Setukhanda 45
Setukhaṇḍa 45
- Language
- Sanskrit
Contents
- 45.83 — 1 part
45.1
śrīsūta uvāca || itihāsaṃpunarvakṣye dhanuṣkoṭipraśaṃsanam || sṛgālasyacasaṃvādaṃ vānarasyacasattamāḥ
45.2
sṛgāla
vānaraupūrvamāstāṃjātismarāvubhau || purāpimānuṣebhāve sahāyautaubabhūvatuḥ
45.3
anyāṃyonisamāpannau sārgālīṃvānarīṃ
tathā || sakhyaṃsamīyaturbhī sṛgālovānarodvijāḥ
45.4
kadācidrudrabhūmiṣṭhaṃ sṛgālaṃvānarobravīt || śmaśānamadhyesampre
kṣya pūrvajātimanusmaran
45.5
vānara uvāca || sṛgālapātakaṃpūrvaṃ kimakārṣīḥsudāruṇam || yastvaṃśmaśānemṛtakānpūti
gandhāṃścakutsitān
45.6
atsītyuktothakapinā sṛgālastamabhāṣata || sṛgāla uvāca || ahaṃ pūrvabhavehāsaṃ brāhmaṇoveda
pāragaḥ
45.7
vedaśarmābhidhovidvānsarvakarmakalāpavit || brāhmaṇāyapratiśrutya namayātaṃtrajanmani
45.8
kapedhanaṃtadā
dattaṃ sṛgālohaṃtatobhavam || tasmādevaṃvidhaṃbhakṣyaṃ bhakṣayāmyatikutsitam
45.6-2
pratiśrutyadurātmāno naprayacchanti ye
narāḥ || kapesṛgālayoninte prāpnuvantyatikutsitām
45.10
yonadadyātpratiśrutya svalpaṃvāyadivābahu || sarvāśāsta
syanaṣṭāḥsyuḥ ṣaṇḍhasyaivaprajodbhavaḥ
45.11
pratiśrutyāpradānetu brāhmaṇāyaplavaṅgama || daśajanmārjitaṃpuṇyaṃ tatkṣaṇādevan
śyati
45.12
pratiśrutyāpradānena yatpāpamupajāyate || nāśvamedhaśatenāpi tatpāpaṃpariśudhyati
45.13
najānehami
daṃpāpaṃ kadānaṣṭaṃbhavediti || tasmātpratiśrutaṃdravyaṃ dātavyaṃviduṣāsadā
45.14
pratiśrutyāpradānena sṛgālobhavatidhru
vam || tasmātprājñenaviduṣā dātavyaṃhipratiśrutam
45.15
ityuktvāsasṛgālastaṃ vānaraṃpunarabravīt || tvayāhikiṃkṛtaṃpāpaṃ
yenavānaratāmagāt
45.16
anāgasovanacarānpakṣiṇohiṃsivānara || tatpātakaṃvadasvādya vānaratvapradammama
45.17
ityuktaḥsasṛgālena sṛgālaṃvānarobravīt || vānara uvāca || purājanmanyahaṃvipro vedanāthaitismṛtaḥ
45.18
viśvanātho
mamapitā mamāmbākamalālayā || sṛgālasakhyamabhavadāvayoḥprāgbhavepihi
45.16-2
tvaṃnajānāsitatsarvaṃ vedmyahaṃpu
ṇyagauravāt || tapasārādhyagiriśaṃ tatprasādātpurāmama
45.20
atītabhāvivijñānamastijanmāntarepica || gomāyo
tadbhaveśārkaṃ brāhmaṇasyahṛtaṃmayā
45.21
tatpāpādvānarobhūtvā narakānubhavāttataḥ || nāhartavyaṃvipradhanaṃ haraṇānnarkama
vet
45.22
anantaraṃvānaratvaṃ bhaviṣyatinasaṃśayaḥ|| tasmānnabrāhmaṇasvaṃttu hartavyaṃviduṣāsadā
45.23
brahmasvaharaṇā
tpāpamadhikaṃnaivavidyate || pītavantaṃviṣaṃhanti brahmasvaṃsakulaṃdahet
45.24
brahmasvaharaṇātpāpī kumbhīpākeṣupacya
te || paścānnarakaśeṣeṇa vānarīṃyonimaśnute
45.25
vipradravyaṃnahartavyaṃ kṣantavyanteṣvataḥsadā || bālādaridrāḥkṛpaṇā
vedaśāstrādivarjitāḥ
45.26
brāhmaṇānāvamantavyāḥ kruddhāścedanalopamāḥ || atītānāgataṃjñānaṃ sṛgālākhilamasti
me
45.27
jñānamastinametvekametatpāpaviśodhane || jātismaropihimavānbhāvikāryanabudhyate
45.28
atīteṣvapi
kiñcijjñaḥ pratibandhavaśādbhavān || atobhavānnajānīte bhāvyatītaṃtathākhilam
45.26-2
kiyatkālaṃmṛgālāto bhujo
rvyasanamīdṛśam || āvayorasyapāpasya kovāmocayitābhavet
45.30
evaṃbruvatostatra plavaṅgamasṛgālayoḥ || yadṛccha
yādaivayogātpūrvapuṇyavaśāddvijāḥ
45.31
āyayausamahātejāḥ sindhudvīpāhvayomuniḥ || bhasmoddhūlitasarvāṅgastripu
eḍrāṅkitamastakaḥ
45.32
rudrākṣamālābharaṇaḥ śivanāmānikīrtayan || sṛgālavānaraudṛṣṭvā sindhudvīpābhidhaṃmu
nim
45.33
praṇamyamuditobhūtvā papracchaturidantadā || sṛgālavānarāvūcatuḥ || bhagavansarvadharmajña sindhudvīpamahāmu
ne
45.34
āvāṃrakṣakapādṛṣṭyā vilokayamuhurmudā || kapitvañcasṛgālatvamāvayonainaśyati
45.35
tamupāyaṃvada
svādya tvaṃhipuṇyavatāṃvaraḥ || anāthānkṛpaṇānajñānbālānrogārtturāñjanān
45.36
rakṣantisādhavo nityaṃ kṛpayāni
rapekṣakāḥ || tābhyāmitīritaḥ prājñaḥ sindhudvīpomahāmuniḥ
45.37
prāhatau kapigomāyū dhyātvātumanasāciram || sindhu
dvīpa uvāca || jānāmyahaṃyuvāṃsamyag hesṛgālaplavaṅgamau
45.38
sṛgālaprāgbhavetvaṃvai vedaśarmābhidhodvijaḥ || brāhmaṇāyaprati
śrutya dhānyānāmāḍhakantvayā
45.36-2
nadattantenapāpena sārgālīṃyonimāptavān || tvañcavānarapūrvasminvedanāthābhidho
dvijaḥ
45.40
brāhmaṇasyagṛhācchākaṃ hṛtaṃcauryāttvayāvataḥ || prāptosi vānarīṃyoniṃ sarvapakṣimayaṃkarīm
45.41
yuvayoḥ
pāpaśāntyarthamupāyaṃpravadāmyaham || dakṣiṇāmbunidhaurāmadhanuṣkoṭauyuvāmaram
45.42
gatvātrakurutaṃsnānaṃ tenapāpā
dvimokṣyathaḥ|| purākirātisaṃsargātsumatirbrāhmaṇaḥsurām
45.43
pītavānsadhanuṣkoṭau snātvāpāpādvimocitaḥ
sṛgālavānarāvūcatuḥ || sumatiḥkasyaputrosau kathañcasurāmapapau
45.44
kathaṃkirātyāṃsaktobhūtisandhudvīpamahāma
te || āvayorvistarādetadvadatvaṃkṛpapādhunā
45.45
sindhudvīpa uvāca || mahārāṣṭrāmidhedeśe brāhmaṇaḥkaścidāstikaḥ
yajñadevaitikhyāto vedavedāṅgapāragaḥ
45.46
dayālurātiyeyaśca śivanārāyaṇārcakaḥ || sumatirnāmaputrobhūdyajñadevasyata
syavai
45.47
pitarausaparityajya bhāryārmāpapativratām || prayayāvutkaledeśe viṭagoṣṭhiparāyaṇaḥ
45.48
kācitki
rātīttaddeśe vasantīyuvamohinī || yūnāṃsamastadravyāṇi pralobhyajagṛheciram
45.46-2
tasyāgṛhaṃsaprayayau sumatirbrāhmaṇā
dhamaḥ || sumatiṃsānajagrāha kirātirnirdhanaṃdvijam
45.50
tayātyaktodhasumatistatsaṃsaṃgaikatatparaḥ || itastataścorayitvā
bahudravyāṇisantatam
45.51
dattvātāyāciraṃreme tadgṛheṣvabhujecasaḥ || ekenacaṣakenāsau tayāsahasurāṃpapau
45.52
evaṃbahukālaṃ vai ramamāṇastayāsaha || pitaraunijapatnīṃca nāsmaradviṣayāturaḥ
45.53
sakadācitkirātaistu cauryaṃkartuṃya
yausaha || dravyaṃhartuṃkirātāste lāṭānāṃviṣayaṃyayuḥ
45.54
viprasyakasyacidgehe sopikairātaveṣadhṛk || yayaucorayituṃdra
vyaṃ sāhasīkhaḍgahastavan
45.55
tadgṛhasvāminaṃvipraṃ hatvākhaḍgenasāhasī || samādāyabahudravyaṃ kirātibhavanaṃya
yau
45.56
taṃyāntamanuyātisma brahmahatyābhayaṃkārī || nīlabastradharābhīmā bhṛśaṃraktaśiroruhā
45.57
garjatīsāṭṭahāsaṃ
sā kampayantīcarodasī || anudrutastayāsogyaṃ babhrāmajagatotale
45.58
