Kumarikakhanda 34
Kumārikākhaṇḍa 34
- Language
- Sanskrit
Contents
- 34.183 — 1 part
34.1
cha
nārad uvāca || || śrutvaitaṃ saṃstavaṃ daityaḥ saṃghuṣṭaṃ devabandibhiḥ || smāra brahmaṇo vākyaṃ vadhaṃ bālādupasthitam
34.2
śrutvā
sa klinnasarvāṃgo dvāraḥsthaṃ rājā vaco'bravīt || amātyāndraṣṭumicchāmi śīghramānaya mā ciram
34.3
tataste rājavacanātkālanemi
mukhāgatāḥ || prāha tāṃstārako daityaḥ kimidaṃ vo viceṣṭitam
34.4
yaiḥ śatrusaṃbhavā vārtā kāpi na śrāvitastvaham || madirākāmama
ttānāṃ maṃtritvaṃ vo na yujyate || hitaṃ mantrayate rājñastena maṃtrī nigadyate
34.5
amātyā ūcuḥ || || ko jānāti surāndīnā
ndaityānāmiti no matiḥ
34.6
mā viṣīd mahārāja vayaṃ jeṣyāmahe surān || bālādapi bhayaṃ kiṃ vā lajjāyai cintitaṃ tvidam
34.7
sarvametatsusādhyaṃ ca bherī saṃtāḍyatāṃ dṛḍham || tato daityendravacanātsaṃnāhajananī tadā
34.8
bhṛśaṃ saṃtāḍitā bherī kaṃpayāmāsa sā jagat
smaraṇādaityarājasya parvatebhyo mahāsurāḥ
34.9
nimnagābhyaḥ samudrebhyaḥ pātālebhyo'pyarādapi || sahasā samanuprāptā yugāṃtānalasaprabhāḥ
34.10
koṭikoṭisahasrastu parādhairdaśabhiḥ śataiḥ || senāpatiḥ kālanemiḥ śīghraṃ devānupāyayau
34.11
caturyojanavistīrṇe nānāścaryasamanvite
rathe sthito manāgdīnastārakaḥ samadṛśyata
34.12
etasminnaṃtare pārtha kuddhaiḥ skandasya pārṣadaiḥ || prākāraḥ pātitaḥ sarvo bhaśānyupavanāni ca
34.13
tataścāla vasudhā devī savanakānanā || jajvāla khaṃ sanakṣatraṃ pramūḍhaṃ bhuvanaṃ bhṛśam
34.14
tamobhūtaṃ jagaccāsīddhairyāt nabho'bhavat || tato nānāpraharaṇaṃ pralayāṃbudasannibham
34.15
kālanemimukhaṃ pārtha adṛśyata mahadbalam || taddhi ghoramasaṃrūḍheyaṃ jagarja vividhā giraḥ
34.16
abhyadravadraṇe devānbhagavaṃtaṃ ca śaṃkaram || vinadadbhistato daityairdevānīkaṃ mahāyudhaiḥ
34.17
parvataiśca śataghnībhirāyasaiḥ parighairapi || kṣaṇena
drāviṃtaṃ sarvaṃ vimukhaṃ cāpyadṛśyata
34.18
asurairvadhyamāne tu pāvakairiva kānanam || apatadbhāvabhūmiṣṭhaṃ mahādrumavanaṃ yathā
34.19
te bhinnāsthiśi
rodehāḥ prādravaṃta divaukasaḥ || na nāthamadhyagacchaṃta vadhyamānā mahāsuraiḥ
34.20
atha tadvidrutaṃ sainyaṃ dṛṣṭvā devaḥ puraṃdaraḥ || āśvāsayannuvācedaṃ balavāndānavārditam
34.21
bhayaṃ tyajata bhadraṃ vaḥ śūrāḥ śastrāṇi gṛhṇata || kurudhvaṃ vikrame buddhiṃ mā ca kācidbhayāstu vaḥ
34.22
eṣa kālānalaprakhyo mayūraṃ samupasthitaḥ || rakṣitā vo mahāsenaḥ kathaṃ bhītistathāpi vaḥ
34.23
śakrasya vacanaṃ śrutvā samāśvastā divaukasaḥ || dānavānpratyayudhyaṃta śakraṃ kṛtvā vyapāśrayam
34.24
kālanemirmahendreṇa saṃyuge samayujyata || sahasrākṣau hiṇīyukto jaṃbhakaḥ śaṃkareṇa ca
34.26
kujaṃbho viṣṇunā caiva tāvatya
kṣauhiṇīvṛtaḥ || anye ca tridaśāḥ sarve marutaśca mahābalāḥ||25||pratyayudhyaṃta daityeṃdraiḥ sādhyāśca vasubhiḥ saha || tato bahuvidhaṃ yuddhaṃ kālanemirvidhāya
ca
34.27
utsṛjya sahasā pārtha airāvaṇaśiraḥsthitaḥ || sa tu pādaprahāreṇa muṣṭinā caiva taṃ gajam
34.28
śakraṃ ca jaghne vinadannetattastāmrabhau bhuvi
tataḥ śakraṃ samādāya kālanemirvicetasam
34.29
rathamāsthitya bhūyopi tārakābhimukho yayau || atha kruddhaṃ tadā devaiḥ sahasā cālkādibhiḥ
34.30
hriyate hriyate rājā bhrātā ko'pi na vidyate || etasminnaṃtare śarvaḥ pinākadhanuścyutaiḥ
34.31
bāṇaiḥ sasainyaṃ kṛtvā ca jaṃbhakaṃ gṛdhramodanam
kālanemiṃ samāgamya rathastho vākyamabravīt
34.32
kimetena mahendreṇa mayā yudhyasva dānava || vīramanya sudurbuddhe tato jñāsyasi vīratām
34.35
kālanemiruvāca || || nagnena saha ko yudhyedbhatenāpi ca yena vā||śaṃsatsu daityavīrāṇāmupahāsaḥ prajāyate||33||ātmanastu samaṃ kiṃcidvilokaya
sudurmate||tadākarṇya ca sāvajñaṃ vacaḥ śarvo visiṣmiye||34||tataḥ kumāraḥ sahasā mayūrastho'bhyadhāvata || kujaṃbhaṃ sānugaṃ hatvā vāsudevopyadhāvata
34.36
tato hariḥ skaṃdamāha kimetena tava prabho || daityādhamena pāpena muhūrtaṃ paśya me balam
34.37
evamuktā nivāryainaṃ keśavo garuḍasthitaḥ || śārṅgako
daṃḍanirmuktairbāṇairdaityamavākirat
34.38
sa tairbāṇaistāḍyamāno vajrairiva mahāsuraḥ || vimucya vāsavaṃ kruddho bāṇāṃstānyadhamaccharaiḥ
34.39
yānyā
nbāṇānharirdivyānastrāṇi ca mumoca ha || nivārayati daityastānprahasam̐llīlayaiva ca
34.40
tataḥ kaumodakīṃ gṛhya kṣiprakārī janārdanaḥ || mumoca
sainyanāthāya sārathiṃ ca vyacūrṇayat
34.41
tato rathādavaplutya vivṛtya vadanaṃ mahat || garuḍaṃ caṃcunādāya sa viṣṇuṃ kṣitavānmukhe
34.42
tato'
bhūtsarvadevānāṃ vimoho jagatāmapi || cacāla vasudhā celuḥ parvatāḥ sapta cārṇavāḥ
34.43
kālanemirnṛtyaścaiva prānṛtyata mahāraṇe || asaṃmūḍhastato
viṣṇustvarākāla upasthite
34.44
kukṣiṃ vidārya cakreṇa bhāskaro'bhādivoditaḥ || bahirbhūto hariścenaṃ mohayitvā svanindyā
34.45
pātā
lasya talaṃ ninye tatra śiśye sa kāṣṭhavat || tataścakreṇa daityānāṃ nihatā daśakoṭayaḥ
34.46
pramoditāstathā devā vimohāstatkṣaṇādbhaśuḥ || tataḥ
śarvastamāliṃgya sādhusādhu janārdana
34.47
tvayā yaddhitaṃ karma tatkartānyo na vidyate || mahiṣādyāḥ sudurjeyā devyā ye vinipatitāḥ
