Purushottakhanda 20
Puruṣottakhaṇḍa 20
- Language
- Sanskrit
20.2
saṃmardaḥ sumahāṃstatra didṛkṣūṇāṃ kutūhalāt | maṇḍapevāsayeddevaṃ guṇḍicākhye manohare
cārucandrātape cārumālyacāmarabhūṣite | ratnastambhamaye svarṇavedikopaskṛtāntare
prācīravalayāvīte sudhālepasamujjvale | sādhusopānaghaṭite caturdvāropaśobhite
trailokyāḍambarayute mahāvedyāṃ mahākratoḥ | prādurbhāvo maheśasya yatrā'bhūddāruvarmaṇaḥ
aśvamedhāṅgasaraso nṛsiṃhasya ca dakṣiṇe | tatrā''sīnaśca bhagavānpunaścāvataranniva
vabhāse divyarūpo'sau durvibhāvyaḥ surāsuraiḥ
tadā pūjopahāraiśca bhakṣyabhojyādikaistathā
20.4
pūjayitvā jagannāthaṃ toṣayedgītanṛtyakaiḥ | puṣpopahārairvividhaiḥ sugandhairanulepanaiḥ
kṛṣṇāgurudhūpaiśca gandhatailapradīpakaiḥ | toṣayejjagatāṃ nāthamanekai rupahārakaiḥ
20.6
bindutīrthataṭe tasminsaptāhānijanāīnaḥ | tiṣṭhetpurā svayaṃ rājñe varametatsapādiśat
tvattīrthatīre rājendra ! sthāsyāmi prativatsaram
sarvatīrthāni tasmiṃśca sthāsyanti mayi tiṣṭhati
20.13
tatrastrātvāvidhānenatīrthetīrthovapāvane | saptāhaṃ ye prapaśyanti guṇḍicāmaṇḍapesthitam
māṃ ca rāmaṃ subhadrāṃca matsāmujyamavāpnuyuḥ | tatastasminmahāpuṇye sarvapāpapraṇāśane
sarvatīrthakaphaladaviṣṇupratikare śubhe | snātvā santarpya vidhivatpitṝndevānatandritaḥ
taṭasthaṃ narasiṃhaṃ taṃ pūjayitvā praṇamya ca | mahāvedīṃ naro gatvā kṛtāśaucācamakriyaḥ
pūjayetpūrvavadviprāḥ praṇamedvāpi bhaktitaḥ | saptāhaṃ yo naro nārī na sā prākṛtamānuṣī
viṣṇusāyujyamāpnoti śāsanānmuravairiṇaḥ | divāttaddarśanaṃ puṇyaṃ rātrau daśaguṇaṃ bhavet
yatkiñcitkriyate karma sannidhau jagadīśituḥ
svalpaṃvāpyathavā bhūri koṭikoṭiguṇaṃ bhavet
20.16
tulāpuruṣadānāni mahādānāni yo dadet | eke pradatte dāne'pi sarvaṃ dattaṃ bhaved dvijāḥ
sarvaṃ merusamaṃ dānaṃ sarve vyāsasamādvijāḥ | mahāvedyāṃ gate kṛṣṇe yogo'yaṃ khaludurlabhaḥ
arkodayādikā yogāḥ skandena paribhāṣitāḥ
mahāvedyākhyayogasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
20.18
ataḥparaṃ pravakṣyāmi pitṝṇāṃ kāryamuttamam | yāvajjīvaṃgayāśrāddhairlabhyambhuviyatphalam
divisthā narakasthā vā tiryagyonigatāstathā
tathā manuṣyajātisthāḥ sarve pitṛpitāmahāḥ
20.16-2
śataṃ puruṣavikhyātā yaṃ vāñchati sutaiḥ kṛtam
taṃ vo vidhiṃ pravakṣyāmi śṛṇudhvaṃ munayo varam
20.25
maghā vai pitṛnakṣatraṃ pitṝṇāṃ prītidaṃ param | tatra śrāddhaṃ tu prīṇātidaṃtaṃ putrairmudānvitaiḥ
pañcamīcatithiḥśreṣṭhāśrāddhe'bhyudayakāriṇī | ubhayoryadisaṃyogomahāpuṇyatamātithiḥ
yasyāṃ śrāddhe kṛteputraiḥ pitṝṇāmuddhṛtirbhavet | sarvatīrthamayetasminsannidhaumuravairiṇaḥ
śrāddhaṃ cecchraddhayā kuryānnīlakaṇṭhanṛsiṃhayoḥ | madhye medhyatame deśe yoge paramadurlabhe
puruṣāñchatamuddhṛtya brahmaloke mahīyate | praśasyaḥ kutapaḥ kālo mandībhūtadivākaraḥ
pitṝnuddiśya vā dadyādaśaktaḥ kanakaṃ śuciḥ
tarpayitvā tilaiḥ samyakpaitṛkīṃ prīti muttamām
20.34
athavā bhojayedviprānbhojyamūlyāni vā dadet | ekasmai vā guṇavatesahasrabhojanaṃdadet
guṇāguṇavivevastunā'trayoge vidhīyate | tasminsudurlabhe yogesarvemunisamādvijāḥ
āṣāḍhasya site pakṣe pañcamī pitṛdaivatam | nakṣatraṃ jagadīśasya mahāvedīsamāgamaḥ
ete yadā trayaḥ syuścedindradyumnasarovare | catuṣpādaḥ smṛto yogaḥ pitṝṇāmakṣayapradaḥ
pitṛkārye na sīdanti nirūṣya śrāddhamatra vai | śṛṇudhvamanyadviprā vaiprasaṅgāccabravīmivaḥ
nabhasyadarśa theḥ kuryāccaturṣvapi yugādiṣu | śrāddhaṃ pitṝnsamuddiśyā'śvamedhāṅgasambhave
gayāśrāddhasahasrasya śraddhayā vihitasya vai | phalaṃ yadvisamaṃtvasyanātrakāryāvicāraṇā
dānaṃ homo japaśvāpi sarvapāpāpanodanaḥ | dināni sapta yānyatra kṛṣṇe vasatalabelledmaṇḍape
ekasmāduttaraṃ śreyo yattasmāduttarottaram
āṣāḍhaśuklatṛtīyāyāṃ prātaḥ snānaṃ samācaret
20.35
indradyumnataṭe deśe nṛsiṃhakṣetra uttame | vratametattu gṛhṇīyātsaṅkalpya vidhivannaraḥ
20.36
vanajāgaraṇaṃ nāma bhagavatprītivardhanam | sarvapāpapraśamanaṃ sarvavrataphalapradam
20.38
dināni sapta maunīsyātkṛtatripavaṇakriyaḥ | kumbhecapūjayeddevaṃtrisandhyaṃbhaktibhāvitaḥ
goghṛtenā'tha tailena tilajenapradīpayet | aharniśaṃ hareragre rakṣettaṃ yatnato vratī
20.36-2
divā divā vasenmaunī rātrau rātrau ca jāgṛyāt
mantraṃ bhāgavataṃ japyānityakṛtyāntare vratī
20.44
upavāsaparo bhūtvā saptāhāni nayedvratī | aṣṭame prātarutthāya pratiṣṭhāṃ kārayeddine
tasminnevatīrthavaresnātvā''gatyagṛhaṃ punaḥ | maṇḍale sarvatobhadre pūrve kumbhaṃ niveśayet
tatrā''vāhyahṛṣīkeśaṃpūjayedupacārakaiḥ | tasya paścimadeśe ca sthaṇḍile vidhisaṃskṛte
agniṃ praṇīya gṛhyoktavidhinā brāhmaṇāyutaḥ | agnikāryaṃprakurvītasamidājyacarūṃ stathā
sahasraṃ juhuyādagnau pratyekaṃ vā śataṃ śatam
gāyatrī vaiṣṇavī yā vai tayā homavidhiḥ smṛtaḥ
20.47
samprāśyadakṣiṇāṃdadyāddhenuṃvastraṃ hiraṇyakam | viprāṃścabhojayedanteprītyaiviśvasākṣiṇaḥ
vratarājamimaṃ kṛtvāvidhinā'nena bhodvijāḥ | caturvargānavāpnotiyoyaḥkāmānabhīpsati
nārī vā śraddhayā yuktā kuryāccedīmahotsavam
sā'pi tatphalamāpnoti yā kuryādvratamuttamam
20.34-2
yātrākartuḥ phalaṃ yādṛgvratakartuśca tatphalam | bhavatevaidvijaśreṣṭhāḥkathitaṃvomudānvitāḥ
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍāntargatotkalakhaṇḍepuruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisamvāde
rathayātrāmahotsavapraśaṃsānāmacatustriṃśo'dhyāyaḥ
20.3
pañcatriṃśo'dhyāyaḥ
bhagavattoratharakṣāvidhānavarṇanam
jaiminiruvāca
ataḥ paraṃ pravakṣyāmi ratharakṣākaraṃ vidhim | bhūtapretādayo ghorā dāruṇāmbhyudgatāni ca
na bādhante rathānthena munayo yaścayanmatam | pratyahaṃ pūjayeddevānkṛṣṇādīndhvajasaṃsthitān
gandhapuṣpākṣatairmālyairupahārairanuttamaiḥ | gītanṛttādikaiścaiva dhūpadīpanivedanaiḥ
20.5
dikpālebhyobaliṃdadyātpāyasānnenacānvaham | bhūtapretapiśācebhyodyāccabalimuttamam
rakṣecca yatnatastānvaṃ rathānārohaṇocitān | yathā na kaścidārohennaro grāmyapaśustathā
pakṣiṇaśca viśeṣeṇa yeṣāṃ vāso na śobhanaḥ
20.7
aṣṭame'hni punaḥ kṛtvā dakṣiṇābhimukhānrathān | vibhūṣayedvastramālyapatākaiścāmarādibhiḥ
navamyāṃ vāsayeddevāṃsteṣu prātaḥ samṛddhimat
20.11
dakṣiṇābhimukhā yātrāviṣṇoreṣā sudurlabhā | yātrāyatnataḥsāhibhaktiśraddhāsamanvitaiḥ
yathāpūrvā tathā ceyaṃ dve ca muktipradāyike | yātrāpraveśau devasya eka evotsavomataḥ
purāvido vadantyetāṃ yātrānavadinātmikām | eṣāñcavayavāyātrāsampūrṇāyairūpāsitā
susampūrṇaphalasteṣāṃ mahāvedīmahotsavaḥ
20.12
guṇḍicāmaṇḍapātkṛṣṇamāyāntaṃ dakṣiṇāmukham
rathasthaṃ balinaṃ bhadrāṃ paśyanto muktibhāginaḥ
20.13-2
uttarābhimukhānṭaṣṭvā labhanteyā dṛśaṃ phalam | rāmādīnsyandanasthānthepaśyantyevaṃ mahodayān
yādṛśaṃ phalamāpnuyustādṛśaṃ dakṣiṇāmukhān
20.15
padā yāntaṃ rathe yāntaṃ yaḥ paśyedvakṣiṇāmukham | tasya janmakṛtārthaṃ syādvājimedhaḥpadepade
stutibhiḥ praṇipātaiśca puṣpavṛṣṭibhireva ca | nānārūttopahāraiśca vyajanacchatracāmaraiḥ
upāyanairbahuvidhairupatiṣṭhedrathāyataḥ
20.24
nīlācalaṃ samāyāntaṃ rathasthaṃ dakṣiṇāmukham | yepaśyantiharī keśaṃ subhadrāṃ lāṅgalāyudham
kāmakalpataruṃ puṃsāṃ darśanādeva muktidam | te vrajanti mahātmāno vaikuṇṭhabhavanaṃ hareḥ
rathena vicarantaṃ taṃ sindhutīre janārdanam | paśyantaṃ karuṇāpāṅgaiḥ praṇatānapurato narān
dakṣiṇābhimukhaṃ yāntaṃ prāsādaṃ nīlabhūdhare | sarvatīrthanidhiṃ sarvadānakalpataruṃ harim
stuvantaḥ praṇamantaśca dadhānāśca ye narāḥ | na tepunarihāyāntibrahmalokasthitādhruvam
munayaḥ kathito vo'yaṃ mahāvedīmahotsavaḥ | yasya saṅkīrttanādeva nirmalo jāyatenaraḥ
yaścedaṃ kīrtayennityaṃ prātarutthāya mānavaḥ | śṛṇuyādapi buddhisyaḥ śakralokaṃ vrajedasau
pratyarcāṃrūpamapi vā sthamāsthāpya yohareḥ | kuryādyātrāmimāṃ śraddhābhaktibhāvenamānavaḥ
so'pi viṣṇoḥ prasādena guṇḍicotsavajaṃ phalam
prāpya vaikuṇṭhabhavanaṃ yāti nā'tra vicāraṇā
20.35-2
paśyedyaryāvatīṃviprābhaktirvvāśraddhayānvitā | tāvatīṃyamahāyātrāyā yathākartumicchati
idaṃ pavitraṃ paramaṃ rahasyaṃ vedhasoditam | kārayitvā'thavā dṛṣṭvā yannaronā'vasīdati
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍāntargatotkalakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisamvāde
navāhikayātrāyāṃ ratharakṣāvidhāṃnāmapañcatriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Puruṣottamattvamāhātmya — Sanskrit