Kumarikakhanda 43
Kumārikākhaṇḍa 43
- Language
- Sanskrit
Contents
- 43.190 — 1 part
43.1
cha
karaṃdhama uvāca || || kecicchivaṃ samāśritya viṣṇumāśritya vedhasam || varṇayaṃti pare mokṣaṃ tvaṃ tu kasmāttu manyase
43.2
mahākāla
uvāca || || apāravebhavā devāstrayo'pyete nararṣabha || yogīṃdrāṇāmapi tvatra ceto muhyati kiṃ mama
43.3
purā kilaivaṃ munayo naimiṣāraṇyavā
sinaḥ || saṃdihyāṃtaḥ śreṣṭhatāyāṃ brahmalokamupāgaman
43.4
tasminkṣaṇe viriṃco'pi ślokaṃ prahvo'bravītkila || anaṃtāya namastasmai yasyāṃto nopa
labhyate
43.5
maheśāya ca bhaktebhyo dvau kṛpāyetāṃ sadā mayi || tataḥ śreṣṭhaṃ ca taṃ matvā kṣīrodaṃ munayo yayuḥ
43.6
tatra yogeśvaraḥ ślokaṃ prabudhyannasuma
bravīt || brahmāṇaṃ sarvabhūteṣu paramaṃ brahmarūpiṇam
43.7
sadāśivaṃ ca vaṃde tau bhavetāṃ maṃgalāya me || tataste vismitā viprā apaisṛtya yayuḥ punaḥ
43.8
kailāse dadṛśuḥ sthāṇuṃ vadaṃtaṃ girijāṃ prati || ekādaśyāṃ pranṛtyāni jāgare viṣṇusannidhau
43.9
sadā tapasyāṃ carāmi prītyarthaṃ harive
dhasoḥ || śrutveti cāpasṛtyaiva khinnāste munayo'bruvan
43.10
yadvā devā na saṃyāṃti pāraṃ ye ca parasparam || tatsṛṣṭasṛṣṭasṛṣṭeṣu gaṇanā kāsmadādiṣu
43.11
uttamādhamamadhyatvamamīṣāṃ varṇayaṃti ye || asatyavādinaḥ pāpāste yāṃti nirayaṃ dhruvam
43.12
evaṃ te niścayāmāsurnaimiṣeyā
tapasvinaḥ || satyametacca rājeṃdra mamāpīdaṃ mataṃ sphuṭam
43.13
jāpakānāṃ sahasrāṇi vaiṣṇavānāṃ tathaiva ca || śaivānāṃ ca vidhiṃ viṣṇuṃ sthāṇuṃ cāpyanvamūmucan
43.14
tasmādyasya manorāgo yasmindeve bhavetsphuṭam || sa taṃ bhajedvipāpaḥ syānmamedaṃ matamuttamam
43.15
karaṃdhama uvāca || || kāni pāpāni vipreṃdra yestu saṃmūḍhacetasaḥ || na vedeṣu na dharmeṣu ratimāpyate manaḥ
43.16
mahākāla uvāca || || adharma
bhedā vijñeyāścittavṛttiprabhedataḥ || sthūlāḥ sūkṣmā asūkṣmāśca koṭibhedairanekaśaḥ
43.17
tatra ye pāpanicayāḥ sthūlā narakahetavaḥ || te samāsena kathyaṃte manovākkāyasādhanāḥ
43.18
parastrīdravyasaṃkalpaścetasāniṣṭaciṃtanam || akāryābhiniveśaśca caturdhā karma mānasam
43.19
anibaddhapralāpitvamasatyaṃ cāpriyaṃ ca yat || parāpavādapaiśunyaṃ caturdhā karma vācikam
43.20
abhakṣyabhakṣaṇaṃ hiṃsā mithyā kāmasya sevanam || parasvānāmupādānaṃ caturdhā karma kāyikam
43.21
ityetadvādaśavidhaṃ karma proktaṃ trisaṃbhavam || asya bhedānpunarvakṣye yeṣāṃ phalamanaṃtakam
43.22
ye dviṣaṃti mahādevaṃ saṃsārārṇavatārakam || sumahatpātakopetāste yāṃti narakāgniṣu
43.23
mahāṃti pātakānyāhurniraṃtaraphalāni ṣaṭ || nābhinaṃdaṃti ye dṛṣṭvā śaṃkaraṃ na stuvaṃti ye
43.24
yatheṣṭaceṣṭā niḥśaṃkāḥ saṃtiṣṭhaṃti ramaṃti ca || upacāravinirmuktāḥ śivasya gurusaṃnidhau
43.25
śivācāraṃ na manyaṃte śivabhaktāndviṣaṃti ṣaṭ || gurumārtamaśaktaṃ vā videśaprasthitaṃ tathā
43.26
aribhiḥ paribhūtaṃ vā yastyajati sa pāpakṛt || tadvāryāputramitreṣu yaścāvajñāṃ karoti vā
43.27
ityetatpātakaṃ jñeyaṃ guruniṃdāsamaṃ mahat || brahmaghnaśca surā
paśca steyī ca gurutalpagaḥ
43.28
mahāpātakinastvete tatsaṃsargī ca paṃcamaḥ || krodhādveṣādyāllobhādbrāhmaṇasya vadaṃti ye
43.29
marmāṃtikaṃ
mahādoṣaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ || brāhmaṇaṃ yaḥ samāhūya yācamānamakiṃcanam
43.30
paścānnāstīti yo brūyātsa ca vai brahmahā smṛtaḥ
yaśca vidyābhimānena nistejayati sadvijam
43.31
udāsīnaḥ sabhāmadhye brahmahā sa prakīrtitaḥ || mithyāguṇaiḥ svamātmānaṃ nayatyutkarṣatāṃ
balāt
43.32
viruddhaṃ gurubhiḥ sārdhaṃ brahmaghnaḥ sa prakīrtitaḥ || kṣuttṛṣṇātaptadehānāṃ dvijānāṃ bhoktumicchatām
43.33
yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbrahmaghātakam
piśunaḥ sarvalokānāṃ chidrānveṣaṇatatparaḥ
43.34
udvegajananaḥ krūraḥ sa cai vai brahmahā smṛtaḥ || gavāṃ tṛṣābhibhūtānāṃ jalārthamupa
sarpatām
43.35
yaḥ samācarate vighnaṃ tamāhurbrahmaghātakam || paradoṣaṃ parijñāya nṛpakarṇe japeta yaḥ
43.36
pāpīyānipiśunaḥ krūrastamāhurbrahmaghāta
kam || nyāyenopārjitaṃ vipraistaddravyaharaṇaṃ ca yat
43.37
chadmanā vā balādvāpi brahmahatyāsamaṃ matam || adhītya yaśca śāstrāṇi parityajati mūḍhadhīḥ
43.38
surāpānasamaṃ jñeyaṃ jīvanāyaiva vā paṭhet || agnihotraparityāgaḥ paṃcayajñopakarmaṇām
43.39
mātṛpitṛparityāgaḥ kūṭasākṣī suhṛdvadhaḥ
abhakṣyabhakṣaṇaṃ vanyajaṃtūnāṃ kāmyayā vadhaḥ
43.40
grāmaṃ vanaṃ gavāvāsaṃ yaśca krodhena dīpayet || iti ghorāṇi pāpāni surāpānasamāni ca
43.41
dīnasarvasvaharaṇaṃ narastrīgajavājinām || gobhūratnasuvarṇānāmauṣadhīnāṃ rasasya ca
43.42
caṃdanāgarukarpūrakastūrīpaṭṭavāsasām || hastanyāsāpaharaṇaṃ
rukmasteyasamaṃ smṛtam
43.43
kanyānāṃ varayogyānāmadānaṃ sadṛśe vare || putramitrakalatreṣu gamanaṃ bhaginīṣu ca
43.44
kumārīsāhasaṃ ghoramaṃtya
jastrīniṣevaṇam || savarṇāyāśca gamanaṃ gurutalpasamaṃ smṛtam
43.45
dvijāyārthaṃ pratiśrutya na prayacchati yaḥ punaḥ || na ca smārayate vipraṃ tulyaṃ
tadupapātakam
43.46
abhimānotikopaśca dāṃbhikatvaṃ kṛtaghnatā || atyaṃtaviṣayāsaktiḥ kārpaṇyaṃ śāṭhyamatsaram
43.47
bhṛtyānāṃ ca parityāgaḥ
sādhubaṃdhutapasvinām || gavāṃ kṣatriyavaiśyānāṃ strīśūdrāṇāṃ ca tāḍanam
43.48
śivāśramatarūṇāṃ ca puṣpārāmavināśanam || ayājyānāṃ yājanaṃ
cāpyayācyānāṃ ca yācanam
43.49
yajñārāmataḍāgādidārāpatyasya vikrayaḥ || tīrthayātropavāsānāṃ vratāyatanakarmaṇām
43.50
strīdhanānyupajī
vaṃti strībhiratyaṃtanirjitāḥ || arakṣaṇaṃ ca nārīṇāṃ madyapastrīniṣevaṇam
43.51