34.48
teṣāmatibalo hyeṣa tvayā viṣṇo vinirjitaḥ || tārakāmayasaṃgrāme vadhyastesau janārdana
34.49
kaṃsarūpaḥ punaste'yaṃ haṃtavyo'ṣṭamajanmani
evaṃ praśaṃsamānāste vāsudevaṃ jagadgurum
34.50
śastrajālairlabdhasaṃjñāndaityasainyānanā śayat || tāni daityaśarīrāṇi jarjarāṇi mahāyudhaiḥ
34.61
apatanbhūtale pārtha cchinnābhrāṇīva sarvaśaḥ || tatastaddānavaṃ sainyaṃ hatanāthamabhūttadā
34.62
devaiḥ skandānugaiścaiva kṛtaṃ śastraiḥ parāṅmukham || atho
kruddhaṃ tadā hṛṣṭaiḥ sarvairdevairmudāyutaiḥ
34.63
saṃhatāni ca sarvāṇi tadā tūryāṇyavādayan || atha bhagnaṃ balaṃ prekṣya hatavīraṃ mahāraṇe
34.64
devānāṃ
ca mahāmodaṃ tārakaḥ prāha sārathim || sārathe paśya sainyāni drāvyamāṇāni me suraiḥ
34.65
yesmābhistṛṇavaddhaṣṭāḥ paśya kālasya citratām
tanme vāhaya śīghraṃ tvaṃ rathamenaṃ surānprati
34.66
paśyaṃtu me balaṃ bāhvordvaṃtu ca surādhamāḥ || bruvannevaṃ sārathiṃ sa vidhunvansumahaddhanuḥ
34.67
krodha
raktekṣaṇo rājā devasenyaṃ samāviśat || āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā hariḥ skaṃdamathābravīt
34.68
kumāra paśya daityeṃdraṃ kālaṃ yaddyugātyaye || ayaṃ
sa yena tapasā ghoreṇārādhitaḥ śivaḥ
34.69
ayaṃ sa yena śakrādyāḥ kṛtā markāḥ samārbudam || ayaṃ sa sarvaśastraughairyo'smābhirna jito raṇe
34.70
nāvajñayā prahraṣṭavyastārako'yaṃ mahāsuraḥ || saptamaṃ hi dinaṃ te'dya madhyāhno'yaṃ ca vartate
34.71
arvāgastamanādenaṃ jahi vadhyo'nyathā
na hi || evamuktā sa śakrādīṃ stvaritaḥ keśavo'bravīt
34.72
āyāsayata daityeṃdraṃ sukhavadhyo yathā bhavet || tataste viṣṇuvacanādvinadanto divau
kasaḥ
34.73
tamāsādya śaravātairmuditāḥ samavākiran || prahasanniva devāṃstāndrāvayāmāsa tārakaḥ
34.74
yathā nāstikadurvṛtto nānāśāstropade
śakān || soḍhuṃ śaktā na te vīraṃ mahati syaṃdane sthitam
34.75
mahāpasmārasaṃkāṃtaṃ yathaivāpriyavādinam || vidhūya sakalāndevānkṣaṇamātreṇa
tārakaḥ
34.76
ājagāma kumārāya vidhuvansa mahādhanuḥ || āgacchamānaṃ taṃ dṛṣṭvā skaṃdaḥ pratyudyayau tataḥ
34.77
tasyārakṣadravaḥ pārśvaṃ
dakṣiṇaṃ caiva taṃ hariḥ || pṛṣṭhe ca pārṣadāstasya koṭiśo'rbudaśastathā
34.78
tatastau sumahāyuddhe saṃsaktau devadaityayoḥ || dharmādharmāvivodayau
jagadāścaryakārakau
34.79
tataḥ kumāramāsādya līlayā tārako'bravīt || aho bālātibālastvaṃ yattvaṃ gīrvāṇavākyataḥ
34.80
āsādayasi
māṃ yuddhe pataṃga iva pāvakam || vadhena tava ko lābho mama mukto'si bālaka
34.81
piba kṣīraṃ gṛhāṇemaṃ kaṃdukaṃ krīḍa līlayā || evamuktaḥ prahasyāha
tārakaṃ yogināṃ guruḥ
34.82
śiśutvaṃ māvamaṃsthā me śiśuḥ kaṣṭo bhujaṃgamaḥ || duṣprekṣyo bhāskaro bālo duḥsparśo'lpo'pi pāvakaḥ
34.83
alpākṣaro na maṃtraḥ kiṃ saṃsphuro daitya dṛśyate || evamuktvā daityamuktaṃ gṛhītvā kaṃdukaṃ ca tam
34.84
tasmiñchaktyastramādāya daityāya prasumoca ha
tasyaṃ tena prahāreṇa rathaścūrṇīkṛto'bhavat
34.89
caturyojanamātro yo nānāścaryasamanvitaḥ || garuḍasya sutā ye ca śīryamāṇe rathottame
34.76-2
muktāḥ kathaṃcidutpatya sāgarāṃtaramāviśan || tataḥ kruddhastārakaśca mudgaraṃ kṣiptavānguhe
34.77-2
viṃdhyādrimiva taṃ skaṃdo gṛhītvā taṃ vyatāḍayat
sthire tasyorasi cyūḍhe mudgaraḥ śatadhā'gamat
34.78-2
mene ca durjayaṃ daityastadā ṣaḍvadanaṃ raṇe || ciṃtayāmāsa buddhvā ca prāptaṃ tadbrahmaṇo vacaḥ
34.79-2
taṃ bhītamiva cālakṣya daityavīrāśca koṭiśaḥ || nadaṃto'timahāsenaṃ nānāśastrairavākiran
34.80-2
kruddhasteṣu tataḥ skaṃdaḥ śaktiṃ ghorāmathādade
abhyasyamāne śaktyastre skaṃdenāmitatejasā
34.81-2
ulkājālaṃ mahāghoraṃ papāta vasudhātale || cālyamānā tathā śaktiḥ sughorā bhavasūnunā
34.82-2
tataḥ koṭyo viniṣpetuḥ śaktīnāṃ bharatarṣabha || sa śaktyastreṇa balavānkarasthenāhanatprabhuḥ
34.83-2
aṣṭau pañcāśaddaityānāṃ daśakoṭiśatāni ca || tathā niyutasāhasraṃ vāhanaṃ koṭireva ca
34.84-2
hṛdodaraṃ ca daityeṃdraṃ nikharvairdaśabhirvṛtam || tatrākurvansutamulaṃ nādaṃ vadhyeṣu śatruṣu
34.85
kumārānucarāḥ pārtha pūrayaṃto diśo daśa || śaktyastrasyārciḥsaṃbhūtaśaktibhiḥ ke'pi sūditāḥ
34.86
patākayāvadhūtāśca hatāḥ kacitsahasraśaḥ
kecidghaṃṭāravatrastāśchinnabhinnahṛdo'patan
34.87
kecinmayūrapakṣābhyāṃ caraṇābhyāṃ ca sūditāḥ || koṭiśastāmracūḍena vidāryaiva ca bhakṣitāḥ
34.88
pārṣadairmātṛbhiḥ sārdhaṃ pañcaśo nihatāḥ pare || evaṃ nihanyamāneṣu dānaveṣu guhādibhiḥ
34.89-2
abhāgyairiva lokeṣu tārakaḥ skaṃdamāyayā || jagrāha ca gadāṃ divyāṃ lakṣaghaṃṭā''durāsadām
34.90
tayā mayūramājñe mayūro vimukho'bhavat || dṛṣṭvā parāṅmukhaṃ skaṃdaṃ vāsudevo'bravītsvaran
34.91
devasenāpate śīghraṃ śaktiṃ muṃca mahāsure || pratijñāmātmanaḥ pāhi laṃghate ravimaṃḍalam
34.92
skaṃda uvāca
tvayaiva rudrabhakto'yaṃ janārdana mameritam || vadhārthaṃ rudrabhaktasya bāhuḥ śaktiṃ muṃcati
34.93
nārudraḥ pūjayedrudraṃ bhaktarūpasya yo haraḥ || rudrarūpamasuṃ hatvā kīdṛśaṃ janma no bhaveta
34.94
tiraskṛtā vipralabdhāḥ śatāḥ kṣitāḥ prapīḍitāḥ || rudrabhaktāḥ kulaṃ sarvaṃ nirdahaṃti hatāḥ kimu
34.95
eṣa cedvaṃti tadvaddhaṃ hanyatāmeṣa māṃ raṇe || rudrabhakte punarviṣṇo nāhaṃ śastramupādade
34.96
śrībhagavānuvāca
naitattavocitaṃ skaṃda rudrabhakto yathā śṛṇu || dve tanū girijābharturvedajñā munayo viduḥ
34.97
ekā jīvātmikā tatra pratyakṣā ca tathāparā || drogdhā bhūteṣu bhaktaśca rudrabhakto na sa smṛtaḥ
34.98
bhakto rudre kṛpāvāṃśca jaṃtuṣveva haravrataḥ || tadenaṃ bhūtamartyeṣu drogdhāraṃ tvaṃ pinākinaḥ
34.99
jahi naivātra paśyāmi doṣaṃ kaṃcana te prabho || śutveti vācaṃ goviṃdātsatyārthāmapi bhārata
34.100
haṃtuṃ na kurute buddhiṃ rudrabhakta iti smaran || tārakastu tataḥ kruddho yayau vegena keśavam
34.101
prāha caivaṃ sudurbuddhe hanmi tvāṃ paśya me balam || devānāṃ cāpi dharmāṇāṃ mūlaṃ matimatāṃ tathā || hatvā tvāmadya sarvāṃstāṃśchetsye paśyādya me balam
34.102
viṣṇuruvāca || || daityendra tava cāsmābhiḥ kimaho śṛṇu satyatām
34.103
rathe ya eṣa śarvo'yaṃ hate'sminsakalaṃ hatam
śrutveti tārakaḥ kruddhastūrṇaṃ rudrarathaṃ yayau
34.104
abhisṛtya sa jagrāha rudrasya rathakūbaram || yadā sa kūbaraṃ kruddhastārakaḥ sahasā'grahīt
34.105
resatū rodasī tūrṇaṃ mumuhuśca maharṣayaḥ || dhyanadaṃśca mahākāyā daityā jaladharopamāḥ
34.106
āsīcca niścitaṃ teṣāṃ jitamasmābhirityuta || tāra
kasyāpyabhiprāyaṃ bhagavānvīkṣya śaṃkaraḥ
34.107
umayā saha saṃtyaktvā rathaṃ vṛṣabhamāvahat || omityatha jayanbrahmā ākāśaṃ sahasāśritaḥ
34.108
tatastaṃ śatasiṃhaṃ ca rathaṃ rudreṇa nirmitam || utkṣipya pṛthvyāmāsphoṭya cūrṇayāmāsa tārakaḥ
34.109
śūlapāśupatādīni sahasopasthitāni ca || vārayāmāsa giriśo bhavaḥ sādhya iti bruvan
34.110
tataḥ svavicitaṃ jñātvā rudreṇātmānamīrghyayā || vinadansahasā'dhāvadvṛṣabhasthaṃ
maheśvaram
34.111
tato janārdano'dhāvaccakramudyamya vegataḥ || vajramindrastathodyamya daṃḍaṃ cāpi yamo nadan
34.112
gadāṃ dhaneśvaraḥ kruddhaḥ pāśaṃ
ca varuṇo nadan || vāyurmahāṅkuśaṃ ghoraṃ śaktiṃ vahnirmahāprabhām
34.113
nirṛtirniśitaṃ khaḍgaṃ rudrāḥ śūlāni kopitāḥ || dhanūṃṣi sādhyā devāśca parighānvasavastathā
34.114
viśvedevāśca musalaṃ caṃdrārkau svaprabhāmapi || oṣadhīśvāśvinau devau nāgāśca jvalitaṃ viṣam
34.115
himādripramukhāścāpi samudyamya mahīdharān || bhṛśamunnadato devāndhāvato vīkṣya tārakaḥ
34.116
nivṛttaḥ sahasā pārtha mahāgaja ivonnadan || sa vajramuṣṭināhatya bhuje śakramapātayat
34.117
daṃḍamupādāya mūrdhnāhatya nyapātayat || urasāhatya sagadaṃ dhanadaṃ mukhyapātayat
