Setukhanda 23
Setukhaṇḍa 23
- Language
- Sanskrit
23.1
śrīsūta uvāca || kumbhasambhavatīrthesminvidhāyābhiṣavannaraḥ || rāmakuṇḍaṃtataḥpuṇyaṃ gacchetpāpavimuktaye
23.2
raghunāthasaraḥpuṇyaṃ dvijāḥpāpaharaṃtathā || raghunāthasarastīre kṛtoyajñolpadakṣiṇaḥ
23.3
sampūrṇaphaladobhūyātsvādhyā
yopijapastathā || raghunāthasarastīre muṣṭimātramapidvijāḥ
23.4
dattaṃśveddevaviduṣe tadanantaguṇaṃ bhavet || rāmatīrthaṃsamuddi
śya vakṣyāmimunipuṅgavāḥ
23.5
itihāsammahāpuṇyaṃ sarvapātakanāśanam || sutīkṣṇanāmāviprendrā munirneiyatamāna
saḥ
23.6
agastyaśiṣyorāmasya caraṇābjavicintakaḥ || rāmacandrasarastīre tapastepesuduṣkaram
23.7
japanṣaḍakṣaraṃmantraṃ
rāmacandrādhidaivatam || nityaṃsapañcasāhasraṃ mantrarājamatandritaḥ
23.8
japātkurvansnānañca raghunāthasarojale || bhikṣā
śīniyatahāro jitakrodhojitendriyaḥ
23.6-2
evaṃsutīkṣṇoviprendrā bahukālamavartata || tataḥkadācitsamunīrāmaṃdhyāya
nsadāhṛdi
23.10
tuṣṭāvasītāsahitaṃ rāmacandraṃsabhaktikam || sutīkṣṇa uvāca || namastejānakīnātha namastehanumatpri
ya
23.11
namastekauśikamuneryāgarakṣaṇadīkṣita || namastekauśaleyāya viśvāmitrapriyāyaca
23.12
namasteharakoda
ṇḍabhañjakāmarovita || mārīcāntakarājendra tāṭakāprāṇanāśana
23.13
kabandhāreharetubhyaṃ namodaśarathātmaja
jāmadagnyajitetubhyaṃ kharavidhvaṃsinenamaḥ
23.14
namaḥsugrīvanāthāya namovāliharāyate || vibhīṣaṇabhayakleśahāriṇema
lahāriṇe
23.15
ahalyāduḥkhasaṃhartre namastebharatāgraja || ambhodhigarvasaṃhartre tasminsetukṛtenamaḥ
23.16
tārakabrahma
ṇetubhyaṃ lakṣmaṇāgrajatenamaḥ || rakṣaḥ saṃhāriṇetubhyaṃ namorāvaṇamardine
23.17
kodaṇḍadhāriṇetubhyaṃ sarvarakṣāvidhāyine
itistuvanmuniḥ soyaṃ sutīkṣṇorāmamanvaham
23.18
nināyakālamaniśaṃ rāmacandraniṣaṇṇadhīḥ || evamabhyasatastasya
rāmamantraṃṣaḍakṣaram
23.18-2
stuvatorāmacandrañca stotreṇānenasuvratāḥ || tīrthecaraghunāthasya kurvataḥ snānamanvaham
23.20
abhavanniścalābhaktī rāmacandretinirmalā || abhūdadvaitavijñānaṃ pratyagātmaikalakṣaṇam
23.21
anadhītatrayījñānaṃ tathaivāśru
tavedanam || parakāyapraveśeca sāmarthyamabhavadvijāḥ
23.22
ākāśagamaneśaktiḥ kalāvaidagdhyamevaca || aśrutānāñcaśā
strāṇāmabhijñānaṃvināgurum
23.23
gamanaṃsarvalokeṣu pratighātavivarjitam || atīndriyārthadṛṣṭatvaṃ devaiḥsambhāṣaṇanta
thā
23.24
pipīlikādijantūnāṃ vārtājñānamapidvijāḥ || brahmaviṣṇumahādevalokeṣugamanantathā
23.25
caturdaśeṣu
lokeṣu niryattagamanantathā || etānyanyāni sarvāṇi yogilabhyānisattamāḥ
23.26
sutīkṣṇasyābhavanviprā rāmatīrtha
