Kumarikakhanda 48
Kumārikākhaṇḍa 48
- Language
- Sanskrit
Contents
- 48.168-2 — 1 part
48.1
cha || || nārada uvāca || || bahūdakasya kuṃḍasya tīrasthaṃ
liṃgamuttamam || kapileśvaramabhyarcya naṃdabhadrastataḥ sudhīḥ
48.2
praṇamya cāyatastasthau prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || saṃsāracārirteḥ kiṃcidduḥkhī gāthāṃ vyagā
yata
48.3
sraṣṭāramasya jagataścatpaśyāmi sadāśivam || nānāpṛcchābhiratha taṃ kuryāṃ nāthaṃ vilajjitam
48.4
apūryamāṇaṃ tava kiṃ jagatsaṃsṛjanaṃ
vinā || nirīha bahudhā yatte sṛṣṭaṃ bhārgavavajjagat
48.5
sacetanena śuddhena rāgādirahitena ca || atha kasmādātmasadṛśaṃ na sṛṣṭaṃ nirmitaṃ jaḍam
48.6
nirvaireṇa samenātha sukhaduḥkhabhavābhavaiḥ || brahmādikīṭaparyantaṃ kimevaṃ kriśyate jagat
48.7
kāṃścitsvargettha narake pātayaṃstvaṃ sadāśiva
kiṃ phalaṃ samavāpnoṣi kimevaṃ kuruṣe vada
48.8
iṣṭaiḥ putrādibhirnātha viyuktā mānavā bhramī || kraṃdaṃti karuṇāsāra kiṃ ghṛṇāpi bhavenna te
48.9
atīva nocitaṃ sarvametadīśvara sarvathā || yatte bhaktāḥ samaṃ pāpairmajjaṃte duḥkhasāgare
48.10
evaṃvidhena saṃsāracāritreṇa vimohitāḥ || sthānāṃ
taraṃ na yāsyāmi bhokṣye pāsyāmi nodakam
48.11
maraṇāṃtameva yāsyāmi sthāsye saṃciṃtayannadaḥ || sa evaṃ vimṛśanneva naṃdabhadraḥ svayaṃ
sthitaḥ
48.12
tataścaturthe divase bahūdakataṭe śubhe || kaściddālaḥ saptavarṣaḥ pīḍāpīḍita āyayau
48.13
kṛśotīva galatkuṣṭhī pramuhyaṃśca
padepade || naṃdabhadrasuvācedaṃ kṛcchrātsaṃstabhya bālakaḥ
48.14
aho surūpasarvāṅga kasmāduḥkhī bhavānapi || tatosya kāraṇaṃ sarvaṃ vyācaṣṭa
naṃdabhadrakaḥ
48.15
śrutvā tatkāraṇaṃ sarvaṃ bālo dīnamanā bravīt || aho hā kaṣṭamatyugraṃ budhānāṃ yadbuddhitā
48.16
saṃpūrṇendriya
gātrā yanmartumicchaṃti vai vṛthā || muhūrtādyatra khaḍgāṃgo mokṣamārgamupāgataḥ
48.17
taddaho bhārataṃ khaṃḍaṃ satyāyuṣi tyajeddhi kaḥ || ahameva
haṭho manye pitṛbhyāṃ yo vivarjitaḥ
48.18
aśaktaścalituṃ vāpi martumicchāmi nāpi ca || sarve lābhāḥ sātimānā iti satyā bata
śrutiḥ
48.19
saṃtoṣo'pyucitastubhyaṃ dehaṃ yasya haṭhaṃ vidam || śarīraṃ nīrujaṃ cenme bhavedapi kathaṃcana
48.20
kṣaṇekṣaṇe ca tatkuryāṃ bhujyate
yadyugeyuge || iṃdriyāṇi vaśe yasya śarīraṃ ca haḍhaṃ bhavet
48.21
so'pyanyadicchate cecca ko'nyastasmādacetanaḥ || śokasthānasahasrāṇi harṣa
sthānaśatāni ca
48.22
divase divase mūḍhamāviśaṃti na paṃḍitam || na hi jñānaviruddheṣu bahupāye ṣu karmasu
48.23
mūlavātiṣu sajjaṃte buddhi
saṃto bhavadvidhāḥ || aṣṭāṃgāṃ buddhimāhuryā sarvāśreyovighātinīm
48.24
śrutismṛtyaviruddhā sā buddhistvaṣyasti nirmalā || atha kṛcchreṣu durgeṣu
vyāṃpatsu svajanasya ca
48.25
śārīramānasairduḥkhairna sīdaṃti bhavadvidhāḥ || nāprāpyamabhivāṃchaṃti naṣṭaṃ necchaṃti śocitum
48.26
āpatsu ca na
muhyaṃti narāḥ paṃḍitabuddhayaḥ || manodehasamutthābhyāṃ duḥkhābhyāmārpitaṃ jagat
48.27
tayorvyāsamāsābhyāṃ śamopāyamimaṃ śṛṇu || vyādheraniṣṭasaṃ
sparśācchramādiṣṭavisarjanāt
48.28
caturbhiḥ kāraṇairduḥkhaṃ śārīraṃ mānasaṃ ca yat || mānasaṃ cāpyapriyasya saṃyogaḥ priyavarjanam
48.29
dviprakāraṃ mahākaṣṭaṃ dvayoretadudāhṛtam || mānasena hi duḥkhena śarīramupatapyate
48.30
ayaḥpiṃḍena taptena kuṃbhasaṃsthamivodakam || tadāśu prati
kārācca satataṃ ca vivarjanāt
48.31
vyādherādheśca praśamaḥ kriyāyogadyena tu || mānasaṃ śamayettasmājjñānenāgnimivāṃbunā
48.32
praśāṃte mānase
hyasya śārīramupaśāmyati || manaso duḥkhamūlaṃ tu sneha ityupalabhyate
48.33
snehācca sajjano nityaṃ janturduḥkhamupaiti ca ||snehamūlāni duḥkhāni
snehajāni bhayāni ca
48.34
śokaharṣau tathāyāsaḥ sarvaṃ snehātpravartate
48.35
snehātkaraṇarāgaśca prajajñe vaiṣayastathā || aśreyaskābubhāvatau pūrvaṃ
statra guruḥ smṛtaḥ
48.36
tyāgī tasmānna duḥkhī syānnirvairo niravagrahaḥ || atyāgī janmamaraṇe prāpnotīha punaḥpunaḥ
48.37
tasmātsnehaṃ na
lipyeta mitrebhyo dhanasaṃcayāt || svaśarīrasamutthaṃ ca jñānena vinivartayet
48.38
jñānānviteṣu siddheṣu śāstrajñeṣu kṛtātmasu || na teṣu sajjate snehaḥ
padmapatreṣvivodakam
48.39
rāgābhibhūtaḥ puruṣaḥ kāmena parikṛṣyate || icchā saṃjāyate cāsya tatastṛṣṇā pravardhate
48.40
tṛṣṇā hi sarvapāpiṣṭhā
nityodvegakarī matā || adharmabahulā caiva ghorarūpānubaṃdhinī
48.41
yā dustyajā durmatibhiryā na jīryaṃti jīryataḥ || yāsau prāṇāṃtiko rogastāṃ
tṛṣṇāṃ tyajataḥ sukham
48.42
anādyaṃtā tu sā tṛṣṇā hyaṃtardehagatā nṛṇām || vināśayati saṃbhūtā lohaṃ lohamalo yathā
48.43
yathaivaidhaḥ
saṃmutthena vahninā nāśamṛcchati || tathā'kṛtātmā lobhena svotpannena vinaśyati
48.44
tasmāllobho na kartavyaḥ śarīre cātmabaṃdhuṣu || prāṃteṣu vā
na hṛṣyeta nāśe vāpi na śocayet
48.45
naṃdabhadra uvāca
aho bāla na bālastvaṃ mato me tvāṃ namāmyaham || tvadvākyairatitṛpto'haṃ
tvāṃ tu prakṣyāmi kiṃcana
48.46
kāmakrodhāvahaṃkāramiṃdriyāṇi ca mānavāḥ || niṃdaṃti tatra me nityaṃ vivakṣeyaṃ prajāyate
48.47
ahameṣa samedaṃ
ca kāryamīdṛśakastvaham || ityādi cātmavijñānamahaṃkāra iti smṛtaḥ
48.48
parihāryaḥ sa cettaṃ ca vinonmattaḥ prakīrtyate || kāmo'bhilāṣa
ityuktaḥ sa cetpuṃsā vivarjyate
48.49
kathaṃ svargo mumukṣā vā sādhyate hṛdayā yathā || krodho vā yadi saṃtyājyastataḥ śatrukṣayaḥ katham
48.50
bāhyānāmāṃtarāṇāṃ
vā vinā taṃ tṛṇavadviduḥ || iṃdriyāṇi nigṛhṇaiva duṣṭānīti nipīḍayet
48.51
kathaṃ syāddharmaśravaṇaṃ kathaṃ vā jīvanaṃ bhavet || etasminme mano vidvaṃ
khidyate'jñānasaṃkaṭe
48.52
tathā kasmādidaṃ sṛṣṭaṃ jaḍaṃ viśvaṃ cidātmanā || evaṃ yadbudhā keśaiḥ pīḍyate hā kutastvidam
48.53
bāla uvāca
samyagetadyathā pṛṣṭaṃ yatra muhyaṃti jaṃtavaḥ || śṛṇvekāgramanā bhūtvā jñātaṃ dvaipāyanānmayā
48.54
prakṛtiḥ puruṣaścaiva anādī śṛṇumaḥ purā || sādha
myeṇāvatiṣṭhete sṛṣṭeḥ prāgajarāmarau
48.55
tataḥ kālasvabhāvābhyāṃ preritā prakṛtiḥ purā || puṃsaḥ saṃyogamaicchatsā tadabhāvātprakupyata
48.56
tata
stamomayī sā ca līlayā devadīkṣitā || rājasī samabhūddhā sāttvikī samajāyata
48.57
evaṃ triguṇatāṃ yātā prakṛtirdevadarśanāt || tāṃ samā
sthāya paramabrahmimūrtiḥ samajāyata
48.58
tasyāḥ proccāraṇārthaṃ ca pravṛttaḥ svāṃśatastataḥ || amūyata mahattattvaṃ triguṇaṃ tadvidurbudhāḥ
48.59
ahaṃkāra
tato jātaḥ sattvarājasatāmasaḥ || tamo rajastvamāpadya rajaḥ sattvaguṇaṃ nayet
48.60
śuddhasattve tato mokṣaṃ pravadaṃti manīṣiṇaḥ || tamaso rajasasta
smātsaṃśuddhacarthaṃ ca sarvaśaḥ
48.61
jīvātmasaṃjñānsvīyāṃśānyabhajatparameśvaraḥ || tāvaṃtaste ca kṣetrajñā dehā yāvaṃta eva hi
48.62
niḥsaraṃti
yathā lohāttartiṃgātsphuliṃgakāḥ || tanmātrabhūtasargoyamahaṃkārāctu tāmasāt
48.63
iṃdriyāṇāṃ sāttvikāśca triguṇāni ca tānyapi || etaiḥ
saṃsiddhyaṃtreṇa saccidānandavīkṣaṇāt
48.64
rajastamaśca śodhyaṃte sattvenaiva mumukṣubhiḥ || tasmātkāmaṃ ca krodhaṃ ca iṃdriyāṇāṃ pravartanam
48.65
ahaṃkāraṃ ca saṃsevya sāttvikīṃ siddhimapnute || rājasāstāmasāścaiva tyājyāḥ kāmādayastvamī
48.66
sāttvikāḥ sarvadā sevyāḥ saṃsāraviji
gīṣubhiḥ || guṇatrayasya vakṣyāmi saṃkṣepācchrakṣaṇaṃ tava
48.67
śāstrābhyāsastato jñānaṃ śaucamiṃdriyanigrahaḥ || dharmakriyātmaciṃtā ca sāttvikaṃ guṇa
lakṣaṇam
48.68
anyāyena dhanādānaṃ taṃdrī³ nāstikyameva ca || krauryaṃ ca yācakādyaṃ ca tāmasaṃ guṇalakṣaṇam
48.69
tasmādbuddhimuvaistaiḥ
sāttvikairdevatāṃ yajet || rājasairmānavatvaṃ ca tāmasaiḥ sthāṇuyonitā
48.70
buddhyādyaireva muktiḥ syādetaireva ca yātanā
48.71
amīṣāṃ cāpya
bhāve vai na kiṃcidupapadyate || kalādo hi kalādīnāṃ suvarṇaṃ śodhayedyathā
48.72
tathā rajastamaścaiva saṃśodhye sāttvikairguṇaiḥ || asmādeva guṇānāṃ
ca samavāyādanādijāt
48.73
sukhino duḥkhinaścaiva prāṇinaḥ śāstradarśinaḥ || aṣṭāviṃśatilakṣeśca guṇamekaikamīśvaraḥ
48.74
vyabhajaccaturā
śītilakṣāstā jīvayonayaḥ || sakāśānmanasastadvadātmanaḥ prabhavaṃti hi
48.75
īśvarāṃśāśca te sarve mohitāḥ prākṛtairguṇaiḥ || keśānāsādyayaṃtyeva
yathaivādhikṛtā vibhoḥ
48.76
annānāṃ payasāṃ cāpi jīvānāṃ cātha śreyase || mānuṣyamāhustattvajñāḥ śivabhāvena bhāvitam
48.77
naṃdabhadra
uvāca || || evametattkiṃ tu bhūyaḥ prakṣyāmyetanmahāmate || īśvarāḥ sarvadātāraḥ pūjyaṃte yaiśca devatāḥ
48.78
svabhaktāṃstānna duḥkhebhyaḥ kasmādrakṣaṃti
mānavān || viśeṣātkepi dṛśyaṃte duḥkhamagnāḥ surātratāḥ
48.79
iti me muhyate buddhistvaṃ vā kiṃ bāla manyase
48.80
bāla uvāca || || aśuciśca
śuciścāpi devabhakto dvidhā smṛtaḥ || karmaṇā manasā vācā tadvato bhakta ucyate
48.81
aśucirdevatāścaiva yadā pūjayate naraḥ || tadā bhūtānyā
viśaṃti sa ca muhyati tatkṣaṇāt
48.82
vimūḍhaścāpyakāryāṇi tāni tāni niṣevate || tato vinaśyati kṣipraṃ nāśuciḥ pūjayettataḥ || śucirvā
bhyarcayedyaśca tasya cedaśubhaṃ bhavet
48.83
tasya pūrvakṛtaṃ vyaktaṃ karmaṇāṃ koṭi mucyate || maheśvaro brahmahatyābhayādyatra tatastataḥ
48.84
sasnau
tīrtheṣu kasmācca itaro mucyate katham || ambarīṣasutāṃ hatvā parvatāmnāradāttathā
48.85
sītāpahāramāpede rāmo'nyo mucyate katham || brahmāpi
śirascchedaṃ kāmayitvā sutāmagāt
48.86
iṃdracaṃdraviviṣṇupramukhāḥ prāpnuyuḥ kṛtam || tasmādvaśyaṃ ca kṛtaṃ bhojyameva naraiḥ sadā
48.87
mucyate ko'pi svakṛtānnaiveti śrutinirṇayaḥ || kiṃ tu devaprasādena labhyamekaṃ sukhaṃteḥ
48.88
bahubhirjanmabhirbhojyaṃ bhujyetaikena janmanā || tacca
bhuktāta tastvartho bhavediti viniścayaḥ
48.89
ye tapyaṃte gataiḥ pāpaiḥ śucayo devatāvratāḥ || iha te putrapautraiśca modaṃte'mutra ceha ca
48.90
tasmā
devāḥ sadā pūjyāḥ śucibhiḥ śraddhayānvitaiḥ || prakṛtiḥ śodhanīyā ca svavarṇoditakarmabhiḥ
48.91
svanuṣṭhito'pi dharmaḥ syātkleśāyaiva vinā
śivam || durācārasya devo'pi prāheti bhagavānharaḥ
48.92
bhoktavyaṃ svakṛtaṃ tasmātpūjanīyaḥ sadāśivaḥ || svācāreṇa parityājyau rāgadveṣāvidaṃ
param
48.93
nandabhadra uvāca || || śuddhaprajña kimetacca pāpino'pi narā yadā || modamānāḥ prahaśyante dārairapi dhanairapi
48.94
bāla uvāca || || vyaktaṃ taistamasā dattaṃ dānaṃ pūrveṣu janmasu || rajasā pūjitaḥ śaṃbhustatprāptaṃ svakṛtaṃ ca taiḥ
48.95
kiṃ tu yattamasā karma
kṛtaṃ tasya prabhāvataḥ || dharmāya na ratirbhūyāttatasteṣāṃ vidāṃvara
48.96
bhuktvā puṇyaphalaṃ yāti narakaṃ nātra saṃśayaḥ || asmiṃśca saṃśaye proktaṃ mārkaṇḍe
yena śrūyate
48.97
ihaiṃvaikasya nāmutra amutraikasya no iha || iha cāmutra caikasya nāmutraikasya no iha
48.98
pūrvopāttaṃ bhavetpuṇyaṃ bhuktirnaivārjaya
nyapi || iha bhogaḥ sa vai prokto durbhagasyālpamedhasaḥ
48.99
pūrvopāttaṃ yasya nāsti tapobhiścārjayatyapi || paraloke tasya bhogo dhīmataḥ sa kriyā
sphuṭam
48.100
pūrvopāttaṃ yasya nāsti puṇyaṃ cehāpi nārjayet || tataścehāmutra vāpi bho dhiktaṃ ca narādhamam
48.101
iti jñātvā mahābhāga
tyaktā śalyāni kṛtsnaśaḥ || bhaja rudraṃ varṇadharmaṃ pālayāsmātparaṃ na hi
48.102
yo hi naṣṭeṣvabhīṣṭeṣu prānteṣvapi ca śocati || tṛpyeta vā
bhavedbandho niścitaṃ so'nyajanmanaḥ
48.103
nandabhadra uvāca || || namastubhyamabālāya bālarūpāya dhīmate || ko bhavāṃsta
tvato vettumicchāmi tvāṃ śucismitam
48.104
bahavo'pi mayā vṛddhā dṛṣṭāścopāsitāḥ sadā || teṣāmīdṛśakā buddhirna dṛṣṭā na śrutā
mayā
48.105
yena me janmasaṃdehā nāśitā līlayaiva ca || tasmātsāmānyarūpastvaṃ niścitaṃ na mataṃ mama
48.106
bāla uvāca
mahadetatsamākhyeyamekāgraḥ śṛṇu tattvataḥ || itaḥ saptādhike cāpi saptame janmani tvaham
48.107
vaidiśe nagare vipro nāmnā''saṃ dharmajā
likaḥ || vedavedāṃgatattvajñaḥ smṛtiśāstrārthavidgaraḥ
48.108
vyākhyātā dharmaśāstrāṇāṃ yathā sākṣādbṛhaspatiḥ || kiṃ tvahaṃ vividhāndharmānchokānāṃ
varṇaye bhṛśam
48.109
svayaṃ cātidurācāraḥ pāpināmapi pāparāṭ || māṃsāśī madyasevī ca paradārarataḥ sadā
48.110
asatyabhāṣī dambhī
ca sadā dharmadhvajī khalaḥ || lobhī durātmā kathako na kartā kahīṃcitkacit
48.111
yasmājjālikavajjālaṃ lokebhyo'haṃ kṣipāmi ca
tattvajñā māṃ tataḥ prāhurdharmajālika ityuta
48.112
so'haṃ tairbahubhiścīrṇaiḥ pātakairaṃta āgate || mṛto gato yamasthānaṃ pātitaḥ kūṭaśā
lmalīm
48.113
yamadūtaistataḥ kṛṣṭaḥ smāryamāṇaḥ svaceṣṭitam || khaḍgaiśca kṛtyamāno'haṃ jīvāmi pramiyāmi ca
48.114
ātmānaṃ bahudhā niṃda
ñchāśvatīrnyavasaṃ samāḥ || narake yā matirbhūyāddharmaṃ prati prapīḍataḥ
48.115
sā cenmuhūrtamātraṃ syādapi dhanyastataḥ pumān || namonamaḥ karmabhūmyai
sukṛtaṃ duṣkṛtaṃ ca vā
48.116
yasyāṃ muhūrtamātreṇa yugairapi na naśyati || tato vipaścijjanako mokṣayāsāsa nārakāt
48.117
taiḥ sahāhaṃ
pramuktaśca kathaṃcidavapīḍitaḥ || sthāṇutvamanubhūyātha kreṃśānāsādya bhūriśaḥ
48.118
kīṭohamabhavaṃ paścāttīre sārasvate śubhe || tatra mārge sukhamiva
saṃsutohaṃ yahacchayā
48.119
āgacchato rathasyāsya śabdamaśrauṣamunnatam || taṃ meghaninadaṃ śrutvā bhītohaṃ sahasā javāt
48.120
mārgamu
tsṛjya dūreṇa prapalāyanamācaram || etasminnaṃtare vyāsastatra snāto yahacchayā
48.121
sa māmapaśyaccastaṃ ca kṛpayā saṃyuto muniḥ || yanmayā
sarvalokānāṃ nānādharmāḥ prakīrtitāḥ
48.122
viprajanmani tasyaiva prabhāvādvyāsaṃgamaḥ || tataḥ sarvarutajño māṃ prāhāryaḥ kīṭabhāṣayā
48.123
kimevaṃ naśyase kīṭa kasmānmṛtyorbibheṣi ca || aho samucitā bhītirmanuṣyasya kutastava
48.124
ityukto matimānpūrvapuṇyādvyāsaṃ
tadocivān || na me bhayaṃ jagadvaṃdya mṛtyorasmātkathaṃcana
48.125
etadeva bhayaṃ mānya gaccheyamadhamāṃ gatim || asyā api kuyoneśca saṃtyanyāḥ ko
ṭiśo'dhamāḥ
48.126
tāsu garbhādikakleśabhītasto'smi nānyathā
48.127
vyāsa uvāca || || mā bhayaṃ kuru sarvābhyo yoni
bhyaśca cirādiva || mokṣayiṣyāmi brāhmaṇyaṃ prāpayiṣyāmi niścitam
48.128
ityuktohaṃ kaॉliyena taṃ praṇamya jagadgurum || mārgamāgatya cakreṇa
pīḍito mṛtyumāgamam
48.129
tataḥ kākaśgālādiyoniṣvasmi yadā'bhavam || tadātadā samāgamya vyāso māṃ smārayaca tata
48.130
tato
bahuvidhā yonīḥ parikramyāsmi karśitaḥ || brāhmaṇasya ca gehesyāṃ yonau jāto'tiduḥkhitaḥ
48.131
tato janmaprabhṛtyasmi pitṛbhyāṃ pariva
jitaḥ || galatkuṣṭhī mahāpīḍāmetāṃ yo'nubhavāmi ca
48.132
tato māṃ paṃcame varṣe vyāsa āgatya jagmavān || karṇe sārasvataṃ maṃtraṃ tenāhaṃ saṃsma
rāmi ca
48.133
anadhītāni śāstrāṇi vedāndharmāṃśca kṛtsnaśaḥ || uktaṃ vyāsena cedaṃ me gaccha kṣetraṃ guhasya ca || tatra tvaṃ naṃdabhadraṃ ca āśvāsaya
mahāmatim
48.134
tyaktvā bahūdake prāṇānasthikṣepaṃ mahījale || kārayaṃgya tvaṃ tato bhāvī maitreya iti sanmuniḥ
48.135
gamiṣyasi
tato mokṣamiti māṃ vyāsa uktavān || āgataśca tataścātra vāhīkebhyo'tiklaśitaḥ
48.136
iti te kathitaṃ sarvamātmanaścaritaṃ mayā
pāpamevaṃvidhaṃ kaṣṭaṃ naṃdabhadra sadā tyaja
48.137
naṃdabhadra uvāca || || aho mahādbhutaṃ tubhyaṃ caritaṃ yena me hṛdi || bhūyaḥ śataguṇaṃ jātaṃ dharmāya
dṛḍhamānasam
48.138
kiṃ tu tvayoktadharmasya kartukāmosmi niṣkṛtim || dharmaṃ smara bhavāṃstasmātkiṃcidādiśa niścitam
48.139
bāla uvāca || || atra tīrthe ca saptāhaṃ nirāhārastvahaṃ sthitaḥ || sūryamaṃtrāñjamiṣyāmi tyakṣyāmi ca tatastvasūnū
48.140
tato
barkarikātīrthe dagdhvayo'haṃ tvayā taṭe || asthīni sāgare cāpi mama kṣepyāṇi cātra hi
48.141
yadi sāpahnavaṃ cittaṃ mayyatīva tavāsti cet
tatastvāṃ gurukāryārthamādekṣyāmi śṛṇuṣva tat
48.142
asminbahūdake tīrthe yatra prāṇāṃstyajāmyaham || tatra mannāmacihnaste saṃsthāpyo bhāskaro
vibhuḥ
48.143
ārogyaṃ dhanadhānyaṃ ca putradārādisaṃpadaḥ || bhāskaro bhagavāṃstuṣṭo dadyādetacchrutervacaḥ
48.144
savitā paramo devaḥ sarvasvaṃ vā
dvijanmanām || vedavedāṃgagītaśca tvamapyenaṃ sadā bhaja
48.145
bahūdakamidaṃ kuṃḍaṃ saṃsevyaṃ ca sadā tvayā || māhātmyamasya vakṣyāmi saṃkṣepādvyāsa
sūcitam
48.146
bahūdake kuṃḍavare snāti yo vidhivannaraḥ || ārogyaṃ dhanadhānyādyaṃ tasya syātsarvajanmasu
48.147
bahūdake ca yaḥ snātvā
saptamyāṃ māghamāsake || dadyātpiṃḍaṃ pitṝṇāṃ ca te'kṣayāṃ tṛptimāpnuyuḥ
48.148
bahūdakasya tīre yaḥ śuciryajati vai kratum || śatakratuphalaṃ tasya
nāsti kācidvicāraṇā
48.149
atra yastyajati prāṇānbahūdakataṭe naraḥ || modate sūryaloke'sau dharmiṇāṃ ca suto bhavet
48.150
bahūdakasya
tīre ca yaḥ kuryājjapasādhanam || sarvaṃ lakṣaguṇaṃ proktaṃ japo homaśca pūjanam
48.151
bahūdakasya tīre ca dvijamekaṃ ca bhojayet || yo miṣṭānnena tasya
syādviprakoṭiśca bhojitā
48.152
bahūdakasya tīre yā nārī gauriṇikāḥ śubhāḥ || saṃbhojayati tasyāśca kuryātsusvāgataṃ hyumā
48.153
bahra
dakasya tīre ca yaḥ kuryādyogasādhanam || ṣaṇmāsābhyantare siddhirbhavettasya na saṃśayaḥ
48.154
bahūdakasya tīre ca pretānuddiśya dīyate || yatkiṃ
cidakṣayaṃ teṣāmupatiṣṭhenna cānyathā
48.155
snānaṃ dānaṃ japo homaḥ svādhyāyaḥ pitṛtarpaṇam || kṛtaṃ bahūdakataṭe sarvaṃ syātsumahatphalam
48.166
tvayaitaddṛdi saṃdhāryaṃ phalaṃ vyāsena sūcitam|| bahūdakasya kuṃḍasya naṃdabhadra mahāmate
48.167
ityukkā so'bhanmaunī snātvā kuṃḍe tataḥ śuciḥ
tīre prastaramāśritya svayaṃ maṃtrāmajāpa ha
48.168
śrīnārada uvāca || || tataḥ sa saptarātrāṃte jahau bālo nijāṃ tanūm || saṃskārito
yathoktaṃ ca naṃdabhadreṇa brāhmaṇaiḥ
48.169
yatra bālaḥ sa ca prāṇāñjahau japaparāyaṇaḥ || bālādityamiti khyātaṃ tatrāsthāpayata prabhum
48.160
bahūdake ca yaḥ snātvā bālādityaṃ prapūjayet || tasya syādbhāskarastuṣṭo mokṣopāyaṃ ca viṃdati
48.161
naṃdabhadro'pyathānyasyāṃ bhāryāyāmaparānsu
tān || utpādyātmasamāndhīmāñchivasūryaparāyaṇaḥ
48.162
rudradehaṃ yayau pārtha punarāvṛttidurlabham || evametanmahākuṃḍaṃ bahūdakamiti smṛtam
48.163
asya tīre svamaṃśaṃ ca vahlīnāthaḥ pramokṣyati || dattātreyasya yo yogī hyavatāro bhaviṣyati
48.164
arcayitvā ca taṃ devaṃ yogasiddhi
mavāpnuyāt || paśūnāmbuddhimāpnoti gośaraṇyo hyasau prabhuḥ
48.169-2
paścimāyāṃ budhastustathā kṣetraṃ sa bhārata || purūravādityamiti sthāpayā
māsa pārthivaḥ
48.166-2
sarvakāmapradaścāsau bhaṭṭādityasamo raviḥ || bahūdakakṣetrasamaṃ tasya kṣetraṃ ca bhārata
48.167-2
asya tīrthasya māhātmyaṃ
jatavyaṃ karṇamūlake || putrasya vāpi śiṣyasya na kathaṃcana nāstikaḥ
48.168-2
śṛṇotīdaṃ śraddhayā yastasya tuṣyecca bhāskaraḥ || dhārayanhṛdaye mokṣaṃ
mucyate bhavasāgarāt
48.168-2.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasyāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bahūdakamāhātmya bālādityavṛttāntavarṇananāma ṣaṭcatvāriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (8)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Mahāsubhāṣitasaṃgraha — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Kṛtyakalpataru — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit
- Mokṣakāṇḍa — Lakṣmīdhara Bhaṭṭa, Sanskrit