34.118
varuṇā tpāśamādāya tena baddhā nyapātayat || mahāṃkuśena vāyuṃ ca ciraṃ mūrdhiṃ jaghāna saḥ
34.119
phūtkārairuddhataṃ vahniṃ śamayāmāsa tārakaḥ || nirṛtiṃ khaḍgamādāya hatvā tena nyapātayat
34.120
śūlaireva tathā rudrāḥ sādhyāśca dhanuṣārditāḥ || parighaireva vasavo muśalaireva viśvakāḥ
34.121
reṇunācchādya caṃdrārkau valmīkasthāvivekṣitau || mahogrāścauṣadhīstālairaśvibhyāṃ so'bhyavartayat
34.122
saviṣāśca kṛtā nāgā nirviṣāḥ pādaku
ṭṭanaiḥ || parvatāḥ parvataireva nirucchvāsā bhṛśaṃ kṛtāḥ
34.123
evaṃ tadvevasainyaṃ ca hāhābhūtamacetanam || kṛtvā muhūrtādādhāvaccakrapāṇiṃ tamunnadan
34.124
tataścāṃtardadhe sadyaḥ prahasanniva keśavaḥ || kuyogina iva svāmī sadā buddhimatāṃ varaḥ
34.129
apaśyaṃstārako viṣṇuṃ punarvṛṣabhavā
hanam || adhāvatkupito daityo muṣṭimudyamya vegataḥ
34.126
acirāṃśurivālakṣyo lakṣyotha bhagavānhāriḥ || ābabhāṣe tato devānbāhumudyamya
coccakaiḥ
34.127
palāyadhvamaho devāḥ śaktiścedraḥ palāyitum || vimūḍhā hi vayaṃ sarve ye bālavacasāgatāḥ
34.128
kiṃ na śrutaḥ purā gītaḥ
ślokaḥ svāyaṃbhuvena yaḥ || yathā bāleṣu nikṣitāḥ strīṣu paṃḍitakeṣu ca || apasmāriṣu caivāpi sarve te saṃśayaṃ gatāḥ
34.129-2
pratyakṣaṃ taddidaṃ sarvamadhunā
cātra dṛśyate
34.130
ajñāsiṣma puraivaitadbudbhaktaṃ na hantyasau || yatpratijñāṃ nākariṣyanna syādgaḥ kadanaṃ mahat
34.132
athaiṣa yadi daityeṃdraṃ na nihaṃti
kubuddhimān||mā bhayaṃ vo mahābhāgā nihaniṣyāmi vo ripūn||131||adya me vipulaṃ bāhvorbalaṃ paśyata devatāḥ|| daityādhamaṃ nāśayāmi muṣṭinaikena paśyata
34.133
mayā hi dakṣiṇo bāhurdattaśca bhavatāṃ sadā || ripūnvā nihaniṣyāmi satyaṃ tatparipālaye
34.134
ye'mbare yeca pātāle bhuvi ye ca mahāsurāḥ
kṣaṇāttānnāśayiṣyāmi mahāvāto ghanāniva
34.135
evamuktvā jagannātho muṣṭimudyamya dakṣiṇam || nirāyudhastārkṣyapṛṣṭhādavaplutyābhyadhāvata
34.136
tasmindhāvati goviṃde cacāla bhuvanatrayam || vimūrcchitamabhūddiśvaṃ devā bhītiṃ parāṃ yayuḥ
34.137
dhāvataścāpi kalpāṃtaṃ rudrakalpasya tasya yāḥ || mukhā
tsamudrayujvārlāstābhiḥ kharveśataṃ hatam
34.138
tatoṃ'tarikṣe vācaśca procuḥ siddhāḥ svayaṃ tadā || jahi kopaṃ vāsudeva tvayi kuddhe ka vai jagat
34.139
anādṛtyeva tadvākyaṃ bruvannānyatkaromyaham || āhvayaṃśca mahādaityaṃ kuddho hariradhāvata
34.140
uvāca vācaṃ sādhūṃśca yannātpālayatāṃ
phalam || duṣṭānninighnatāṃ caiva tatphalaṃ mama jāyatām
34.141
athāpaśyanmahāseno rudraṃ yāṃtaṃ ca tārakam || tārakaṃ cānvadhāvantaṃ purāṇapuruṣaṃ
harim
34.142
jagacca kṣundhamatyarthaṃ svāṃ pratijñāṃ purā kṛtām || paścimāṃ pratilaṃbataṃ bhāskaraṃ cāpi lohitam
34.143
ākāśavāṇīṃ śṛṇvaṃśca
kiṃ skanda tvaṃ viṣīdasi || paścāttāpo yadi bhavetkṛtvā brahmavadhaṃ tvayi
34.144
sthāpayeṃliṃgamīśasya mokṣo hatyāśatairapi || āviveśa mahā
krodhaṃ dighakṣuriva medinīm
34.145
athotplutya mayūrātsa prahasanniva keśavam || bāhubhyāmapyupādāya provāca bhavanaṃdanaḥ
34.146
jānāmi
tvāmahaṃ viṣṇo mahābuddhiparākramam || bhūtabhavyabhaviṣyāṃśca daityānhaṃsyapi hūṃkṛtaiḥ
34.147
tvameva haṃtā daityānāṃ devānāṃ pāripālakaḥ || dharmasaṃ
sthāpakaśca tvameṣa te racitoṃ'jaliḥ
34.148
kṣaṇārdhaṃ paśya me vīryaṃ bhāskaro lohitāyate || evaṃ praṇamya skandena vāsudevaḥ prasāditaḥ
34.149
viroṣo'bhūttamāliṃgya vacanaṃ keśavo'bravīt || sanāthastvadya dharmo'yaṃ surāścaiva tvayā guha
34.150
smarātmānaṃ yadarthaṃ tvamutpanno'si maheśva
rāt || sādhūnāṃ pālanārthāya duṣṭasaṃharaṇāya ca || suraviprakṛte janma jīvitaṃ ca mahātmanām
34.151
rudrasya devyā gaṃgāyāḥ kṛttikānāṃ ca
tejasā || svāṃhāvahneśca jātastvaṃ tattejaḥ saphalīkuru || sādhūnāṃ ca kṛte yasya dhanaṃ vīryaṃ ca saṃpadaḥ
34.152
saphalaṃ tasya tatsarvaṃ nānyathā
rudranaṃdana
34.153
adya dharmaśca devāśca gāvaḥ sādhyāśca brāhmaṇāḥ || naṃdaṃtu tava vīryeṇa pradarśaya nijaṃ balam
34.154
skanda uvāca || || yā
gatiḥ śivatyāgena tvatyāgena ca keśava || tāṃ gatiṃ prāpnuyāṃ kṣipraṃ hanmi cenna hi tārakam
34.155
yā gatiḥ śrutityāgena sādhvī
bhāryātipīḍanāt || sādhūnāṃ ca parityāgādyathā jīvitasādhanāt || niṣṭhurasya gatiryā ca tāṃ gatiṃ yāmi keśava
34.156
ityukte sumahātmādaḥ saṃpra
jajñe divaukasām || praśaśāṃsurguhaṃ kecitkecinnārāyaṇaṃ prabhum
34.157
tatastākṣyaṃ samāruhya haristasminmahāraṇe || tāmracūḍaṃ mahāsena
stārakaṃ cāpyadhāvatām
34.158
lohitāṃbarasaṃvīto lohitasragvibhūṣaṇaḥ || lohitākṣo mahābāhurhiraṇyakavacaḥ prabhuḥ
34.159
bhujena tola
yañchaktiṃ sarvabhūtāni kampayan || prāpya taṃ tārakaṃ prāha mahāseno hasanniva
34.160
tiṣṭhatiṣṭha sudurbuddhe jīvitaṃ te mayi sthitam || suhṛdaḥ
kriyatāṃ loko durlabhaḥ sarvasiddhidaḥ
34.161
yatte suniṣṭhuratvaṃ ca dharme deveṣu goṣu ca || tasya te praharāmyadya smara śaktaṃ suśikṣitam
34.162
evamukte guhenātha nivṛttasyāsya bhārata || tārakasya śirodeśātkāpi nārī viniryayau
34.163
tejasā bhāsayaṃtī tamadha ūrdhvaṃ diśo daśa
dṛṣṭvā nārīṃ guhaḥ prāha kāsi kasmācca nirgatā
34.164
nāryuvāca || || ahaṃ śaktirguhākhyātā bhūtaleṣu sadā sthitā || anena daityarājena
mahatā tapasārjitā
34.165
sureṣu sarveṣu vasāmi cāhaṃ vipreṣu śāstrārtharateṣu cāham || sādhvīṣu nārīṣu tathā vasāmi vinā guṇānnāsmin vasāmi kutra
cit
34.116-2
tadasya puṇyasaṃghasya saṃprātodyāvadhirguhaḥ || tadenaṃ tyajya yāsyāmi jahenaṃ viśvahetave
34.167
tasyāṃ tato nirgatāyāṃ daityaśīrṣaṃ vyaka
mpayat || kaṃpitaṃ cāsya taddehaṃ gatavīryo'vatkṣaṇāt
34.168
etasminnaṃtare śaktiṃ so'kṣipadhirijātmajaḥ || ulkājvālā vimuñcaṃtīmatisūryā
śisaprabhām
34.169
kalpāṃbhodhisamunnādāṃ didhakṣaṃtīṃ jagadyathā || tārakasyāṃtakālāya abhāgyasya daśāmiva
34.170
dāraṇīṃ parvatānāṃ ca sarva
sattvabalādhikām || utkṣipya tāṃ vinadyoccairamuścatkupito guhaḥ
34.171
dharmaścedvalavām̐lloke dharmo jayati cetsadā || tena satyena daityoyaṃ pralayaṃ
yātvitīrayan
34.172
sā kumārabhujotsṛṣṭā durnivāryā durāsadā || vibheda hṛdayaṃ cāsya bhittvā ca dharaṇīṃ gatā
34.172-2
niḥsṛtya jalakallo
lapūrvikā skaṃdamāyayā|| sa ca saṃtāḍitaḥ śaktyā vibhinnahṛdayosuraḥ || nādayanvasudhāṃ sarvāṃ papātādhomukho mṛtaḥ
34.174
evaṃ pratāpya trailokyaṃ
nirjitya bahuśaḥ surān || mahāraṇe kumāreṇa nihataḥ pārtha tārakaḥ
34.175
etasminnihate daitye praharṣaṃ viśvamāyayau
34.176
yathurvātāstathā
puṇyāḥ suprabhobhūddivākaraḥ || jajvaluścāgrayaḥ śāṃtāḥ śāṃtā digjanitasvanāḥ
34.177
tataḥ punaḥ skaṃdamāha prahṛṣṭaḥ keśavo'rihā || skaṃdaskaṃda
mahābāho bāṇonāma balātmajaḥ
34.178
krauṃcaparvatamādāya devasaṃghānprabādhate || so'dhunā te bhayādvīra palāyitvā nagaṃ gataḥ || jahi taṃ
pāpasaṃkalpaṃ krauṃcasthaṃ śaktivegataḥ
34.179
tataḥ krauṃcaṃ mahātejā nānāvyālavināditam || śaktyā bibheda bahubhirbhūkṣairjīvaiśca saṃkulam
34.180
tatra vyālasahasrāṇi daityakoṭyayutaṃ tathā || dadāha bāṇaṃ ca giriṃ bhittvā śaktirmahāravā
34.181
adyāpi chidraṃ tatpārtha krauṃcasya parivartate
34.182
yena haṃsāśca krauṃcāśca mānasāya prayāṃti ca || hatvā bāṇaṃ mahāśaktiḥ punaḥ skaṃdaṃ samāgatā || pratyāyāti manaḥ sādhorāhataṃ prahitaṃ
tathā
34.183
tato harīṃdramukhāḥ pratuṣṭuvurnṛttuśca raṃbhāpramukhā varāṃganāḥ || vādyāni sarvāṇi ca vādayaṃtastaṃ sādhusādhityamarā jagurbhūśam
34.183.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe kumāreśvaramāhātmye kumārakṛtatārakavadhavarṇananāma dvātriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Padmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit