toṣitā śubhā || tvāmāhvayati sā devī bhavasyānumate
svayam
29.50
ityuktaḥ saṃbhramayuto mukhaṃ saṃmārjya pāṇinā || devyāḥ samīpamāgacchajjayayā'nugataḥ śanaiḥ
29.51
taṃ dṛṣṭvā girijā prāha girā madhuravarṇayā || ehyehi putra dattastvaṃ bhavena mama putrakaḥ
29.62
ityukto daṃḍavaddevīṃ praṇamyāvasthitaḥ puraḥ || mātā tatastamāliṃgya kṛtvotsaṃge ca vīra
kam
29.63
cucuṃba ca kapole taṃ gātrāṇi ca pramārjayat || bhūṣayāmāsa divyaistaṃ svayaṃ nānāvibhūṣaṇaiḥ
29.65
evaṃ saṃkalpya taṃ putraṃ lālayitvā umā
ciram || uvāca putra krīḍeti gaccha sārdhaṃ gaṇairiti||64||tataścikrīḍa madhye sa gaṇānāṃ pārvatīsutaḥ || muhurmuhuḥ svapnasi stuvanbhaktyā sa śāṃkarīm
29.66
praṇamya sarvabhūtāni prārthayāmyasmiṃ duṣkaram || bhaktyā bhajadhvamīśānaṃ yasyā bhakteridaṃ phalam
29.67
krīḍituṃ vīrake yāte tato devī ca pārvatī
nānākathābhiścikrīḍa punareva jaṭābhṛtā
29.68
tato girisutākaṇṭhe kṣiptabāhurmaheśvaraḥ || tapasastu viśeṣārthaṃ narma devīṃ kilābravīta
29.69
sa hi gauratanuḥ śarvo viśeṣācchaśiśobhitaḥ || raṃjitā ca vibhāvaryā devī nīlotpalacchaviḥ
29.60
śarva uvāca || ||śarīre mama tanvaṃgī site
bhāsyasitadyutiḥ || bhujaṃgīvāsitā śubhre saṃśliṣṭā candrane tarau
29.61
caṃdrajyotsnābhisaṃpṛktā tāmasī rajanī yathā || rajanī vā site pakṣe hṛṣṭidoṣaṃ
dadāsi me
29.62-2
ityuktā girijā tena kaṇṭhaṃ śarvādvimucya sā || uvāca koparaktākṣī bhrukuṭīvikṛtānanā
29.63-2
svakṛtena janaḥ sarvo janena
paribhūyate || avaśyamartho prāpnoti khaṇḍanāṃ śaśikhaṃḍabhṛt
29.64
tapobhirdīnacaritairyattvāṃ prārthitavatyaham || tasya me niyamasyaivamavamānaḥ padepade
29.65-2
naivāhaṃ kuṭilā śarva viṣamā na ca dhūrjaṭe || svadoṣaistvaṃ gataḥ kṣāṃtiṃ tathā doṣākaraśriyaḥ
29.66-2
nāhaṃ muṣṇāmi nayane netrahaṃtā bhavānbhava || bhagastate vijānāti tathaivedaṃ jagattrayam
29.67-2
mūrdhiṃ śūlaṃ janayase svairdoṣairmāmadhikṣipan || yattvaṃ māmāha kṛṣṇeti mahākālo'si viśrutaḥ
29.68-2
yāsyāsyahaṃ parityaktumātmānaṃ tapasā girim || jīvaṃtyā nāsti me kṛtyaṃ dhūrtena paribhūtayā
29.69-2
niśamya tasyā vacanaṃ kopatīkṣṇākṣaraṃ bhavaḥ || uvācātha ca saṃbhrāṃto durjñeyacarito haraḥ
29.70
na tattvajñāsi girije nāhaṃ niṃdāparastava || cāṭūktibhuddhyā kṛtavāṃstavāhaṃ narmakīrtanam
29.71
vikalpaḥ svacchacitteti girijaiṣā mama priyā || prāyeṇa bhūtiliptānāmanyathā ciṃtitā hṛdi
29.72
asmāhaśānāṃ kṛṣṇāṃgi pravartaṃte'nyathā giraḥ || yadyevaṃ kupitā bhīru na te vakṣyāmyahaṃ punaḥ
29.73
narmavādī bhaviṣyāmi jahi kopaṃ śucismite || śirasā praṇataste'haṃ racitaste mayāṃjaliḥ
29.74
dīnenāpyapamānena niṃditā nami vikriyām || varamasmi vinaśco'pi na tvaṃ devi guṇānvitā
29.75
ityanekeścāṭuvākyaiḥ sūktairdevena bodhitā || kopaṃ tīvraṃ na tatyāja satī marmaṇi ciṃtitā
29.76
avaṣṭabdhāvatha kṣiptvā pādau śaṃkarapāṇinā || viparyastālakā vegādgantumaicchata śailajā
29.77
tasyāṃ vrajantyāṃ kopena punarāha purāṃtakaḥ || satyaṃ sarvairavayavaiḥ suteti sadṛśī pituḥ
29.78
himācalasya śṛṃgaistairmeghamālākulairmanaḥ || tathā duravagāhyo'sau hṛdayebhyastavāśayaḥ
29.79
kāṭhinyaṃ kaṣṭamasmiṃste vanebhyo bahudhā gatam
kuṭilatvaṃ nadībhyaste duḥsevyatvaṃ himādapi
29.80
saṃkrāṃtaṃ sarvamevaitattava devi himācalāt || ityuktā sā punaḥ prāha giriśaṃ śailajā tadā
29.81
kopakaṃpitadhūbhrāsya prasphuradaśanacchadā || mā śarvātmopamānena niṃda tvaṃ guṇino janān
29.82
tavāpi duṣṭasaṃparkātsaṃkrāṃtaṃ sarvameva
hi || vyālebhyo'nekajihvatvaṃ bhasmanaḥ snehavandhyatā
29.83
hatkāluṣyaṃ śaśāṃkātte durbodhatvaṃ vṛṣādapi || athavā bahunoktena alaṃ vācā śrameṇa me
29.84
śmaśānavāsa āsīstvaṃ naśyattvānna tava trapā || nirghṛṇatvaṃ kapālitvādevaṃ kaḥ śaknuyāttava
29.84.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye pārvatīprakopavarṇanaṃnāma saptaviṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Matsyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit