Setukhanda 28
Setukhaṇḍa 28
- Language
- Sanskrit
28.1
śrīsūta uvāca || lakṣmītīrtheśubhepuṃsāṃ sarvaiśvaryaikakāraṇe || snātvānarastatogacchedagnitīrthadvijottamāḥ
28.2
agni
tīrthamahāpuṇyaṃ mahāpātakanāśanam || tīrthānāmuttamaṃtīrthaṃ sarvābhīṣṭaikasādhanam
28.3
tatrasnāyānnarobhaktyā svapāpa
pariśuddhaye || ṛṣaya ūcuḥ || agniṭīrthamitikhyātiḥ kathaṃtasyamunīśvara
28.4
kutreda magnitīrthañca kīdṛśantasyavaibha
vam || etannaḥ śraddadhānānāṃ vistarādvaktumarhasi
28.5
śrīsūta uvāca || samyakpṛṣṭaṃ hi yuṣmābhiḥ śṛṇudhvaṃ munipuṅgavāḥ
purā hi rāghavo hatvā rāvaṇaṃ saparicchadam
28.6
sthāpayitvā tu laṅkāyāṃ bhartārañca vibhīṣaṇam || sītāsaumitrisaṃyukto
rāmodaśarathātmajaḥ
28.7
siddhacāraṇagandharvairdevairapsarasāṅgaṇaiḥ|| stūyamānomunigaṇaiḥ satyāśīstīrthakautukī
28.8
dhāra
yam̐llīlayācāpaṃ rāmo'sahyaparākramaḥ|| ātmanaḥśuddhimāyātuṃ jānakīṃśodhituntathā
28.6-2
indrādidevavṛndaiśca munibhiḥ
pitṛbhistathā || vibhīṣaṇenasahitaḥ sarvairapi ca vānaraiḥ
28.10
āyayausetumārgeṇa gandhamādanaparvatam || lakṣmītārthataṭe
sthitvā jānakīśodhanāyasaḥ
28.11
agnimāvāhayāmāsadevarṣipitṛsannidhau || athotsthemahāmbhogherlakṣmītārthādvidū
rataḥ
28.12
paśyatsusarvalokeṣu lihannambhāṃsipāvakaḥ|| ātāmralocanaḥpītaḥ pītavāsādhanurdharaḥ
28.13
saptabhiścaivāji
hvābhilelihānodiśodaśa || dṛṣṭvāraghupatiṃśūraṃ līlāmānuṣarūpiṇam
28.14
jagādavacanaṃramyaṃ jānakīśuddhikāra
ṇāt || rāma rāma mahābāho rākṣasānāṃbhayāvaha
28.15
pātivratyenajānakyā rāvaṇaṃhatavānbhavān || satyaṃsatyaṃpunaḥsatyaṃ
nātrakāryāvicāraṇā
28.16
kamaleyaṃ jaganmātā līlāmānuṣavigrahā || devatvedevadeheyaṃ manuṣyatve ca mānuṣī
28.17
viṣṇordehānurūpāṃ vai karotyeṣātmanastanum || yadāyadājagatsvāmindevadevajanārdana
28.18
avatārānkaroṣittvaṃ tade
yantvatsahāyinī || yadātvaṃ bhārgavorāmastadābhūddharaṇītviyam
28.16-2
adhunājānakījātā bhavitrīrukmiṇītataḥ
anyeṣucāvatāreṣu viṣṇoreṣāsahāyinī
28.20
tasmānmadvacanādenāṃ pratigṛhṇīṣvarāghava || pāvakasya tu tadvākyaṃ śrutvāde
vāmaharṣayaḥ
28.21
vidyādharāśca gandharvā mānavāḥpannagāstathā || anye ca bhūtanivahā rāmaṃdaśarathātmajam
28.22
jāna
kīṃ maithilīñcaiva praśaśaṃsuḥ punaḥpunaḥ || rāmognivacanātsītāṃ pratijagrāhanirmalām
28.23
evaṃsītāviśuddhyarthaṃ rāmeṇa
kliṣṭakarmaṇā || āvāhanekṛtevahniṃrlakṣmītīrthādvidūrataḥ
28.24
yataḥ pradeśāduttasthāvambudherdvijasattamāḥ || agneitīrthaṃvi
jānīta tampradeśamanuttamam
28.25
tatovinirgamādagneragnitīrthamitīryate || atrasnātvānarobhaktyā vahestīrthe
vimuktide
28.26
upoṣyavedaviduṣo brāhmaṇānapibhojayet || tebhyovastraṃdhanaṃbhūmiṃ dadyātkanyāñca bhūṣitām
28.27
sarvapā
pavinirmukto viṣṇusāyujyamāpnuyāt || agnitīrthasyakūlesminnannadānaṃviśiṣyate
28.28
agnitīrthasamantīrthanna bhūtaṃ
na bhaviṣyati || duṣpaṇyopimahāpāpo yatrasnānātpiśācatām
28.29
parityajyamahāghorā divyārūpamavāptavān
paśumānnāmavaiśyobhūtpurāpāṭaliputrake
28.30
sa vai dharmaparonityaṃ brāhmaṇārarādhanerataḥ || kṛṣinnirantaraṃkurvangorakṣāñcaiva
sarvadā
28.31
paṇyavīthyāñca vikrīṇankāñcanādīnidharmataḥ || paśumānnāmadheyasya vaṇikreṣṭhasyatasya vai
28.32
babhūva
bhāryātritayaṃ patiśuśrūṣaṇeratam || jyeṣṭhātrīnsuṣuveputrānvaiśyavaṃśavivarddhanān
28.33
supaṇyaṃpaṇyavantañca cārupaṇyaṃ
tathaiva ca || madhyamā suṣuve putrau sukośabahukośakau
28.34
tṛtīyāyāṃtrayaḥputrāstasyavaiśyasyajajñire || mahāpakhyomahā
kośo duṣpaṇyaitiviśrutāḥ
28.35
evaṃpaśumatastasya vaiśyasyadvijasattamāḥ || babhūvuraṣṭautanayāstāsustrīṣutisṛṣva
pi
28.36
tesupaśyamukhāstarve putrāvavṛdhirekramāt || dhūlikerlivitanvantaḥ pitarautoṣayantite
28.37
pañcahāya
natāmprāptāḥ kramāttaivaiśyanandanāḥ || paśumānapiṃvaiśyendraḥ sarvānapi ca tānsutān
28.38
bālyamārabhyasatataṃ svakṛ
tyeṣvavyaśikṣayat || kṛṣigotrāevāṇijyakarmasukramaśikṣitāḥ
28.36-2
supaśyamukhyāḥsaptaiva pitṛvākyamaśṛṇvata
paśumānvaktiyatkāryaṃ tatkṣaṇānnirvartayan
28.40
naipuṇyaṃprāpuratyantaṃ te suvarṇakriyāsvapi || duṣpaśyastvaṣṭamaḥputro bālya
mārabhyasantatam
28.41
durmārganiratobhūtvā nāśṛṇotpitṛbhāṣitam || dhūlikeliṃ samārabhya durmārganiratobhavat
28.42
sabālaevasanputro bālānanyānabādhata || duṣkarmanirataṃdṛṣṭvā taṃpitāpaśumāṃstathā
28.43
upekṣāmevakṛtavānbā
liśoyamitīrayan || athāṣṭāvapivaiśyasya prāpuryauvanamātmajāḥ
28.44
tatoyamaṣṭamaḥputro duṣpaśyobalināṃvaraḥ
gṛhītvāpāṇiyugale bālānnagaravartinaḥ
28.45
nikṣikṣepasakūpeṣu saritsu ca saraḥsvapi || na kopitasyajānāti duścaritra
midañjanaḥ
28.46
yāvanmriyantetebālāstāvannikṣiptavāñjale || teṣāṃmṛtānāṃbālānāṃ pitaromātarastathā
28.47
gaveṣa
yantitānsarvānnagaruṣu hi sarvaśaḥ || tānadṛṣṭvāmṛtānputrānkevalaṃprārudañjanāḥ
28.48
jaleṣvathaśavāndṛṣṭvā janāścakuryatho
citam || evaṃ pratidinaṃ bālānduṣpaṇyomārayanpure
28.49
janairapyaparijñātaściramevamavartata || mriyamāṇeṣubāleṣu vaiśya
putrasyakarmaṇā
28.50
prajānāvṛddhirāhityācchūnyaprāyamabhūtpuram || tataḥsametyapaurāstu vṛttaṃrājñenyavedayan
28.51
śrutvā nṛpastadvacanamāhūyagrāmapālakān || kāraṇaṃbālamaraṇe cintyatāmitisonvaśāt
28.52
grāmapālāstathetyuktvā
tatratatravyavasthitāḥ || samyaggaveṣayāmāsuḥ kāraṇaṃbālamāraṇe
28.53
te vai gaveṣayantopi nāvindanbālamārakam
tepunarnṛpamāsādya bhītāvākyamathābruvan
28.54
gaveṣayantopivayantaṃnavindāmahe nṛpa | yobālānnagaresthitvā santataṃ
mārayatyapi
28.55
punaśca nāgarāḥsarve rājānaṃprāpyaduḥkhitāḥ || punaḥ prajānāṃmaraṇamabruvanbāṣpasaṅkulāḥ
28.56
rājātatkā
raṇājñānāttūṣṇīmāstevicintya tu || kadācidvaiśyaputroyaṃ pañcabhirbālakaiḥsaha
28.57
taṭākāntikamāpede paṅkajāhara
ṇacchalāt || balādgṛhītvātānbālānduṣpaṇyaḥ krośatastadā
28.58
krūrātmāmajjayāmāsa kaṇṭhadaghnesarojale || mṛtā
nmatvā ca tānchīghraṃ duṣpaṇyaḥsvagṛhaṃyayau
28.56-2
pañcānāṃpitarasteṣāṃ mārgayantaḥsutānpure || teṣu vai mārgamāṇeṣu pañcate
nātibālakāḥ
28.60
nikṣiptāapi toyeṣu nāmriyantayadacchyā || teśanaiḥ kūlamāsādya pañcāpiklinnamaulayāḥ
28.61
aśaktānagaraṃgantuṃ bālyāttatraiva babhramuḥ || dūrāduccāryamāṇāni svanāmānisvabandhubhiḥ
28.62
śrutvāpañcāpitebālāḥ
pratiśabdamakurvata || tatastatpitaraḥ śrutvā tatrāgatyasarastaṭe
28.63
putrāndṛṣṭvā tu saprāṇānharṣamatulaṅgatāḥ || kime
taditipitrāyaiḥ pṛṣṭāstebālakāstadā
28.64
duṣpaṇyasyāthaduṣkṛtyaṃ bandhubhyastenyavedayan || tatoviditavṛttāntā
rājānaṃprāpyanāgarāḥ
28.65
pañcabhiḥ kathitaṃvṛttaṃ duṣpaṇyasyānyavedayan|| tatorājāsamāhūya paśumantaṃvaṇigvaram
28.66
paureṣvapi ca śṛṇvatsu vākyametadabhāṣata || rājovāca || duṣpaṇyanāmnāpaśumanbahuprajamidaṃpuram
28.67
śūnyaprāyaṃkṛ
taṃ paśya tvatputreṇadurātmanā || idānīṃbālakānetānmajjayāmāsa vai jale
28.68
yadṛcchayā ca saprāṇāḥ punarapyāgatāḥpu
ram| asminnirvarttitekārye kiṃkarttavyaṃvadādhunā
28.66-2
athatvāmevapṛcchāmi yatastvaṃdharmatatparaḥ || ityuktaḥpaśumānrājñā
dharmajñoyuktamabravīt
28.70
paśumānuvāca || puraṃniśśeṣitaṃyena vadhamevāyamarhati || na hyatraviṣayekiñcitpraṣṭavyaṃvidyatenṛpa
28.71
na hyayaṃmamaputraḥ syācchatrurevātipāpakṛt || na hyasyāniṣkṛtiṃ paśye yenaniśśeṣitaṃpuram
28.72
vadhyatāmevaduṣṭā
tmā satyamevabravīmyaham || śrutvāpaśumatovākyaṃ nāgarāssarva eva hi
28.73
vaṇigvaraṃślāghamānā rājānamidamūcire
na vadhyatāmayaṃ duṣṭastūrṇīṃnirvāsyatāṃpurāt
28.74
tataḥsarājāduṣpaṇyaṃ samāhūyedamabravīt || asmāddeśādgavāñchīghraṃ
duṣṭātmangacchasāmpratam
28.75
yaditiṣṭhestvamatraiva daṇḍayeyaṃvadhena vai || itirājñāvinirbhartsya dūtairnirvāsitaḥpurāt
28.76
duṣpaṇyastvathataṃdeśaṃ parityajyabhayānvitaḥ || munimaṇḍalasaṃbādhaṃ vanamevayayautadā
28.77
tatrāpyekaṃmunisutaṃ sa
toyeṣunyamajjayat || kelyarthamāgatādṛṣṭvā muniputrāmṛtaṃśiśum
28.78
tatpitrekathayāmāsurbhayetyabhṛśaduḥkhitāḥ
tataugraśravāśśrutvā tebhyaḥputraṃjalemṛtam
28.79
tatomahimnāduṣpaṇyacaritaṃtadamanyata || ugraśravāḥśaśāpainaṃ duṣpa
ṇyaṃvaiśyanandanam
28.80
ugraśravā uvāca || matsutaṃpayasikṣipya yattvaṃmāritavānasi || tavāpimaraṇaṃbhūyājjalaevanimajjanāt
28.81
mṛtaśca suciraṃkālaṃ piśācastvaṃbhaviṣyasi || itiśāpeśrutesadyo duṣpaṇyaḥkhinnamānasaḥ
28.82
tadvai vanaṃparityajya ghoramanyadvanaṃyayau || siṃhādikrūrasattvāḍhye tasminprāptevanāntare
28.83
pāṃsuvarṣamahaddharṣaṃ vṛkṣānātroṭa
yanmuhuḥ || vajraghātasamasparśo vavaujhañjhānilomahān
28.84
vegenagātraṃbhindantī vṛṣṭiścāsītsuduḥsahā || tadṛṣṭvā
sa tu duṣpaṇyaścintayanbhṛśaduḥkhitaḥ
28.85
mṛtaṃśuṣkamahākāyaṃ gajamekamapaśyata || mahāvātaṃmahāvarṣaṃ tadāsoḍhumaśakuvan
28.86
gajāsyavivareṇaiva viveśodaragahvaram || tasminpraviṣṭamātre tu vṛṣṭirāsītsubhūyasī
28.87
tatovarṣajalaiḥ sarvaiḥ
pravāhaḥsumahānabhūt || sapravāhovanettasminnadīkācidajāyata
28.88
athatairvarṣasalilaiḥ sagajaḥpūritodaraḥ || plavamānomahā
pūre nīrandhraḥsamajāyata
28.86-2
tatonirviṃvarasyāsya jalapūrṇodarasya ca || gajasyajaṭharātsoyaṃ nirgantuṃ na śaśāka
ha
28.60-2
tataścavṛṣṭitoyānāṃ pravāhobhīmavegavān || udarasthitaduṣpaśyaṃ samudraṃprāpayadgajam
28.61-2
duṣpaśyaḥsalilemagnaḥ
kṣaṇātprāṇairvyayujyata || mṛtaevasadṛṣpaśyaḥ piśācatvamavāptavān
28.62-2
pīḍitaḥkṣutpipāsābhyāṃ durgamaṃvanamāśritaḥ
ghoreṣugharmakāleṣu bibhradrūpaṃbhayānakam
28.63-2
atiṣṭhadgahaneraṇye duḥkhānyanubhavanbahu || kalpakoṭisahastrāṇi kalpa
koṭiśatāni ca
28.64-2
sapiśācomahāduḥkhī nyavasadghorakānane || vanādvanāntaraṃdhāvandeśāddeśāntarantathā
28.65-2
sarvatrānubhavanduḥkhamāyayaudaṇḍakānkramāt || agastyāṃdāśramātpuṇyānnātidūresamañcaran
28.66-3
nadanbhairavanādañca
vākyamuccairabhāṣata || bhobhostapodhanāḥsarve śṛṇudhvaṃ māmakaṃ vacaḥ
28.67-2
bhavanto hi kṛpāvantaḥ sarvabhūtahiteratāḥ || kṛpā
dṛṣṭayānugṛhṇīta māṃ duḥkhairatipīr̤itam
28.68-2
purā duṣpaṇyanāmāhaṃ vaiśyaḥ pāṭaliputrake || putraḥ paśumataścāpi bahūnbālā
namārayam
28.66-4
tatovivāsitorājñā tasmāddeśādvanaṅgataḥ || amārayañjaleputraṃ tatrograśravasomuneḥ
28.100
samunirda
ttvāñchchāpaṃ mamāpimaraṇañjale || piśācatāñca me ghorāṃ dattavānduḥkhabhūyasīm
Linked texts (1)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit