Setukhanda 55
Setukhaṇḍa 55
- Language
- Sanskrit
55.1
śrīsūta uvāca || athātaḥ sampravakṣyāmi gāyatrīṃcasarasvatīm || lakṣyīkṛtyakathāmekāṃ pavitrāṃdvijasattamāḥ
55.2
kaśyapākhyodvijaḥpūrvamasmiṃstīrthadvayeśubhe || snātvātimahataḥ pāpānmuktonarakapradāt
55.3
ṛṣaya ūcuḥ || mune
kaśyapanāmāsāvakarotkiṃhipātakam || snātvātīrthadvayepyatra yasmānmuktobhavatkṣaṇāt
55.4
etannaḥ śraddadhānānāṃ
brahisūtakapāṃvalāt || tvadvacomṛtatṛptānāṃ napipāsāpividyate
55.5
śrīsūta uvāca || gāyatryāścasarasvatyā
māhātmyaṃpratipādakam || itihāsaṃpravakṣyāmi śṛṇvatāṃpāpanāśanam
55.6
abhimanyusutorājā parīkṣitnāmanaḥ
mataḥ || adhyāstehastinapuraṃ pālayandharmatomahīm
55.7
sarājājātuvipine cacāramṛgayārataḥ || ṣaṣṭivarṣavayā
bhūpaḥ kṣuttṛṣāṃparipīḍitaḥ
55.8
naṣṭamekaṃsavipine mārgayanmṛgamādarāt || dhyānārūḍhamuniṃdṛṣṭvā prāhacīvaravāsa
sam
55.6-2
mayābāṇenavipine mṛgoviddhodhunāmune || dṛṣṭaḥ saṃkiṃtvayāvidvanvihvatobhayakātaraḥ
55.10
samādhiniṣṭho
maunitvānnakiṃcidapisobravīt || tatodhanuraṭanyāsau skandhettasyamahāmuneḥ
55.11
nidhāyamṛtasarpantu kupitaḥsvapuraṃya
yau || munestasyasutaḥkaścicchṛṅgīnāmavabhūvavai
55.12
sakhātasyakṛśāṃkhyobhūcchṛṅgiṇodvijasattamāḥ || sakhāyaṃśṛṅgiṇaṃ
prāha kṛśākhyaḥsasakhātataḥ
55.13
pitātavamṛtaṃsarpaṃ skandhenavahatedhunā || mābhūddarpastavasakhemākṛthāstvaṃmadaṃvṛthā
55.14
sovadatkupitaḥśṛṅgī ditsuśśāpannṛpāyavai || mattāteśavasam̐rpayo nyastavānmūḍhacetanaḥ
55.15
saptarātrānmriyatāṃ saṃdaṣṭaṃ
stakṣakāhinā || śaśāpaivaṃsunisutaḥ saubhadreyaṃparīkṣitam
55.16
śamīkākhyaḥpitāttasya śrutvāśaptaṃsutenatam || nṛpaṃ
provācatanayaṃ śṛṅgiṇaṃsunipuṅgavaḥ
55.17
rakṣakaṃsarvalokānāṃ nṛpaṃkiṃśaptavānasi || arājakevayaṃloke sthāsyāmaḥ
kathamañjasā
55.18
krodhenapātakamabhūdyenanoprāpyatesukham || yaḥsamutpāditaṃkopaṃ kṣamayevanirasyati
55.19
ihalo
keparatrāsāvatyantaṃsukhamedhate || kṣamāyuktāhipuruṣā labhanteśreyauttamam
55.20
taṃtaḥśamīkaḥsvaṃśiṣyaṃ prāhagauramukhāṃ
bhidham || bhogauramukhagatvātvaṃ vadabhūpaṃparīkṣitam
55.21
imaṃśāpaṃmatsutoktaṃ takṣakāhividaṃśanam || punarāyāhiśīghraṃ
tvaṃ matsamīpaṃmahāmate
55.22
evamuktaḥśamīkena yayaugauramukhonṛpam || sametyacābravīdbhūpaṃ saubhadreyaṃparīkṣitam
55.23
dṛṣṭvāsarpaṃpituḥskandhe tvayāvinihataṃmṛtam || śamīkasyasutaḥśṛṅgī śaśāpatvāruṣānvitaḥ
55.24
etaddinātsaptamehni
takṣakeṇamahāhinā || daṣṭoviṣāgninādagdho bhūyādāśvabhimanyujaḥ
55.25
eva śaśāpatvāṃrājañchṛṅgītasyamuneḥ su
taḥ || etadvaktuṃpitā tasya prāhiṇonmānvadantikam
55.26
itīrayitvātaṃbhūpaṃmāśugauramukhoyayau || gategaura
mukhepaścādrājāśokaparāyaṇaḥ
55.27
abhraṃlihamathotuṅgamvekastambhaṃsuvistṛtam || madhyegaṅgāṃvyatanutaṃ maṇḍapaṃtṛpapuṅgaṃ
vaḥ
55.28
mahāgaruḍamantrajñairauṣadhajñaiścikitsakaiḥ || takṣakasyaviṣaṃhantuṃ yatnaṃkurvantsamāhitaḥ
55.29
anekadevabra
hmarṣirājarṣipravarānvitaḥ || āstetasminnpastuṅge maṇḍapeviṣṇubhaktimān
55.30
tasminnavasarevipraḥ kāśyapo
māntrikottamaḥ || rājānaṃrakṣituṃprāyāttakṣakasyamahāviṣāt
55.31
saptame'hani viprendro daridrodhanakāmukaḥ || atrāṃ
ntaretakṣakopi viprarūpīsamāyayau
55.32
madhyemārgaṃ vilokyātha kāśyapaṃpratyabhāṣata || brāhmaṇatvaṃkutrayāsi vada
medyamahāmune
55.33
itipṛṣṭastadāvādītkāśyapastakṣakaṃdvijāḥ|| parīkṣitaṃmahārājaṃ takṣakodyaviṣāgninā
55.34
dhakṣya
tetaṃśamayituṃ tatsamīpamupaimyaham || ityuktavantaṃtaṃvipraṃ takṣakaḥpunarabravīt
55.35
takṣakohaṃdvijaśreṣṭha mayādaṣṭaṃci
kitsitum || naśaktobdaśatenāpi mahāmantrāyutairapi
55.36
cikitsituṃcenmaddaṣṭaṃ śaktirastitavādhunā || a
nekayojanocchrāyamimaṃ vaṭataruṃtvaham
55.37
daśāmyujjīvayainaṃtvaṃ samarthostitatobhavān || itīrayitvā taṃvṛkṣa
madaṃśattakṣakastadā
55.38
abhavadbhasmasātsopi vṛkṣotyantaṃsamūrcchitaḥ || pūrvamevanaraḥkaścittaṃvṛkṣamadhirūḍhavā
n
55.36-2
takṣakasyaviṣolkābhiḥsopidagdhobhavattadā || taṃnaraṃnavijijñāte taucakāśyapatakṣakau
55.40
kāśyapaḥ
pratijajñetha takṣakasyāpiśṛṇvataḥ || tanmantraśaktiṃpaśyantu sarveviprāhinodhunā
55.41
itīrayitvātaṃvṛkṣaṃ bhasmī
bhūtaṃviṣāgninā || ajīvayanmantraśaktyā kāśyapomāntrikottamaḥ
55.42
naropitenavṛkṣeṇa sākamujjīvitobha
vat || athāibravīttakṣakastaṃ kāśyapaṃmantrakovidam
55.43
yathānamunivāgmithyā bhavedevaṃkurudvija || yatterājādha
naṃdadyāttatopidviguṇaṃ dhanam
55.44
dadāmyahaṃnivartasva śīghramevadvijottama || ityuktvā nardhyaratnāni tasmaidattvāsa
takṣakaḥ
55.45
nyavartayatkāśyapaṃtaṃ brāhmaṇaṃmantrakovidam || alpāyuṣaṃnṛpaṃmatvājñānadṛṣṭyā sakāśyapaḥ
55.46
svāśramaṃprayayautūṣṇīṃ labdharatnaścatakṣakāt || sobravīttakṣakaḥsarvānsarpānāhūyatatkṣaṇe
55.47
yūyaṃtaṃnṛpatiṃprāpya munī
nāṃveṣadhāriṇaḥ || upahāraphalānyāśu prayacchataparīkṣite
55.48
tathetyuktāsarvasarpādadūrarājñephalānyamī || takṣa
kopitadā tatra kasmiṃścidvadarīphale
55.46-2
kṛmīveṣadharobhūtvā vyatiṣṭhaddaṃśituṃnṛpam || atharājāpradattāni sarpairbrāhmaṇa
rūpakaiḥ
55.50
parīkṣanmantriddhebhyo dattvāsarvaphalānyapi || kautūhalenajagrāhasthūlamekaṃ phalaṃkare
55.51
asmi
nnavasaresūryopyastācalamagāhata || mithyāṛṣivacomābhūdititatratyamānavāḥ
55.52
anyonyamavadansarve brāhma
ṇāścanṛpāstathā || evaṃvadatsusarveṣu phaletasminnadṛśyata
55.53
phaleraktakṛmiḥsarvai rājñācāpi parīkṣitā || ayaṃkiṃ
māṃdaśedya kṛmirityuktavānnṛpaḥ
55.54
nidadhetatphalaṃkaraṇai sakṛmidvijasattamāḥ || takṣakosminsthitaḥ pūrvvaṃkṛmirū
pīphaletadā
55.55
nirgatyatatphalādāśu nṛpadehamaveṣṭayat || takṣakāveṣṭitebhūṣe pārśvasthādudruvurbhayāt
55.56
a
nantaraṃnṛpoviprāstakṣakasyaviṣāgninā || dagdhobhūdbhasmasādāśu saprāsādobalīyasā
55.57
kṛtaurdhvadaihikaṃtasya nṛpa
syasapurohitāḥ || mantriṇastatsutaṃrājye janamejayanāmakam
55.58
rājānamabhyaṣiñcanvajagadrakṣaṇavāñchayā
takṣakādrakṣituṃbhūpamāyātaḥ kāśyapābhidhaḥ
55.56-2
yobrāhmaṇomuniśreṣṭhāḥ sasarvairninditojanaiḥ|| babhrāmasaklāndeśā
ndbiṣṭaiḥ sarvaiścadūṣitaḥ
55.60
avasthānaṃnalebhesau grāmevāpyāśramepivā || yānyāndeśānasauyātastatratatramahāja
naiḥ
55.61
tattaddeśānnirastaḥsaśākalyaṃśaraṇaṃyayau || praṇamyaśākalyamuniṃ kāśyaponinditojanaiḥ
55.62
idaṃ
vijñāpayāmāsa śākalyāyamahātmane || kāśyapa uvāca || bhagavansarvadharmajña śākalyaharivallabha
55.63
munayo
brāhmaṇāścānye māṃnindantisuhṛjjanāḥ || nāsyāhaṃkāraeṃjāṃne kiṃmāṃnindantimānavāḥ
55.64
brahmahatyāsurāpā
naṃ gurustrīgamanaṃtathā || steyaṃsaṃsargadoṣovā mayānācaritaḥkacit
55.65
anyānyapihipāpāni nakṛtānimayāmu
ne || tathāpinindantijanā vṛthāmāṃbāndhavādayaḥ
55.66
jānāsicettvaṃśākalya mayādoṣaṃkṛtaṃvada || uktothakāśya
penaivaṃ śākalyākhyomahāmuniḥ
55.67
kṣaeṃdhyātvāvabhāṣetaṃ kāśyapaṃ dvijasattamāḥ || śākalya uvāca || parīkṣitaṃma
hārājaṃ takṣakādrakṣituṃbhavān
55.68
ayāsīdarddhamārgetu takṣakeṇanivāritaḥ || cikitstuṃsamarthopi viṣarogādipīḍi
tam
55.66-2
yonarakṣatilobhena tamāhurbrahmaghātakam || krodhātkāmādbhayāllobhānmātsaryānmohatopivā
55.70
yona
rakṣativiprendra viṣarogāturaṃnaram || brahmahāsasurāpīcasteyīcagurutalpagaḥ
55.71
saṃsargadoṣaduṣṭaśca nāpitasyāhiniṣkṛ
tiḥ|| kanyāvikrayiṇaścāpi hayavikrayiestathā
55.72
kṛtaghnasyāpiśāstreṣu prāyaścittaṃhividyate || viṣarogāturaṃya
stu samartho'pinarakṣati
55.73
natasyaniṣkṛtiḥproktā prāyaścittāyutairapi || natenasahpaṅktauca bhuñjītasukṛtīja
naḥ
55.74
natenasahabhāṣeta napaśyettaṃnaraṃkacit || tatsaṃbhāṣaṇamātreṇa mahāpātakabhāgbhavet
55.75
parīkṣitsama
hārājaḥ puṇyaślokaścadhārmikaḥ || viṣṇubhaktomahāyogī cāturvarṇyasyarakṣitā
55.76
vyāsaputrāddharikathāṃ śrutavānbha
ktipūrvakam || arakṣitvāttvaṃnṛpaṃtantvaṃ vacasātakṣakasyayat
55.77
nivṛttastenaviprendrairbāndhavairvāpadūṣyase || saparīkṣinna
hārājo yadyapikṣaṇajīvitaḥ
55.78
tathāpiyāvanmaraṇaṃbudhaiḥkāryacikitsanam || yāvatkaṇṭhagatāḥprāṇāmumūrṣormā
navasyahi
55.79
tāvaccikitsākartavyākālasyakuṭilāgatiḥ || itiprāhuḥpu̱rāślokaṃ bhiṣagvidyābdhipāragāḥ
55.80
ataścikitsāśaktopi yasmādakṛtabheṣajaḥ || ardhamārgenivṛttastvantenataṃhatavānasi
55.81
śākalyenaivamuditaḥ kā
śyapaḥpratyabhāṣata || kāśyapa uvāca || mamaitaddoṣaśāntyarthamupāyaṃvadasuvrata
55.82
yenamāṃpratigṛhṇīyurbāndhavāḥsasu
hṛjjanāḥ
55.83
kṛpāṃmayikuruṣvatvaṃ śākalyaharivallabha || kāśyapenaivamuktastu śākalyopimunīśvaraḥ
55.84
kṣaṇaṃdhyātvājagādaivaṃ kāśyapaṃkṛpayātadā || śākalyauvāca || asyapāpasyaśāntyarthamupāyaṃpravadāmite
55.85
tatka
rttavyaṃtvayāśīghraṃ vilambaṃmākṛthādvija || dakṣiṇāmbunidhausetau gandhamādanaparvate
55.86
astitīrthadvayaṃvipra gāyatrīca
sarasvatī || tatratvaṃsnānamātreṇa śuddhobhūyāścatatkṣaṇe
55.87
gāyatryācasarasvatyā jalavātaspṛśonarāḥ || vidhūyasarva
pāpāni svargaṃyāsyantinirmalāḥ
55.88
tadyāhiśīghraṃvipratvaṃ gāyatrīṃcasarasvatīm || ityuktaḥkāśyapastena śākalye
nadvijottamāḥ
55.86-2
natvāmuniṃcaśākalyaṃ tamāpṛcchyamunīśvaram || tenacaivābhyanujñātaḥ prayayaugandhamādanam
55.60-2
tatragatvācagāyatrīsarasvatyaucakāśyapaḥ || natvātīrthadvayaṃbhaktyā daṇḍapāṇiṃcabhairavam
55.61-2
saṃkalpapūrvatattīrthe sa
snauniyamasaṃyutaḥ||tīrthadvayesnānamātrānmuktapāpothakāśyapaḥ
55.62-2
tīrthadvayasyatīresau kiñcitkālantutasthivān
tasminkālecagāyatrīsarasvatyaumunīśvarāḥ
55.63-2
prādurbabhūvaturmūte sarvvābharaṇabhūṣite || devyautesanamaskṛtya kāśya
pobhaktipūrvakam
55.64-2
keyuvāṃrūpasampanne sarvvālaṃkārasaṃyute || itipracchahṛṣṭāte kāśyapohṛṣṭamānasaḥ
55.65-2
tenapṛ
ṣṭecagāyatrīsarasvatyautamūcatuḥ || gāyatrīsarasvatyāvūcatuḥ || kāśyapāvāṃ higāyatrīsarasvatyauvidhipriye
55.66-3
eta
ttīrthasvarūpeṇa nityaṃvartāvahetratu || atratīrthadvayesnānādāvāṃtuṣṭetavādhunā
55.67-2
varaṃmattovṛṇīṣvatvaṃ yadiṣṭaṃkāśyapadvi
ja || snāntitīrthadvayeyetradāsyāvastadamīpsitam
55.68-2
śrutvāvacastadgāyatrīsarasvatyoḥsakāśyapaḥ || tuṣṭāvavāgbhi
ragryābhiste devyauvedhasaḥpriye
55.66-4
kāśyapa uvāca || caturānanagehinyau, jagaddhātryaunamāmyaham || vidyāsvarūpe
gāyatrīsarasvatyauśubheubhe
55.100
sṛṣṭisthityantakāriṇyau jagatāṃdevamātarau || havyakavyasvarūpeca candrāditya
vilocane
Linked texts (1)
- Skandamahāpurāṇa (vulgate) — Sanskrit