Pramāṇa · Search · About · API

Purushottakhanda 25

Puruṣottakhaṇḍa 25

Language
Sanskrit

Contents

25.2

tricatvāriṃśo'dhyāyaḥ
dolārohaṇamahotsavavarṇanam
jaiminiruvāca
phālgune māsi kurvīta dolārohaṇamuttamam | yatra krīḍatigovindolokānugrahaṇāyavai
pratyarcāṃ devadevasya govindākhyāṃ tu kārayet
prāsādapurataḥ kuryātṣoḍaśastambhamucchritam

25.8

caturasraṃ caturdvāraṃ maṇḍapaṃ vedikānvitam | cārucandrātapaṃ mālyacāmaradhvajaśobhitam
bhadrāsanaṃ vedikāyāṃ śrīparṇīkāṣṭhanirmitam | phalgūtsavaṃprakurvītapañcāhānitryahāṇivā
phālgunyāṃ pūrvato viprāścaturdaśyāṃ niśāmukhe | vahnyutsavaṃprakurvītadolāmaṇḍapapūrvataḥ
govindānugṛhītaṃ tu yātrāhnaṃ tatprakīrtitam | ācāryavaraṇaṃ kṛtvā vahniṃnirmathanodbhavam
bhuvi saṃskṛlyavidhivattṛṇarāśimahocchrayam | susamaṃkārayitvātuvahnitatravinikṣipet
pūjayitvā vidhānena kūṣmāṇḍavidhinā hunet
govindaṃ pūjayitvā tu bhrāmayetsa tato vibhum

25.10

yatnātaṃ rakṣayedvahniṃ yāvadyātrā samāpyate | prātaryāme caturdaśyāṃ govindapratimāṃ śubhām
vāsayitvā hareragre pūjayetpuruṣottamam | upacārāvaśiṣṭaistu pratyarcāmapi pūjayet

25.15

tato'varopyavasanaṃmālāṃcadvijasattamāḥ !| arcāyāṃ vinyasenmantrīparaṃjyotirvibhāvayan
tataḥ sā pratimā sākṣājjāyatepuruṣottamaḥ | ratnāndolikayātāṃ vai nayetsnānasyamaṇḍapam
tatra nānāsūryanādaiḥ śaṅkhadhvanipuraḥsaram | jayaśabdaistathā stotraiḥ puṣpavṛṣṭibhireva ca
chatradhvajapatākābhiścāmarairvyajanaistathā | nirantaraṃ dīpikāmistadākuryānmahotsavam
āgacchanti tadā devāḥ pitāmahapurogamāḥ
draṣṭuṃ varṣigaṇaiḥ sāddhaṃ govindasya mahotsavam

25.16

bhadrāsane'dhivāsyaiva pūjayedupacārakaiḥ | mahāsnānasya vidhinā snapanaṃ tasya kārayet
pañcāmṛtaiśca sarvaiśca teṣāmanyatamena vā | snānānte gandhatoyena śrīsūktenā'bhiṣecayet
samprokṣya bhūṣayeddevaṃvastrā'laṅkāramālyakaiḥ | nīrājayitvā sampūjya prāsādaṃ pariveṣṭayet
saptakṛtvastato devaṃ dolāmaṇḍapamānayet | susaṃskṛtāyāṃ rathyāyāṃpatākātoraṇadibhiḥ
adhodeśe maṇḍapaṃ taṃ samaśo bhrāmayetpunaḥ

25.21

ūrddhavaṃdeśe punaḥ sapta stambhavaidyāṃ ca sapta vai | yātrāvasāne ca punarbhrāmayedekaviṃśatim
iyaṃ līlā bhagavataḥ pitāmahamukherirā | rājarṣiṇendradyumnena kāritā pūrvameva hi

25.23

phalapuṣpopanamraiśca śākhibhiḥ parikalpite | vṛndāvanāntare ramye mattabhramararāviṇi
kokilārāvamadhure nānāpakṣigaṇākule | nānopaśobhāracitanānāgurusudhūpite

25.24

praphullaketakīṣaṇḍagandhāmodidigantare | mallikā'śokapunnāgacampakairupaśobhite

25.25

tatkānanāntarghaṭite maṇḍape cārutoraṇe | bhūṣite mālyavasanacāmarairupaśobhite

25.28

ratnakhaṭvāndolikāyāṃ tanmadhye vāsayetprabhum | sadtnamukuṭaṃ tārahāraśobhitavakṣasam
anarghyaratnaghaṭitakuṇḍalodbhāsitaśrutim | yathāsthānaṃ yathāśobhaṃ divyālaṅkāramañjulam
vikacāmbujamadhyasthaṃ viśvadhātryā śriyā yutam

25.30

śaṅkhacakragadāpadmadhvāriṇaṃ vanamālinam | suprasannaṃ sunāsaṃ taṃ pīnavakṣaḥsthalojjvalam
purovyomasthitairdevairbrahmādyairnatamastakaiḥ | kṛtāñjalipuṭairbhaktyā jayaśabdairabhiṣṭutam

25.37

gandharvairapsarobhiśca kinnaraiḥ siddhacāraṇaiḥ | hāhāhūhūprabhṛtibhiḥ satvaraṃ divyagāyanaiḥ
ahampūrvikayā nṛtyagītavāditrakāribhiḥ | netrā'mbujasahastraiśca pūjyamānaṃ mudānvitaiḥ
kiradbhiḥ sarvato dikṣu gandhacandanajaṃ rajaḥ | upaveśyā'tha govindaṃ pūjayedupacārakaiḥ
ballavīvṛndamadhyasthaṃ kadambata rumūlagam | hāvahāsyavilāsaiśca krīḍamānaṃ vanāntare
gopībhiścaivagopālairlolāndolitayānagam | cintayitvājagannāthaṃvikiredgandhacūrṇakaiḥ
sakarpūrai raktapītaśuklairdikṣu samantataḥ | divyairvastrairdivyamālyairdivyairgandhaiḥ sudhūpakaiḥ
cāmarāndolanairgītaiḥ stutibhiśca samarcitam
āndolayeddolikāsthaṃ saptavārāñchanaiḥ śanaiḥ

25.43

tadā paśyanti ye kṛṣṇaṃmuktisteṣāṃnasaṃśayaḥ | brahmahatyādipāpānāṃpañcakānāṃkṣayobhavet
trirevaṃ dolayeddevaṃ sarvapāpāpanodanam | bhaktānugrāhakaṃ puṃsāṃ bhuktimuktyekakāraṇam
līlāviceṣṭitaṃ yasya kṛtrimaṃ sahajaṃ tathā| aṃhaḥsaṅghakṣayakaraṃ mūlāvidyānivarttakam
paśyanddhitīyaṃ harati gohatyādyupapātakam | haratyaśeṣapāpāni tṛtīye nā'tra saṃśayaḥ
dṛṣṭvā dolāyitaṃ devaṃ sarvapāpaiḥ pramucyate | ādhyātmikarairādhibhautairādhidaivairvimucyate
imāṃ yātrāṃ kārayitvā cakravartī bhavennṛpaḥ | brāhmaṇastu caturvedī jñānavāñjāyate dhruvam
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāharuyāṃ saṃhitāyāṃ dvitīyevaiṣṇavakhaṇḍāntargatotkalakhaṇḍepuruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisamvāde
dolārohaṇaṃ nāmatritvatvāriṃśo'dhyāyaḥ

25.6

catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ
sambatsarepratimāsaṃviṣṇvādidvādaśamūrtipūjanamahotsavavarṇanam
jaiminiruvāca
atravaḥkathayiṣyāmitrataṃ sāṃvatsaraṃ param | samvatsarasyādidinepaurṇamāsyāṃtuphālgune
anādidevasya harermūrttayo dvādaśaiva yāḥ | viṣṇvādi nāmaprathitāḥ pratimāsaṃ prapūjayet
ekaikāṃ mūrtimetāsāṃ māseṣu dvādaśasvapi | pratyahaṃ pūjayetpuṣpaiḥ phalairdvādaśabhistathā,
aśoko mallikā caiva pāṭalaśca kadambakam | karavīraṃ jātipuṣpaṃ mālatī śatapatrakam
utpalaṃ caiva vāsantī kundaṃ punnāgakaṃ tathā | etāni kramaśo dadyātkusumāni harermudā
dāḍimaṃ nārikelañca āmraśca panasa tathā | kharjūraṃ tṛṇarājañca prācīnamalakaṃ tathā

25.8-2

śrīphalaṃ nāgaragañca kramukaṃ karamardakam | jātīphalañca kramaśaḥ phalānyetāni vai dadet
bhakṣyabhojyāni coṣyāṇi lehyāni madhurāṇi ca
āsanādyupacārāṃśca dattvā stutvā jagadgurum

25.11

sarvavyāpiñjagannāthabhūtabhavyabhavatprabho ! | trāhi māṃ puṇḍarīkākṣa viṣṇo ! saṃsārasāgarāt
ekārṇavajale raudre nirālambe purā madhum | avadhīrviśva rakṣārthaṃ madhusūdana! rakṣa mām
trīnvikramānkramitvā yo hatvā daityabalaṃ mahat
trailokyaṃ pālayāmāsa trivikrama! namo'stu te

25.17

kṛtvā vāmanakaṃ rūpamṛgyajuḥ sāmagarbhakam | mohayitvā'dbhutaṃ rūpaṃ tasmai māyāvine namaḥ
yaḥ śriyaṃ dhārayennityaṃ hṛdibhaktebhya eva ca | dadātyapi śriyaṃtasmai śrīdharāyanamo'stute
indriyāṇāmadhiṣṭhātā yaḥ sarveṣāṃ sadā prabhuḥ | sukhaikaheturbhaktānāṃ hṛṣīkeśa! namo'stute
yannābhipadmasambhūtaṃ jagadetaccarācaram | vidhāturāsanaṃ nityaṃ padmanābha ! namo'stute
yasyaitantriguṇairvaddhaṃ jagadetaccarācaram | dāmnābaddhaḥ sa gopyā tu dāmodara! namo'stute
trailokyaviplavakaraṃ hatavānkeśidānavam
īśitā sarvasaukhyānāṃ trāhi keśava māmprabho

25.26

sraṣṭāsasarjjabhūtānijagatāmādikāraṇam | acintyamahimanviṣṇonārāyaṇanamo'stute
māyayā yasya viśvaṃ vai mohitaṃ yadanādyayā | sarvadharmasvarūpāya mādhavāya namo namaḥ
jñānināṃ jñānagamyastvamagatīnāṃ gatipradaḥ | sampūrṇamastu govindatvatprasādādvratammama
pratimāsaṃpūjanānte mantrairetaiḥ kṛtāñjaliḥ | prārthayetparayā bhaktyā bhajanāntaṃ janārdnam
evaṃsamvatsaraṃ nītvā vrataṃ vaimūrtipañjaram | sampūrṇaphalasiddhayarthaṃpratiṣṭhāvidhimācaret
suvarṇanirmitā viṣṇormūrttayodvādaśaivatu | yathāśaktikṛtāḥ sthāpyāḥ kumbheṣudvādaśasvapi
āmrapātrācchāditeṣu sākṣātteṣu pṛthakpṛthak | śvetavastrāvanaddheṣu gandhapallavavāriṣu
aṣṭadikṣucaturdikṣu sarvatobhadramaṇḍale | sthāpanīyāśca te kumbhāsteṣu pūjyāśca mūrtayaḥ
dvādaśākṣaramantreṇa upacāraiḥ pṛthakpṛthak
pañcāmṛtaiśca snapanaṃ sarveṣāmādito dvijāḥ !

25.34

gītavāditranṛtyādyaistathā brāhmaṇapūjanaiḥ | vastrayugmairdvādaśabhiścchatropānadyugaistathā
vyajanairudakumbhaiśca śayanīyaiḥ sapīṭhakaiḥ | gandhairmālyaiḥ sutāmrairlermudrikākuṇḍalaistathā
pradīpāḥ sarpiṣā jvālyādvādaśadvādaśakramāt | nītvātriyāmāmitthaṃveprabhātevahikarmaca
samidājyacarūṇāṃ vai pratidevaṃ śatatrayam | aṣṭottarasahasraṃ tu tilairvyāhṛtibhistataḥ
homānte prāśanaṃkṛtvā dadyādācāryadakṣiṇām | kapilā dhenavodeyāḥ sālaṅkārāścadvādaśa
śataṃ catuścatvāriṃśadbrāhmaṇānbhojayettataḥ | taddevavṛndaṃ sayaṭaṃ savitānaṃ sacāmaram
sarvopacārasahitamācāryāya nivedayet | vratarājamimaṃ kṛtvā sarvānkāmānavāpnuyān
guṇḍicādyāstu yāyātrā viṣṇordvādaśa kīrtitāḥ
tāsāṃ darśanajaṃ puṇyaṃ vratenā'nena labhyate

25.35

aindraṃ padaṃ sārvabhaumaṃ cakravartitvameva ca | aṣṭaiśvaryamavāpnoti devadevaprasādataḥ

25.37-2

etanmahāpuṇyatamaṃ nāradaḥ kṛtavānvratam | kṛtvā dvādaśa varṣāṇijīvanmukto'bhavanmuniḥ
anye ca vaiṣṇavā ye vai cakruste bahuśaḥ purā
vrataṃ nā'taḥ parataraṃ bhagavatprītikārakam

25.44

dharmyaṃ yaśasyamāyuṣyaṃ brāhmaṇyaṃ vaṃśavarddhanam | bhavanto'piyatātmānaḥkurvanti vratamuttamam
iti śrīskānde mahāpurāṇa ekāśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍāntargatotkalakhaṇḍe puruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisamvādesamvatsarajyeṣṭhapañcakavratavarṇanaṃnāma catuścatvāriṃśo'dhyāyaḥ

25.3

munaya ūcuḥ
mune! vrataṃmidaṃ puṇyaṃ śrutaṃ vai mūrrtipañjaram | antaḥpramodajananaṃ mahimnā ca mahattaram
yātrā dvādaśa puṇyā yā uddiṣṭā bhagavatpriyāḥ | tāsāṃṅgeavaśiṣṭenaḥ kathayasvamahāmune
jaiminiruvāca
vāsantikāṃ samākhyāsye yātrāṃ damanabhañjikām
yasyāṃ kṛtāyāṃ dṛṣṭāyāṃ prīṇāti puruṣottamaḥ

25.4

purā yatkathitaṃ viprāstṛṇaṃ damanakāhvayam | caitraśuklatrayodaśyāmāharettatsa mūlakam

25.12

tanmadhye maṇḍalaṃ kuryātsuśubhaṃ padma saṅgitam | tadantarvāsayeddevapratyacāṃpratipūjitām
yuktāṃ śrīsatyabhāmābhyāṃ pūjayedvidhivacca tāḥ | arddharātre tu karmedaṃdevadevasyakārayet
purāniśīthe'pi vibhurbabhañja damanāsuram | bhaṅktvā lebhe parāṃprītiṃ tadaṅgotthaṃcatattṛṇam
tasyāmeva trayodaśyāṃ tṛṇaṃ daityaṃ vibhāvayet | kṛtāñjalipuṭobhūtvāvākyaṃcedamudāharet
avadhīrdamanaṃdaityaṃ purā trailokyakaṇṭakam | sa evetthaṃ pariṇataḥ puratastava tiṣṭhati
asyotpattau tadā prītirāsīdyātavamādhava !| adhunā'pi tathaivāstāṃprītirdamanabhañjane
ityuktvā tṛṇameke tukaredevasyadāpayet | tato'vaśiṣṭaṃ rātriñca nṛtyagītādibhirnayet
tataścā'bhyudite sūrye devaṃ tṛṇapuraḥ saram !
nayecca jagadīśasya samīpaṃ dvijasattamāḥ !

25.15-2

upacārairjagannāthaṃ pūjayetpūrvavattataḥ | hiraṇyakaśipuṃ hatvā hantramālāṃ tadaṅgajām
kṛtvā kaṇṭhe yathā'prīṇāstathedaṃ damanaṃ tṛṇam | tava prītyaitu bhagavanmayādattaṃtavā'ṅkake
ityuccārya harermūrddhina dadyādgandhatṛṇaṃ śubham | tadā dṛṣṭvā harervaktrapadmaṃprītikaraṃ mudā
bhavaduḥkhaparikṣīṇaḥ sukhamāpnotyanuttamam

25.16-2

gṛhītvā mūrdhni tacchākhāṃ viṣṇumūrdhno'pakarṣitām
sarvapāpavinirmukto vasedviṣṇoḥpure dhruvam

25.16-2.p1

iti śrīskānde mahāpurāṇa ekādaśītisāhasryāṃ saṃhitāyāṃ dvitīye vaiṣṇavakhaṇḍāntargatotkalakhaṇḍepuruṣottamakṣetramāhātmye jaiminiṛṣisamvāde damanakabhañjikāvidhivarṇanaṃnāma pañcacatvāriṃśo'dhyāyaḥ

Linked texts (2)