Modhapurana 6
Moḍhapurāṇa 6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 6.84 — 1 part
6.1
vyāsauvāca-śṛṇupārtha pravakṣāmi gotrāṇi vividhānica
gotradevyastathāteṣāṃ pravarāḥnṛpasattama
6.2
bhūpa gārgyānasam̐gotraṃ prathamaṃ parikīrtitam
pravarāstatra pañcaiva śṛṇutānica tatvataḥ
6.3
bhārgavaścyavanaścaiva āpnuvānaurvaevahi
pañcamojāmadagniśca mukhyaite munayaḥsmṛtāḥ
6.4
gotradevyatraśāntākhyā sarvaśāntikarīsadā
tiṣṭhateca sadāsthāne sarva vighnavināśinī
6.5
asmingotrecaye viprā veda vedāṅga pāragāḥ
sāmaveda parānityaṃ udgātāro makheśubhe
6.6
udgītha kuśalāḥ sarve dāna dharma ratāḥ sadā
ṛgyajuḥ sāmakuśalāḥ yaṣṭārodharma tatparāḥ
6.7
gāṅgānasaṃdvitīyantu tatrāsanpravarāstrayaḥ
viśvāmitrothabilvaśca kātyāyana tathaivaca
6.8
gotra devisu vikhyātā sukhadā kāmadā sadā
tatraye brāhmaṇāḥ sarve ṣaṭkarmaniratāḥ sadā
6.9
nipuṇā veda vidyāsu dharma śāstra vido'naghāḥ
karma kāṇḍa ratā nityaṃ balino kalaha priyāḥ
6.10
satya śauca ratā ssarve guru sevā parāyaṇāḥ
dvija bhakti samāyuktā jñānino moha varjitāḥ
6.11
kṛṣṇātreyaṃ tṛtīyaṃtu pravarai stāvattairyutaṃ
teṣāṃnāmānitevacmi pravarāṇāṃnarādhipa
6.12
ātreyaścaurvavāṃścaiva śāvāśvastu tṛtīyakaḥ
gotradevī tathā bhaṭṭā yoginīti sukhapradā
6.13
asmingotrodbhavāviprā kuṭilā dvepakārakāḥ
kalahotpādanedakṣā vedapāṭhaparāyaṇāḥ
6.14
dhaninodānaśīlāśca yajñavidyāvidaḥśubhāḥ
bhoginodharmaśīlāśca rāgiṇo dhamabhāpakāḥ
6.15
māṃḍavyaṃ vipulaṃgotraṃ pravarāstatrapañcaca
bhārgavaścyavanaḥ śāṃtaścāpnuvānpūrva suvrata
6.16
jamadagnistu vikhyāto paścaite mukhyavāḍavāḥ
devī bhaṭṭārikā proktā gotradevī yaśasvinī
6.17
asmingotrecayeviprā suveśādharmabuddhayaḥ
ahaṅkāraratāḥ śūrā veda pāṭhinbahuśrutāḥ
6.18
sandhyāsnānastādeva pūjanāsakta mānasaḥ
ropa lobhayutāsarve yajane yājane rataḥ
6.19
vaiśaṃpāyanagotreye brāhmaṇādharmavittamāḥ
pravarāstutrayasteṣāṃ nāmāniśrṛṇutatvataḥ
6.20
āṅgiraso aṅgirāca yauvanāśva stṛtīyakaḥ
gotradevītuvikhyātāliṃbajākhyāmanoharā
6.21
gotre'sminbrāhmaṇāstīkṣṇāparachidrābhibhāṣiṇaḥ
vedādhyayanakartāraḥ satyavratadharāḥsadā
6.22
kuṭilādhvaninolubdhā paṇḍitādveṣiṇastathā
śāstradarśanavedajñā yājñikāvedapāṭhakāḥ
6.23
vatsagotraṃtuvaiṣaṣṭhaṃ pañca pravarabhūṣitam
teṣāṃnāmānirājendra nibodhavacanānmama
6.24
bhārgavaścyavanaścāpnuvāṃścavatsapurodhasau
gotradevyatravikhyātā jñānajākhyācaturbhujā
6.25
śāntādāntāsuśīlāścabrāhmaṇāvedapāragāḥ
dakṣāvaiyajñavidyāsubrahmabhojyaratāḥ sadā
6.26
saptamaṃkaśyapaṃnāma pravaratraya bhūṣitam
śrṛṇunāmānirājendra kāśyapāvatsanai dhruvau
6.27
gotradevī suvikhyātā gatrānḍeti manoharā
caturbhujāvarārohā śubhadā siṃhavāhinī
6.28
brāhmaṇā'sminvaregotre vedavedāṅgapāragāḥ
japadhyānaratāḥ sarve sāṃkhyayoga vidaḥ sadā
6.29
gurubhaktiratādakṣā priyavākyāmahāvalāḥ
tāpasātāmasāḥ krūrāḥ śūrāścakalahapriyāḥ
6.30
bhojanāsaktacittāścasarve yajñaparāyaṇāḥ
citi maṇḍapavedījñā vāstuśāstravicakṣaṇāḥ
6.31
aṣṭamaṃ dhāraṇasgotraṃ pravarastṛyabhūṣitam
agastirdātṛvyaścaiva idhmavāha stṛtīyakaḥ
6.32
gotradevīsmṛtāteṣāṃ chatrajetīca viśrutā
brāhmaṇāvedadharmajñā gotresminvipulenṛpa
6.33
lakṣmīvantothadakṣāśca tapoyajñaratāssadā
daivajñā dānaśīlāśca krodhāsūyāsamanvitāḥ
6.34
laugākṣyaṃ navamaṃ gotraṃ tribhistu pravarairyutam
teṣāṃtvaṃ śṛṇunāmāni vadato mama bhārata
6.35
kāśyapaścaivavatsāra śārastaṃbastathottamaḥ
yā bhaṭṭhā yoginī devī teṣāṃ sā gotradevatā
6.36
kuṭilā krodhino viprāḥ gotre'smin dharma tatparāḥ
ṣaṭkarma niratāssarve śrautasmārta viśāradāḥ
6.37
māninotha sadācārāḥ suveṣā loka pūjitāḥ
satya śauca sabhāyuktā brahma bhojyakarā ssadā
6.38
kauśiketī suvikhyātaṃ daśamaṃ gotramuttamam
trayastu pravarāstatra nāmānica vadāmyaham
6.39
viśvāmitro devarājo tṛtīyoddālakasmṛtaḥ
yakṣiṇī gotra devī ca dvijarakṣā karī sadā
6.40
gotre'sminmukhajāyevai sarvavidyā vicakṣaṇāḥ
serṣyā'bhimānino lubdhā dveṣiṇaḥ sarvajantuṣu
6.41
upamanyuritikhyātaṃ gotraṃcaikādaśaṃ nṛpa
pravaraistribhiratyugraiḥ saṃyutaṃ sarva viśrutaṃ
6.42
vaśiṣṭha pramadaścaiva bharadvāja stṛtīyakaḥ
gatrāṇḍeti samākhyātā gotradevī sukhapradā
6.43
viprā'sminpravare gotre dharmaniṣṭhā jitavratāḥ
dhārmikā vedavādī ca yajñavidyā viśāradāḥ
6.44
sābhimānā dveṣiṇaśca lobhayuktā jitendriyāḥ
bahvāśanātha nirlajjā pāṭhadakṣāti paṇḍitāḥ
6.45
vātsāyanaṃ dvādaśamaṃ pañcabhi pravarairyutam
bhārgavaścyavanaścaiva āpnuvān ūrva saṃjñakaḥ
6.46
bhāradvājeti vikhyātā devī bhaṭṭārikā smṛtā
gotre'sminbrāhmaṇāḥ śāntāḥ vedavedāṅga pāragāḥ
6.47
dharmaśāstrārtha niṣṇātā karmakāṇḍa vicakṣaṇāḥ
dharmaparā yogaratā sābhimānāśca bhikṣukāḥ
6.48
vatsam gotraṃ trayodaśaṃ pravarairpañcabhiryutam
pūrvokta nāmabhi rgotra devī jñeyā vicakṣaṇaiḥ
6.49
dvijā dharma parānityaṃ śauca snāna dayānvitāḥ
alobhā śāstrakuśalā śaktibhaktiratāssadāḥ
6.50
bhāradvājaṃ caturdaśaṃ pravara traya bhūpitam
āṅgiraso bārhaspatya bharadvājastṛtīyakaḥ
6.51
gatrāṇḍeti samākhyātā gotradevī mahābalā
brāhmaṇā'trasu vidvāṃso vedavedāṅga pāṭhakāḥ
6.52
śrotriyā karmaśīlāśca śāntā dāntā bahu śrutāḥ
vivāde niratā nityaṃ mānino kopanāścate
6.53
paṃcadaśaṃca gāṅgeyaṃ pravara traya bhūpitam
gāṅgīya aurvavāṃścaiva śaṃpaṇīḥ pravarāścate
6.54
gotradevī samākhyātā siṃṅhārohā sukhapradā
viprā vedavidaḥ śūrāḥ āyurveda viśāradāḥ
6.55
jyotipajñā mahābhāgā sarve dharmaparāyaṇāḥ
tṛṣṇāturāḥ mohavaśāḥ mānino mada saṃyutāḥ
6.56
ṣoḍaṣaṃ śaunakākhyaṃ ca pravaraistribhiranvitam
bhāradvājo gārlsamadaḥ śaunakaśceti dhārmikāḥ
6.57
viprāvedārtha tatvajñā śabdaśāstra vicakṣaṇāḥ
dhārmikā maṃtraśāstrajñā gotre'smin vedapāṭhakāḥ
6.58
maṃtravidyārtha tatvajñā śivārādhana buddhayaḥ
krodhino māninotīva śaunakā brāhmaṇāssadā
gotra devī tathā jñeyā durgādurga vināśinī
6.59
kuśikas sapta daśamaṃ gotraṃ gotra vidoviduḥ
viśvāmitro devarāja uddālaka tṛtīyakaḥ
6.60
pravarāmunayaḥ śreṣṭhā hotāro yājakāḥ smṛtāḥ
gotra devī samākhyātā tāraṇākhyā mahābalā
6.61
brāhmaṇā kuṭilā krūrā dveṣiṇo marma bhāṣakāḥ
kālajñā manda dhiśaṇā paraspara virodhinaḥ
6.62
bhārgavākhyaṃ mahadgotraṃ aṣṭādaśamamucyate
pravarāstatrapañcaiva nāmāni meśṛṇunṛpa
6.63
bhārgavaścyavanaścaiva jaiminī rāptavāṃ stathā
mathistu pañcamaprokto hotā mathi rudāhṛtaḥ
6.64
gotradevī viśālākṣī cāmuṃḍeti suviśrutā
brāhmaṇāḥ krūra karmāṇo pramadāvāda śīlinaḥ
6.65
gotramekonaviṃśaṃ ca paiṃgya matyanta vistaram
trayastu pravarāstatra munayo jñāna sindhavaḥ
6.66
arcirātritha śāvāsa hotā kaṇvamudāhataḥ
gotradevī samākhyātā nāmnāvai dvāravāsinī
6.67
mukhajāsminmahābhāgāḥ vedavedāṅga pāragāḥ
dharmācāra ratā śāntā sarvāgama viśāradāḥ
6.68
gotrabhaṃgirasaṃcāya tasmiṃstu pravarāstrayaḥ
āṃgiraso tathautathya gautamastu tṛtīyakaḥ
6.69
gotra devī ca mātaṅgī brāhmaṇā veda pāragāḥ
yajñakarmaratāssarve dharmaśīlā mahātapāḥ
6.70
ekaviṃśatimaṃ gotra matrirityabhidhīyate
ātreya ārcanānaś śāvāśvaḥ pravarāstrayaḥ
6.71
candrikā kuladevī ca brāhmaṇā dharma tatparāḥ
śruti śāstrārtha tatvajñā yogaśāstra vicakṣaṇāḥ
6.72
aghamarpaṇa nāmetiṃ dvāviṃśaṃ gotramucyate
pravarāstrayatatrāsa nbhāradvājotha gautamaḥ
6.73
aghamarpaṇa ityete durgādevī prakīrtitā
bhūdevā vedaśāstrajñāḥ dharmaśāstra prakāśakāḥ
6.74
sāmikā dharmaśīlāśca somapāssatya saṃyutāḥ
sadācārāssumatayo śrutimārgānusāriṇaḥ
6.75
jaiminiśca trayoviṃśaṃ pravaratrayabhūṣitam
viśvāmitro devarāja uddālaka itistrayaḥ
6.76
gotradevī viśālākṣī sarvakāmapradāsadā
bhūsurā dhārmikāḥśāntāḥ kavayovedapāṭhakāḥ
6.77
purāṇeṣvetihāseṣu nipuṇādharmaṃcintakāḥ
vādaśīlāśca vidvāṃso dhanino dharmaṃtatparāḥ
6.78
gārgyaṃcaiva caturviṃśaṃ gotraṃ gotravido viduḥ
pravarāstutrayastatra bhārgavaścyavanastathā
6.79
āpnuvāniti vikhyāto munayo gotradhārakāḥ
brāhmaṇāḥ dharmaśīlāśca satyaśauca dayānvitāḥ
gotradevyatranandā khyā sarva saukhyapradāinī
6.80
vyāsauvāca-dhanyaṃ yaśasyaṃ pāpaghnaṃ sarva duḥkha vināśanam
yaḥśṛṇoti narobhaktyā brahmalokemahīyate
6.81
śrāddhakāle paṭhedyastu gotrā'dhyāyaṃ dvijottamaḥ
mucyate sarva duḥkhebhyo labhate vipulaṃ sukhaṃ
6.82
śṛṇoti premasaṃyuktaḥ prātaḥ prātaḥ śucissadā
sarva pāpa vinirmukto viṣṇuloke virājate
6.83
aputro labhateputrān nirdhanī dhanavānbhavet
vyādhistho mucyate rogāt satyaṃ satyaṃ vacomama
6.84
sakalamunikulānāṃ kīrtanādhyāyamekam–
pravaramunisametaṃ gotradevyānvitaṃ ca !
paṭhatiparamapuṇyaṃ kāmadaṃyaḥ śṛṇotī–
nabhavatikhaluduḥkhaṃ janmasaṃsārajaṃvā
6.84.p1
itiśrī skaṃdapurāṇe pātālakhaṇḍe dharmāraṇyo pākhyāne gotrapravara nirūpaṇaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ || 6