evaṃbhramanbhuvaṃsarvā kadācitsumatiḥsvayam
svagrāmaṃprayayaubhītyā hesṛgālaplavaṅgamau
45.56-2
anudrutastayābhītaḥ prayayausvagṛhamprati || brahmahatyāpyanudrutya tena
sākaṃgṛhaṃyayau
45.60
pitaraṃrakṣarakṣeti sumatiḥśaraṇaṃyayau || māmaiṣīrititaṃprocya pitārakṣitumudyataḥ
45.61
tadānīṃ
brahmahatyeyaṃ tattāṃtaṃpratyabhāṣata || brahmahatyovāca || mainaṃtvaṃpratigṛhṇīṣva yajñadevadvijottama
45.62
asausurāpīsteyī
ca brahmahācātipātakī || mātṛdrohīpitṛdrohī bhāryyātyāgīcapāpakṛt
45.63
kirātīsaṅgaduṣṭaśca nainaṃmuñcāmyahaṃdvija
gṛhṇāsicedimaṃvipra mahāpātakinaṃsutam
45.64
tvadbhāryyāmasyabhāryyāñca tvāṃcaputramimaṃdvija || bhakṣayiṣyāmivaṃ
śaṃca tasmānmuñcasutaṃtvimam
45.65
imantyajasicetputraṃ yuṣmānmokṣyāmisāmpratam || naikasyārthekulaṃhantumarhasittvaṃ
mahāmate
45.66
ityuktaḥsatayātatra yajñadevobravīccatām || yajñadeva uvāca || bādhatemāṃsutasnehaḥ kathamenaṃparityaje
45.67
brahmahatyātadākarṇya dvijoktaṃtamabhāṣata || brahmahatyovāca || ayaṃhipatitobhūtte varṇāśramabahiṣkṛtaḥ
45.68
putresminmā
kurusnehaṃ ninditaṃtasyadarśanam || ityuktvā brahmahatyāsā yajñadevasyapaśyataḥ
45.66-2
talenaprajahārāsya putraṃsumatināma
kam || rurodatātatāteti pitaraṃprabruvanmuhuḥ
45.70
rurudurjanekomātā bhāryāpisumatestadā || etasminnantaretatra durvāsā
śaṃkarāṃśajaḥ
45.71
diṣṭyāsāmāyayauyogī hesṛgālaplavaṅgamau || yajñadevothataṃdṛṣṭvā munirudrāvatārakam
45.72
stutvā
praṇamyaśaraṇaṃ yayāceputrakāraṇāt || durvāsastvaṃmahāyogī sākṣāddaiśaṃkarāṃśajaḥ
45.73
tvaddarśanamapuṇyānāṃ bhavitānakaṃ
dācana|| brahmahācasurāpīca steyīcābhūtsutomama
45.74
enaṃprahartumāyātā brahmahatyāvivartate || bhūyādyathāmeputroyaṃ mahā
pātakamocitaḥ
45.75
ghorācabrahmahatyeyaṃ yathāśīghraṃlayaṃvrajet || tamupāyaṃvadasvādyamamaputredyāṃkuru
45.76
ayame
vahiputrome nānyostitanayomune || asminmṛtetuvaṃśome samucchidyetsamūlataḥ
45.77
tataḥpitṛbhyaḥpiṇḍādāṃ dātāpiṃna
bhaveddbhruvam || ataḥkṛpāṃkuruṣvatvamasmāsubhagavanmune
45.78
ityuktaḥsatadovāca durvāsāḥśaṃkarāṃśajaḥ || dhyātvātusuci
raṃkālaṃ yajñadevaṃdvijottamam
45.76-2
durvāsā uvāca || yajñadevakṛtaṃpāpamatikrūraṃsutenate || nāsyapāpaṃsyaśāntiḥ syātprā
yaścittāyutairapi
45.80
athāpitesutasyāhamasyapāpasyaśāntaye || prāyaścittaṃvadiṣyāmi śṛṇunānyamanādvija
45.81
śrīrāmadhanuṣaḥkoṭau dakṣiṇesalilārṇave || snāticettavaputroyaṃ pātakānmokṣyatekṣaṇāt
45.82
durvinītābhidhovipro
yatrasnānādddvijottama || gurustrīgamapāpebhyastatkṣaṇādevamocitaḥ
45.83
saiṣāśrīdhanuṣaḥkoṭī rāghavasyasvayaṃhareḥ || snāna
mātreṇapāpaughaṃ nāśayettavamutasyasā
45.83.p1
iti śrīskandapurāṇesetumāhātmye dhanuṣkoṭipraśaṃsāyāṃ sṛgālavānarasaṃ vādesumati mahāpātakavimokṣopāyakathanannāmacatustriṃśo'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit
- Vulgate (Nīlakaṇṭha's text) — Sanskrit
- Vaiṣṇavakhaṇḍa — Sanskrit