Kumarikakhanda 66
Kumārikākhaṇḍa 66
- Language
- Sanskrit
Contents
- 66.76 — 1 part
66.1
cha || || sūta uvāca || || evaṃ tatra sthite tīre devyārādhanatatpare || saptaliṃgārcanarate
bhīmanandananandane
66.2
tataḥ kālena kenāpi pāṃḍavā dyūtanirjitāḥ || tatrājagmuśca kramatastīrthasnānakṛte dhruvam
66.3
prāgeva caṃḍikāṃ devīṃ
kṣetrādīśānataḥ sthitām || āsedurmārgakhinnāste draupadīpaṃcamāstadā
66.4
tatraiva copaviṣṭo'bhūttadānīṃ caṃḍikāgaṇaḥ || barbarīkaśca
tānvīrānsamāyātānapaśyata
66.5
paraṃ nāsau veda pāṇḍūnpāṇḍavāstaṃ ca no viduḥ || ājanma yasmāccaivābhūtpāṇḍūnāṃ cāsya saṃgamaḥ
66.6
tataḥ praviśya vai tasmindevīmāsādya pāṃḍavāḥ || piṃḍakārthaṃ tatra muktā tṛṣā prekṣi jalaṃ tadā
66.7
tato bhīmaḥ kuṇḍamadhyaṃ jalaṃ pātuṃ viveśa ha || praviśaṃtaṃ
ca taṃ prāha yudhiṣṭhira idaṃ vacaḥ
66.8
uddhṛtya bhīma toyaṃ hastaṃ pādau prakṣālya bho bahiḥ || tataḥ pibānyathā doṣo mahāṃstvāmupapatsyate
66.9
etadvāṅgo
vaco bhīmastṛṣā vyākulalocanaḥ || aśutvaiva viveśāsau kuṇḍamadhyaṃ jalecchayā
66.10
sa ca dṛṣṭvā jalaṃ pātuṃ tatraiva kṛtaniścayaḥ || mukhaṃ hastau
ca caraṇau kṣālayāmāsa śuddhaye
66.11
yataḥ pītaṃ jalaṃ puṃsāmaprakṣālya ca yadbhavet || pretāḥ piśācāstadrūpaṃ saṃkramya prapibaṃti tat
66.12
evaṃ
prakṣālayāne ca pādau tatra vṛkodare || uparisthastadā prāha satyaṃ suhṛdayo vacaḥ
66.13
durmate bhoḥ kimetattvaṃ kuruṣe pāpaniścayaḥ || devīkuṇḍe
kṣālayasi mukhaṃ pādau karau ca yat
66.14
yato devī sadānena jalena snāpyate mayā || tadatra prakṣipaṃstoyaṃ malapāpānna bibhyasi
66.15
malāktoyaṃ yannāma aspṛśyaṃ tannarairapi || kuto devaiśca tatpāpaṃ spṛśyate tattvato vada
66.16
śīghraṃ ca tvaṃ niḥsarāsmādkuṇḍādbhūtvā bahiḥ piba
yadyevaṃ pāpa mūḍho'si tīrtheṣu bhramase kutaḥ
66.17
bhīma uvāca || || kimetadbhāṣase krūra paruṣaṃ rākṣasādhama || yatastoyāni jaṃtūnāmupabho
gārthameva hi
66.18
tīrtheṣu kāryaṃ snānaṃ cetyuktaṃ munivarairapi || aṃgaprakṣālanaṃ snānamuktaṃ māṃ niṃdase kutaḥ
66.19
yadi na kriyate pānam
gaprakṣālanaṃ tathā || tatkimarthaṃ pūrtadharmāḥ kriyante dharmaśālibhiḥ
66.20
suhṛdaya uvāca || || snātavyaṃ tīrthamukhyeṣu satyametanna saṃśayaḥ
careṣu kiṃ tu saṃviśya sthāvareṣu bahiḥ sthitaḥ
66.21
sthāvareṣvapi saṃviśya tatra snānaṃ vidhīyate || na yatra devasnānārthaṃ bhaktaiḥ saṃgṛhyate jalam
66.22
yacca hastaśatādūrdhvaṃ sarastatra vidhīyate || saṃveśe'pi kramaścāyaṃ pādau prakṣālya yadbahiḥ
66.23
tataḥ snānaṃ prakartavyamanyathā doṣa ucyate || kiṃ na
śrutastvayā proktaḥ ślokaḥ padmabhuvā purā
66.24
malaṃ mūtraṃ purīṣaṃ ca śleṣma niṣṭhīnāśru ca || gaṃḍūṣāścaiva muñcanti ye te brahmahaṇeḥ samāḥ
66.25
tasmānniḥsara śīghraṃ tvaṃ yadyevamajitendriyaḥ || tatkimarthaṃ durācāra tīrtheṣvaṭasi bāliśa
66.26
yasya hastau ca pādau ca manaścaiva susaṃyatam
nirvikārāḥ kriyāḥ sarvāḥ sa hi tīrthaphalaṃ labhet
66.27
bhīma uvāca || || adharmo vāpi dharmo'stu nirgatuṃ naiva śaknuyām || kṣudhā
tṛṣā mayā nityaṃ vārituṃ naiva śakyate
66.28
suhṛdaya uvāca || || jīvitārthe bhavānkasmātpāpaṃ prakurute vada || kiṃ na śrutastvayā
ślokaḥ śivinā yaḥ samīritaḥ
66.29
muhūrtamapi jīveta naraḥ śukrena karmaṇā || na kalpamapi jīveta lokadvayavirodhinā
66.30
bhīma
uvāca || || kākāraveṇa te mahyaṃ karṇau badhiratāṃ gatau || pāsyāmyeva jalaṃ cātra kāmaṃ vilapa śuṣya vā
66.31
suhṛdaya uvāca || || kṣatri
yāṇāṃ kule jātastvahaṃ dharmābhirakṣiṇām || tasmātte pātakaṃ kartuṃ na dāsyāmi kathaṃcana
66.32
teṃdrarākātha śīghraṃ tvamasmātkuṃḍādviniḥsara
66.33
iṣṭakāśakalaiḥ śīghraṃ cūrṇayiṣye'nyathā śiraḥ || ityuktvā ceṣṭakāṃ gṛhya mumoca śirasaḥ prati
66.34
bhīmaśca vaṃcayitvā tāmutplutya bahirānnajat
bhartsayaṃtau tataścobhāvanyonyaṃ bhīmavikramau
66.35
yuyudhāte pralaṃbābhyāṃ bāhubhyāṃ yuddhapāragau || vyūḍhoraskau dīrghabhujau niyuddhakuśalābhubhau
66.36
muṣṭibhiḥ pārṣṇighātaiśca jānubhiścābhijaghnatuḥ || tato muhūrtātkauravyaḥ paryahīyata pāṃḍavaḥ
66.37
hīyamānastato bhīma udyato'bhūtpunaḥ punaḥ
ahīyata tato'pyaṃga vagṛdhe barbarīkakaḥ
66.38
tato bhīmaṃ samutpāṭya barbarīko balādiva || niṣpipeṣa tataḥ kuddhastadadbhutamivābhavat
66.39
mūrcchitaṃ caivamādāya visphurantaṃ punaḥpunaḥ || sāgarāya pracalitaḥ kṣetraṃ tatra mahāṃbhasi
66.40
dṛdṛśuḥ pāṃḍavā naitadevyā nayanayaṃtritāḥ
66.41
tathā gṛhīte kuruvīramukhye vīreṇa tenādbhutavikrameṇa || āścaryamāsīddivi devatānāṃ devībhirākāśatale nirīkṣya tam
66.42
sāgarasya tatastīre
barbarīkaṃ gataṃ tadā || nirīkṣya bhagavāñjñudro viyatsthaḥ samabhāṣata
66.43
bhobho rākṣasaśārdūla barbarīka mahābala || muṃcainaṃ bharataśreṣṭhaṃ bhīmaṃ tava
pitāmaham
66.44
ayaṃ hi tīrthayātrāyāṃ vicaranbhrātṛbhiryutaḥ || kṛṣṇayā cāpyadastīrthaṃ snātumevābhyupāyayau
66.45
sammānaṃ sarvathā tasmādarhaḥ
kauravanandanaḥ || apāpo vā sapāpo vā pūjya eva pitāmahaḥ
66.46
sūta uvāca || || iti rudravacaḥ śrutvā sahasā taṃ vimucya saḥ || nyapatatpād
yorhā dhikkaṣṭaṃ kaṣṭaṃ ca prāha saḥ
66.47
kṣamyatāṃ kṣamyatāṃ ceti punaḥ punaravocata || śiraśca tāḍayansvīyaṃ ruroda ca muhurmuhuḥ
66.48
taṃ tathā pari
śocaṃtaṃ muhyamānaṃ muhurmuhuḥ || bhīmasenaḥ samāliṃgya āśvāya ca vaco'bravīt
66.49
vayaṃ tvāṃ naiva jānīmastvaṃ cāsmāñjanmakālataḥ || atra vāsaśca
te putra bhaimeḥ kṛṣṇācca saṃśrutaḥ
66.50
paraṃ no vismṛtaṃ sarvaṃ nānāduḥkhaiḥ pramuhyatām || duḥkhitānāṃ yataḥ sarvā smṛtirluptā bhavetsphuṭam
66.51
tadasmākamidaṃ duḥkhaṃ sarvakālavidhānataḥ || mā śocastvaṃ ca tanaya na te doṣo'sti cāṇvapi
66.52
yataḥ sarvaḥ kṣatriyasya daṃḍayo vipathisaṃsthi
taḥ || ātmāpidaṃḍayaḥ sādhūnāṃ pravṛttaḥ kupathādyadi
66.53
pitṛmātṛsuhṛdbhrātṛputrādīnāṃ kimucyate || atīva mama harṣo'yaṃ dhanyohaṃ pūrvajāśca me
66.54
yasya tvīdṛśakaḥ pautro dharmajño dharmapālakaḥ || varāhastvaṃ praśaṃsārho bhavānyeṣāṃ satāṃ tathā
66.55
tasmācchokaṃ vihāyemaṃ svastho bhavi
tumarhasi
66.56
barbarīka uvāca || || pāpaṃ māṃ tātatāta tvaṃ brahmaghnādapi kutsitam || apraśasyaṃ nārhasīha draṣṭuṃ spraṣṭumapi prabho
66.57
sarveṣāmeva pāpānāṃ niṣkṛtiḥ procyate budhaiḥ || pitrorabhaktasya punarniṣkṛtirnaiva vidyate
66.58
tadyena dehena mayā tātatato'bhipīḍitaḥ
tatsvameva samutsṛkṣye mahīsāgarasaṃgame
66.59
maivaṃ bhaveyamanyeṣu api janmasu pātakī || na māmasmādabhiprāyādahaḥ ko'pi nivartitum
66.60
yatoṃ'śena vilupyeta prāyaścittānnivārakaḥ || evamuktvā samutplutya yayau caivārṇavaṃ balī
66.61
samudro'pi cakaṃpe ca kathamenaṃ nihanmyaham || tataḥ
siddhāṃbikā yāśca devyastatra caturdaśa
66.62
samāliṃgya ca saṃsthāpya rudreṇa sahitā jaguḥ || ajñātavihite pāpe nāsti vīreṃdra kalmaṣam
66.63
śāstrepūktamidaṃ vākyaṃ nānyathā kartumarhasi || aṃsaṃ ca pṛṣṭhalagnaṃ tvaṃ paśya bhoḥ svaṃ pitāmaham
66.64
putraputreti bhāṣaṃtamanu tvā maraṇonmukham
adhunā cetsvakaṃ dehaṃ vīra tvaṃ parityakṣyasi
66.65
tatastyakṣyati bhīmo'pi pātakaṃ tanmahattava || evaṃ jñātvā dhāraya tvaṃ svaśarīraṃ mahāmate
66.66
atha cetyaktukāmastvaṃ tatrāpi vacanaṃ śṛṇu || svalpenaiva ca kālena kṛṣṇādevakinaṃdanāt
66.67
dehapātastava proktastaṃ pratīkṣa yadīccha
si || yato viṣṇukarādvatsa dehapāto viśiṣyate
66.68
tasmātpratīkṣa taṃ kālamasmākaṃ prārthitena ca || evamukto nivṛte barbarīko'pi
durmanāḥ
66.69
rudraḥ devīśca cāmuṃḍāṃ sopālaṃbhaṃ vaco'bravīt || tvameva devi jānāsi rakṣyaṃte śārṅgadhanvinā
66.70
pāṃḍavā bhūmilābhārthe
tatte kasmādupekṣitam || tvayā ca samupāgatya rakṣitoyaṃ vṛkodaraḥ
66.71
devyuvāca || || ahaṃ ca rakṣayiṣyāmi svabhaktaṃ
kṛṣṇamṛtyutaḥ || yasmācca caṃḍikākṛtye kṛto'nena mahāraṇaḥ || tasmāccaṃḍilanāmnāyaṃ viśvapūjyo bhaviṣyati
66.72
evamuktā gatāḥ
sarve devā devyastavadṛśyatām || bhīmo'pi taṃ samādāya pāṃḍubhyaḥ sarvamūcivān
66.73
vismitāḥ pāṃḍavāstaṃ ca pūjayitvā punaḥ punaḥ
yathoktavidhinā cakrustīrthasnānamataṃdritāḥ
66.74
bhīmo'pi yatra rudreṇa mokṣitastatra suprabham || liṃgaṃ saṃsthāpayāmāsa bhīmeśvaramiti
śrutam
66.75
jyeṣṭhamāse kṛṣṇapakṣe caturdaśyāmupoṣitaḥ || rātrau saṃpūjya bhīmeśaṃ janmapāpādvimucyate
66.76
yathaiva liṃgāni supūjitāni satātra
mukhyāni mahāphalāni || bhīmeśvaraṃ liṃgamidaṃ tathaiva samastapāpāharaṃ supūjyam
66.76.p1
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhi tāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe bhīmeśvaramāhātmyavarṇanaṃnāma catuḥṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (6)
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit
- Himavatkhaṇḍa — Sanskrit