ṛṇānāmapradānaṃ ca mithyāśapathajīvanam || niṃditānāṃ dhanādā
naṃ sādhvīkanyoktidūṣaṇam
43.52
viṣamāraṇayaṃtrāṇāṃ prayogo mūlakarmaṇām || uccāṭanābhicārāśca rāgavidveṣaṇakriyā
43.53
jihvākāmopabho
gārthaṃ yasyāraṃbhaḥ svakarmasu|| mūlyenādhyāpayedyastu mūlyenādhīyate ca ye
43.54
vrātyatā vratasaṃtyāgaḥ sarvāhāraniṣevaṇam|| asacchāsrābhigamanaṃ śuṣkatarkāva
laṃbanam
43.55
devāgnigurusādhūnāṃ niṃdā gobrāhmaṇasya ca|| pratyakṣaṃ vā parokṣaṃ vā rājñāṃ maṃḍalināmapi
43.56
utsannapitṛdevejyāḥ svakarmatyāginaśca ye
duḥśīlā nāstikāḥ pāpā na sadā satyavādinaḥ
43.57
parvakāle divā cāpsu viyonau paśuyoniṣu || rajasvalāsvayonau ca maithunaṃ yaḥ
samācaret
43.58
strīputramitrasuhṛdāmāśācchedakarāśca ye || janasyāpriyavaktāraḥ krūrāḥ samayabhedinaḥ
43.59
bhettā taḍāgakūpānāṃ saṃkramāṇāṃ
rasasya ca || ekapaṃktisthitānāṃ ca pākabhedaṃ karoti yaḥ
43.60
ityetaiśca narāḥ pāpairupapātakinaḥ smṛtāḥ || yuktāstadūnakaiḥ pāpaiḥ pāpinastā
nnibodha me
43.61
ye gobrāhmaṇakanyānāṃ svāmimitratapasvinām || antaraṃ yāṃti kāryeṣu te smṛtāḥ pāpino narāḥ
43.62
parastriyābhita
pyaṃte hīnāṃ sevaṃti ye striyām || paṃktyarthaṃ ye na kurvaṃti dānayajñādikāḥ kriyāḥ
43.63
goṣṭhāścijalarathyāsu tarucchāyānageṣu ca || tyajaṃti ye
purīṣādhyamārāmāyataneṣu ca
43.64
gītavādyaratā nityā mattāḥ kilakilāparāḥ || kūṭaveṣakriyācārāḥ kūṭasaṃvyavahāriṇaḥ
43.65
kūṭaśāsana
kartāraḥ kūṭayuddhakarāśca ye || nirdayo'tīva bhṛtyeṣu paśūnāṃ damanaśca yaḥ
43.66
mithyāprasādito vākyamākarṇayati yaḥ śanaiḥ || capalaścāpi
māyāvī śaṭho mithyāvinītakaḥ
43.67
yo bhāryāputramitrāṇi bālavṛddhakṛśāturān || bhṛtyānatithibaṃdhūṃśca tyaktvāśnāti bubhukṣitān
43.68
yaḥ svayaṃ mṛṣṭamaśnāti viprāyānyatprayacchati || vṛthāpākaḥ sa vijñeyo brahmavādivigarhitaḥ
43.69
niyamānsvayamādāya ye tyajaṃtyajiteṃdriyāḥ
ye tāḍayaṃti gāṃ nityaṃ vāhayaṃti muhurmuhuḥ
43.70
durbalāṃścaiva puṣṇaṃti praṇaṣṭārthā dviṣaṃti ca || pīḍayantyabhicāreṇa sakṣatānvāhayaṃti ca
43.71
teṣā madattvā cāśnaṃti cikitsaṃti na rogiṇaḥ || ajāviko māhiṣikaḥ samudrī vṛṣalīpatiḥ
43.72
hīnavarṇātmavṛttiśca vaidyo dharmadhvajī ca yaḥ
yaśca śāstramatikramya svecchayaivāharetkaram
43.73
sadā daṇḍaruciryaśca yo vā daṇḍarucirna hi || utkocairadhikṛtaistaskaraiśca prapīḍyate
43.74
yasya rājñaḥ prajā rāṣṭre pacyate narakeṣu saḥ || acauraṃ cauravatpaśyeccauraṃ vā'caurūpiṇam
43.75
ālasyopahato rājā vyasanī narakaṃ vrajet || eva
mādīni cānyāni pāpānyāhuḥ purāvidaḥ
43.76
yadvātadvā paradravyamapi sarṣapamātrakam || apahṛtya naraḥ pāpo nārakī nātra saṃśayaḥ
43.77
evamādyairnaraḥ pāpairutkrāntaiḥ samanaṃtaram || śarīraṃ yātanārthāya pūrvākāramavāpnuyāt
43.78
tasmāttrividhamapyetannārakīyaṃ vivarjayet || sadāśivaṃ
ca śaraṇaṃ vrajetsacchraddhayā yutaḥ
43.79
namaskāraḥ stutiḥ pūjā nāmasaṃkīrtanaṃ tathā || saṃparkātkautukāllobhānna tasya viphalaṃ bhavet
43.80
karaṃdhama uvāca || || saṃkṣepācchivapūjāyā vidhānaṃ vaktumarhasi || kṛtena yena manujaḥ śivapūjāphalaṃ labhet
43.81
mahākāla uvāca || || prātarmadhyāhnasāyāhne śaṃkaraṃ sarvadā bhajet || darśanātsparśanānmartyaḥ kṛtakṛtyo bhavetsphuṭam
43.82
ādau snānaṃ prakurvīta bhasmasnānamathāpi vā || āpadgataḥ kaṇṭhasnānaṃ mantrasnānamathāpi vā
43.83
āvikaṃ paridadhyācca tato vāsaḥ sitaṃ ca vā || dhāturaktamatho navyaṃ malinaṃ saṃdhitaṃ na ca
43.84
uttarīyaṃ ca saṃdadhyādvinā tanniṣphalārcanam || bhasmatripuṇḍradhārī ca lalāṭe hṛdi cāṃsayoḥ
43.85
pūjayedyo mahādevaṃ prītaḥ paśyati taṃ muhuḥ || sarvadoṣānbahiḥ kṣipya śivāyatanamāviśet
43.86
praviśya ca praṇamyeśaṃ tato garbhagṛhaṃ viśet || pāṇī prakṣālya taccito nirmālyamavaropayet
43.87
yena rudrāyane bhaktyā kurute mārjanakriyām || tasmānmārjayate tvevaṃ sthāṇunaitatparasparam
43.88
rudrabhaktyā ca saṃtiṣṭhanmālinyaṃ mārjayettataḥ || bhaktirdevasya tiṣṭhanna mālinyaṃ mārjataḥ sadā
43.89
gaḍukānpūraye tpaścānnirmalena jalena vai || gaḍukāstu samāḥ sarve sarve ca śubhadarśanāḥ
43.90
nirvraṇāḥ saumyarūpāśca sarve codakapūritāḥ || vastrapūtajalaiḥ pūrṇā gandhadhūpaiśca vāsitāḥ
43.91
kṣālitāḥ pūritā nītāḥ ṣaḍakṣarajapena ca || gaḍukāṣṭaiṃśataṃ kuryādathavāpyaṣṭaviṃśatiḥ
43.92
aṣṭādaśāpi caturastato nyūnaṃ na kārayet || payo dadhi ghṛtaṃ caiva kṣaudramikṣurasaṃ tathā
43.93
evaṃ sarvaṃ ca taddravyaṃ vāmataḥ saṃnyasedrvāt || tato bahirviniṣkramya pūjayettrihārakān
43.94
sarveṣāṃ vācakā mantrāḥ kathyante'taḥ paraṃ kramāt
43.95
oṃ gaṃ gaṇapataye namaḥ || oṃ kṣāṃ kṣetrapālāya namaḥ || oṃ gurubhyo namaḥ || iti ākāśe || oṃ kauṃ kuladevyai namaḥ || oṃ nandine namaḥ || oṃ mahākālāya namaḥ || oṃ dhātre vidhātrai namaḥ || tataḥ praviśya liṃgācca kiṃciddakṣiṇataḥ śuciḥ || udaṅmukhaḥ kṣaṇaṃ dhyāyetsamakāyāsanasthitaḥ
43.96
darbhādibhiḥ parivṛtaṃ madhyapadmārkamaṃḍalam || somamaṇḍalamadhyasthaṃ dhyāyedvahnimaṃḍalam
43.97
tanmadhye viśvarūpaṃ ca vāmādyaṣṭādiśaktikam || paṃcavaktraṃ daśabhujaṃ trinetraṃ caṃdrabhūṣitam
43.98
vāmāṃkagirijaṃ devaṃ dhyāyetsiddhaiḥ stutaṃ muhuḥ || tataḥ pūrvaṃ pradadyācca pādyārghaṃ śaṃbhave nṛpa
43.99
pānīyamakṣatā darbhā gaṃdhapuṣpaṃ sasarṣapam || kṣīraṃ dadhi madhu punarnavāṃgo'rghaḥ prakīrtitaḥ
43.100
tataḥ śraddhārdracittasya snānaṃ liṃgasya cācaret || gṛhītvā gaḍukaṃ pūrvaṃ malasnānaṃ samācaret
43.101
ardhena snāpayetpūrvaṃ kuryācca malagharṣaṇam || sarveṇa snāpayetpaścātpūjayet
snāpayettataḥ
43.102
praṇamya ca tato bhaktyā snāpayenmūlamaṃtrataḥ || oṃ hūṃ viśvamūrtaye śivāya nama || iti dvādaśākṣaro mūlamaṃtraḥ
43.103
vāri
kṣīradadhikṣaudraghṛtenekṣurasena ca || snāpayenmūlamantreṇa jaladhūpārcanātpṛthak
43.104
gandhairvilepayetsarvaiḥ snātaṃ gandhairvilakṣayet
43.105
vilakṣitaṃ tataḥ
snāpya śrīkhaṇḍena vilepayet || pūjayedvividhaiḥ puṣpairvidhinā yena tacchṛṇu
43.106
āgneyapāde || oṃ dharmāya namaḥ || nairṛtake || oṃ jñānāya namaḥ
vāyavye || oṃ vairāgyāya namaḥ || īśānapāde || oṃ aiśvaryāya namaḥ || pūrvapāde || oṃ adharmāya namaḥ || dakṣiṇe || oṃ ajñānāya namaḥ || paścime || oṃ a
vairāgyāya namaḥ || uttare || oṃ anaiśvaryāya namaḥ || oṃ anantāya namaḥ || oṃ padmāya namaḥ || oṃ arkamaṇḍalāya namaḥ || oṃ somamaṇḍalāya namaḥ
oṃ vahnimaṇḍalāya namaḥ || oṃ vāmājyeṣṭhādipaṃcamantraśaktibhyo namaḥ || oṃ paramaprakṛtyai devyai namaḥ || oṃ īśānatatpuruṣāghoravāmadevasadyojātapañcavaktrāya rudrasādhyavasvādityaviśvedevādidevaviśvarūpāya aṇḍajasvedajodbhijjarāyujarūpasthāvarajaṅgamamūrtaye parameśvarāya oṃ hūṃ viśvamūrtaye śivāya namaści
śūladhanuḥkhaḍgakapāladaṇḍakuṭhārebhyaḥ
43.107
tato jalādhāramukhe caṇḍīśvarāya namaḥ || evaṃ saṃpūjya vidhivattato'rghaṃ saṃniveśayet
43.108
pānī
yamakṣatāḥ puṣpametairyuktaṃ phalottamaiḥ || gṛhāṇārghyaṃ mahādeva pūjāsaṃpūrtihetave
43.109
arghādanaṃtaraṃ śakraḥ pūjayedsupūjayā || dhūpaṃ dīpaṃ ca naivedyaṃ kramātpaścānnivedayet
43.110
ghaṇṭāṃ ca vādayettatra tato nīrājanaṃ caret || grāmayeddevadevasya śaṃkhavādyaniḥsvanaiḥ
43.111
nīrājanaṃ ca yaḥ paśye
devadevasya śūlinaḥ || sa mucyetapātakaiḥ sarvaiḥ kiṃ punaryaḥ kariṣyati
43.112
nṛtyaṃ gītaṃ ca vādyaṃ ca alīkamapi yaścaret || tasya tuṣyedanaṃtaṃ hi gītavādyaphalaṃ yataḥ
43.113
stotraistatśca saṃstūya daṇḍavatpraṇamedbhuvi || kṣamāpayecca deveśaṃ sukṛtaṃ kukṛtaṃ kṣama
43.114
ya evaṃ yajate rudram
smiṃśchiṃge viśeṣataḥ || pitaraṃ pitāmahaṃ caiva tathaiva prapitāmaham
43.115
sarvātpāpātsamuttārya rudraloke vasecciram || evaṃ māheśvaro bhūtvā sadācāraratasthitaḥ
43.116
paśupāśavimokṣārthaṃ pūjayettanmanā yadi || ya evaṃ yajate rudraṃ tenaitattarpitaṃ jagat
43.117
kiṃ tvetatsaphalaṃ rājannācāra
yo na laṃghayet || ācārātphalate dharmo hyācārātsvargamaśnute
43.118
ācārādbhate hyāyurācāro haṃtyalakṣaṇam || yajñadānatapāṃsīha puruṣasya na
bhūtaye
43.119
bhavanti yaḥ sadācāraṃ samullaṃghya pravartate || tasya kiñcitsamuddeśaṃ vakṣye taṃ śṛṇu pārthiva
43.120
trivargasādhane yatnaḥ kartavyo gṛhamedhinā || tatsaṃsiddhau gṛhasthasya siddhiratra paratra ca
43.121
brāhme muhūrte budhyeta dharmārthau cāpi cintayet || samutthāya
tathācamya daṃtadhāvanapūrvakam
43.122
sandhyāmupāsīta budhaḥ saṃśāṃtaḥ prayataḥ śuciḥ || pūrvāṃ sandhyāṃ sanakṣatrāṃ paścimāṃ sadivāka
rām
43.123
upāsīta yathānyāyaṃ naināṃ jahyādanāpadi || varjayedanṛtaṃ cāsatpralāpaṃ paruṣaṃ tathā
43.124
asatsevāṃ hyasadgrādaṃ
hyasacchāstraṃ ca pārthiva || ādarśadarśanaṃ daṃtadhāvanaṃ keśasādhanam
43.125
devārcanaṃ ca pūrvāhṇe kāryāṇyāhurmanīṣiṇaḥ || pālāśamāsanaṃ
caiva pāduke daṃtadhāvanam || varjayedāsanaṃ caiva padā nākarṣayedbudhaḥ
43.126
jalamagniṃ ca ninayedyugapanna vicakṣaṇaḥ
43.127
pādau prasārayennaiva
gurudevāgnisaṃmukhau || catuṣpathaṃ caityataruṃ devāgāraṃ tathā yaṃtim
43.128
vidyādhikaṃ guruṃ vṛddhaṃ kuryādetānpradakṣiṇān
43.129
āhāranīhāravi
hārayogāḥ susaṃvṛtā dharmavidānukāryāḥ || vāgbuddhivīryāṇi tapastathaiva vārtāyuṣī guptatame ca kārye
43.130
ubhe mūtrapurīṣe tu divā kuryādudaṅmukhaḥ
dakṣiṇābhimukho rātrau hyevamāyurna riṣyate
43.131
pratyagniṃ prati sūryaṃ ca prati gāṃ vratinaṃ prati || prati somodakaṃ sandhyāṃ prajñā naśyati mehataḥ
43.132
bhojane śayane sthāne utsarge malamūtrayoḥ || rathyācakramaṇe cārdrapañcakaścācametsadā
43.133
na nadyāṃ mehanaṃ kuryānna śmaśāne na
bhasmani || na gomaye na kṛṣṭe ca naivālūne na śādvale
43.134
uddhṛtābhistathādristu śaucaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ || aṃtarjalādevakulādvalmīkānmūṣaka
sthalāt
43.135
apaviddhāpaśaucāśca varjayetpaṃca mṛttikāḥ || gandhalepāpaharaṇaṃ śaucaṃ kuryāttathā budhaḥ
43.136
nātmānaṃ tāḍayennaiva dadyādyuḥ
khebhya eva ca || ubhābhyāmapi pāṇibhyāṃ kaṇḍūyennātmanaḥ śiraḥ
43.137
rakṣeddārāṃstyajedīrṣyāṃ tāsu niṣkāraṇaṃ budhaḥ || sūryāstaṃ na vinā
kāścitkriyā naivācarettathā
43.138
adroheṇaiva bhūtānāmalpadroheṇa vā punaḥ || śivacittorjayedvittaṃ na cātikṛpaṇo bhavet
43.139
nerghuḥ
syānna kṛtaghnaḥ syānna paradrohakarmadhīḥ || na pāṇipādacapalo na netracapalo'nṛjuḥ
43.140
na ca vāgaṅgacapalo na cāśiṣṭasya gocaraḥ || na śuṣka
vādaṃ kurvīta śuṣkavairaṃ tathaiva ca
43.141
upāyaiḥ sādhayedarthāndaṇḍastvagatikā gatiḥ || bhinnāśanaṃ bhinnaśayyāṃ varjayedvinnabhājanam
43.142
aṃtareṇa na gaccheta dvayorjvalanaliṃgayoḥ||nāgryorna viprayoścaiva na daṃpatyornṛpottama
43.143
na sūryagyomayornaiva harasya vṛṣabhasya ca || eteṣāmaṃtaraṃ
kurvanyataḥ pāpamavāpnuyāt
43.144
naikavastraśca bhuṃjīta nāgnau homamathācaret || na cārcayeddvijānnaiva kuryādevārcanaṃ budhaḥ
43.145
khaṃḍanaṃ
peṣaṇaṃ mārṣṭi jalasaṃśodhanaṃ tathā || raṃdhanaṃ bhojanaṃ svāpa utthānaṃ gamanaṃ kṣutam
43.146
kāryāraṃbhaṃ samāptiṃ ca vacaḥ procya tathā priyam || piba
jhighranspṛśañchṛṇvanvivakṣurmaithunaṃ tathā
43.147
śucitvaṃ ca japaṃ sthāṇuṃ yaḥ kuryādviṃśatiṃ tathā || māheśvaraḥ sa vijñeyaḥ śeṣonyo nāmadhārakaḥ
43.148
sa vai rudramayo bhūtvā tataścānte śivaṃ vrajet || parastriyaṃ nābhibhāṣettathā saṃbhāṣayedyadi
43.149
mātaḥsvasaratho putri āryeti ca vadedbudhaḥ
ucchiṣṭo nālabhetkiṃcinna ca sūryaṃ vilokayet
43.150
nenduṃ na tārakāścaiva nādeyetātmanaḥ śiraḥ || svasrā duhitrā mātrā vā nekāṃtāsanamācaret
43.151
durjayo hīndriyagrāmo muhyate paṃḍito'pi san || gurumabhyāgataṃ gehe svayamutthāya yatnataḥ
43.152
āsanaṃ kalpayettasya kuryātpādābhivaṃdanam || nodavicharāḥ svapejjātu na ca pratyicharā budhaḥ
43.153
śirasyagastyamādhāya tathaiva ca puraṃdaram || udakyādarśanaṃ sparśaṃ varjyaṃ saṃbhāṣaṇaṃ tathā
43.154
nāpsu mūtraṃ purīṣaṃ vā maithunaṃ vā samācaret || kṛtvā vibhavato devamanuṣyarṣisamarcanām
43.155
pitṝṇāṃ ca tataḥ śeṣaṃ bhoktuṃ māheśvaro arhati || vāgyataḥ śucirācāṃtaḥ prāṅmukhodaṅmukho'pi vā
43.156
antarjānuśca taccitto bhuñjītānnamakutsayan || nopaghātaṃ vinā doṣānna tasyodāharedbudhaḥ
43.157
nagnasnānaṃ na kurvīta na śayīta vrajeta vā || duṣkṛtaṃ na gurorbrūyātkuddhaṃ cainaṃ prasādayet
43.158
parivādaṃ na śṛṇuyādanyeṣāmapi jalpatām || sadā cā karṇayeddharmāstyaktvā kṛtyaśatānyapi
43.159
nityaṃ nityaṃ hi saṃmārṣṭi gehadarpaṇayoriva || śuklāyāṃ ca caturdaśyāṃ naktabhojī sadā bhavet
43.160
tisro rātrīrna śakraścedevaṃ māheśvaro bhavet || saṃyāvakuśarāmāṃsaṃ nātmānamupasādhayet
43.161
sāyaṃprātaśca bhoktavyaṃ kṛtvā hyatithibhojanam || svapnādhyayanabhojyāni saṃdhyayośca vivarjayet
43.162
bhuñjānaḥ saṃdhyayormohādasurāvasatho bhavet || snāto na dhūnayetkeśānkṣute niṣṭhīvite 'dhvani
43.163
ālabheddakṣiṇaṃ karṇaṃ sarvabhūtāni kṣāmayet || na cāpi nīlīvāsāḥ syānna viparyastavastradhṛk
43.164
varjyaṃ ca malinaṃ vastraṃ daśābhiśca vivarjitam || prakṣālya mukhahastau ca pādau cāpyupaviśya ca
43.165
antarjānuścirācāmedvirmukhaṃ parimārjayet || toyena sparśayetkhāni svamūrdhānaṃ tathaiva ca
43.166
ācamya punarācamya kriyāḥ kurvīta sarvaśaḥ || kṣute niṣṭhīvite caiva daṃtalagne tathaiva ca
43.167
patitānāṃ ca saṃbhāṣe kuryādācamanakriyām || adhyetavyā trayī nityaṃ bhavitavyaṃ vipaścitā
43.168
dharmato dhanamāhāryaṃ yaṣṭavyaṃ cāpi yatnataḥ || hīnebhyo'pi na yuṃjīta tvaṃkāraṃ karhicidbudhaḥ || tvaṃkāro vā vadho vāpi gurūṇāmabhayaṃ samam
43.169
satyaṃ vācyaṃ nityamaitreṇa bhāvyaṃ kāryaṃ tyājyaṃ
nityamāyāsakāri || loke'muṣminyahinaṃ syāttathāsminnātmā yoge yojanīyo gabhīraiḥ
43.170
tīrthasnānaiḥ sopavāsairvrataiśca pātre dānairhomajapyaiśca
yajñaiḥ || bhavārcanairdevapūjāviśeṣairātmā nityaṃ śodhanīyo malāktaḥ
43.171
yatrāpi kurvato nātmā jugupsāmeti pārthiva || tatkartavyamasaṃgena yanna
gopyaṃ mahājane
43.172
iti te vai samuddeśaḥ kīrtitaḥ kiṃcideva ca || śeṣaḥ smṛtipurāṇebhyastvayā śrotavya eva ca
43.173
evamācarato
dharmaṃ maheśasya gṛhe sataḥ || dharmārthakāmasaṃprāptau paratreha ca śobhanam
43.174
evaṃ nānāvidhāndharmānmahākālasya phālguna || vadato dhvanirā
kāśe sumahānabhyajāyata
43.175
yāvatpaśyaṃti ye tatra samājagmuḥ śṛṇuṣva tān || brahmā viṣṇuḥ svayaṃ rudro devī rudragaṇāstathā
43.176
iṃdrādayastathā devā vasiṣṭhādyā munīśvarāḥ || tuṃbarupravarāścāpi gaṃdharvāpsarasāṃ gaṇāḥ
43.177
tānmaheśamukhānsarvānmahākālo mahāmatiḥ
arcayāmāsa bahudhā bhaktyudrekātipūritaḥ
43.178
tato brahmādibhirdevairvare ratnamayāsane || upaviṣṭho'bhiṣiktaśca mahīsāgarasaṃgame
43.179
tato
devyā samāliṃgya nītvotsaṃgaṃ svakaṃ mudā || putratve kalpitaḥ pārtha mahākālo mahāmatiḥ
43.180
uktvā ca yāvadbrahmāṇḍamidamāste śivavrata
tāvattiṣṭha śivasthāne śivavacchivabhaktitaḥ
43.181
devena ca varo dattastvaliṃgaṃ yo'rcayiṣyati || jitendriyaḥ śucirbhūtvā ūrdhvaṃ mahlokame
ṣyati
43.182
darśanaṃ stavanaṃ pūjā praṇāmaśca tato japaḥ || dānaṃ cātra kṛtaṃ liṃge mamātitṛptikāraṇam
43.183
ityukte vismitā devāḥ sādhu
sādhiti te jaguḥ || brahmaviṣṇumukhāścaiva mahākālaṃ pratuṣṭuvuḥ
43.184
tataḥ suraiḥstūyamāno vaṃdyamānaśca cāraṇaiḥ || nṛtyadbhirapsarobhiśca gītairgaṃdharvajaiḥ
śubhaiḥ
43.185
koṭikoṭigaṇaiścaiva stuvadbhiḥ sarvato vṛtaḥ
43.186
mahākālo rudrabhavanaṃ gato bhavapurassaraḥ || evametanmahāliṃgamutpannaṃ kuru
naṃdana
43.187
kūpaścāpi saraḥ puṇyaṃ mahākālasya siddhidam || atra ye manujāḥ pārtha liṃgasyārādhane ratāḥ
43.188
mahākālaḥ samāliṃgya
tāñchivāya nivedayet || etadatyadbhutaṃ liṃgaṃ triṣu lokeṣu viśrutam
43.189
dṛṣṭaṃ spṛṣṭaṃ pūjitaṃ ca gatāste bhavasaṅgha tat evametāni
liṃgāni satra jātāni phālguna
43.190
ye śṛṇvaṃti gṛṇaṃtyetattepi dhanyā narottamāḥ
43.190.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśīti sāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe śrīmahākālamāhātmye mahākālakaraṃdhamasaṃvāde śivapūjanavidhinityakartavyadharmanirū paṇapūrvakamahākālaśivalokaprāptivarṇanaṃnāmaikacatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (11)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Śivapurāṇa (complete text) — Sanskrit
- Mārkaṇḍeyapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Brahmapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Southern recension — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vīramaheśvarācārasaṃgraha — Nīlakaṇṭha Nāganātha, Sanskrit
- Śivadharmottara (another edition) — Sanskrit