Kumarikakhanda 67
Kumārikākhaṇḍa 67
- Language
- Sanskrit
Contents
- 67.131 — 1 part
67.1
sūta uvāca || || uṣitvā
saptarātrāṇi tīrthesminbhrātṛbhiḥ saha || yudhiṣṭhiro mahātejā gamanāyopacakrame
67.2
prabhāte vimale snātvā devīliṃgānyathārcya ca || kṛtvā prada
kṣiṇaṃ kṣetraṃ devīstotraṃ jajāpa saḥ || prayāṇakāleṣu sadā japyaṃ kṛṣṇena kīrtitam
67.3
yudhiṣṭhira uvāca || || devi pūjye mahāśakte kṛṣṇasya
bhagini priye || natvā tvāṃ śaraṇaṃ yāmi manovākkāyakarmabhiḥ
67.4
saṃkarṣaṇābhayadāne kṛṣṇacchavisamaprabhe || ekānaṃśe mahādevi putravatrāhi
māṃ śive
67.5
tvayā tatamidaṃ viśvaṃ jagadvyaktarūpayā || iti matvā tvāṃ gato'smi śaraṇaṃ trāhi māṃ śubhe
67.6
kāryārambheṣu sarveṣu sānugena
mayā tava || sva ātmā kalpito bhadre jñātvaitadanukaṃpyatām
67.7
sūta uvāca || || iti bruvāṇaṃ rājānaṃ śirobaddhāṃjaliṃ tadā || vāyu
putraḥ prahasyaiva sāsūyamidamabravīt
67.8
ye tvāṃ rājanvadaṃtyevaṃ sarvajño'yaṃ yudhiṣṭhiraḥ || vṛthaiva vacanaṃ teṣāṃ yatastvaṃ vetsi nāṇvapi
67.9
ko hi
prajñāvatāṃ mukhyaḥ sarvaśāstravidāṃvaraḥ || strīṇāṃ śaraṇamāpadyehajurbuddhyiryathā bhavān
67.10
yatastvameva vetsīdaṃ sarvaśāstreṣu kīryate || jaḍeyaṃ prakṛtirmūḍhā
yayā saṃmohyate jagat
67.11
sacetanaṃ ca puruṣaṃ prakṛtiṃ ca vicetanām || prāhurbudhā narādhyakṣa puṃsaśca prakṛtiḥ priyā
67.12
tatsvayaṃ puruṣo
bhūtvā yudhiṣṭhira vṛthāmate || prakṛtiṃ naupi natvā tāṃ hāso me'tīva jāyate
67.13
ārohayecchiro naiva kacidvitvā upānahau || yathā sa mūḍho
bhavati devībhaktiratastathā
67.14
yadi te bandivatpārtha tiṣṭhedrāṇyanivāritā || tatkimarthaṃ mahādevaṃ na stauṣi tripurāntakam
67.15
alakṣya
miti vā matvā maheśānaṃ mahāmate || tataḥ kimarthaṃ dāśārhaṃ na stauṣi puruṣottamam
67.16
yasya prasādādasmābhiḥ prāptā drupadanaṃdinī || indraprasthe
tathā rājyaṃ rājasūyastvayā kṛtaḥ
67.17
vijayena dhanurlabdhaṃ jarāsandho mayā hataḥ || pratyāhartuṃ tathecchāmaḥ kauravebhyaḥ svakāṃ śriyam
67.18
yasya prasādāttaṃ muktvā kṛṣṇaṃ hā stauṣi yajñayī || atha svayaṃ kauravāṇāmutpannaṃ kulasattame
67.19
jānannātmānamalpatvādvuddhena stauṣi yādavam
tatkimarthaṃ mahāvīryaṃ na stauṣyarjunamuttamam
67.20
yena viddhaṃ purā lakṣyaṃ yena karṇādayo jitāḥ || yena tatkhāṇḍavaṃ dagdhaṃ yajñe yena nṛpā
jitāḥ
67.21
śrayate yena vikramya maheśāno'pi nirjitaḥ || svarlokasaṃsthitasyāsya śaraṇaṃ yāhi stauṣi ca
67.22
athavā tena śakreṇa
rājyaṃ me nārpitaṃ kutaḥ || iti matvā vṛthaiva tvaṃ na stauṣi bhrātaraṃ mama
67.23
tato māṃ vā kathaṃ vīraṃ na stauṣi tvaṃ yudhiṣṭhira || yena tvaṃ rakṣitaḥ
pūrvaṃ lākṣāgehāgnimadhyataḥ
67.24
vṛkṣeṇāhatya maddeśo nadīṃ śuṣkāṃ prasāritaḥ || rājarājastathā yena jarāsaṃdho nipātitaḥ
67.25
pūrvā digjitā yena yena pūrvaṃ bako hataḥ || hiḍambaśca mahāvīraḥ kirmīraścādhunā vane
67.26
kālekāle ca rakṣāmi tvāmevāhaṃ sadānugaḥ || na tāṃ paśyāmi rakṣaṃtī
natvā yāṃ stauṣi bhārata
67.27
atha kṣudhāvalaṃ jñātvā māmaudārikasattamam || krūraṃ sāhasikaṃ caiva na stauṣi kṣamiṇāṃ varaḥ
67.28
tataḥ susaṃyato bhūtvā praṇavaṃ
samudīrayan || kathaṃ na yāsi mārgaṃ tvaṃ vṛthālāpo hi doṣabhāk
67.29
pretāḥ piśācā rakṣāṃsi vṛthālāparataṃ naram || āviśaṃti tadāviṣṭo vaktrābaddhaṃ punaḥ
punaḥ
67.30
vṛthālāpī yadaśnāti yatkaroti śubhaṃ kacit || pretādidṛptaye sarvamiti śāstraviniścayaḥ
67.31
nāyaṃ tasyāsti vai lokaḥ kuta eva paro
bhavet || tasmādvijānatā yannātyājyameva vṛthā vacaḥ
67.32
evaṃ saṃsmārito'pi tvaṃ yadi bhūyaḥ pravartase || bhūtāviṣṭaścikitsyo no vividhairauṣadhairbha
vān
67.33
sūta uvāca || || iti pravarṇitāṃ śrutvā bhīmasenena bhāratīm || paiṭhīmiva pravitatāṃ vihasyāha yudhiṣṭhiraḥ
67.34
nūnaṃ tvamalpavi
jñāno vedādhītāstvayā vṛthā || mātaraṃ sarvabhūtānāmaṃbikāṃ yanna manyase
67.35
strīpakṣa iti matvā tāmavajānāsi bhoḥ katham || strī satī na praṇamyā
kiṃ tvayā kuntī vṛkodara
67.36
yadi na syānmahāmāyā brahmaviṣṇuśivārcitā || tava dehodbhavaḥ pārtha kathaṃ syāttattvato vada
67.37
īśvaraḥ paramātmā tāṃ tyaktuṃ śaknuḥ kathaṃ na hi || punarbheje yato devīṃ tena manye mahorjitām
67.38
vāsudevo'pi nityaṃ tāṃ stauti śaktiṃ parātparam || ahaṃ
yadi cikitsyaḥ syāṃ cikitsyaḥ so'pi kiṃ bhavān
67.39
naivaṃ bhūyaḥ pravaktavyaṃ maurkhyātprati maheśvarīm || bhūmau nipatya śaraṇaṃ yāhi cetsukha
micchasi
67.40
bhīma uvāca || || sarvopāyairbodhayaṃti cāṭāṃ hastagataṃ naram || idamevauṣadhaṃ tatra taiḥ sārdhaṃ jalpanaṃ na hi
67.41
muṇḍe
muṇḍe matirbhinnā satyametannṛpa sphuṭam || svābhīṣṭaṃ kurute sarvaḥ kurmo'bhīṣṭaṃ vayaṃ tathā
67.42
nāgāyutasamaprāṇo vāyuputro vṛkodaraḥ || na striyaṃ
śaraṇaṃ gacchedvāṅmātreṇa kathaṃcana
67.43
ityuktvā vacanaṃ bhīmo hyanuvavrāja taṃ nṛpam || rājāpi sānugo yāto na sādhviti muhurbhuvan
67.44
tataḥ kṣaṇena vikalastitvataścetaśca praskhalat || uvāca vacanaṃ bhīmaḥ susaṃbhrāṃto nṛpaṃ prati
67.45
dharmarāja mahābuddhe paśya māṃ nṛpasattama || cakṣubhyāṃ
naiva paśyāmi vaikalyaṃ kimidaṃ mama
67.46
rājovāca || bhīmabhīma dhruvaṃ devī kupitā te maheśvarī || tena naṣṭe cakṣuṣī te mahāsāhasavallabha
67.47
tatsāṃpratamabhithaihi śaraṇaṃ parameśvarīm || punaḥ prasannā te ddyātkadācinnayane punaḥ
67.48
bhīma uvāca || || ahamapyaṃga
jānāmi samo devyā na kaścana || prabhāvapratyayārthaṃ hi sadā nindāmi tāṃ punaḥ
67.49
tasmātprabhāvaṃ dṛṣṭvaivaṃ nipatya vasudhātale || manovāgbhu
dbhirnirtvā śaraṇaṃ staumi mātaram
67.50
sūta uvāca || || ityuktvā bhrātaraṃ jyeṣṭhaṃ sāṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca || gatvaiva devyāḥ śaraṇaṃ
bhīmastuṣṭhāva mātaram
67.51
bhīma uvāca || || sarvabhūtāṃbike devi brahmāṇḍaśatapūrake || bāliśaṃ bālakaṃ svīyaṃ trāhitrāhi namo'stu te
67.52
tvaṃ brāhmī brahmaṇaḥ śaktirvaiṣṇavī tvaṃ ca śāṃbhavī || trimūrtiḥ śaktirūpā tvaṃ rakṣarakṣa namo'stu te
67.53
tvamaindrī ca tvamāgneyī tvaṃ
yāmyā tvaṃ ca nairṛtī || tvaṃ vāruṇī tvaṃ vāyavyā tvaṃ kauberī namo'stu te
67.54
aiśāni devi vārāhi nārasiṃhi jayaprade || kaumāri kulakalyāṇi
kupeśvāri namo'stu te
67.55
tvaṃ sūrye tvaṃ tathā some tvaṃ bhaume tvaṃ budhe gurau || tvaṃ śukre tvaṃ sthitā rāhau tvaṃ ketuṣu namo'stu te
67.56
vasaṃsi
dhruvacakre tvaṃ municakre ca te sthitiḥ || acakreṣu khacakreṣu bhūcakre ca namo'stu te
67.57
saptadvīpeṣu tvaṃ devi samudreṣu ca saptasu || saptasvapi ca pātā
leṣvavasaṃsthe namo'stu te
67.58
tvaṃ devi cāvatāreṣu viṣṇoḥ sāhāyyakāriṇī || viṣṇunābhyarthyase tasmātrāhi mātarnamo'stu te
67.59
catu
bhuje caturvakre phalade catvarapriye || carācarastute devi caraṇau praṇamāmi te
67.60
mahāghore kālarātri ghaṃṭāli vikaṭojvale || satataṃ saptamīpūjye
netrade śaraṇaṃ bhava
67.61
meruvāsini piṃgākṣi netratrāṇaikakāriṇi || huṃhuṃkāradhvastadaitye śaraṇye śaraṇaṃ bhava
67.62
mahānāde mahāvīrye mahā
mohavināśini || mahābandhāpahe devi dehi netratrayaṃ mama
67.63
sarvamaṃgalamaṃgalyā yadi tvaṃ satyatoṃbike || tato me maṃgalaṃ dehi netradānānnamostu
te
67.64
yadi sarvakṛpālubhyaḥ satyaṃtattvaṃ kṛpāvatī || tataḥ kṛpāṃ kuru mayi dehi netre namo'stu te
67.65
pāpoyamiti yadevi prakupyasi vṛthaiva
tat || tvaṃ māṃ mohayasi tvevaṃ na te tārkiṃ namo'stu te
67.66
svayamutpādya yo reṇuṃ veṣṭitastena kupyati || tathā kupyasi me mātaranāthasyāsya
darśaya
67.67
iti stutā pāṃḍavena devī kṛṣṇacchavicchaviḥ || rāmā rāmābhivadanā pratyakṣā samajāyata
67.68
vidyutkoṭisamābhāsamukuṭenā
tiśobhitā || sūryaviṃbaprabhābhyāṃ ca kuṇḍalābhyāṃ vibhūṣitā
67.69
pravāheṇeva hāreṇa suranadyā virājitā || kalpadrumaprasūnaiśca pūrṇāvataṃsamaṃḍitā
67.70
dantendukāṃtividhvastabhaktamohamahābhayā || khaḍgacarmaśūlapātracaturbhujavirājitā
67.71
vāsasā taḍidābhena meghalekheva veṣṭitā
mālayā sumasālinyā śājitā sālimālayā
67.72
satāṃ śaraṇadābhyāṃ ca padbhyāṃ nūpurarājitā || jayeti puṣpavarṣaiśca śakrādyairabhipūjitā
67.73
gaṇairdevībhirākīrṇā śatapadmairmahāmalaiḥ || tāṃ tāhaśīṃ vyomni dṛṣṭvā mātaraṃ vyomavāhinīm
67.74
bhūmau nipatya rājendro namonama iti sthitaḥ
bhīmo'pi mātaraṃ dṛṣṭvā yathā bālo'bhiyāvati
67.75
tathā sammukhamābāvrajya mātarīti bruvan || darśanenaiva devyāśca śubhanetratrayastadā
67.76
praṇipatya namastubhyaṃ namastubhyaṃ muhurjagau || prasīda devi padmākṣi punarmātaḥ prasīda me
67.77
punaḥ prasīda pāpasya kṣamāśīle prasīda me
67.78
evaṃ stutā bhagavatī svayamutthāpya pārthivam || bhīmaṃ cotsaṃgamāropya kṛpayedaṃ vaco'bravīt
67.79
śrīdevyuvāca || || yattvayābhihitaṃ stotraṃ
tena tuṣṭā tavopari || ato netratrayaṃ dattaṃ dve bāhye cāṃtaraṃ param
67.80
nāhaṃ kopaṃ yatra tatra darśayāmi vṛkodara || tvaṃ tu pramāṇapuruṣastavattaḥ krodhama
darśayam
67.81
naitatpriyaṃ ca kṛṣṇasya bhrāturme krodhamācaram || bhavanto vāsudevasya yatra prāṇā bahiścarāḥ
67.83
tvaṃ ca nindasi māṃ nityaṃ
tacca jāne vṛkodara || matprabhāvaparijñānahetave kīdṛśastviti
67.84
tadevaṃ naiva bhūyaste prakartavyaṃ kathaṃcana || akṣikṣepo hi pūjyānāmāvahatyadhikaṃ
rujam
67.85
tadidānīṃ sarvamevaṃ kṣantavyaṃ ca parasparam || yacca bravīsi tvāṃ vīra tanniśāmaya bhārata
67.86
yadā yadā hi dharmasya glānirāvirbha
veddhariḥ || tadātadāvatīryāhaṃ viṣṇorasya sahāyinī
67.87
idānīṃ ca harirjāto vasudevasuto bhuvi || ahaṃ ca gopanandasya ekānaṃśābhidhā
sutā
67.88
tadyathā bhagavānkṛṣṇo mama bhrātāmipūjitaḥ || bhavanto'pi tathā mahyaṃ bhrātaraḥ pāṃḍavāḥ sadā
67.89
ye bhīmabhaginītyevaṃ māṃ
stoṣyaṃti narottamāḥ || ābādhā nāśayiṣyāmi teṣāṃ harṣasamanvitā
67.90
tvaṃ ca bhrāturjayam̐ vīra pradāsyasi mahāraṇe || bhujayoste vasiṣyāmi
dhārtarāṣṭranipātane
67.91
kṛtvā rājyaṃ ca varṣāṇi ṣaṭtriṃśattadanantaram || mahāprasthānadharmeṇa pṛthivīṃ paricariṣyatha
67.92
asminneva tato
deśe lohonāma mahāsuraḥ || bhavatāṃ nyastaśastrāṇāṃ vadhārthaṃ prakramiṣyati
67.93
tatastaṃ sarvabhūtānāmavadhyaṃ bhavatāṃ kṛte || andhaṃ kṛtvā
pātayiṣye tato yūyaṃ prayāsyatha
67.94
nistīrya ca himaṃ sarvaṃ nimagnā| vālukārṇave || svargaṃ yāsyati rājaikaḥ saśarīro gamiṣyati
67.95
andho yatra kṛto loho lohāṇābhiyayā puram || bhaviṣyati ca tatraiva sthāsye'haṃ kalayā sadā
67.96
tataḥ kaliyuge prāpte kelonāma bhavi
ṣyati || mama bhaktastasya nāmnā bhāvyā keleśvarītyaham
67.97
vailākaścāparo bhakto bhaviṣyati mamottamaḥ || tasyārādhanataḥ khyātiṃ prayā
syāmi kalau yuge
67.98
lohāṇāsaṃsthitāṃ caiva yercayiṣyaṃti māṃ janāḥ || śraddhayā sitasaptamyāṃ taiśca sarvatra pūjitā
67.99
aṃdhānāṃ ca
pradāsyāmi bhāvīni nayanānyaham || tasmindine tarpitāhaṃ bhaktibhāvena pāṃḍava
67.100
pādāṃguṣṭhena ca bhavāṃstatra kuṃḍaṃ vidhāsyati || sarvatīrthasnāna
tulyaṃ tatra snānaṃ ca taddine
67.101
matsyānāṃ netranetrasthatejastanmātramuttamam || uddhṛtya yojayiṣyāmi pratyakṣaṃ tadbhaviṣyati
67.102
evaṃ mama
mahāsthānaṃ kalau khyātaṃ bhaviṣyati
67.103
lohāṇākhyaṃ mahābāho nāma keleśvarīti ca || durgamākhyaṃ tato hatvā asminkṣetre ca bhārata
67.104
durgā nāma bhaviṣyāmi mahīsāgarapūrvataḥ || dharmāraṇye vasiṣyāmi bhavatāṃ trāṇakāraṇāt
67.105
dharmāraṇye sthitāṃ caiva ye'rcayiṣyaṃti mānavāḥ
āśvine māsi caitre vā navamyāṃ śuklapakṣake
67.106
snātvā mahīsāgare ca teṣāṃ dāsyāmi vāṃchitam || vidhinā ye'rcayiṣyaṃti māṃ ca śraddhāsa
manvitāḥ
67.107
putrapautrānpradāsyāmi svargaṃ mokṣaṃ na saṃśayaḥ || praveśe ca kaleḥ kāle bhavatāṃ vaṃśasaṃbhavaḥ || vatsarājaḥ pāṃḍavānāṃ toṣayiṣyati
yannataḥ
67.108
yasya nāmnā tataḥ khyātā bhaviṣyāmi kalau yuge || vatseśvarīti vatsasya rājñaḥ sarvārthadāyinī
67.109
matprasādātsa rājā vai
bhavanottāpakāriṇīm || aḍḍālayāṃnāma tadā rākṣasīṃ nihaniṣyati
67.110
tasyāśvāpi vadhasthānamaḍḍālajamiti sthitam || bhaviṣyati puraṃ tatra
māṃ ca saṃsthāpayiṣyati
67.111
aḍḍālayājagrāme māmarcayiṣyaṃti ye janāḥ || vatseśvarīṃ sitāṣṭamyāmāśvine taiḥ sadārcitā
67.112
vatse
śvarīṃ ca ye devīṃ pūjayiṣyaṃti mānavāḥ || teṣāṃ sarvaphalāvāptirbhaviṣyati na saṃśayaḥ
67.113
itthamaḍḍālaye vāso lohāṇe ca bhaviṣyati || dharmā
raṇye mahākṣetre mahīsāgarasaṃnidhau
67.114
mama lokahitārthāya lohasya ca niśamyatām || adhīkṛto mayā loho bahvīstatām̐ tapaḥ samāḥ
67.115
vṛtrāsura ivājeyo lokānutsādayiṣyati || taṃ ca viśvapatirdhīmānavatīryaṃ budho hariḥ
67.116
yatra haṃtā tatra grāmaṃ lohāṭīti bhavi
ṣyati || gayonāma mahādaityo bhavatāṃ vighnakṛttadā
67.117
prasthāne lohavadgāvī kariṣye taṃ napuṃsakam || gayatrāḍeti māṃ tatra pūjayiṣyanti mānavāḥ
67.118
grāmaṃ cāpi gayatrāḍaṃ tatra khyātaṃ bhaviṣyati || gayatrāḍe gayatrāḍāṃ ye'rcayiṣyanti mānavāḥ
67.119
māghāṣṭamyāṃ na śiṣyanti tasya
sarve'pyupadravāḥ || ye ca māṃ kopayiṣyanti pāṃḍavārādhitāṃ sadā
67.120
teṣāṃ puṃstvaṃ hariṣyāmi mahāraudrādhitiṣṭhati || parivāraśca me cātra ṣaṇḍhaḥ:
sarvo bhaviṣyati
67.121
tasminkaliyuge core raudre rudre'tinirghṛṇe || evaṃ tṛtīyaṃ tanmahyaṃ sthānamatra bhaviṣyati
67.122
bhavatsu ca svargateṣu
gayo'pi sumahattapaḥ || tadvā prāpya punaḥ puṃstvaṃ lokānsaṃpīḍayiṣyati
67.123
gayātīrthaṃ gataṃ taṃ ca gayādhvaṃsanakāmyayā || budha eva jaga
tsvāmī tatra taṃ sūdayiṣyati
67.124
itthaṃ śrīmānpītavāsā avatīrya budhaḥ prabhuḥ || bahūni kṛtvā karmāṇi svasthānaṃ pratipatsyate
67.125
iti saṃkṣepataḥ proktaṃ bhaviṣyaṃ pāṃḍavā mayā || bhavatāṃ cittanirvṛttyai śrūyatāṃ bhūya eva ca
67.126
idaṃ tīrthavaraṃ mahyaṃ saṃsevyaṃ sarvadā priyam
kṛtaṃ yadatrāgamanaṃ tena prītiḥ parā mama
67.127
bhīmasya cāpi pautreṇa haḍhaṃ saṃtoṣitā'smi ca || devyaḥ sarvāśca madrūpaṃ naitajjñeyam
to'nyathā
67.128
vrajadhvaṃ cāpi tīrthāni yāni vo na kṛtāni ca || aṃbādhāsvasmi sarvāsu smaraṇīyā svaseva ca
67.129
āpṛcche cāpi vaḥ sarvānyūyaṃ kṛṣṇasamā mama
67.130
sūta uvāca || || iti devyā vacaḥ śrutvā vismayotphullalocanāḥ
punaḥpunaḥ praṇamyaināṃ nāpaśyandīpavadvatām
67.131
tataste barbarīkaṃ ca saṃsthāpyātraiva niṣṭhitam || āgaccha yoge coktvedaṃ cakustīrthāni mukhyaśaḥ
67.131.p1
iti śrīskāṃde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ prathame māheśvarakhaṇḍe kaumārikākhaṇḍe barbarīkopākhyāne keleśvarī vatseśvarīdurgādevīgayatrāḍāmāhātmyavarṇanaṃnāma pañcaṣaṣṭitamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Kaumārakhaṇḍa — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit
- Māheśvarakhaṇḍa — Sanskrit
- Kaumārīkākhaṇḍa — Sanskrit