niṣevaṇāt || evaṃprabhāvaṃtattīrthaṃ mahāpātakanāśanam
23.27
mahāsiddhikaraṃ puṇyamapamṛtyuvināśanam || bhuktimuktipradaṃ
puṃsāṃ narakakleśanāśanam
23.28
rāmabhaktipradaṃnityaṃ saṃsārocchedakāraṇam || asyatīremahalliṅgaṃ lokānugrahakāmya
yā
23.26-2
rāmatīrthemahāpuṇye snātvā talliṅgadarśanāt || narāṇāṃmuktirevasyātkimutānyāvibhūtayaḥ
23.30
tatrasnā
tvāśivaṃdṛṣṭvā dharmaputraḥpurājvijāḥ || anṛtoktisamudbhūtadoṣānmuktobhavatkṣaṇāt
23.31
ṛṣaya ūcuḥ || asatyamuditaṃka
smāddharmaputreṇasūtaja || yaddoṣaśāntayesasnau rāmatīrthetipāvane
23.32
śrīsūta uvāca || yuṣmākamṛṣayovakṣye yathokta
manṭataṃraṇe || chalenadharmaputreṇa yannaṣṭaṃrāmatīrthake
23.33
anyonyaṃpāṇḍavāviprā dharmaputrādayaḥpurā || dhṛtarāṣṭrasyaputrā
śca duryodhanamukhāstadā
23.34
mahāntaṃvairamāsādya rājyārthaṃ viprasattamāḥ || mahatyāsenayāsāddhaṃ kurukṣetresametya ca
23.35
ayudhyantasamarevīrāḥ samareṣvanivartinaḥ || yuddhaṃkṛtvādaśadinaṃ gāṅgeyaḥpatitobhuvi
23.36
tataḥpañcadinaṃbhūyo dhṛ
ṣṭadyumnenavīryavān || ācāryoyuyudhedroṇo mahābalaparākramaḥ
23.37
anekāstrāṇiśastrāṇi droṇācāryomahābalī || vi
sṛjanpāṇḍavānīkaṃ pīḍayāmāsavīryavān
23.38
athadivyāstravicchūro dhṛṣṭadyumnomahābaliḥ || abhinadvāṇavarṣeṇa dro
ṇasenā manekadhā
23.36-2
dhṛṣṭadyumnantadādroṇaḥ śaravarṣairavākirat || pārthasenā tathādroṇabāṇavarṣātipīḍitā
23.40
daśa
dikṣubhayākrāntā vidrutādvijasattamāḥ || tatorjunoraṇedroṇaṃ yuyudherathināṃvaraḥ
23.41
raṇapravīṇayostatra vijayadroṇayo
raṇe || draṣṭuṃsamāgatairdevairabhūdvyomanirantaram
23.42
droṇaphālgunayorviprā nāstiyuddhopamābhuvi || sāmarṣayostadācārya
śiṣyayorbhavadraṇam
23.43
droṇaphālgunayoryuddhaṃ droṇaphālgunayoriva || bahumenethamanasā droṇorjunaparākramam
23.44
tatodroṇomahāvīryaṃ priyāśiṣyaṃsaphālgunam || vihāyapāñcālabalaṃ samayudhyatavīryavān
23.45
saviṃśatisahasrāṇi daśatā
trāyutāniśca || droṇācāryovadhīdrājñāṃ yuddhesagajavājinām
23.46
dhṛṣṭadyumnothakupito droṇamabhyahanaccharaiḥ || droṇaścapaṭṭiśaṃ
gṛhyadhṛṣṭadyumnamattāḍayat
23.47
śarairvindhyādhataṃyuddhe tīkṣṇairagniśikhopamaiḥ || parāṅmukhobhavattatra dhṛṣṭadyumnaḥśarāhataḥ
23.48
tatovirathamāgatya dhṛṣṭadyumnaṃvṛkodaraḥ|| svaṃsyandanaṃsamāropya droṇācāryamathābravīt
23.46-2
svakarmabhiraṃsantuṣṭāḥ śikṣi
tāścadvijādhamāḥ || nayuddhyeranyadikrūrā nanaśyerannṛpāśṇe
23.50
ahiṃsāhiparodharmo brāhmaṇānāṃsadāsṛtaḥ || hiṃsayā
dāraputrādīnrakṣantevyādhajātayaḥ
23.51
hiṃsitvamekaputrārtheyuddhesthitvābahūnnṛpān || sacāpitesutobrahmanhataḥśeteraṇā
jire
23.52
tathāpilajjātenāsti śokopīhanajāyate || vacanaṃtvitibhīmasya satyaṃśrutvāyudhiṣṭhirāt
23.53
nijāyu
dhaṃsatatyāja papātasyandanopari || yogavitprāyamātasthe droṇācāryastadādvijāḥ
23.54
tadantaramparijñāya droṇācā
ryasyapārṣadaḥ || khaḍgapāṇiḥśiraśchettumabhyadhāvadraṇājire
23.55
vāryamāṇopipāthaistacchiraśchettumudyayau || yogavi
ttvādvoṇamūrdhno jyotirūrdhvaṃdivaṃyayau
23.56
dṛṣṭaṃkṛṣṇā rjunakṛpadharmaputrādibhirmṛdhe || droṇasyāsyagataprāṇāccharīrādacchi
nacchiraḥ
23.57
bhāradvājehateyuddhe kauravāḥprādravanbhayāt || jahṛṣuḥpāṇḍavāviprā dhṛṣṭadyumnādayastadā
23.58
senāṃtāṃ
vidrutāndṛṣṭvā drauṇirūcesuyodhanam || etadbhavatikiṃsainyaṃ tyaktapraharaṇannṛpa
23.56-2
tadāduryodhanorājā svayaṃ vaktumaśaknu.
van || yuddhedvoṇavadhaṃvaktuṃ kṛpācāryamacodayat
23.60
droṇayethakṛpācāryo vadhamūcegurostadā || kṛpa uvāca || aśvatthāmaṃsta
vapitā brahmāstreṇamṛdheripūn
23.61
hatvānināyasadanaṃ yamasyaśataśobalī || durādharṣatamaṃdṛṣṭvā tadvīryakeśavastadā
23.62
pāṇḍavānprāhaviprendrā vākyaṃvākyaviśāradaḥ || keśava uvāca || droṇañjetumupāyosti pāṇḍavāyudhidurjayam
23.63
aśvatthāmātavasuto hatodroṇamṛdhedhunā || satyavādīvadedevaṃ yadiprāmāṇikojanaḥ
23.64
droṇonivartetaraṇāttadātya
ktvāyudhaṃkṣaṇāt || ataenāṃmṛṣāṃvārttā dharmarājodhunāvadet
23.65
nānyathāśakyatejetuṃ droṇoyuddhaviśāradaḥ || dharmājje
tumaśakyaśveddharmmaṃtyaktvāpyariñjayet
23.66
itikeśavavākyaṃtacchrutvābhīmaḥpṛthāsutaḥ || pitarantesamabhyetya mithyā
vākyamabhāṣata
23.67
aśvatthāmāhatodroṇayuddhenrapatitodhunā || droṇācāryopitadvākyamamanyatayathārthataḥ
23.68
aviśvasyapunaḥsotha dharmajamprāpyacābravīt || dharmātmajamṛdhesūnuraśvatthāmāmamādhunā
23.66-2
hataḥkinvadasvādya
satyavādībhavānmataḥ || dharmaputrosatyabhīrurāsīccārijyotsukaḥ
23.70
kiṃkarttavyaṃmayādyeti dolālolamanāabhūt
sadṛṣṭvābhīmanihatamaśvatthāmābhidhaṅgajam
23.71
aśvatthāmāhatoyuddhe bhīmenādyaraṇemahān || itthaṃvacobabhāṣesau dha
rmaputraśchaloktitaḥ
23.72
tacchrutvātvatpitāśastraṃ tyaktāyuddhānnyavarttata || athadharmasutaḥprāha paravāraṇaityapi
23.73
tyaktaṃśastraṃ na gṛhṇīyāṃ yuddhepunaritisma saḥ || pratijajñetavapitā vatsadroṇobalopurā
23.74
ataḥśastraṃ na jagrāha pratijñā
bhaṅgakātaraḥ || dhṛṣṭadyumnaṃtadādṛṣṭvā pitātemṛtyumātmanaḥ
23.75
matvāprāyopaveśena rathopasthesyayogavit || aśayiṣṭasamā
dhisthaḥ prāṇānāyamyavāgyataḥ
23.76
tatonirbhidyamūrddhānaṃ tatprāṇāniryyuḥkṣaṇāt || tadāmṛtasyadroṇasya vatsakhaṅgenata
cchiraḥ
23.77
keśāngṛhītvāhastena dhṛṣṭadyumnocchinadyudhi || māvadhīriritipāthyāḥ procuḥsarve ca sainikāḥ
23.78
sarvairni
vāryamāṇopi tvattātaṃpārṣadovadhīt || śrīsūta uvāca || pitaraṃnihataṃśrutvā rudandroṇiścirandvijāḥ
23.79
kopenamahatā
tatra jvalanvākyamathābravīt || anṛtamprocyapitaraṃ nyastaśastrañcakāra yaḥ
23.80
pitarammevadhetampārthamapyanyānatha
pāṇḍavān || gṛhītvākeśapāśaṃyastyaktaśastraśirohanat
23.81
chadmanāpārṣadantañca haniṣyāmyacirādaham || kṛṣṇena
sahapaśyantu pāṇḍavāmatparākramam
23.82
itidrauṇirdvijāstatra pratijajñebhayaṅkaram || tatostaṅgatāditye rājānaḥsarva
eva te
23.83
senapenihitedroṇe prāviśanpaṭanaṇḍapam || aṣṭādaśadinairevaṃ nivṛttamabhavadraṇam
23.84
śalyaṃkarṇaṃtathā
nyāṃśca duryodhanamukhāṃstataḥ || dhārtarāṣṭrānnihatyājau dharmarājoyudhiṣṭhiraḥ
23.85
svīyānāṃ ca pareṣāṃ ca mṛtānāṃsāmyarā
yikam || akarodvidhivadviprāḥ sārddhadhaumyādibhidvijaiḥ
23.86
vanditvādhṛtarāṣṭrañca sarvaisambhūyapāṇḍavāḥ || dhṛtarāṣṭrā
bhyanujñātā hataśiṣṭajanairvṛtāḥ
23.87
samprāpyahastinapuraṃ prāviśaṃstesvamandiram || tataḥkatipayāhaḥsu gateṣvikalanā
garāḥ
23.88
dhaumyādirmunibhiḥsārddhaṃ dharmajasyamahātmanaḥ|| rājyābhiṣecanaṃkartuṃ prārabhantamunīśvarāḥ
23.86-2
rājyābhi
ṣecanettasya pravṛttedharmajasya tu || aśarīrātatovāṇī babhāṣedharmanandanam
23.60-2
dharmaputramahābhāga ripūṇāmapivatsala
rājyābhiṣekaṃ mākārṣīrnāīstvaṃrājyapālane
23.61-2
yatastvaṃbrahmanācāryamuktāsatyaṃdvijottamam || nyastaśastraṃraṇerā
jannaghātayadallajjakaḥ
23.62-2
atastepāpabāhulyaṃ vidyatedharmanandana || prāyaścittamakṛtvāsya rājyapālanakarmaṇi
23.63-2
nārhatāvidyateyasmātprāyaścittamataśvara || ityuktvāviramārtha sā tu vāgaśarīriṇī
23.64-2
tatodharmasutorājā tadvā
kyabhṛśakātaraḥ || mūḍhohaṃsāhasīkrūraḥ piśunolobhamohitaḥ
23.65-2
tuccharājyabhilāṣeṇa kṛtavānpāpamīdṛśam || etaṃ
tpāpaviśuddhyarthaṃ kiṅkariṣyāmikāgatiḥ
23.66-3
kiṃ vā dānaṃpradāsyāmi kutrayāsyāmi vā punaḥ || itiśokasamāviṣṭe ta
smin rājanadharmaje
23.67-2
kṛṣṇadvaipāyanovyāsassamāyā tastadantikam || tatobhivandyataṃnyāsaṃ pratyutthāyakṛtāñja
liḥ
23.68-2
sampūjyārghyādināviprā bhaktiyuktenacetasā || adehavācāyatproktaṃ tatsarvamakhilenasaḥ
23.66-4
vyāsāyaśrā
vayāmāsa duḥkhitodharmanandanaḥ || śrutvātadakhilaṃvākyaṃ dharmajasyamahāmuniḥ
23.100
dhyātvā tu suciraṃkālaṃ tatovaktuṃpraca
krame || vyāsa uvāca || mākārṣīstvaṃbhayaṃrājannupāyaṃprabravīmi te
Linked texts (1)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit