Pramāṇa · Search · About · API

Kumarikakhanda 61

Kumārikākhaṇḍa 61

Language
Sanskrit

Contents

61.1

cha || || śaunaka
uvāca || || atyadbhutamidaṃ sūta guptakṣetrasya pāvanam || mahanmāhātmyamatulaṃ kīrtitaṃ harṣavardhanam

61.2

punaryansiddhaliṃgasya pūrvaṃ māhātmyakīrtane
ityuktaṃ yatprasādena siddhamātustu setsyati

61.3

vijayonāma puṇyātmā sāhāyyāccaṃḍilasya ca || ko nvasau caṃḍilonāma vijayonāma kastathā

61.4

kathaṃ ca prāntavānsiddhiṃ siddhamātuḥ prasādataḥ || etadācakṣva tattvena śrotuṃ kautūhalaṃ hi naḥ

61.5

satāṃ caritraśravaṇe kautukaṃ kasya no bhavet
ugraśravā uvāca || || sādhu pṛṣṭamidaṃ viprā dūrāṃtaritamapyuta

61.6

śrutāṃ dvaipāyanamukhātkathāṃ vakṣyāmi cātra vaḥ || purā drupadarājasya putrīmā
sādya pāṃḍavāḥ

61.7

dhṛtarāṣṭramate paścādiṃdraprasthaṃ nyaveśayan || rakṣitā vāsudevena kadācittatra pāṃḍavāḥ

61.8

upaviṣṭāḥ sabhāmadhye kathāścakruḥ pṛthagvidhāḥ || devarṣipitṛbhūtānāṃ rājñāṃ cāpi prakīrtane

61.9

kriyamāṇe'tha tatrāgāddraupadīputro ghaṭotkacaḥ || taṃ dṛṣṭvā bhrātaraḥ paṃca vāsudevaśca vīryavān

61.10

utthāya sahasā pīṭhādāliṃgurmudā yutāḥ || sa ca tānpraṇataḥ prahvo vavaṃde bhīmanaṃdanaḥ

61.11

sāśiṣaṃ ca tato rājā svotsaṃga upaveśitaḥ
āghrāya snehato mūrdhni proktaśca janasaṃsadi

61.12

yudhiṣṭhira uvāca || || kuta āgamyate putra ka cāyaṃ vihatastvayā || kālaḥ
kacitsukhaṃ rājyaṃ kuruṣe mātulaṃ tava

61.13

kacciddeveṣu vipreṣu goṣu sādhuṣu sarvadā || haiḍaṃbe nāpakuruṣe priyametaddhareśva naḥ

61.14

heḍaṃbaṃ vanaṃ sarvaṃ tasya ye sainyarākṣasāḥ || pālyamānāstvayā sādho vardhaṃte janakṣemakāḥ

61.15

kaccinnaṃdati te mātā bhṛśaṃ naḥ priyakāriṇī
kanyaiva yā purā bhīmaṃ tyaktvā mānaṃ patiṃ śritā

61.16

iti pṛṣṭo dharmarājā smayanhaiḍaṃbirabravīt || hate tasmindurācāre mātule'sminniyojitaḥ

61.17

tadrājyaṃ śāsane sthāpya duṣṭānignaṃścarāmyaham || mātā kuśalinī devī tapo divyamupāśritā

61.18

māmuvāca sadā putra pitṝṇāṃ bhaktikṛdbhava || so'haṃ māturvacaḥ śrutvā merupādātsamāgataḥ

61.19

praṇāmāyaiva bhavatāṃ bhaktiprahveṇa cetasā || ātmānaṃ ca mahatyarthe kasmiṃścittu niyojitam || bhavadgirahamicchāmi phalaṃ yasmādidaṃ mahat

61.20

yadājñāpālanaṃ putraḥ pitṝṇāṃ sarvadā caret || athordhvalokānsa jayediha jāyeta kīrtimān

61.21

sūta uvāca || || ityuktavaṃtaṃ taṃ rājā parirabhya punaḥpunaḥ || uvāca dharmarāṭ putramānaṃdāśruḥ sagadgadam

61.22

tvameva no bhaktikārī sahāyaścāpi vartase

61.23

etadarthaṃ ca haiḍaṃbe putrānicchaṃti sādhavaḥ || ihāmutra tārayaṃte tāhaśāścāpi putrakāḥ

61.24

avaśyaṃ yāhaśī mātā tāhaśastanayo bhavet || mātā ca te bhaktimatī dṛḍhaṃ nastvaṃ ca tāhaśaḥ

61.25

aho suduṣkaraṃ devī kurute me priyā vadhūḥ || yā bhartuśriyamujjhitya tapa eva samāśritā

61.26

nūnaṃ kāmena bhogairvā kṛtyaṃ vadhvā na me manāk || yā putrasukhamanvīkṣya paralokārthamāśritā

61.27

duṣkulīnāpi yā bhaktā sūte'patyaṃ ca bhaktimat || kulīnameva tanmanye mamedaṃ matamuttamam

61.28

evaṃ bahūni vākyāni tāni tāni vadannṛpaḥ || dharmarājaḥ samābhāṣya keśavaṃ vākyamabravīt

61.29

puṃḍarīkākṣa jānāsi yathā bhīmādabhūdayam || jātamātrastu yaścāsīdyauvanastho mahābalaḥ

61.30

aṣṭānāṃ devayonīnāṃ yato janma ca yauvanam || sadya eva bhavettasmātsadyo'syāsīcca yauvanam

61.31

tadsyocitadārārthe sadā ciṃtāsti kṛṣṇa me || ucitaṃ bata haiḍaṃbeḥ ka kalatraṃ karomyaham

61.32

tadbhavānkṛṣṇa sarvajña trilokīmapi vetsi ca || haiḍaṃberucitāṃ dārānvaktumarhasi yāṃdava

61.33

sūta uvāca || || evamukto dharmarājñā kṣaṇaṃ dhyātvā janārdanaḥ || dharmarājamidaṃ vākyaṃ
padāṃtaritamabravīt

61.34

asti rājanpravakṣyāmi dārānasyocitāṃ śubhām || sāṃprataṃ saṃsthitā ramye prāgjyotiṣapure vare

61.35

sā ca putrī
muroḥ pārtha daityasyādbhutakarmaṇaḥ || yo'sau narakadaityasya prāṇatulyaḥ sakhā'bhavat

61.36

sa ca me nihato ghoraḥ pāśadurgasamanvitaḥ || narakaśca
durācārastvametadvetsi sarvaśaḥ

61.37

tato hate murau daitye mayā tasya sutāvrajat || yoddhuṃ māmativīryatvādghorā kāmakaṭaṃkaṭā

61.38

tāṃ tato'haṃ
mahāyuddhe khaḍgakheṭakadhāriṇīm || ayodhayaṃ mahābāṇaiḥ suśārṅgadhanuṣaśyutaiḥ

61.39

khaḍgena cicched bāṇānmama sā ca muroḥ sutā || samāgamya ca
khaḍgena garuḍaṃ mūrdhnyatāḍayat

61.40

sa ca mohasamāviṣṭo garuḍo'bhūdacetanaḥ || tatastasyā vadhārthāya mayā cakraṃ samudyatam

61.41

cakraṃ samudyataṃ
dṛṣṭvā mayā tasminraṇājire || kāmākhyāṃ nāma māṃ devī puraḥ sthitvā vaco'bravīt

61.42

naināṃ haṃtuṃ bhavānarho rakṣaitāṃ puruṣottama || ajeyatvaṃ mayā
hyasyā dattaṃ khaḍgaṃ ca kheṭakam

61.43

buddhirapratimā cāpi śaktiśca paramā raṇe || tatastvayā trirātre'pi na jitāsīnmuroḥ sutā

61.44

evamukte
tadā devīṃ vacanaṃ cāhamabravam || ayameṣa nivṛtto'smi vārayaināṃ ca tvaṃ śubhe

61.45

tataścāliṃgya tāṃ bhaktāṃ kāmākhyā vākyamabravīt || bhadre raṇācci
vartasva nāyaṃ haṃtuṃ kathaṃcana

61.46

śakyaḥ kenāpi samare mādhavo raṇadurjayaḥ || nābhūdasti bhaviṣyo vā ya enaṃ saṃyuge jayet

61.47

api vā tryaṃbakaḥ
putri nainaṃ śaktaḥ kuto'nyakaḥ || tasmādenaṃ namaskṛtya bhāvinaṃ śvaśuraṃ śubhe

61.48

raṇādasmāccivartasva tavocitamidaṃ sphuṭam || asya
bhrāturhi bhīmasya snuṣā tvaṃ ca bhaviṣyasi

61.49

tasmāttvaṃ śvaśuraṃ bhadre sammānaya janārdanam || na ca śokastvayā kāryaḥ pitaraṃ prati paṃḍite

61.50

jātasya hi dhruvo mṛtyurdhruvaṃ janma mṛtasya ca || bahavaścāsya vettāro vada kenāpi vāryate

61.51

ṛṣīṃśca devāṃśca mahā
surāṃśca traividyavidyānpuruṣānnṛpāṃśca || kānmṛtyureko na pateta kāle parāvarajño'tra na muhyate kacit

61.52

ślāghya eva hi te
mṛtyuḥ piturasmājjanārdanāt || sarvapātakanirmukto gato'sau dhāma vaiṣṇavam

61.53

evaṃ kāmākhyayā proktā sā ca kāmakaṭaṃkaṭā
tyaktvā krodhaṃ ca saṃvṛtya gātrāṇi praṇatā ca mām

61.54

tāmahaṃ sāśipaṃ cāpi prāvocaṃ bharatarṣabha || asminneva pure tiṣṭha bhagadattaprapūjitā

61.59

mayā devyā pṛthivyā ca bhagadattaḥ kṛto nṛpaḥ || sa te pūjāṃ bahuvidhāṃ kariṣyati svamuryathā

61.56

vasaṃtī cātra taṃ vīraṃ haiḍiṃbaṃ patimā
syasi || evamāśvāsya tāṃ devīṃ maurvīṃ cāhaṃ vyasarjayam

61.67

sā sthitā ca pure tatra gato'haṃ śakrasadma ca || tato dvāravatīṃ prāpya tvayā saha
samāgataḥ

61.68

evameṣocitā dārā haiḍaṃberavidyate śubhā || kāmākhye ca raṇe ghorā yā vidyudiva bhāsate

61.69

na ca rūpaṃ varṇitaṃ me śvaśurasyo
citaṃ yataḥ || sādhorhi naitaducitaṃ sarvastrīṇāṃ pravarṇanam

61.60

punarekaśca samayaḥ kṛtastaṃ śṛṇu yastayā || yo māṃ niruttarāṃ praśne kṛtsnena vijaye
tumān

61.61

yo me pratibalaścāpi sa me bhartā bhaviṣyati || evaṃ ca samayaṃ śrutvā bahavo daityarākṣasāḥ

61.62

tasyā jayārthamagamaṃste'pi
jitvā hatāstayā || yo ya enāṃ gataḥ pūrvaṃ na sa bhūyo nyavartata

61.63

vahneriva prabhā dīptā pataṃgānāṃ samuccayaḥ || evametāddaśīṃ maurvīṃ jetumutsahate
yadi

61.64

ghaṭotkaco mahāvīryo āryāsya niyataṃ bhavet

61.65

yudhiṣṭhira uvāca || || alaṃ sarvaguṇaistasyā yasyāstyeko guṇo
mahān || kriyate kiṃ hi kṣīreṇa yadi tadviṣamiśritam

61.66

prāṇādhikaṃ bhaimaseniṃ kathaṃ kevalasāhasāt || kṣipeyaṃ tava vākyānāṃ śuddhānāṃ cātha
kovidam

61.67-2

anyā api striyaḥ santi deśe deśe janārdana || bahvacastāsāṃ varāṃ kāṃcidyoṣitaṃ vaktumarhasi

61.68-2

bhīma uvāca || || samyaguktaṃ
keśavena vākyaṃ bahvarthamuttamam || rājñā punaḥ snehavaśādyaduktaṃ tanna bhāti me

61.69-2

kārye duḥsādhya eva syātkṣatriyasya parākramaḥ || karīndrasyeva
yūtheṣu gajānāṃ na mṛgeṣu ca

61.70

ātmā prakhyātimāneyaḥ sarvathā vīrapuṃgavaiḥ || sā ca khyātiḥ kathaṃ jāyeduḥsādhyakaraṇāhate

61.71

na
hyātmavaśagaṃ pārtha haiḍaṃberasya rakṣaṇam || yena dattastvayaṃ dhātrā sa enaṃ pālayiṣyati

61.72

sarvayoccapadārohe yatnaḥ kāryo vijānatā || tanna sidhyati
ceddaivānnāsau doṣo vijānataḥ

61.73

yathā devavratastveko jahne kāśisutāḥ purā || tathaika eva haiḍaṃbirmaurvīṃ prāptotu mā ciram

61.74

arjuna uvāca || || kevalaṃ pauruṣaparaṃ bhīmenoktamidaṃ vacaḥ || abalaṃ devahetutvātprabalaṃ pratibhāti me

61.75

na mṛṣā hi vaco brūte
kāmākhyā yā purā'bravīt || bhīmasenasutaḥ pāṇiṃ tava bhadre grahīṣyati

61.76

anena hetunā yātu śīghraṃ tatra ghaṭotkacaḥ || iti me rocate kṛṣṇa
tava kiṃ brūhi rocate

61.77

kṛṣṇa uvāca || || rocate me vacastubhyaṃ bhīmasya ca mahātmanaḥ || na hi tulyo bhaimasenerbuddhau vīryaṃ ca kaścana

61.78

aṃtarātmā ca me vetti prāttāmeva muroḥ sutām || tacchīghraṃ yātu haiḍaṃbistvaṃ ca kiṃ putra manyase

61.79

ghaṭotkaca uvāca || || na
hi nyāyyāḥ svakā vaktuṃ pūjyānāmagrato guṇāḥ || pravṛttā eva bhāsaṃte sadguṇāśca raveḥ karāḥ

61.80

sarvathā tatkariṣyāmi pitaro yena me'malāḥ
lajjiṣyaṃti na saṃsatsu mayā putreṇa pāṃḍavāḥ

61.81

evamuktvā mahābāhurutthāya praṇanāma tān || jayāśīrbhiśca pitṛbhirvardhito gaṃtumecchata

61.82

taṃ gaṃtukāmamāhedamabhinaṃdya janārdanaḥ || kathākathanakāle māṃ smarethāstvaṃ jayāvaham

61.83

yathā buddhiṃ sudurbhedyāṃ vardhayāmi balaṃ ca te || ityuktvāliṃgya
taṃ kṛṣṇo vyasasarjata sāśiṣam

61.84

tato hiḍaṃbātanayo mahaujāḥ sūryākṣakālākṣamahodarānugaḥ || viyatpathaṃ prāpya jagāma tatpuraṃ prāgjyotiṣaṃ
nāma dinavyapāye

61.84.p1

iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarikopākhyāne ghaṭotkacasya prāgjyotiṣapuraṃ prati gamanavarṇanaṃnāmaikonaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)