Modhapurana 36
Moḍhapurāṇa 36
- Language
- Sanskrit
Contents
- 36.66 — 1 part
36.1
dharma uvāca —
jñātibhedetusaṃjāte tasmin moherakepure
traividyaiḥkiṃkṛtaṃbrahman tanmamācakṣva pṛcchataḥ
36.2
vyāsa uvāca —
svasthānevāḍavāḥ sarve harṣa nirbhara mānasāḥ
agnihotrayutāḥkecit kecitprajñaparāyaṇāḥ
36.3
kepicāgni samādhānāḥ kepismārtā nirantaram
purāṇanyāyavettāro veda vedāṅgavādinaḥ
36.4
sukhena svānsvānputrānvai kurvatubrahmavādinaḥ
evaṃdharmayutācāraṃ kurvatāṃ kuśalātmanām
36.5
prāptekaliyugeghore luptaṃteṣāṃtu śāsanam
lokā vidhvaṃsibhirmleṃcchaiḥ nirdayairprāṇighātakaiḥ
36.6
sambhūryamilitāḥsarve puṇyemoherakepure
āloḍhya dharmaśāstrāṇi nibaṃdhasahitānica
36.7
asmākaṃdṛśyatehyadya varṇasaṃkarabhītinaḥ
paṃcadaśasahastrāṇāṃ nirīkṣyahyanibaṃdhatāṃ
36.8
naṣṭābhaviṣyatīnūnaṃ kulācārāstathaivaca
~mīmāṃsakādistraividyāḥ dharmarakṣaṇahetave
avadattaccaśāstrebhyaḥ purādeviyathāvadat
36.9
sthānācārānkulācārān yānūcesarvasannidhau
tatvāstānpravicāryātha bhītāsmakalimohitāḥ
36.10
vyāsauvāca-adhidevyāyaduktaṃtadya ddharmaśāstra sthitaṃpunaḥ
paraṃparāgataṃdharmaṃ ūcustevāḍavottamāḥ
36.11
brāhmaṇāūcuḥ-yasyadoṣaḥ samutpanno vyabhicārāttujñātitaḥ
tasyadaṇḍo vidheyastu yathoktovidhivaddvijaiḥ
36.12
yasyayoniṃnaviṃdet sthānaṃ tripuruṣaṃkulam
kanyādānepituḥśrāddhe na vṛṇītakadācana
36.13
yasyadoṣastuhatyāyāḥ samudbhūto vidhervaśāt
daṇḍastuvidhivattasyaṃ kartavyo śāstravedibhiḥ
36.14
agamyāgamanādyasya doṣamutpadyate yadā
tasyadaṇḍaḥ pradeyovai āryaistraividyajātibhiḥ
36.15
yaḥkaroti dvijo'nyastrī saṃgrahaṃkāmamohitaḥ
tasyatyāgastukartavyo jñātibhissahabāndhavaiḥ
36.16
kṛte parityajeddeśaṃ tretāyāṃ grāmamutsṛjet
dvāparekulamekaṃ tu kartāraṃ tu kalautyajet
36.17
yathādhenusahasreṣu vatsovindatimātaram
tathā pūrva kṛtaṃ karma kartāra manugacchati
36.28
evaṃvidhāddibhavati patralekhakadharmavit
nānālīpīkārābhijñaḥ śobhanākṣaracitravit
36.29
śrīrāmadūtakasyāgre kuryānnyāyavinirṇayam
kevalaṃ dharma buddhyocapakṣapātaṃ vivarjayet
36.30
tatkurvanniṣṭhetātāvat yāvatsarvasusammataṃ
ākāritāstuye viprā sabhāyāṃ na sameticet
36.31
na tasyavākyaṃ śrotavyaṃ nirṇitārtha vicāraṇe
āśirvādastutaiḥ kāryaḥ sthānehyasmin bhavantivai
36.18
evaṃ jñātvā dvijaiḥ sarvaiḥ traividya moḍha jātibhiḥ
rakṣaṇīyakulaṃdharma sukha saṃtāna vṛddhaye
36.19
tyaje dekaṃ kulasyārthe grāmasyārthe kulaṃ tyajet
grāmaṃ janapardasyārthe ātmārthe pṛthavīṃ tyajet
36.20
yaḥkarotidvijomohāt anyajātāstriyāsaha
vivāhaṃ sabahiḥ kāryo vyavahārāt gṛhādapi
36.21
anyāye nyāya vādī syāt nirdoṣa dūṣaṇa pradaḥ
akare karakartā ca gosahasravadhasmṛtaḥ
36.22
moheraka mahāsthāne nyāyānyāya vinirṇayaṃ
śrīmadāryatrayīvettā lokānāmājñayā vinā
36.23
dharmajñānaivakurvaṃtī śiṣṭānāṃmatamīdṛśam
mahāsthānasyadharmoyaṃ pāraṃ parya kramāgataḥ
36.24
ekecitkopidakṣaścet sarvaśāstraviśāradaḥ
samaḥ śatraucamitreca jitaḥ krodhoubhāvapi
36.25
vāgmīdakṣaḥ prasannātmāsusvaraḥ śrutadhārakaḥ
kheṭajñocaturoyastumadhyasthaḥ parikīrtitaḥ
36.26
dharmaśāstrasyavaktāraḥ kulīnaśca sabhāsadaḥ
kṣamāsārovṛttavanto vṛddhāścadṛḍhabuddhayaḥ
36.28-2
śabdārtha vidbhedāvecādakṣaḥ prasannagaṃbhīra sarasvatīkaḥ
nirdeśakārīsuhṛdaḥsumedhā bhāṣāṃvicitrāṃ vividhāṃtanoti27
evaṃvidhā hi bhavati patralekhakadharmavit
nānālīpīkārābhijñaḥ śobhanākṣaracitravit
36.29-2
śrīrāmadūtakasyāgre kuryānnyāyavinirṇayam
kevalaṃ dharma buddhyāca pakṣapātaṃ vivarjayet
36.30-2
tatkurvaṃstiṣṭhatātāvat yāvatsarvasusammataṃ
ākāritāstuye viprā sabhāyāṃ na sameticet
36.31-2
na tasyavākyaṃ śrotavyaṃ nirṇitārtha vicāraṇe
āśirvādastutaiḥ kāryaḥ sthānehyasmin bhavantivai
36.32
sthānādanyatra vāsīca kurute nigraho yadī
sthānātikrama doṣottho daṇḍastasya vidhīyate
36.33
yasyavaktrāttu kriyate jñāti nirdoṣakāranaṃ
āśirvāṃdastudātavyo jñātidharmakṛte sati
36.34
yasya saṃgrahaṇībhāryā sagotrācayaviprahā
mahāpātakinau hyetau patitaujñātidharmataḥ
36.35
asambhāvyau bahiḥkāryoṃ tatsaṃsargītu tādṛśaḥ
khānapānādikaṃ sarvaṃ nakārye taissaha kadā
36.36
kurvan tatpāpabhāgīsyāt tasyadaṇḍo yathāvidhi
ājñābhaṃgaṃ dvijāyetu kurvantimadgarvitāḥ
sthānasyavadhadoṣeṇa yujyante tenarādhamaḥ
36.37
teṣāṃ nyāyastukarttavyo daṇḍastu smṛti dharmataḥ
nūnaṃ nānāmadonnaddhāḥ śāntinecchantya sādhavaḥ
36.38
svagotrāṃmātṛgotrāṃyaḥ vivāhaṃ kurutedvijaḥ
tayostyāgovidheyastu jñātibhiścasahodaraiḥ
36.39
yaḥkarotinarojñātvā anyajātīyasaṃgraham
tyāgopi tasyakarttavyaḥ sthānasthaiḥ sarvavāḍavaiḥ
36.40
surāpīyobhavedvipraḥ jñānādajñānato pivā
tasyāpi vidhivatkāryaḥ tyāgosatucadaṇḍabhāk
36.41
āsanātaśayanāt sthānāt saṃbhāpāsahabhojanāt
saṃcarantīhapāpāṃni tailaviṃdumivāmbhasi
36.42
nāstikyaṃmatamāśritya pāpiṣṭhovarttate dvijaḥ
vāritopinatiṣṭheta bahiḥsthāyī bhaveddhruvam
36.43
abhakṣamakṣaṇeyasya mānasaṃsneha kātaram
na śuddhistasyakarttavyā dhenughnasyeva pāpinaḥ
36.44
nāstiko yobhavedvipra mohādajñānatopivā
tyāgaḥ kāryastutasyāpi jātiyairbrāhmaṇaiḥ kila
36.45
bhāryādāsastathā śiṣyaḥ ṛṇagrāhī tathaivaca
sutobhṛtyastvime rājan mrīyante madamohitāḥ
36.46
nyāyenavidhinā rājan eṣāṃhatyā na vidyate
militvā jñātibhirvipraiḥ prāyaścittaṃ yathāvidhi
36.47
rāmavṛtte stulopārthaṃ cāturvidyā mahotkaṭāḥ
śūdrovai tāpakoyastu tayorhatyānavidyate
36.48
prayāgādadhikājñātiḥ jñātyāmeva viśuddhyati
aśuddhaḥ śuddhimāpnoti śuddhobhavati kilviṣī
36.49
evaṃ lokopavādādvai prāyaścittaṃ yathāvidhi
jñātideśakulācārāt samayācca tathaivaca
36.50
grāmācārāḥ parigrāhyā yeca viddhyavarodhinaḥ
durbhikṣevyasane prāpte rāṣṭrabhaṃge tathaivaca
bhraṣṭācārastu yovipro doṣabhāk na kadācana
36.51
smṛtivākyapurāṇeṣu niṣedhoyatradṛśyate
āpadgatastukurvāṇo doṣabhāknakadācana
36.52
patitāguruvastyājyāḥ mātānaivakadācana
garbhadhāraṇapoṣāmyāṃ tenamātāgarīyasi
36.53
balāddattaṃbalādbhuktaṃ balādyaccāpikāritam
sarvaṃbalātkṛtaṃkarma kurvandoṣairnalipyate
36.54
īśvara u0-evaṃ samabhavatputra dharmāraṇyaṃ purātanam
sthāpitaṃ devadevairyat brahmaviṣṇuśivādibhiḥ
36.55
dharmāraṇyaṃkṛtayuge tretāyāṃsatya mandiram
dvāpare vedabhuvanaṃ kalau moherakaṃ smṛtam
36.56
vyāsa u0-yaidaṃ śṛṇuyādrājan śraddhayāparayāyutaḥ
dharmāraṇyasyamāhātmyaṃ sarvakilviṣanāśanam
36.57
manovākkāyajanitaṃ pātakaṃ trividhaṃcayat
tatsarvaṃnāśamāyānti śravaṇātkīrttanātsakṛt
36.58
dhanyaṃ yaśasya māyuṣyaṃ sukhasaṃtānadāyakaṃ
māhātyaṃ śṛṇuyādrājan sarva saukhyāptaye naraḥ
36.59
sarva tīrtheṣu yatpuṇyaṃ sarvadāneṣu yatphalaṃ
sarvayajña phalāvāptiḥ jāyate śravaṇādvibho
36.60
aputrāḥ putriṇaḥsantu putriṇaḥ santupautriṇaḥ
nirdhanāḥ sadhanāḥ santu jīvantu śaradāṃśataṃ
36.61
sūtauvāca-itivyāsavacośrutvā dharmarājo mahāmanaḥ
uvāca muditorājā mahātmaśravaṇāttadā
36.63
dharmauvāca-dhanyosmyanugṛhītosmi bhavatākaruṇātmanā
dharmāraṇyasyamāhātmyaṃ yacchrutaṃ tvanmukhāmbujāt
skaṃdauvāca-dharmavāpyāṃ dharmarājo tapastepe suduṣkaram
tasyakṣetrasyamahimā mayātvatto vadhāritā
36.64
svastistestu gamiṣyāmi dharmāraṇya didṛkṣayā
tavavākya jalaudhena pavitro'haṃ maheśvara
36.65
sūtauvāca-ityuuktavātaṃ parikramya praṇamya parayāmudā
skaṃdojagāmāthatadā muniḥ paramadharmavit
36.66
vyāsāyasāśvatī viprāḥ ye bhaktiṃca karotivai
teṣāṃtu sāśvatovaṃśaḥ yāvadābhūtasaṃplavam
36.66.p1
itiśrīskaṃdapurāṇepātāḷakhaṇḍe dharmāraṇyopākhyāne vyāsadharmasaṃvādejñātidharmavarṇanamnāma ṣaṭtriṃśo'dhyāyaḥ || 36
Linked texts (3)
- Skandapurāṇa (early; "Ambikākhaṇḍa") (ed. Bakker) — Sanskrit
- Dharmāraṇyamāhātmya — Sanskrit
- Dharmāraṇyakhaṇḍa — Sanskrit