Kumarikakhanda 60
Kumārikākhaṇḍa 60
- Language
- Sanskrit
Contents
- 60.71 — 1 part
60.1
cha || || arjuna uvāca
guhyakṣetramidaṃ kasmātkasmādvṛtaṃ ca nārada || yasya prabhāvaḥ sumahāṃsteva kasyāpi saṃstutaḥ
60.2
nārada uvāca || || purātanamatra kathāṃ guhya
kṣetrasya kāraṇe || śṛṇu pāṃḍava śāpena guhyamāsīdidaṃ yathā
60.3
purā nimitte kasmiṃścitsarvatīrthādhidaivatāḥ || praṇāmāya brahmasado brāhmaṇaṃ sahitā
yayuḥ
60.4
puṣkarasya prabhāsasya nimiṣasyārbudasya ca || kurukṣetrasya kṣetrasya dharmāraṇyasya devatāḥ
60.5
vastrāpathasya śvetasya phalgutīrtha
sya cāpi yāḥ || kedārasya tathānyeṣāṃ kṣetrāṇāṃ koṭiśo'pi yāḥ
60.6
siṃdhusāgarayogasya mahīsāgarakasya ca || gaṃgāsāgarayogasya adhipāḥ
sūkarasya ca
60.7
gaṃgārevāmukhīnāṃ tu nadīnāmadhidevatāḥ || śoṇahradapurogāṇāṃ hradānāṃ cādhidevatāḥ
60.8
te sarve saṃghaśo bhūtvā śreṣṭhacajñā
nāya cātmanaḥ || samupājagmuramalā mahatīṃ brahmaṇaḥ sabhām
60.9
tatra tīrthāni sarvāṇi samāyātāni vīkṣya saḥ || uttasthau sahitaḥ sarvaiḥ
sabhāsadbhiḥ pitāmahaḥ
60.10
praṇamya sarvatīrthebhyaḥ prabaddhakarasaṃpuṭaḥ || tīrthāni bhagavānāha vismayotphullalocanaḥ
60.11
adya naḥ saphla sakalaṃ
yuṣmābhiratipāvitam || vayaṃ ca pāvitā bhūyo yuṣmākaṃ darśanādapi
60.12
tīrthānāṃ darśanaṃ śreyaḥ sparśanaṃ jñānameva ca || kīrtanaṃ smaraṇaṃ cāpi
neṃṃ syātpuṇyaṃ vinā param
60.13
mahāpāpānvitā raudrāstvapi ye syuḥ suniṣṭhurāḥ || te'pi tīrthaiḥ prapūyaṃte kiṃ punardharmasaṃsthitāḥ
60.14
evamuktvā
pulastyaṃ sa putramabhyādideśa ha || śīghramarghaṃ tīrthahetoḥ samānaya yathārcaye
60.15
pulastya uvāca || || asaṃkhyānīha tīrthāni dṛśyaṃte
padmasaṃbhava || yathā diśasi māṃ tātaḥ arghamekamupānaye
60.16
dharmapravacane śloko yata eṣa pragīyate
60.17
bhaveyuryadyasaṃkhyātā arghayogyāḥ
samarcane || tatasteṣāṃ variṣṭhāya dātavyo'rghaḥ kilaikataḥ
60.18
brahmovāca || || sābhiprāyaṃ sādhu vatsa tvayā proktamidaṃ vacaḥ || evaṃ
kuruṣvaikamarghamānaya tvaṃ suśīghrataḥ
60.19
nārada uvāca || || tataḥ pulastyo vegena samāninye'rghamuttamam || taṃ ca brahmā kare gṛhya tīrthānyāheti
bhāratīm
60.20
sarvairbhavadbhiḥ saṃhatya mukhyastvekaḥ prakīrtyatām || tasmai cārghaṃ prayacchāmi naivaṃ māmanayaḥ spṛśet
60.21
tīrthānyūcuḥ
na vayaṃ śreṣṭhatāṃ vidmaḥ kathaṃcana parasparam || asmāddhetośca saṃprāptā jñātvā dehi tvameva tat
60.22
brahmovāca || || nāhaṃ vedmi śreṣṭhatāṃ vaḥ
kathaṃcana namo'stu vaḥ || sarve cāpāramāhātmyaṃ svayaṃ me vaktumarhatha
60.23
yatra gaṃgā gayā kāśī puṣkaraṃ naimiṣaṃ tathā || kurukṣetraṃ tathā revā mahīsā
garasaṃgamaḥ
60.24
prabhāsādyāni śataśo yatra nastatra kā matiḥ
60.25
nārada uvāca || || evamukte padmabhuvā kopi novāca
kiṃcana || cireṇedaṃ tataḥ prāha mahīsāgarasaṃgamaḥ
60.26
samainamarghaṃ tvaṃ yaccha caturānana śīghrataḥ || yataḥ koṭikalāyāṃ vā mama koḍapi
na pūryate
60.27
yataścendradyujharājñā tāpyamānā vasuṃdharā || sarvatīrthadravībhūtā mahīnāmābhavannadī
60.28
sā ca sarvāṇi tīrthāni saṃyu
ktāni mayā saha || sarvatīrthamayastasmādasmi khyāto jagatraye
60.29
guhena ca mahāliṃgaṃ kumāreśvaramīśvaram || saṃsthāpya tīrthamukhyatvaṃ
mama dattaṃ mahātmanā
60.30
nāradenāpi mattīre sthānaṃ saṃsthāpya śobhanam || sarvebhyaḥ puṇyakṣetrebhyo dattaṃ śreṣṭhacaṃ purā mama
60.31
evaṃ
tribhirhetuvarairmaivārghaḥ pradīyatām || guṇaikadeśe'pi samaṃ mama tīrthaṃ na vai param
60.32
ityukte vacane pārtha tīrtharājena bhārata || sarve nocuḥ
kiṃcanāpi kiṃ brahmā vakṣyatīti yat
60.33
tato brahmasuto jyeṣṭhaḥ śvetamālyānulepanaḥ || dakṣiṇaṃ bāhumuddhṛtya dharmo vacanamabravīt
60.34
aho kaṣṭamidaṃ kūrkaṃ tīrtharājena mohitaḥ || santo'pi na guṇā vācyāḥ svayaṃ sadbhiḥ svakā yataḥ
60.35
svīyānguṇānsvayaṃ yo hi sampatsu prakṣipanparān || bravīti rājasattveṣa hyahaṃkāro jugupsitaḥ
60.36
tasmādasmādahaṃkārātsatsvapyeṣu guṇeṣu ca || aprakhyātaṃ dhvastarūpamidaṃ tīrtha bhaviṣyati
60.37
staṃbhatīrthamiti khyātaṃ stambho garvaḥ kṛto yataḥ || staṃbhasya hi phalaṃ sadyo brahmāpi prāpa kiṃ paraḥ
60.38
ityukte dharmadevena heheti rava utthitaḥ || tataḥ śīghraṃ samāyāto yogīśo'haṃ ca pāṇḍava
60.39
guhastato vacaḥ prāha dharmadevasamāgame || ayuktametacchāpo'yaṃ datto yaddharmadhāṣṭaryataḥ
60.40
bravītu ko'pi sarveṣāṃ tīrthānāṃ teṣu vartatām || yadyaiśvaryaṃ nārhatesau mahīsāgarasaṃgamaḥ
60.41
tiṣṭhatvātmaguṇo yacca tīrtharājena varṇitaḥ || tatra ko viguṇo nāma mithyāvādo yato guṇaḥ
60.42
aho na yuktaṃ pālānāṃ yadi te'pyavisṛśya ca || evamarthānkariṣyaṃti kaṃ yāṃti śaraṇaṃ prajāḥ
60.43
evamukte guhenātha dharmo vacanamabravīt || satyametadyadaho'yaṃ mahīsāgarasaṃgamaḥ
60.44
mukhyatvaṃ sarvatīrthānāmarghaṃ cāpi pitāmahāt || kiṃtu nātmaguṇā vācyāḥ satāmetatsadā vratam || parokṣe'pi svapraśaṃsā brahmāṇamapi cālayet
60.45
svapraśaṃsāṃ prakurvāṇaḥ parākṣepasya manvitāṃ || kiṃ divaḥ pṛthivīṃ pūrvaṃ yayātirna papāta ha || yāni pūrvaṃ pramāṇāni kṛtānīśena dhīmatā
60.46
tāni sampālanīyāni tāni ko'ti krameddhudhaḥ || tava pitrā samādiśya yadarthaṃ sthāpitā vayam
60.47
pālayāmāsa etacca tvaṃ pālayitumarhasi || īśvarāḥ svapramāṇena bhavaṃto yadi kurvate
60.48
tadasmābhiridaṃ yuktaṃ śāsanaṃ diśyatāṃ param || evamuktā svīyamudrāṃ moktukāmaṃ vṛṣaṃ tadā
60.49
ahaṃ prastāvamanvīkṣya vākyametaduderayam || namo dharmāya mahate viśvayātre mahātmane
60.50
brahmaviṣṇuśivairnityaṃ pūjitāyāvanāśine || yadi mudrāṃ bhavāndharma parityakṣyati karhicit
60.51
tadasmākaṃ kuto bhāvo mā viśvaṃ nāśaya prabho || yogīśvaraṃ guhaṃ cāpi saṃmānayitumarhasi
60.52
śivavanmānanīyo hi yataḥ sākṣācchivātmajaḥ || tvāṃ ca devo guhaḥ svāmī saṃmānayitumarhati
60.53
yuvayoraikyabhāvena sukhaṃ jīvedidaṃ jagat || tvayā pradattaḥ śāpo'yaṃ mā pratyākhyātilakṣaṇaḥ
60.54
anugrahaśca kriyatāṃ tīrtharājasya mānada
60.55
evamuccaramāṇaṃ māṃ praśasyāhāpi padmabhūḥ || sādhvetannāradenoktaṃ dharmatadvacanaṃ kuru
60.56
sammānaya guhaṃ cāpi guhaḥ svāmī yato hi naḥ || evamukte brahmaṇā ca dharmo vacanamabravīt
60.67
namo guhāya siddhāya kiṃkarā yasya te vayam || madīyāṃ skanda vijñaptiṃ nāthe
nāmavadhāraya
60.68
staṃbhādetanmahātīrthamaprasiddhaṃ bhaviṣyati || staṃbhatīrthamiti khyātaṃ suprasiddhaṃ bhaviṣyati
60.69
stambhatīrthamiti khyātaṃ sarvatī
rthaphalapradam || yaścātra snānadānāni prakariṣyati mānavaḥ
60.60
yathoktaṃ ca phalaṃ tasya sphuṭaṃ sarvaṃ bhaviṣyati || śanivāre hyamāvāsyā bhave
ttasyāḥ phalaṃ ca yat
60.61
mahīsāgarayātrāyāṃ bhavettacāvadhāraya || prabhāsadaśayātrābhiḥ saptabhiḥ puṣkarasya ca
60.62
aṣṭābhiśca prayāgasya
tatphalaṃ prabhaviṣyati || paṃcabhiḥ kurukṣetrasya nakulīśasya ca tribhiḥ
60.63
arbudasya ca yatṣaḍbhistatphalaṃ caiva bhaviṣyati || vastrāpathasya tisṛbhi
rgaṃgāyāḥ paṃcabhiśca yat
60.64
kūpodaryāścaturbhiśca tatphalaṃ prabhaviṣyati || kāśyāḥ ṣaḍbhistathā yatsyādrodāvaryāśca paṃcabhiḥ
60.65
tatphalaṃ
staṃbhatīrthe vai śanidarśe bhaviṣyati || evaṃ datte vare skaṃdastadā prītamanā abhavat
60.66
brahmāpi staṃbhatīrthāya dadāvarthaṃ samāhitaḥ || dadau ca sarvatīrthā
nāṃ śreṣṭhatvamamitadyutiḥ
60.67-2
tīrthāni ca guhaṃ nāthaṃ sammānya visasarja saḥ || evametatpurā vṛttaṃ guptakṣetrasya kāraṇam
60.68-2
bhūyaścāpi prasi
ddhyarthaṃ preṣitāpsaraso'tra me || vimokṣitā grāharūpāttvayā tāśca kurūdvaha
60.69-2
yato dharmasya sarvasya nānārūpaiḥ pravartataḥ || paritrāṇāya bhavataḥ
kṛṣṇasya ca bhavo bhave
60.70
tadidaṃ varṇitaṃ tubhyaṃ sarvatīrthaphalaṃ mahat || śrutvaitadāditaḥ pūrvaṃ pumānpāpaiḥ pramucyate
60.71
sūta uvāca || || śrutveti
vijayo dhīmānpraśaśaṃsa suvismitaḥ || visṛṣṭo nāradādyaiśca dvārakāṃ prati jagmivān
60.71.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṃḍe mahīsāgaramāhātmyavarṇane'rjunatīrthayātrāparisamāptivarṇanaṃnāmaṣṭapaṃcāśattamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit