Setukhanda 41
Setukhaṇḍa 41
- Language
- Sanskrit
41.1
ṛṣaya ūcuḥ || aśvatthāmākathaṃsūta suptamāraṇamācarat || kathaṃ ca muktastatpāpāddhanuṣkoṭaunimajjanāt
41.2
eta
nnaḥśraddadhānānāṃ brūhipaurāṇikottama || tṛptirna jāyatesmākaṃ tvadvacomṛtapāyinām
41.3
itipṛṣṭastadāsūto naimiṣāraṇya
vāsibhiḥ || vaktuṃpracakrametatra vyāsaṃtatvāguruṃmudā
41.4
śrīsūta uvāca || rājyārthakalahejāte pāṇḍavānāmpurādvijāḥ
dhārtarāṣṭrairmahāyuddhe mahadakṣauhiṇīyute
41.5
yuddhaṃdaśadinaṃkṛtvā bhīṣmeśāntanavehate || droṇepañcadinaṃ kṛtvā karṇe ca dvidi
naṃtathā
41.6
tathaikadinaṃyuddhā śalye ca nidhanaṅgate || aṣṭādaśadinetatra raṇeduryodhanedvijāḥ
41.7
bhagnoraubhīmagadayā
patiterājasattame || sarvenṛpatayoviprā niveśāyakṛtatvarāḥ
41.8
yuddheviramitetatra prayayurhṛṣṭamānasāḥ || dhṛṣṭadyumnaśikha
ṇḍyādyāḥ sṛñjayāḥsarva eva hi
41.6-2
anye cāpi mahīpālā jagmuḥsvaśibirāṇyatha || athapārthā mahāvīrāḥ kṛṣṇasātya
kisaṃyutāḥ
41.10
duryodhanasyaśiviraṃ prāviśannirjanāṃdvijāḥ|| vṛddhairamātyaistatrasthaiḥ ṣaṇḍhaiḥstrīrakṣakaistathā
41.11
kṛtāñja
lipuṭaiḥprahvaiḥ kāṣāyamalināmbaraiḥ || praṇamyamānāstepārthāḥ kururājasyaveśmani
41.12
tatratyadravyajātāni samādā
yamahābalāḥ || suyodhanasyaśivire nyavasantsukhenate
41.13
athatānabravītpārthāñchrīkṛṣṇaḥprīṇayanniva || maṅgalā
rthāya cāsmābhirvastavyaṃśivirādvahiḥ
41.14
ityuktāvāsudevena tathetyuktvāthapāṇḍavāḥ || kṛṣṇasātyakisaṃyuktāḥ
prayayuḥśibirādvahiḥ
41.15
vāsudevenasahitā maṅgalārthaṃ hi pāṇḍavāḥ || oghavatyāḥ samāsādya tīraṃnadyānarotta
māḥ
41.16
ūṣustāṃrajanīntatra hataśatrugaṇāḥsukham || kṛtavarmākṛpodrauṇistathāduryodhanāntikam
41.17
ādityā
stamayātpūrvamaparāhnesamāyayuḥ || suyodhanaṃtadādṛṣṭvā raṇapāṃśuṣurūpitam
41.18
bhagnokadaṇḍaṅgadayā bhīmasena
syabhīmayā || rudhirāsiktasarvāṅgamabhraṣṭamānaṃmahītale
41.16-2
aśocantatadātatra droṇaputrādayastrayaḥ || śuśocasopitāndṛ
ṣṭvā raṇeduryodhanonṛpaḥ
41.20
dṛṣṭvātathā tu rājānaṃ bāṣpavyākulalocanam || aśvatthāmātadā kopājjvalannivamahā
nalaḥ
41.21
pāṇaupāṇiviniṣpiṣya krodhavisphāritekṣaṇaḥ || aśruviklavayāvācā duryodhanamabhāṣata
41.22
pitāmepāti
taḥkṣudraiśchalenaivaraṇāmire || na tathātenaśocāmi yathāniṣpātitetvayi
41.23
śṛṇuvākyaṃmamādyatvaṃ yathārthavadato nṛpaṃ
sukṛtenaśape cāhaṃ suyodhanamahāmate
41.24
adyarātrauhaniṣyāmi pāṇḍavānsahasṛñjayaiḥ || paśyatovāsudevasya tva
manujñāṃprayacchame
41.25
tasyatadvacanaṃ śrutvā drauṇiṃrājā tadābravīt || tathāstvitipunaḥ prāha kṛpaṃrājādvijottamāḥ
41.26
ācāryyenandroṇaputraṃ kalaśotthenavāriṇā || senāpatyebhiṣiñcasvetyathasopitathākarot
41.27
sobhiṣiktastadā
drauṇiḥ pariṣvajyanṛpottamam || kṛtavarmakṛpābhyāṃ ca sahitastvaritaṃyayau
41.28
tataste tu trayovīrāḥ prayātādakṣiṇonmu
khāḥ|| ādityāstamayātpūrvaṃ śibirāntikamāsata
41.26-2
pārthānāṃ bhīṣaṇaṃ śabdaṃ śrutvā tatrajayaiṣiṇaḥ|| pāeḍavānuddutābhī
tāstadādrauṇyādayastrayaḥ
41.30
prāṅmukhādudruvurbhītyā kiyaddūraṃśramāturāḥ || muhūrtaṃtatatobhūtvā krodhāmarṣavaśānugāḥ
41.31
duryodhanavadhārtāste kṣaṇaṃ tatrāvatasthire || tatopaśyannaraṇyaṃ vai nānātarulatāṃvṛtam
41.32
aneka mṛgasambādhaṃ krūra pakṣiga
ṇākulam || samṛddhajalasampūrṇataṭākapariśobhitam
41.33
padmendīvara kahlārasarasī śatasaṃkulam || tatrapītvājalante tu
pāyayitvāhayāṃstathā
41.34
anekaśākhā saṃbādhaṃ nyagrodhaṃ dadṛśustataḥ|| samprāpya tu mahāvṛkṣaṃ nyagrodhantetrayastadā
41.35
avatīryarathebhyaśca mocayitvā turaṅgamān || upaspṛśyajalaṃ tatra sāyaṃsandhyāmupāsata
41.36
athacāstagiriṃ bhānuḥ
prapede ca gataprabhaḥ || tataśca rajanīghorā samabhūttimirākulā
41.37
rātriṃcarāṇi sattvāni sañcarantitatastataḥ
divācarāṇi sattvāni nidrāvaśamupāyayuḥ
41.38
kṛtavarmākṛpodrauṇiḥ pradoṣasamaye hi te || nyagrodhasyopaviviśuranti
keśokakarśitāḥ
41.36-2
kṛpabhojautadānidrāṃ bhejāte'tiparākramau || sukhocitāstvaduḥkhārhā niṣedurdharaṇītale
41.40
droṇaputrastu kopena kaluṣīkṛtamānasaḥ || yayau na nidrāṃ viprendrā niśvasannuragoyathā
41.41
tatovalokayāñcakre tadāra
ṇyaṃbhayānakam || nyagrodhañca tatopaśyadvahuvāyasasaṃkulam
41.42
tatravāyasavṛndāni niśāyāṃvāsamāyayuḥ || sukhaṃbhinnā
suśākhāsu suṣupuste pṛthakpṛthak
41.43
kākeṣuteṣusupteṣu viśvasteṣusamantataḥ || tatopaśyatsamāyāntaṃ bhāsaṃdroṇirbhayaṃ
ṅkaram
41.44
krūraśabdaṃkūrakāryaṃ babhrupiṅkakalevaram || sabhāsothabhṛśaṃśabdaṃ kṛtvālīyataśākhini
41.45
utpatyutyata
syaśākhāyāṃ nyagrodhasyavihaṅgamaḥ || suptānkākānnijaghnesāvanekānvāyasāntakaḥ
41.46
kākānāmabhinatpakṣāṃnsake
ṣāñciddihaṅgamaḥ || itareṣāñca caraṇāṃśchidvrāṃsicarraṇāyudhaḥ
41.47
vicakartakṣaṇenāsāvulūkovalavāndvijāḥ || sabhinna
dehāvayavaiḥ kākānāmvahubhistadā
41.48
samantādāvṛtaṃsarvaṃ nyagrodhaparimaṇḍalam || vāyasāṃstānnihatyāsāvulūko
mumudetadā
41.46-2
drauṇirdṛṣṭvā tu tatkarma bhāsenevaiṃkṛtaṃniśi || kariṣyāmyahamapyevaṃ śatrūṇāṃnidhanaṃniśi
41.50
itya
cintayadekaḥsannupadeśamimaṃsmaran || jetuṃ na śakyāḥ pārthā hi ṛjumārgeṇayudhyatā
41.51
mayātacchadmanātedya hanta
vyājitakāṅkṣiṇaḥ || suyodhanasakāśe ca pratijñātomayāvadhaḥ
41.52
ṛjumārgeṇayuddhe me prāṇanāśobhaviṣyati || chalena
yudhyamānasya jayaścāsyaripukṣayaḥ
41.53
yaccanindyaṃbhavetkāryaṃ lokesarvajanairapi || kāryameva hi tatkarma kṣatradharmānuva
rtinā
41.54
pārthairapicchalenaiva kṛtaṃkarmasuyodhane || asminnarthepurāvadbhiḥ proktāḥ ślokābhavanti hi
41.55
pariśrāntevikī
rṇe ca bhuñjāne ca riporbale || prasthāne ca praveśe ca prahartavyaṃ na saṃśayaḥ
41.56
nidrārtamardharātre ca tathātyaktāyudheraṇe || bhi
nnayodhaṃbalaṃsarvaṃ prahartavyamarātibhiḥ
41.57
evaṃsaniyamaṃkṛtvā suptamāraṇakarmaṇi || prabodhayaddbaujakṛpau suptaurātrausa
sāhasī
41.58
drauṇirdhyātvāmuhūrttantu tāvubhāvabhyabhāṣata || aśvatthāmovāca || mṛtaḥsuyodhanorājā mahābalaparāka
maḥ
41.56-2
śuddhakarmāhataḥpārthairbahubhiḥkṣudrakarmabhiḥ || bhīmenātinṛśaṃsena śirorājñaḥpadāhatam
41.60
tatodyarātraupā
rthānāṃ sametyapaṭamaṇḍapam || sukhasuptānahaniṣyāmaḥ śastrairnānāvidhairvayam
41.61
kṛpaḥprovācatatrainamitiśrutvāddijo
ttamāḥ || kṛpa uvāca || suptānāṃmāraṇaॅloke na dharmo na ca pūjyate
41.62
tathaivatyaktaśastrāṇāṃ santyaktarathavājinām
śṛṇu me vacanaṃvatsa mucyatāṃsāhasaṃtvayā
41.63
vayantu dhṛtarāṣṭrañca gāndhārīṃ ca pativratām || pṛcchāmovidurañcāpi tadyuktaṃ
karavāmahai
41.64
ityuktaḥsatadādrauṇiḥ kṛpaṃ provāca vai punaḥ || aśvatthāmovāca || pāṇḍavaiśca purā yanme chalādyuddhepitāha
taḥ
41.65
tanmesarvāṇimarmāṇi nikṛntati hi mātula || droṇahantāhamityetaddhṛṣṭadyumnasyayadvacaḥ
41.66
kathaṃjanasa
makṣettadvacanaṃsaṃśṛṇomyaham || tairevapāṇḍavaiḥ pūrvaṃ dharmaseturnirākṛtaḥ
41.67
samakṣamevayuṣmākaṃ sarveṣāmevabhūbhṛtām
tyaktāyudhomamāpitā dhṛṣṭadyumnenapātitaḥ
41.68
tathāśāntanavobhīṣmastyaktacāponirāyudhaḥ || śikhaṇḍinaṃpuro
dhāyanihataḥsavyasācinā
41.66-2
evamanyepibhūpālāśchalenaivahatāstu taiḥ || tathaivāhaṃkariṣyāmi suptānāṃmāraṇaṃ
niśi
41.70
evamuktātadādrauṇiḥ saṃyuktaturaṃgaṃratham || prāyādabhimukhaḥśatrūnsamāruhyakrudhājvalan
41.71
taṃyānta manva
gātāntau kṛtavarmakṛpāvubhau || yayuśca śibireteṣāṃ samprasuptajanetadā
41.72
śibiradvāramāsādya droṇaputrovyatiṣṭhata
rātrautatrasamārādhya mahādevaṃ ghṛṇānidhim
41.73
avāpavimalaṃkhaṅgaṃ mahādevādvarapradāt || tatodrauṇiravasthāpya kṛtavarma
kṛpāvubhau
41.74
dvāradeśemahāvīraḥ śibirāntaḥpraviṣṭavān || praviṣṭeśibiraidrauṇau kṛtavarmakṛpāvubhau
41.75
dvāradeśevyati
ṣṭhetāṃ yattauparamadhanvinau || athadrauṇiḥsusaṃkruddhastejasāprajvalanniva
41.76
khaṅgaṃvimalamādāya vyacaracchibireniśi
tatastu dhṛṣṭadyumnasya śibiraṃmandamāyayau
41.77
dhṛṣṭadyumnādayastatra mahāyuddhenakarśitāḥ || suṣupurniśiviśvastāḥ svasva
sainyasamāvṛtāḥ
41.78
dhṛṣṭadyumnasyaśiviraṃ praviśyadrauṇirasvavit || taṃsuptaṃśayaneśubhre dadarśārinmahābalam
41.79
pādenāghātayadropātsvapantaṃdroṇanandanaḥ || sabuddhaścaraṇāghātādutthāyaśayanātha
41.80
vyalokayattadāvīro droṇapu
traṃpuraḥsthitam || tamutpatantaṃśayanādroṇācāryasutobalī
41.81
keśeṣvākṛṣyabāhubhyāṃ niṣpipeṣadharātale || dhṛṣṭadyumna
stadātenaniṣpiṣṭaḥ sabhayāturaḥ
41.82
nidrāndhaḥpādaghātāta na śaśākaviceṣṭitum || drauṇistvakramyatasyoraḥ kaṇṭhaṃ
badhvādhanurguṇaiḥ
41.83
nadantaṃ visphurantantaṃ paśumāramamārayat || tasyasainyānisarvāṇi nyavadhīcca tathaivasaḥ
41.84
yudhā
manyuṃmahāvīryamuttamaujasameva ca|| tathaivadraupadīputrānavaśiṣṭāṃśca somakān
41.85
śikhaṇḍipramukhānanyānakhaṅgenāmāraya
dbahūn || tadbhayāddvāraniryātānsarvāneva ca sainikān
41.86
prāpayāmāsaturmṛtyuṃ kṛtavarmakṛpāvubhau || evaṃnihatasainyanta
cchibirantairmahābalaiḥ
41.87
tatkṣaṇe śūnyamabhavattrijagatpralayeyathā || evaṃhatvā tataḥ sarvāndroṇaputrādayastrayaḥ
41.88
niraguḥ śibirāttasmātpārthabhītābhayāturāḥ || sarvepṛthakpṛthagdeśāndudruvuḥ śīghragāminaḥ
41.86-2
athadrauṇiryayauviprā
revātīraṃmanoramam || tatrahyane kasāhasrā ṛṣayovedavādinaḥ
41.60-2
kathayantaḥ kathāḥ puṇyāstapaścakuranuttamam || tatrāyaṃ
prayayaudrauṇiṛṣīṇāmāśrameṣvatha
41.61-2
praviṣṭamātretasmiṃstu munayobrahmavādinaḥ || drauṇerduścaritaṃjñātvā prāhuryogabalena
tam
41.62-2
suptamāraṇakṛtpāpī drauṇetvaṃbrāhmaṇādhamaḥ || tvaddarśanenahāsmākaṃ pātityaṃbhavatidhruvam
41.63-2
tvatsambhāṣaṇa
mātreṇa brahmahatyāyutaṃ bhavet || atosmadāśramebhyastvaṃ nirgacchapuruṣādhama
41.64-2
ityabruvaṃstadādrauṇiṃ tatratyāmunayodvi
jāḥ || itīritastatodrauṇirmunibhirbrahmavādibhiḥ
41.65-2
lajjito niragāttasmādāśramānmunisevitāt || evaṃkāśyāditī
rtheṣupuṇyeṣuprayayau ca saḥ
41.66-3
tatratatradvijaiḥ sarvairninditosaumahātmabhiḥ || vyāsaṃśaraṇamāpede prāyaścittacikīrṣayā
41.97
tatobadarikāraṇye samāsīnaṃmahāmunim || dvaipāyanaṃsamāgamya praṇanāmasabhaktikam
41.98
tatovyāsrobravīdenaṃ
droṇācāryasutaṃmuniḥ || tvamasmadāśramāddroṇe niryāhitvarayānviti
41.99
suptamāraṇadoṣeṇa mahāpātakavānbhavān
atomebhavatālāpānmahatpāpaṃ bhaviṣyati
41.100
ityuktaḥ satadādroṇiḥ prāvācedaṃvacomunim || aśvatthāmāvāca
bhagavanninditaḥ sarvaistvāmasmi śaraṇaṃ gataḥ
Linked texts (2)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit