Pramāṇa · Search · About · API

Kumarikakhanda 3

Kumārikākhaṇḍa 3

Language
Sanskrit

Contents

3.1

cha || || sūta uvāca || || evaṃ sthānāni puṇyāni yāniyānīha vai bhuvi
nirīkṣaṃstatra tatrāhaṃ nārado vīrasattama

3.2

vicaranmedinīṃ sarvāṃ prāto'hamāśramaṃ bhṛgoḥ || yatra revānadī puṇyā saptakalpasmarā varā

3.3

mahāpuṇyā
pavitrā ca sarvatīrthamayī śubhā || punāti kīrtanenaiva darśanena viśeṣataḥ

3.4

tatrāvagāhanātpārtha mucyate jaṃturaṃhasā || yathā sā piṅgalā nāḍī
dehamadhye vyavasthitā

3.5

iyaṃ brahmāṇḍapiṇḍasya sthāne tasminprakīrtitā || tatrāste śuklatīrthākhyaṃ revāyāṃ pāpanāśanam

3.6

yatra vai
snānamātreṇa brahmahatyā praṇaśyati || tasyāpi sannidhau pārśve revāyā uttare taṭe

3.7

nānāvṛkṣasamākīrṇaṃ latāgulmopaśobhitam || nānāpuṣpaphalo
petaṃ kadalīkhaṃḍamaṃḍitam

3.8

anekaśvāpadākīrṇaṃ vihagairanunāditam || sugaṃdhapuṣpaśobhāḍhyaṃ mayūravanāṃditam

3.9

bhramaraiḥ sarvamutsṛjya nilīnaṃ
rāvasaṃyutam || yathā saṃsāramutsṛjya bhaktena harapādayoḥ

3.10

kokilā madhuraiḥ svānairnādayaṃti tathā munīn || yathā kathāmṛtākhyānairbrāhmaṇā
bhavabhīrukān

3.11

yatra vṛkṣā hādayaṃti phalaiḥ puṣpaiśca patrakaiḥ || chāyābhirapi kāṣṭhaiśca lokāniva haratratāḥ

3.12

putraputreti vāśaṃte yatra
putrapriyāḥ khagāḥ || yathā śivapriyāḥ śaivā nityaṃ śivaśiveti ca

3.13

evaṃvidhaṃ munestasya bhṛgorāśramamaṃḍalam || vipraikṣairvidyasaṃyuktaiḥ sarvataḥ
samalaṃkṛtam

3.14

ṛgyajuḥsāmanirghoṣairāpūritadigantaram || rudrabhaktena dhīreṇa yathaiva bhuvanatrayam

3.15

tatrāhaṃ pārtha saṃprāpto yatrāste munisa
ttamaḥ || bhṛguḥ paramadharmātmā tapasā dyotitaprabhaḥ

3.16

āgacchaṃtaṃ tu māṃ dṛṣṭvā dīnaṃ ca muditaṃ tathā || abhyutthānaṃ kṛtaṃ sarvairviprairbhṛgupurogamaiḥ

3.17

kṛtvā susvāgataṃ dattvā arghyaṃ bhṛguṇā saha || āsaneṣūpaviṣṭāste munīṃdrā ślāghitā mayā

3.18

viśrāṃtaṃ tu tato jñātvā bhṛgurmāmapyuvāca
ha || ka gaṃtavyaṃ muniśreṣṭha kasmāddiha samāgataḥ

3.19

āgamanakāraṇaṃ sarvaṃ samācakṣva parisphuṭam || tatastaṃ ciṃtayāviṣṭo bhṛguṃ pārthāham
bruvam

3.20

śrūyatāmabhidhāsyāmi yadarthamahamāgataḥ || mayā paryaṭitā sarvā samudrāṃtā ca medinī

3.21

dvijānāṃ bhūmidānārthaṃ mārgamāṇaḥ padepade || nirdoṣāṃ ca pavitrāṃ ca tīrtheṣvapi samanvitam

3.22

ramyāṃ manoramāṃ bhūmiṃ na paśyāmi kathaṃcana || || bhṛguruvāca
viprāṇāṃ sthāpanārthāya mayāpi bhramatā purā

3.23

pṛthvī sāgaraparyaṃtā dṛṣṭvā sarvā tadānagha || mahīnāma nadī puṇyā sarvatīrthamayī śubhā

3.24

divyā manoramā saumyā mahāpāpapraṇāśinī || nadīrūpeṇa tatraiva pṛthvī sā nātra saṃśayaḥ

3.25

pṛthivyāṃ yāni tīrthāni dṛṣṭāhaṣṭāni nārada
tāni sarvāṇi tatraiva nivasaṃti mahījale

3.26

sā samudreṇa saṃprāptā puṇyatoyā mahānadī || saṃjātastatra devarṣe mahīsāgarasaṃgamaḥ

3.27

staṃbhākhyaṃ tatra tīrthaṃ tu triṣu lokeṣu viśrutam || tatra ye manujāḥ snānaṃ prakurvaṃti vipaścitaḥ

3.28

sarvapāpavinirmuktā nopasarpaṃti vai yamam
tatrādbhutaṃ hi dṛṣṭaṃ me purā snātuṃ gatena vai

3.29

tadahaṃ kīrtayiṣyāmi mune śṛṇu mahādbhutam || yāvatsnātuṃ vrajāmyasminmahīsāgarasaṃgame

3.30

tīre sthitaṃ prapaśyāmi munīṃdraṃ pāvakopamam || prāṃśuṃ vṛddhaṃ cāsthiśeṣaṃ tapolakṣmyā vibhūṣitam

3.31

bhujāvūrdhvau tataḥ kṛtvā rudaṃtaṃ muhurmuhuḥ
taṃ tathā duḥkhitaṃ dṛṣṭvā duḥkhito'hamathābhavam

3.32

satāṃ lakṣaṇametaddhi yaddṛṣṭvā duḥkhitaṃ janam || śatasaṃkhyaṃ tasya bhavettathāhaṃ vilalāpa ha

3.33

ahiṃsā satyamasteyaṃ mānuṣye sati durlabham || tatastamupasaṃgamya paryapṛcchamahaṃ tadā

3.34

kimarthaṃ rodiṣi mune śoke kiṃ kāraṇaṃ tava || śuśrūṣamapi
cedvūhi jijñāsā mahatī hi me

3.35

munistato māmavadadbhṛgo nirbhāgyavānaham || tena rodimi mā pṛccha durbhāgyaṃ cālapeddhi kaḥ

3.36

tamahaṃ vismayāviṣṭaḥ punarevedamabruvam || durlabhaṃ bhārate janma tatrāpi ca manuṣyatā

3.37

manuṣyatve brāhmaṇatvaṃ munitvaṃ tatra durlabham || tatrāpi ca
tapaḥsiddhiḥ prāpyetatpaṃcakaṃ param

3.38

kimarthaṃ rodiṣi mune vismayo'tra mahānmama || evaṃ saṃpṛcchate mahyametasminneva cāṃtare

3.39

subhadronāma
nāmnā ca munistatrābhyupāyayau || sa hi meruṃ parityajya jñātvā tīrthasya sāratām

3.40

kṛtāśramaḥ pūjayati sadā staṃbheśvaraṃ muniḥ || so'pyevaṃ māmi
vāpṛcchanmuniṃ rodanakāraṇam

3.41

athāhācamya sa muniḥ śrūyatāṃ kāraṇaṃ munī || ahaṃ hi devaśarmākhyo muniḥ saṃyatavāṅmanāḥ

3.42

niva
sāmi kṛtasthāno gaṃgāsāgarasaṃgame || tatra darśe tarpayāmi sadaiva ca pitṝnaham

3.43

śrāddhāṃte te ca pratyakṣā hyāśiṣo me vadaṃti ca || tataḥ kadā
cintitapitaraḥ prahṛṣṭā māmathābruvan

3.44

vayaṃ sadātra cāyāmo devaśarmastavāṃtike || sthāne'smākaṃ kadācittvaṃ na cāyāsi kutaḥ suta

3.45

sthānaṃ didṛkṣustatrāhaṃ na śakto'smi niveditum || tataḥ paramamityuktā gatavānpitṛbhiḥ saha

3.46

pitṝṇāṃ maṃdiraṃ puṇyaṃ bhaumalokasamāsthitam
tatratatra sthitaścāhaṃ tejomaṃḍaladurdaśān

3.47

dṛṣṭvāyataḥ pūjayādhyānapṛcchaṃ svānpitṝniti || ke hyamī samupāyāṃti bhṛśaṃ tṛptā bhṛśārcitāḥ || bhṛśaṃ
pramuditā naiva tathā yūyaṃ yathā hyamī

3.48

pitara ūcuḥ || || bhadraṃ te pitaraḥ puṇyāḥ subhadrasya mahāmuneḥ || tarpitāstena muninā mahīsāga
rasaṃgame

3.49

sarvatīrthamayī yatra nilīnā hyudadhau mahī || tatra darśe tarpayati subhadrastānamūnmuta

3.50

ityākarṇya vacasteṣāṃ lajjito'haṃ bhṛśaṃ
tadā || vismitaśca praṇamyaitānpitṝṃstvaṃ sthānamāgataḥ

3.51

yathā tathā ciṃtitaṃ ca tatra yāsyāmyahaṃ sphuṭam || puṇyo yatrāpi vikhyāto mahīsāgara
saṃgamaḥ

3.52

kṛtāśramaśca tatraiva tarpayiṣye nijānpitṝn || darśedarśe yathā cāsau stutyanāmā subhadrakaḥ

3.53

kiṃ tena nanu jātena kulāṃgāreṇa
pāpinā || yasmiñjīvatyapi nijāḥ pitaro'nyaspṛhākarāḥ

3.54

iti saṃciṃtya mudito ruciṃ bhāryāmathābruvam || ruce tvayā samāyukto mahīsā
rarasaṃgamama

3.55

gatvā sthāsyāmi tatraiva śīghraṃ tvaṃ sammukhībhava || pativratāsi śuddhāsi kulīnāsi yaśasvini || tasmādetanmama śubhe
kartumarhasi ciṃtitam

3.56

ruciruvāca || || hatā tasya janirnābhūtkathaṃ pāpa durātmanā

3.57

śmaśānastaṃbha yenāhaṃ dattā tubhyaṃ kṛtaṃ
tvayā || iha kaṃdaphalāhārairyonki tena nupūryate

3.58

netumicchasi māṃ tatra yatra kṣārodakaṃ sadā || tvameva tatra saṃyāhi naṃdaṃtu tava pūrvajāḥ

3.59

gaccha vā tiṣṭha vā vṛddha vasa vā kāṃkavacciram || tathā bhruvanyāṃ tasyāṃ tu karṇāvasmiṃ pidhāya ca

3.60

vipulaṃ śiṣyamādiśya gṛha eko'tra
āṃgataḥ || so'haṃ snātvātra saṃtarghya pitṝnchddhāparāyaṇaḥ

3.61

ciṃtāṃ suvipulāṃ prāpto narake duṣkṛtī yathā || yadi tiṣṭhāmi cātraiva ardhadehaidharo
hyaham

3.62

naro hi gṛhiṇīhīno ardhadeha iti smṛtaḥ || yathātmanā vinā dehe kāryaṃ kiṃcinna sidhyati

3.63

evaṃ gṛhiṇyā hīno hi na sa
karmasu śasyate || yo naraḥ strīṣu deheṣu anuraktastvasau paśuḥ

3.64

anayorhi phalaṃ grāhyaṃ sāratā nātra kācana || ardhadehī ca manujastvasaṃspṛśyaḥ satāṃ
mataḥ

3.65

auttānapādiraspṛśya uttamo hi suraiḥ kṛtaḥ || atha cettatra saṃyāmi na mahīsāgarastataḥ

3.66

yāmi vā tatkathaṃ pādau calato me kathaṃ
cana || etasminme mano viddhaṃ khidyate'jñānasaṃkaṭe

3.67

ato'hamatimuhyāmi bhṛśaṃ śocāmi rodimi || iti śrutvā vacastasya bhṛśaṃ romāṃcapūritam

3.68

sādhusādhvityathovāca taṃ subhadro'pyahaṃ tathā || daṇḍavacca praṇamito mahīsāgarasaṅgamam

3.69

cintayāśca manasi pratīkāraṃ munerubhau || yo hi
mānuṣyamāsādya jalabudbudabhaṃguram

3.70

parārthāya bhavatyeṣa puruṣo'nye purīṣakāḥ || tataḥ saṃciṃtya prāhedaṃ subhadro munisattamam

3.71

mā mune pārikhi
dyasva devaśarmansthiro bhava || ahaṃ te nāśayiṣyāmi śokaṃ sūryastamo yathā

3.72

gamiṣyāmyāśramaṃ tvaṃ ca nātrāpi parihāsyate || śṛṇu tatkāraṇaṃ
tubhyaṃ tarpayiṣye pitṛnaham

3.73

devaśarmovāca || evaṃ te vadamānasya āyurastu śataṃ samāḥ || yadaśakyaṃ mahatkarma kartumicchasi matkṛte

3.74

harṣasthāne vipādaśca punarmā bādhate śṛṇu || api vākyaṃ śubhaṃ santo na gṛhṇanti mudhā mune

3.75

kathametanmahatkarma kārayāmi mudhā
vada || punaḥ kiṃcitpravakṣyāmi yathā me niṣkṛtirbhavet

3.76

śāpito'si mayā prāṇairyathā vahniṃ tathā kuru || ahaṃ sadā kariṣyāmi darśaṃ codiśya
te pitṝn

3.77

śrāddhaṃ gaṃgārṇave cātra matpitṝṇāṃ tvamācara || ahaṃ caivāpi tapasaḥ saṃcitasyāpi janmanā || caturbhāgaṃ pradāsyāmi evamevaitadā
cara

3.78

subhadra uvāca || || yadyevaṃ tava saṃtoṣastvevamastu munīśvara || sādhūnāṃ ca yathā harṣastathā kāryaṃ vijānatā

3.79

bhṛgu
ruvāca || || devaśarmā tato hṛṣṭo dattvā puṇyaṃ trivārcikam || caturthāṃśaṃ yayau dhāma svaṃ subhadro'pi ca sthitaḥ

3.80

evaṃvidho nāradāsau mahīsāgarasaṃgamaḥ || yamanusmarato mahyaṃ romāṃco'dyāpi vartate

3.81

nārada uvāca || || iti śrutvā phālgunāhaṃ harṣagadgadayā girā || mṛtonmṛta ivā
vocaṃ sādhusādhviti taṃ bhṛgum

3.82

yūyaṃ vayaṃ gamiṣyāmo mahītīraṃ suśobhanam || āvāmīkṣāvahe sarvaṃ sthānakaṃ tadanuttamam

3.83

mama caivaṃ
vacaḥ śrutvā bhṛguḥ saha mayayayau || samastaṃ tu mahāpuṇyaṃ mahīkūlaṃ nirīkṣitam

3.84

taddṛṣṭvā cātihṛṣṭohamāsaṃ romāṃcakaṃcukaḥ || abravaṃ muniśārdūlaṃ
harṣagadgadayā girā

3.85

tvatprasādātkariṣyāmi bhṛgo sthānamanuttamam || svasthānaṃ gamyatāṃ brahmannataḥ kṛtyaṃ vicintaye

3.86

evaṃ bhṛguṃ cāsmi
visarjayitvā kallolakolāhalakautukītaṭe || athopaviśyedamacintayaṃ tadā kiṃ kṛtyamātmānamivaikaṃyogī

3.86.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe nāradārjunasaṃvāde mahīsāgarasaṃgamatīrthamāhātmye tṛtīyo'dhyāyaḥ

Linked texts (4)