Kumarikakhanda 46
Kumārikākhaṇḍa 46
- Language
- Sanskrit
Contents
- 46.83 — 1 part
46.1
cha || || arjuna uvāca || || divyaprākāramicchāmi śrotuṃ cāhaṃ munīśvara || kathaṃ kāryāṇi kānīha sphuṭaṃ yeḥ puṇyapāpakam
46.2
nārada uvāca || || śapathāḥ kośaghaṭakau viṣāgnī tantamāṣakau || phalaṃ ca taṃdulaṃ caiva divyānyaṣṭau vidurbudhāḥ
46.3
asākṣikeṣu
cārtheṣu mitho vivadamānayoḥ || rājadrohābhiśāpeṣu sāhaseṣu tathaiva ca
46.4
avidastattvavataḥ satyaṃ śapathenābhilaṃghayet || maharṣibhiśca devaiśca
satyārthāḥ śapathāḥ kṛtāḥ
46.5
javano nṛpatiḥ kṣīṇo mithyāśapathamācaret || vasiṣṭhāgre varṣamadhye sānvayaḥ kila bhārata
46.6
aṃdhaḥ
śatrugṛhaṃ gacchedyo mithyāśapathāṃścaret || rauravasya svayaṃ dvāramudghāṭayati durmatiḥ
46.7
manyaṃte vai pāpakṛto na kaścitpaśyatīti naḥ
tāṃśca devāḥ prapaśyaṃti svasyaivāṃtarapauruṣāḥ
46.8
ādityacaṃdrāvanilo'nalaśca dyaurbhūmirāpo hṛdayaṃ yamaśca || ahaśca rātriśca ubhe ca saṃdhye
dharmo hi jānāti narasya vṛttam
46.9
evaṃ tasmādabhijñāya satyārthaśapathāṃścaret || vṛthā hi śapathānkurvanpretya ceha vinaśyati
46.10
idaṃ satyaṃ vadāmīti bhuvanasākṣī bhavānyataḥ || śubhāśubhaphalaṃ dehi śuciḥ pādau raveḥ spṛśet
46.11
atha śāāstrasya vipro'pi śastrasyāpi
ca kṣatriyaḥ || māṃ saṃspṛśaṃstathā vaiśyaḥ śūdraḥ svagurumeva ca
46.12
mātaraṃ pitaraṃ pūjyaṃ spṛśetsādhāraṇaṃ tvidam || kośasya rūpaṃ pūrvaṃ te
vyākhyātaṃ pāṃḍunaṃdana
46.13
vipravarjyaṃ tathā kośaṃ varṇināṃ dāpayennṛpaḥ || yo yo yadevatābhaktaḥ pāyayettasya taṃ naram
46.14
samabhaktaṃ ca
devānāmādityasyaiva pāyayet || sarveṣāṃ cogradevānāṃ snāpayedādhudhākhakam
46.15
snānodakaṃ vā saṃkalpaṃ gṛhītvā pāyayennavam || trisaptarātramadhye
ca phalaṃ kośasya nirdiśet
46.16
ataḥ paraṃ mahādivyavidhānaṃ śṛṇu yadbhavet || saṃśayacchedi sarveṣāṃ dhāṣṭaryāttivyameva ca
46.17
saśiraskaṃ
pradātavyamiti brahmā purābravīt || mahogrāṇāṃ ca dātavyamaśiraskamapi sphuṭam
46.18
sādhūnāṃ varṇināṃ rājā na śiraskaṃ pradāpayet || na pravāte
ghaṭaṃ deyaṃ noṣṇakāle hutāśanam
46.19
varṇināṃ ca tathā kālaṃ taṃḍulaṃ mukharogiṇām
46.20
kuṣṭhapittārditānāṃ ca brāhmaṇānāṃ ca no viṣam
tatamāṣakamarhati sarve dharmyaṃ niratyayam
46.21
na vyādhimarake deśe śapathānkośameva ca || divyānyāsurakairmaṃtraiḥ staṃbhayaṃtīha kecana
46.22
pratighātavidasteṣāṃ yojayeddharmavatsalān || divyānāṃ staṃbhakāñjñātvā pāpātrityaṃ mahīpatiḥ
46.23
vivāsayetsvakādvādbrāte hi lokasya kaṃṭa
kāḥ || teṣāmanveṣaṇe yatnaṃ rājā nityaṃ samācaret
46.24
te hi pāpasamācārāstaskarebhyo'pi taskarāḥ || prāgdṛṣṭadoṣānsvalpeṣu divyeṣu vini
yojayet
46.25
mahatsvapi na cārtheṣu dharmajñāndharmavatsalān || na mithyāvacanaṃ yeṣāṃ janmaprabhṛti vidyate
46.26
śraddhyātpārthivasteṣāṃ vacanā
deva bhārata || jñātvā dharmiṣṭhatāṃ rājā puruṣasya vicakṣaṇaḥ
46.27
krodhācchobhātkārayaṃśca svayameva praduṣyati || tasmātpāpiṣu divyaṃ syāttatrādau
procyate ghaṭe
46.28
susamāyāṃ pṛthivyāṃ ca digbhāge pūrvadakṣiṇe || yajñiyasya tu vṛkṣasya sthāpyaṃ syānmuṃḍakadvayam
46.29
staṃbhakasya pramāṇaṃ ca
saptahastaṃ prakīrtitam || dvau hastau nikhanetkāṣṭhaṃ dṛśyaṃ syādvastapaṃcakam
46.30
aṃtaraṃ tu tayoḥ kāryaṃ tathā hastacatuṣṭayam || muṃḍaṃkopari kāṣṭhaṃ
ca dṛḍhaṃ kuryādvicakṣaṇaḥ
46.31
caturhastaṃ tulākāṣṭhamatraṇaṃ kārayetsthiram || khadirārjunavṛkṣāṇāṃ śiṃśapāśālajaṃ tvatha
46.32
tulākāṣṭhe tu
kartavyaṃ tathā vai śikyakadvayam || prāṅmukho niścalaḥ kāryaḥ śucau deśe ghaṭastathā
46.33
pāṣāṇasyāpi jāyeta staṃbheṣu ca ghaṭastathā || vaṇi
ksuvarṇakāro vā kuśalaḥ kāṃsyakārakaḥ
46.34
tulādhāradharaḥ kāryo ripau mitre ca yaḥ samaḥ || śrāvayetprāṅvivāko'pi tulādhāraṃ vicakṣaṇaḥ
46.35
brahmaghne ye smṛtā lokā ye ca strībālaghātake || tulādhārasya te lokāstulāṃ dhārayato mṛṣā
46.36
ekasmiṃstolayecchukye jñātaṃ sūpoṣitaṃ naram
dvitīye mṛttikāṃ śubhrāṃ gaurāṃ tu tulayedbudhaḥ
46.37
iṣṭikābhasmapāṣāṇakapālāsthīni varjayet || tolayitvā tataḥ pūrvaṃ tasmāttamavatārayet
46.38
mūrdhni patraṃ tato nyasya nyastapatraṃ niveśayet || patre maṃtrastvayaṃ lekhyo yaḥ puroktaḥ svayaṃbhuvā
46.39
brahmaṇastvaṃ sutā devi tulānāmneti
kathyate || tukāro gaurave nityaṃ lakāro laghuni smṛtaḥ
46.40
gurulāghavasaṃyogāttulā tena nigadyase || saṃśayānmocayascainamabhiśastaṃ naraṃ śubhe
46.41
bhūya āropayettaṃ tu naraṃ tasminsapatrakam || tulito yadi vardheta śuddho bhavati dharmataḥ
46.42
hīyamāno na śuddhaḥ syāditi dharmavido viduḥ
śikyacchede tulābhaṃge punarāropayennaram
46.43
evaṃ niḥsaṃśayaṃ jñānaṃ yaccānyāyaṃ na lopayet || etatsarvaṃ ravau vāre kāryaṃ saṃpūjya bhāskaram
46.44
athātaḥ saṃpravakṣyāmi viṣadivyaṃ śṛṇuṣva me
46.45
dviprakāraṃ ca tatproktaṃ ghaṭasarpaviṣaṃ tathā || śṛṃmiṇo vatsanābhasya himaśailabhavasya vā
46.46
yavāḥ sapta pradātavyā athavā ṣaḍghṛtaplutāḥ || mūrdhni vinyastapatrasya patre caivaṃ niveśayet
46.47
tvaṃ viṣa brahmaṇaḥ putra satyadharme vyavasthitaḥ
tryascainaṃ naraṃ pāpātsatyenāsya bhavāmyatam
46.48
yena vegairvinā jīrṇaṃ chardimūrcchāvivarjitam || taṃ tu śuddhaṃ vijānīyāditi dharmavido viduḥ
46.49
kṣudhitaṃ kṣudhitaḥ sarpaḥ ghaṭasthaṃ procya pūrvavat || saṃspṛśettālikāḥ sabya na daśecchudhyatīti saḥ
46.50
agnidivyaṃ yathā prāha viriṃci
stacchṛṇuṣva me || saptamaṃḍalakānkuryādevasyāgre ravestathā
46.51
maṃḍalānmaṃḍalaṃ kāryaṃ pūrveṇeti viniścayaḥ || ṣoḍaśāṃgulakaṃ kāryaṃ maṃḍalāttāvadaṃtaram
46.52
ārdravāsasamāhya tathā caivāpyupoṣitam || kārayetsarvadivyāni devabrāhmaṇasaṃnidhau
46.53
pratyakṣaṃ kārayeddivyaṃ rājño vādhikṛtasya vā || brāhmaṇānāṃ śrutavatāṃ prakṛtīnāṃ tathaiva ca
46.54
paścime dinakāle hi prāṅmukhaḥ prāñjaliḥ śuciḥ || caturasre maṃḍale'nye kṛtvā caiva samau karau
46.55
lakṣayeyuḥ kṛtādīni hastayostasya hāriṇaḥ || satāśvatthasya patrāṇi badhnīyuḥ karayostataḥ
46.56
navena kṛtasūtreṇa kārpāsena dṛḍhaṃ yathā || tatastu susamaṃ kṛtvā aṣṭāṃgulamathāyasam
46.57
piṃḍaṃ hutāśasaṃtaptaṃ paṃcāśatpalikaṃ dṛḍham || ādau pūjāṃ raveḥ kṛtvā hutāśasyātha kārayet
46.58
raktacaṃdanadhūpābhyāṃ raktapuṣpaistathaiva ca || abhiśastasya patraṃ ca badhnīyāccaiva mūrdhani
46.59
maṃtreṇānena saṃyuktaṃ brāhmaṇābhihitena ca || tvamagne vedāścatvārastvaṃ ca yajñeṣu hūyase
46.60
pāpaṃ punāsi vai yasmāttasmātpāvaka ucyase || tvaṃ mukhaṃ sarvadevānāṃ tvaṃ mukhaṃ brahmavādinām
46.61
jaṭharastho'si bhūtānāṃ tato vetsi śubhāśubham || pāpeṣu darśayātmānamarciṣmānbhava pāvaka
46.62
athavā śuddhabhāveṣu śīto bhava
mahābala || tato'bhiśastaḥ śanakairmaṃḍalāni parikramet
46.63
parikramya śanairjahyācchohapiṃḍaṃ tataḥ kṣitau || vipatrahastaṃ taṃ paścātkārayeddrīhimardanam
46.64
nirvikārau karau haḍvā śuddho bhavati dharmataḥ || bhayādvā pātayedyastu tadadho vā vibhāvyate
46.65
punastvāhūrayecchohaṃ vidhireṣa prakīrtitaḥ
athātaḥ saṃpravakṣyāmi tanmāṣavidhiṃ śṛṇu
46.66
kārayedāyasaṃ pātraṃ tāmraṃ vā ṣoḍaśāṅgulam || caturaṃgulavātaṃ tu mṛnmayaṃ vāpi kārayet
46.67
pūrayedghṛtatailābhyāṃ palairviṃśatibhistataḥ || kṣipettatra suvarṇasya tu māṣakam
46.68
vahnacuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani
aṃguṣṭhāṃguliyogena tanmāṣaṃ samuddharet
46.69
śuddhaṃ jñeyamasaṃdigdhaṃ visphoṭādivivarjitam || phālaśuddhiṃ pravakṣyāmi tāṃ śṛṇu tvaṃ dhanaṃjaya
46.70
āyasaṃ dvādaśapalaṃ ghaṭitaṃ phālamucyate || aṣṭāṃgulamadīrghaṃ ca caturaṃgulavistṛtam
46.71
vahnacuktaṃ vinyasenmaṃtramabhiśastasya mūrdhani || triḥ
parāvartayejjihvāṃ lihannasmātṣaḍaṃgulam
46.72
gavāṃ kṣīraṃ pradātavyaṃ jihvāśodhanamuttamam || jihvāparīkṣaṇaṃ kuryādyadhā cetna vimocyate
46.73
taṃ viśuddhaṃ vijānīyādviśuddhā cettu jāyate || taṃdulasyātha vakṣyāmi vidhidharmaṃ sanātanam
46.74
caurye tu taṃdulā
deyā na cānyatra kathaṃcana || taṃdulānudake sikkā rātrau tatraiva sthāpayet
46.75
prabhāte kāriṇe deyā bhakṣaṇāya na saṃśayaḥ || triḥkṛtvaḥ
prāṅmukhaścaiva patre niṣṭhīvayettataḥ
46.76
pippalasyātha bhūrjasya na tvanyasya kathaṃcana || tāṃstu vai kārayecchuddhāṃstaṃdulāñchālisaṃbha
vān
46.77
mṛnmaye bhājane kṛtvā savituḥ purataḥ sthitaḥ || tandulānmaṃtrayecchuddhānmantreṇānena dharmataḥ
46.78
dīyase dharmatattvajñairmanuṣāṇāṃ
viśodhanam || stutastandula satyena dharmatastvātumarhasi
46.79
niṣṭhīvane kṛte teṣāṃ savituḥ purataḥ sthite || śoṇitaṃ dṛśyate yasya tamaśuddhaṃ vinirdiśet
46.80
evamaṣṭavidhaṃ divyaṃ pāpasaṃśayacchedanam || bhaṭṭādityasya purato jāyate kurunaṃdana
46.81
jaladivyaṃ tathā prādurdviprakāraṃ purāvidaḥ
jalahastaṃ spṛtaṃ caikaṃ majjanaṃ cāparaṃ viduḥ
46.82
bāṇakṣepastathādānaṃ yāvaddīryavatāḥ kṛtam || tāvattaṃ majjayejjīvettathā tacchuddhimādiśet
46.83
evaṃvidhamidaṃ sthānaṃ bhaṭṭādityasya bhārata || mamaiva kṛpayā bhānorjātametanmahītale
46.83.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhaṭṭādityamāhātmye divyavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (7)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Agnipurāṇa (Nag Publishers edition, Delhi) — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Matsya — Sanskrit