Pramāṇa · Search · About · API

Setukhanda 41

Setukhaṇḍa 41

Language
Sanskrit

41.1

ṛṣaya ūcuḥ || aśvatthāmākathaṃsūta suptamāraṇamācarat || kathaṃ ca muktastatpāpāddhanuṣkoṭaunimajjanāt

41.2

eta
nnaḥśraddadhānānāṃ brūhipaurāṇikottama || tṛptirna jāyatesmākaṃ tvadvacomṛtapāyinām

41.3

itipṛṣṭastadāsūto naimiṣāraṇya
vāsibhiḥ || vaktuṃpracakrametatra vyāsaṃtatvāguruṃmudā

41.4

śrīsūta uvāca || rājyārthakalahejāte pāṇḍavānāmpurādvijāḥ
dhārtarāṣṭrairmahāyuddhe mahadakṣauhiṇīyute

41.5

yuddhaṃdaśadinaṃkṛtvā bhīṣmeśāntanavehate || droṇepañcadinaṃ kṛtvā karṇe ca dvidi
naṃtathā

41.6

tathaikadinaṃyuddhā śalye ca nidhanaṅgate || aṣṭādaśadinetatra raṇeduryodhanedvijāḥ

41.7

bhagnoraubhīmagadayā
patiterājasattame || sarvenṛpatayoviprā niveśāyakṛtatvarāḥ

41.8

yuddheviramitetatra prayayurhṛṣṭamānasāḥ || dhṛṣṭadyumnaśikha
ṇḍyādyāḥ sṛñjayāḥsarva eva hi

41.6-2

anye cāpi mahīpālā jagmuḥsvaśibirāṇyatha || athapārthā mahāvīrāḥ kṛṣṇasātya
kisaṃyutāḥ

41.10

duryodhanasyaśiviraṃ prāviśannirjanāṃdvijāḥ|| vṛddhairamātyaistatrasthaiḥ ṣaṇḍhaiḥstrīrakṣakaistathā

41.11

kṛtāñja
lipuṭaiḥprahvaiḥ kāṣāyamalināmbaraiḥ || praṇamyamānāstepārthāḥ kururājasyaveśmani

41.12

tatratyadravyajātāni samādā
yamahābalāḥ || suyodhanasyaśivire nyavasantsukhenate

41.13

athatānabravītpārthāñchrīkṛṣṇaḥprīṇayanniva || maṅgalā
rthāya cāsmābhirvastavyaṃśivirādvahiḥ

41.14

ityuktāvāsudevena tathetyuktvāthapāṇḍavāḥ || kṛṣṇasātyakisaṃyuktāḥ
prayayuḥśibirādvahiḥ

41.15

vāsudevenasahitā maṅgalārthaṃ hi pāṇḍavāḥ || oghavatyāḥ samāsādya tīraṃnadyānarotta
māḥ

41.16

ūṣustāṃrajanīntatra hataśatrugaṇāḥsukham || kṛtavarmākṛpodrauṇistathāduryodhanāntikam

41.17

ādityā
stamayātpūrvamaparāhnesamāyayuḥ || suyodhanaṃtadādṛṣṭvā raṇapāṃśuṣurūpitam

41.18

bhagnokadaṇḍaṅgadayā bhīmasena
syabhīmayā || rudhirāsiktasarvāṅgamabhraṣṭamānaṃmahītale

41.16-2

aśocantatadātatra droṇaputrādayastrayaḥ || śuśocasopitāndṛ
ṣṭvā raṇeduryodhanonṛpaḥ

41.20

dṛṣṭvātathā tu rājānaṃ bāṣpavyākulalocanam || aśvatthāmātadā kopājjvalannivamahā
nalaḥ

41.21

pāṇaupāṇiviniṣpiṣya krodhavisphāritekṣaṇaḥ || aśruviklavayāvācā duryodhanamabhāṣata

41.22

pitāmepāti
taḥkṣudraiśchalenaivaraṇāmire || na tathātenaśocāmi yathāniṣpātitetvayi

41.23

śṛṇuvākyaṃmamādyatvaṃ yathārthavadato nṛpaṃ
sukṛtenaśape cāhaṃ suyodhanamahāmate

41.24

adyarātrauhaniṣyāmi pāṇḍavānsahasṛñjayaiḥ || paśyatovāsudevasya tva
manujñāṃprayacchame

41.25

tasyatadvacanaṃ śrutvā drauṇiṃrājā tadābravīt || tathāstvitipunaḥ prāha kṛpaṃrājādvijottamāḥ

41.26

ācāryyenandroṇaputraṃ kalaśotthenavāriṇā || senāpatyebhiṣiñcasvetyathasopitathākarot

41.27

sobhiṣiktastadā
drauṇiḥ pariṣvajyanṛpottamam || kṛtavarmakṛpābhyāṃ ca sahitastvaritaṃyayau

41.28

tataste tu trayovīrāḥ prayātādakṣiṇonmu
khāḥ|| ādityāstamayātpūrvaṃ śibirāntikamāsata

41.26-2

pārthānāṃ bhīṣaṇaṃ śabdaṃ śrutvā tatrajayaiṣiṇaḥ|| pāeḍavānuddutābhī
tāstadādrauṇyādayastrayaḥ

41.30

prāṅmukhādudruvurbhītyā kiyaddūraṃśramāturāḥ || muhūrtaṃtatatobhūtvā krodhāmarṣavaśānugāḥ

41.31

duryodhanavadhārtāste kṣaṇaṃ tatrāvatasthire || tatopaśyannaraṇyaṃ vai nānātarulatāṃvṛtam

41.32

aneka mṛgasambādhaṃ krūra pakṣiga
ṇākulam || samṛddhajalasampūrṇataṭākapariśobhitam

41.33

padmendīvara kahlārasarasī śatasaṃkulam || tatrapītvājalante tu
pāyayitvāhayāṃstathā

41.34

anekaśākhā saṃbādhaṃ nyagrodhaṃ dadṛśustataḥ|| samprāpya tu mahāvṛkṣaṃ nyagrodhantetrayastadā

41.35

avatīryarathebhyaśca mocayitvā turaṅgamān || upaspṛśyajalaṃ tatra sāyaṃsandhyāmupāsata

41.36

athacāstagiriṃ bhānuḥ
prapede ca gataprabhaḥ || tataśca rajanīghorā samabhūttimirākulā

41.37

rātriṃcarāṇi sattvāni sañcarantitatastataḥ
divācarāṇi sattvāni nidrāvaśamupāyayuḥ

41.38

kṛtavarmākṛpodrauṇiḥ pradoṣasamaye hi te || nyagrodhasyopaviviśuranti
keśokakarśitāḥ

41.36-2

kṛpabhojautadānidrāṃ bhejāte'tiparākramau || sukhocitāstvaduḥkhārhā niṣedurdharaṇītale

41.40

droṇaputrastu kopena kaluṣīkṛtamānasaḥ || yayau na nidrāṃ viprendrā niśvasannuragoyathā

41.41

tatovalokayāñcakre tadāra
ṇyaṃbhayānakam || nyagrodhañca tatopaśyadvahuvāyasasaṃkulam

41.42

tatravāyasavṛndāni niśāyāṃvāsamāyayuḥ || sukhaṃbhinnā
suśākhāsu suṣupuste pṛthakpṛthak

41.43

kākeṣuteṣusupteṣu viśvasteṣusamantataḥ || tatopaśyatsamāyāntaṃ bhāsaṃdroṇirbhayaṃ
ṅkaram

41.44

krūraśabdaṃkūrakāryaṃ babhrupiṅkakalevaram || sabhāsothabhṛśaṃśabdaṃ kṛtvālīyataśākhini

41.45

utpatyutyata
syaśākhāyāṃ nyagrodhasyavihaṅgamaḥ || suptānkākānnijaghnesāvanekānvāyasāntakaḥ

41.46

kākānāmabhinatpakṣāṃnsake
ṣāñciddihaṅgamaḥ || itareṣāñca caraṇāṃśchidvrāṃsicarraṇāyudhaḥ

41.47

vicakartakṣaṇenāsāvulūkovalavāndvijāḥ || sabhinna
dehāvayavaiḥ kākānāmvahubhistadā

41.48

samantādāvṛtaṃsarvaṃ nyagrodhaparimaṇḍalam || vāyasāṃstānnihatyāsāvulūko
mumudetadā

41.46-2

drauṇirdṛṣṭvā tu tatkarma bhāsenevaiṃkṛtaṃniśi || kariṣyāmyahamapyevaṃ śatrūṇāṃnidhanaṃniśi

41.50

itya
cintayadekaḥsannupadeśamimaṃsmaran || jetuṃ na śakyāḥ pārthā hi ṛjumārgeṇayudhyatā

41.51

mayātacchadmanātedya hanta
vyājitakāṅkṣiṇaḥ || suyodhanasakāśe ca pratijñātomayāvadhaḥ

41.52

ṛjumārgeṇayuddhe me prāṇanāśobhaviṣyati || chalena
yudhyamānasya jayaścāsyaripukṣayaḥ

41.53

yaccanindyaṃbhavetkāryaṃ lokesarvajanairapi || kāryameva hi tatkarma kṣatradharmānuva
rtinā

41.54

pārthairapicchalenaiva kṛtaṃkarmasuyodhane || asminnarthepurāvadbhiḥ proktāḥ ślokābhavanti hi

41.55

pariśrāntevikī
rṇe ca bhuñjāne ca riporbale || prasthāne ca praveśe ca prahartavyaṃ na saṃśayaḥ

41.56

nidrārtamardharātre ca tathātyaktāyudheraṇe || bhi
nnayodhaṃbalaṃsarvaṃ prahartavyamarātibhiḥ

41.57

evaṃsaniyamaṃkṛtvā suptamāraṇakarmaṇi || prabodhayaddbaujakṛpau suptaurātrausa
sāhasī

41.58

drauṇirdhyātvāmuhūrttantu tāvubhāvabhyabhāṣata || aśvatthāmovāca || mṛtaḥsuyodhanorājā mahābalaparāka
maḥ

41.56-2

śuddhakarmāhataḥpārthairbahubhiḥkṣudrakarmabhiḥ || bhīmenātinṛśaṃsena śirorājñaḥpadāhatam

41.60

tatodyarātraupā
rthānāṃ sametyapaṭamaṇḍapam || sukhasuptānahaniṣyāmaḥ śastrairnānāvidhairvayam

41.61

kṛpaḥprovācatatrainamitiśrutvāddijo
ttamāḥ || kṛpa uvāca || suptānāṃmāraṇaॅloke na dharmo na ca pūjyate

41.62

tathaivatyaktaśastrāṇāṃ santyaktarathavājinām
śṛṇu me vacanaṃvatsa mucyatāṃsāhasaṃtvayā

41.63

vayantu dhṛtarāṣṭrañca gāndhārīṃ ca pativratām || pṛcchāmovidurañcāpi tadyuktaṃ
karavāmahai

41.64

ityuktaḥsatadādrauṇiḥ kṛpaṃ provāca vai punaḥ || aśvatthāmovāca || pāṇḍavaiśca purā yanme chalādyuddhepitāha
taḥ

41.65

tanmesarvāṇimarmāṇi nikṛntati hi mātula || droṇahantāhamityetaddhṛṣṭadyumnasyayadvacaḥ

41.66

kathaṃjanasa
makṣettadvacanaṃsaṃśṛṇomyaham || tairevapāṇḍavaiḥ pūrvaṃ dharmaseturnirākṛtaḥ

41.67

samakṣamevayuṣmākaṃ sarveṣāmevabhūbhṛtām
tyaktāyudhomamāpitā dhṛṣṭadyumnenapātitaḥ

41.68

tathāśāntanavobhīṣmastyaktacāponirāyudhaḥ || śikhaṇḍinaṃpuro
dhāyanihataḥsavyasācinā

41.66-2

evamanyepibhūpālāśchalenaivahatāstu taiḥ || tathaivāhaṃkariṣyāmi suptānāṃmāraṇaṃ
niśi

41.70

evamuktātadādrauṇiḥ saṃyuktaturaṃgaṃratham || prāyādabhimukhaḥśatrūnsamāruhyakrudhājvalan

41.71

taṃyānta manva
gātāntau kṛtavarmakṛpāvubhau || yayuśca śibireteṣāṃ samprasuptajanetadā

41.72

śibiradvāramāsādya droṇaputrovyatiṣṭhata
rātrautatrasamārādhya mahādevaṃ ghṛṇānidhim

41.73

avāpavimalaṃkhaṅgaṃ mahādevādvarapradāt || tatodrauṇiravasthāpya kṛtavarma
kṛpāvubhau

41.74

dvāradeśemahāvīraḥ śibirāntaḥpraviṣṭavān || praviṣṭeśibiraidrauṇau kṛtavarmakṛpāvubhau

41.75

dvāradeśevyati
ṣṭhetāṃ yattauparamadhanvinau || athadrauṇiḥsusaṃkruddhastejasāprajvalanniva

41.76

khaṅgaṃvimalamādāya vyacaracchibireniśi
tatastu dhṛṣṭadyumnasya śibiraṃmandamāyayau

41.77

dhṛṣṭadyumnādayastatra mahāyuddhenakarśitāḥ || suṣupurniśiviśvastāḥ svasva
sainyasamāvṛtāḥ

41.78

dhṛṣṭadyumnasyaśiviraṃ praviśyadrauṇirasvavit || taṃsuptaṃśayaneśubhre dadarśārinmahābalam

41.79

pādenāghātayadropātsvapantaṃdroṇanandanaḥ || sabuddhaścaraṇāghātādutthāyaśayanātha

41.80

vyalokayattadāvīro droṇapu
traṃpuraḥsthitam || tamutpatantaṃśayanādroṇācāryasutobalī

41.81

keśeṣvākṛṣyabāhubhyāṃ niṣpipeṣadharātale || dhṛṣṭadyumna
stadātenaniṣpiṣṭaḥ sabhayāturaḥ

41.82

nidrāndhaḥpādaghātāta na śaśākaviceṣṭitum || drauṇistvakramyatasyoraḥ kaṇṭhaṃ
badhvādhanurguṇaiḥ

41.83

nadantaṃ visphurantantaṃ paśumāramamārayat || tasyasainyānisarvāṇi nyavadhīcca tathaivasaḥ

41.84

yudhā
manyuṃmahāvīryamuttamaujasameva ca|| tathaivadraupadīputrānavaśiṣṭāṃśca somakān

41.85

śikhaṇḍipramukhānanyānakhaṅgenāmāraya
dbahūn || tadbhayāddvāraniryātānsarvāneva ca sainikān

41.86

prāpayāmāsaturmṛtyuṃ kṛtavarmakṛpāvubhau || evaṃnihatasainyanta
cchibirantairmahābalaiḥ

41.87

tatkṣaṇe śūnyamabhavattrijagatpralayeyathā || evaṃhatvā tataḥ sarvāndroṇaputrādayastrayaḥ

41.88

niraguḥ śibirāttasmātpārthabhītābhayāturāḥ || sarvepṛthakpṛthagdeśāndudruvuḥ śīghragāminaḥ

41.86-2

athadrauṇiryayauviprā
revātīraṃmanoramam || tatrahyane kasāhasrā ṛṣayovedavādinaḥ

41.60-2

kathayantaḥ kathāḥ puṇyāstapaścakuranuttamam || tatrāyaṃ
prayayaudrauṇiṛṣīṇāmāśrameṣvatha

41.61-2

praviṣṭamātretasmiṃstu munayobrahmavādinaḥ || drauṇerduścaritaṃjñātvā prāhuryogabalena
tam

41.62-2

suptamāraṇakṛtpāpī drauṇetvaṃbrāhmaṇādhamaḥ || tvaddarśanenahāsmākaṃ pātityaṃbhavatidhruvam

41.63-2

tvatsambhāṣaṇa
mātreṇa brahmahatyāyutaṃ bhavet || atosmadāśramebhyastvaṃ nirgacchapuruṣādhama

41.64-2

ityabruvaṃstadādrauṇiṃ tatratyāmunayodvi
jāḥ || itīritastatodrauṇirmunibhirbrahmavādibhiḥ

41.65-2

lajjito niragāttasmādāśramānmunisevitāt || evaṃkāśyāditī
rtheṣupuṇyeṣuprayayau ca saḥ

41.66-3

tatratatradvijaiḥ sarvairninditosaumahātmabhiḥ || vyāsaṃśaraṇamāpede prāyaścittacikīrṣayā

41.97

tatobadarikāraṇye samāsīnaṃmahāmunim || dvaipāyanaṃsamāgamya praṇanāmasabhaktikam

41.98

tatovyāsrobravīdenaṃ
droṇācāryasutaṃmuniḥ || tvamasmadāśramāddroṇe niryāhitvarayānviti

41.99

suptamāraṇadoṣeṇa mahāpātakavānbhavān
atomebhavatālāpānmahatpāpaṃ bhaviṣyati

41.100

ityuktaḥ satadādroṇiḥ prāvācedaṃvacomunim || aśvatthāmāvāca
bhagavanninditaḥ sarvaistvāmasmi śaraṇaṃ gataḥ

Linked texts (2)