Pramāṇa · Search · About · API

Modhapurana 13

Moḍhapurāṇa 13

Language
Sanskrit

Contents

13.1

vyāsa u0-śṛṇuvatsapravakṣyāmi dharmāraṇye nṛpottama
ekadātu tapastaptaṃ viṣṇunāmita tejasā

13.2

sarvai deva saronāma dharmāraṇyeca viśrutaḥ
tatra tepe mahāviṣṇuḥ kānanecātha putraka

13.3

skaṃda u0-vājīmukhoharistatrasiddhasthāne mahadyute
kathaṃ devasaronāma pampācampāgayā tathā

13.4

vārāṇasyāṃdhikaṃ proktaṃ kasmādaśvamukhohariḥ
īśvara u0-yatra nārāyaṇodevo tapastepe suduṣkaram

13.5

divyavarṣa sahastrāṇi jātaḥ aśvānana śubhaḥ
mukhaṃ ca vājirūpaṃ ca lamboṣṭaṃ ca salomakam

13.6

śubhaṃ jātaṃ mahādivyaṃ tasyatīrthaprabhāvataḥ
skaṃda u0-kāraṇaṃ brūhi nonātha aśvānana kathaṃhāraḥ

13.7

mahāripoścahantāyo deva devo jagatpatiḥ
yasyanāmnā mahābhāga pātakānibahūnyāpa

13.8

vilīyante tu vegena tamaḥ sūryodaye yathā
śrūyateyasya karmāṇi mahāpātaka śāntaye

13.9

sarveṣāmevajīvānāṃ carācaracaturvidham
prāṇarūpeṇayodevaḥ hayarūpaḥ kathaṃbhavet

13.10

sarveṣāmārti haṃtā ca trāṇarūpaḥ surānāpi
bhaktigamyo dharmabhājo makharūpaḥ sadāśuciḥ

13.12

guṇātītopi nityo'sau sarva go nirguṇastathā
sṛṣṭāsau pālakohantā avyakto sarvadehināṃ ||11.
aspaṣṭayogo bhogī ca yo'sau devai rnigadyate
aṇusthūlo mahātejo kasmādaśvamukho bhavata

13.13

yasya romodbhavā devāḥ latā vṛkṣādayo nagāḥ
kalpe kalpe jagatsarvaṃ jāyate tasya dehataḥ

13.14

sa eva viśva prabhavo sa evātyaya kāraṇaṃ
kambunā ca hṛtā vidyā yajñāśca pralayaṃ gatāḥ

13.15

asvādhyāya mayaṃviśvaṃ jātaṃ ca vṛṣabhadhvaja
tadāsau jhaśa rūpeṇa prāviśacca mahārṇavaṃ

13.16

ghāti to duṣṭa daityovai vedārthe tu kṛtodyamaḥ
kañcuṃ hatvā samānītān vedāndatvā prajāpateḥ

13.17

yadākṣoṇī nimagnāvai vārvāridhi madhyataḥ
tadāsau kūrma rūpeṇa praviṣṭo jala sāgare

13.18

ratnagarbhā dhṛtā yena pṛṣṭha deśe ca līlayā
kṛtaṃ tena sukhaṃ sarvaṃ jagatsthāvara jaṅgamam

13.19

sa devo viśvarūpovai kathaṃ vājimukho bhavat
etadāścarya matulaṃ kathayasva prasādataḥ

13.21

hiraṇyākṣasyahanane rūpaṃ kṛtvā varāhajam ||.
avanāya mahātejo prāviśajjala sāgare || .20
uddhṛtāca mahīsarvā saśaila vana kānanā
dhāritāca tadā tena daṃṣṭrāgresvena līlayā

13.22

kṛtvā rūpaṃca vārāhaṃ kapilaḥ śokanāśanaḥ
sadevo kathamauśoryaṃ hayagrīvā mupasthitaḥ

13.23

prahlādārtha sureśāna rūpaṃ kṛtvā bhayāvaham
nārasiṃhaṃ mahātejaṃ sarvakaṣṭa nivāraṇam

13.24

parvatāgni samudrasthaṃ rakṣitaṃ bhakta muttamam
hiraṇyakaśipuṃduṣṭaṃ ghātitaṃ rajanī mukhe

13.25

rājyāsaneca saṃsthāpya prahlādaṃ sura vanditam
evamadbhuta karmāṇi kṛtvānyevāhi līlayā

13.26

etadāścarya janakaṃ vacanaṃ tava dṛśyate
hantāvai sarvaduṣṭānāṃ aśva tvaṃ samupāgatam

13.27

vairocana sutasyāgre yācako'saubhavattadā
yajñenavati navādhikye balināyaḥ samarcitāḥ

13.28

dattā vasuṃdharā tasmai tripadākṛtamedinī
viśvarūpeṇa deve na pātāle kṣapito valiḥ

13.29

trisaptavāraṃye naiva kṣatriyā navanītale
hatvādadacca viprebhyo mahīṃ sarvāṃ svamojasā

13.30

ghātito haihayo rājā yenaivaijanamohataḥ
ye naiva śiśu rūpeṇa ghātitā duṣṭacāriṇī

13.31

rākṣasītāṭikāyena kauśikasya prasādataḥ
viśvāmitrasya yajñasya vistāro svayamojasā

13.32

caturdaśa sahasrāṇi ghātitā rākṣasā'dhvare
hatāsūrpanakhāyena triśirācanipātitaḥ

13.33

suhradaṃ vālinaṃ hatvā sugrīvena samanvitaḥ
kṛtvā setuṃ samudre ca raṇe hatvā daśānanaṃ

13.34

dharmāraṇye samāsādya brāhmaṇā nanu śāsayan
śāsanaṃ ca dvijātibhyaḥ datvāgrāmāṃścaturvidhāḥ

13.35

tīrthe ca dharma vāpyāṃve sudānānyathadattavān
sādhūnāṃ pālanāyāsau nigrahāyadurātmanām

13.36

bhūtvāvaiśāsitaṃ viśvaṃ jagadeta carācaram
araṇye'dhiṣṭhitā devyo śrīmātā pramukhāstathā

13.37

sītyāsaharāmeṇa arcitāca vidhānataḥ
tīrtha snānaṃtu tatraiva pitṛ devāṃśca tarpayat

13.38

anuṣṭhitaḥ purāṇajño dharmovai kurusattama
rājye vibhīṣaṇaṃ sthāpya ayodhyā magamatpunaḥ

13.39

evamanyānikarmāṇi kṛtānica dharātale
sadaiva līlayā kṛtvā kathaṃ sośva mukho bhavat

13.40

devakyāṃ vasudevāccayādavādanvajāyata
pūtanāśakaṭaścaiva aghakeśī ariṣṭakaḥ

13.41

bakāsuro kaṃsa duṣṭo jarāsandho gajastathā
kālayavana hantāca narakāsura vai raṇe

13.42

kanyā ṣoḍaśa sāṃsraṃ oḍhātena mahātmanā
guṇātītaṃ sadā śāntaṃ pañcātmaṃ pañca varjitam

13.43

parabrahma samādhisthaṃ jñāna dhyāna parāyaṇam
dhāraṇā dhyeya saṃyuktaṃ āsanātsaṃ yamādratam

13.44

pañca pañceti pañceti pañca pañca mayaṃ śubham
svayaṃ devaḥ svayaṃ devī svayamātmāsvayaṃ śivaḥ

13.45

svayamevāparaṃbrahma sakathaṃhayatāṃ gataḥ
dharmaglānī gateso'pī kalkī viṣṇuyaśasthiraḥ

13.46

mleṃchasya ghātakodevo hyārūḍho mahītale
itaścetaścadhāvantaḥ satato arisūdanaḥ

13.47

rūpaṃkṛtvāvanitrātā sakathantuhayānakaḥ
atyāścarya mayaṃtāta bhavatā yatprakāśitaṃ

13.48

vaṃcanaṃ casurādīnāṃ hayānanakathaṃ hariḥ
etadācakṣvamebrahman kāraṇaṃ kalpanoditaṃ

13.49

vyāsa u0-hayagrīvasyacaritaṃ śṛṇuṣvekāgramānasaḥ
purādevaiḥ pṛthivyāṃca prārabdhaṃ yajñamuttamaṃ

13.50

vedhācāmaṃtrayansarvān devānindra purogamān
samavāye surāṇāṃca viṣṇvā gamana kāṃkṣayā

13.51

devaiścasarvai statrāpi kalpitaṃ devayājanaṃ
sotkaṃṭhā stvamarāḥ sarve viṣṇudarśana lālasā

13.52

vaikuṇṭhepigatāssarve kṣīrābdhāvavanītale
na dṛśyate ca tai ssarve nākapātāla bhūtale

13.53

mohāviṣṭānarāssarve itaścetaścadhāvataḥ
naivadṛṣṭaṃtadātaistu brahmarūpaṃjanārdanam

13.54

vicārayantite sarve devā indra purogamāḥ
kvātāsau mahāviṣṇuḥ kenopāyena dṛśyate

13.55

praṇamya śirasādevaṃ vāgīśaṃ vadatāṃ varam
devaguromahādhāra kathayasvaprasādataḥ

13.56

kṣaṇaṃdhyātvā svamātmānaṃ dhiṣaṇā kathitohariḥ
bṛhaspatiru0-na jāne kena kāryeṇa yogārūḍho mahāprabhuḥ

13.57

yoga rūpo bhavadviṣṇuḥ yogīśo hariracyutaḥ
tatra sarve gatā devāḥ yatra devo jagatpatiḥ

13.58

tadā dṛṣṭo mahāviṣṇuḥ dhyānastho'sauja nārdanaḥ
dhanvā kṛṣya samākāraṃ saśaraṃ daitya sūdanam

13.59

samādhisthaṃ tato dṛṣṭvā bodhopāyaṃ pracakrame
āhūtāca tadāvabhrī idaṃvacanamabravīt

13.60

devāūcuḥ-guṇabhakṣaṃ kuruṣvaivaṃ ye nāsau budhyate hariḥ
kṛtvārthinocavaidevāḥ prabhuṃ jānī mahevayam

13.61

vamrikā u0-nidrābhaṅgaṃkathāchedaṃ dampatyoḥ prītibhedanaṃ
śiśumātṛvibhedaṃca kuṃrvāṇo narakaṃvrajet

13.62

yogārūḍhojagannāthaḥ samādhistho mahābalaḥ
vimanyuścakathaṃdevāḥ vidhi naiva karomyaham

13.63

brahmā u0-bhavatāṃ sarvabhakṣaṃca devakārya manādarāt
kartavyaṃcatvayāvamrā yajñasiddhiryathābhavet

13.64

vyāsa u0-vamrī śaptāstadāvatasa ūcurvai punarevatāḥ
duḥkhasādhyo jagannāthaḥ pralayānalaṃ kovibhuḥ

13.65

sakathaṃ lālayedbrahman asmābhissrura pūjitaḥ
vamrikā u0-yajñabhāgo yadīdāsye tadākārya karomyahaṃ

13.66

devāūcuḥ-yajñāṃśaṃ dāpaiśyāmi kuruṣvaṃ vo vacomama
satyamuktaṃca vidhinā vamrikāryaṃ samāśritā

13.67

guṇa bhakṣādikaṃkarma tayāsarvakṛtaṃ nṛpa
yudhiṣṭhira u0-aśakyāvodhanedevāḥ guṇabhaṅgasamādhiṣu
etadāścaryadeveṣu satyaṃ satyavatīsuta

13.68

vyāsa u0-vyagracittāḥsurābhūpa ākṛṣṭaṃharikārmukaḥ
najānekenakāryeṇa viṣṇumāyāvimohitāḥ

13.69

guṇabhakṣekṛtetasmintakṣaṇādevacotthitam
jyāghātātkoṭibhissārdhaṃśīrṣaṃ chitvādigantaram

13.70

gataśapicataṃdevāḥ bhṛśamudvignamānasāḥ
dhāvantaḥsarvatodevāḥ teśīrṣasyāvalokane

13.71

napaśyantitadāśīrṣaṃ brahmādyāstridaśā nṛpa
duḥkhākulāścate sarve jñāninastepyacintayat

13.72

tvaṣṭātvamasidevānāṃ kāryakartā sadāvibhoḥ
śīghreṇaivakuruṣvatvaṃ vakraṃvaiśāṅgi ધન્વિન:

13.73

namaskṛtyatadātasmaitasthaudevasaṃsadī
uvācaparayābhaktyā brahmāṇaṃkamalodbhavam

13.74

tvaṣṭovācatadādevān yajñabhāgaṃhināstime
tatkurudhvaṃmahābhāga tatohaṃprakaromitat

13.75

brahmovācatadātaṃtrtu makhebhāgastavāstuvai
somaṃcalabhasennityaṃ devaissaha mahāmakhe

13.76

tacchrutvā vacanaṃ tvaṣṭā punare vāmya bhāṣata
ānayantu hareḥ śīrṣa śarīra saṃ dadhā myaham

13.77

tacchrutvā nāsti tacchīrṣaṃ triṣulokeṣuvīkṣitaṃ
upāyonyo vidheyodya yathā bhavati tacchiraḥ

13.78

kiṃ karo mīti ciṃtārtaḥ tvaṣṭāstūṣṇīṃ sthita stadā
paricintya punaḥprāha brahmāṇaṃ jagato guruṃ

13.79

yājñīyoyaṃ hayaḥ svāmin tacchīrṣaṃ saṃdadhāmyahaṃ
svāmīvai deva devasya viṣṇo ramita tejasaḥ

13.80

tacchrutvā vacanaṃ tvaṣṭuḥ śakrādigrāhataṃ prati
kurukāryaṃ mahāvāho yathā viṣṇuḥ prasīdati

13.81

vyāsa u0-athāsyaṃ tvaritaḥcchitvā yājñīyasya hayasyaca
saṃdhānaṃ kṛtavāntvaṣṭā hareḥ kaṇṭheasṛksruve

13.82

laṃboṣṭhaṃ dīrghadaṃtaṃ ca karāla vadanaṃ tadā
jātaṃ viṣṇo rmahārāja hayagrīvastato bhavat

13.83

taṃ tadā tuṣṭuvurdevā iṃdrādyā sakalā vibho
parākramaiśca vividhaiḥ smāraya n caritaṃsvakaṃ

13.84

devāūcuḥ-namastestu jagadvīja namaste kamalāpate
namastestusureśāna namastekamalekṣaṇa

13.85

yajñoyajñapatiryajvā havyaṃhotāhutaṃ tathā
tvadarthanhapatedeva ataḥśaraṇa māgatāḥ

13.86

vāsavāgniryamaścaiva naiṛtoyādasāṃpatiḥ
vāyuḥkubera īśāna dikpālastava kāraṇam

13.87

lokapāla svarūpatvaṃ cārkaśca uṣṇadīdhitiḥ
tvamagnirvaruṇaścaiva tvaṃcakālakṣayaṃkaraḥ

13.88

guṇāstrayastvamevā'si guṇahīnastvamevahi
guṇāḍhyastvaṃ gadā pāṇe goptā sarveṣu jantuṣu

13.89

tīrthasyotpādane tatra tapastepe tuvai tadā
dharmāraṇye tato gatvā hayaṃgrīvo janārdanaḥ

13.90

tapasorthe mahābhāga vidhināsaha bhārata
na śakyaṃ kena cit kartuṃ ātmanātmaiva tuṣṭavān

13.91

brahmāpi tapasāyuktaḥ tepevarṣaśatatrayam
udyāne pararmaviṣṇo rmāyāmoha vināśine

13.92

yajñārthaṃ satadātuṣṭo devadevo jagat patiḥ
brahmannamuhyate kvāpi mamamāyāpyadussahā

13.93

tatolabdhavaśebrahmā dṛṣṭacittojanārdanaḥ
uvāca madhurāṃvācaṃ sarveṣāṃ hitakāriṇīm

13.94

atraivaca mahatkṣetraṃ puṇyaṃ pāpa pranāśanam
vidhiviṣṇumayaṃ caitadbhavatvevanasaṃśayaḥ

13.95

tathetyuktvā tadāviṣṇuḥ jagāmā'darśanaṃ vidhiḥ
sthāpayitvā vidhisra tīrthacaiva trilocanaṃ

13.96

mukteśaṃ nāmadevasya mokṣatīrtha marindama
gataḥsopisuraśreṣṭhaḥ svasthānaṃsurasevitam

13.97

tatrapretādivaṃyānti tarpaṇecakṛtesati
aśvamedhaphalaṃsnānā tprāpyatejalapānataḥ

13.98

puṣkara trayakṣetrasya gaṅgāsāgara saṅgame
dvāravatyāṃ muktikṣetre tathā udadhisaṅgame

13.99

tatphalaṃ samavāpnoti mānavaścaika bhāvataḥ
kārttikyāṃdevasarasi labhatephalamuttamam

13.100

kārttikyāṃ kṛttikāyoge mukteśaṃyastu pūjayet
snātvādevasare ramye natvādevaṃ janārdanam

13.101

yaḥpaśyedvitrinetraṃca sarvapāpaiḥ pramucyate
bhuktvābhogānyathākāmaṃ viṣṇulokaṃ sagacchati

13.102

aputrākākavandhyāca yāstrīcaivamṛtaprajā
ekāmbareṇa susnātau patipattyau yathāvidhi

13.103

taddoṣaṃnāśayettatra pūjanāt śivadharmayoḥ
mukteśvaraṃ samāsādyaprāpyate satphalaṃśubham

13.104

nidhāyavaṃśapātreca phalamannaṃyathoditam
yādadyādbrāhmaṇe śuddhe vandhyādoṣātpramucyate

13.105

mukteśādaindradigbhāge kuṃḍaṃdevanirnirmitaṃ
tilapiṃḍastu kartavya statrapreta vimuktaye

13.106

uddharetsakalān pretān mahārauravagānāpi
devasaraṃmahāramyaṃ sevitaṃ jantubhissadā

13.107

yudhiṣṭhira u0-kīdṛśaṃca sarastāta tasminsthāne yathāvidhim
svarūpaṃ sakalaṃ caiva kathayasva yathātatham

13.108

vyāsa u0-sādhusādhumahāprājña dharmaputrayudhiṣṭhira
yasyāpikīrtanānnūnaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate

13.109

mānasaraḥsamaṃtīrthaṃ yatradevāvasantihī
ati svacchataraṃ śāntaṃ gaṅgājalasamaprabhaṃ

13.110

padminīpuṣpagaṃdhāḍhyaṃ chatraṃpadmaiśca tatpayaḥ
kamalendivaraiścaiva saṅkīrṇasara muttamam

13.111

vaṭavṛkṣasamāyukta maśvatthāmraiścaveṣṭitam
raktotpalena puṣpena padmarāgeṇa bhūpitam

13.112

aśokaiścaivakāsāraṃ sarvaṃ pāpavināśanam
anādinidhanodbhūtaṃ kṛtaṃ vai brahmaṇāpurā

13.113

anūpamaṃca hyanyeṣāṃ sarasāṃ nṛpasattama
vidhinākurute yastu nīlotsargaṃ svaśaktitaḥ

13.114

pretonaivakuletasya dhātāca svayamabravīt
kanyādānaṃca yekuryuḥ vidhinā tatra bhūpate

13.115

brahmaloke savaiyāti yāvadindrāścaturdaśa
gavāṃcaivagṛhaṃdāsī meṣīśaiyyādikaṃ tathā

13.116

dadannevatu viprebhyo so'kṣayaṃ svargamaśnute
idaṃdevaṃsaronāma mahātmaṃśivasannidhau

13.117

kulevaitasyana pretāḥ sukhasampattirevaca
vyāsa u0-etatsarvaṃ samākhyātaṃ aśvānanasyakāraṇam
prabhāvaṃtasyatīrthasya sarvapāpapranāśanam

13.117.p1

iti śrīskaṃdapurāṇe pātālakhaṇḍe dharmāraṇyopākhyāne devasaramahātme trayodaśo'dhyāyaḥ || 13

Linked texts (2)