Tritiyaskandha 1
Tṛtīyaskandha 1
- Language
- Sanskrit
Contents
- 1.45 — 1 part
1.1
oṃ namo bhagavate vāsudevāya || śrīśuka uvāca || evametat purā pṛṣṭo maitreyo bhagavān kila || kṣatrā vanaṃ praviṣṭena tyaktvā svagṛhasṛddhimat
1.2
yadvā ayaṃ mantrakṛdvo bhagavānakhileśvaraḥ || pauravendragṛhaṃ hitvā praviveśātmasātkṛtam
1.3
rājovāca || kutra kṣatturbhagavatā maitreyeṇā''sa saṃgamaḥ || kadā vā sahasaṃvāda etadvarṇayaḥ naḥ prabho
1.4
na hyalpārthodayastasya vidurasyāmalātmanaḥ || tasmin varīyaṃsi praśnaḥ sādhuvādopabṛṃhitaḥ
1.5
sūta uvāca || sa evamṛṣivaryo'yaṃ pṛṣṭo rājñā parīkṣitā || pratyāha taṃ subahuvit prītātmā śrūyatāmiti
1.6
śrīśuka uvāca
yadā tu rājā svasutānasādhūn puṣṇannadharmeṇa vinaṣṭadṛṣṭiḥ || bhrāturyaviṣṭhasya sutān vibandhūn praveśya lākṣābhavane dadāha
1.7
yadā sabhāyāṃ kurudevadevyāḥ keśābhimarśaṃ sutakarma garhyam || na vārayāmāsa nṛpaḥ snuṣāyāḥ svāsrairharantyāḥ kucakuṅkumāni
1.8
dyūte tvadharmeṇa jitasya sādhoḥ satyāvalambhasya vanāgatasya || na yācato'dāt samayena dāyaṃ tamo juṣāṇo yadajātaśatroḥ
1.9
yadā ca pārthaprahitaḥ sabhāyāṃ jagadgururyāni jagāda
kṛṣṇaḥ || na tāni puṃsāmamṛtāyanāni rājoru mene kṣatapuṇyaleśaḥ
1.10
yadopahūto bhavanaṃ praviṣṭo mantrāya pṛṣṭaḥ kila pūrvajena || athāha tanmantradṛśāṃ varīyān yanmantriṇo vaidurikaṃ vadanti
1.11
ajātaśatroḥ pratiyaccha dāyaṃ titikṣato durviṣahaṃ tavā''gaḥ || sahānujo yatra vṛkodarāhiḥ
śvasan ruṣā yat tvamalaṃ bibheṣi
1.12
pārthāṃstu devo bhagavān mukundo gṛhītavān sa kṣitidevadevaḥ || āste svapuryāṃ yadudevadevo vinirjitāśeṣanṛdevadevaḥ
1.13
sa eṣa doṣaḥ puruṣadviḍāste gṛhān praviṣṭo'yamapatyamatyā || puṣṇāsi kṛṣṇādvimukho gataśrīstyajāśvaśaivaṃ kulakauśalāya
1.14
ityucivāṃstatra suyodhanena pravṛddhakopasphuritādhareṇa || asatkṛtaḥ satspṛhaṇīyaśīlaḥ kṣattā sakarṇānujasaubalena
1.15
ka enamatropajuhāva jihmaṃ dāsyāḥ sutaṃ yadbalineva puṣṭaḥ || tasmin pratīpaḥ parakṛtya āste nirvāsyatāmāśu purāñchvavasānaḥ
1.16
sa itthamatyulbaṇakarṇabāṇaibhrātuḥ puro marmasu tāḍito'pi || svayaṃ dhanurdvāri nidhāya māyāṃ gatavyatho'yāduru mānayānaḥ
1.17
sa nirgataḥ kauravapuṇyalabdho gajāvhayāt
tīrthapadaḥ padāni || anvākramat puṇyacikīrṣayorvyā svadhiṣṭhito yāni sahasramūrtiḥ
1.18
pureṣu puṇyopavanādrikuñjeṣvapaṅkatoyeṣu saritsaraḥsu
anantaliṅgaiḥ samalaṃkṛteṣu cacāra tīrthāyataneṣvananyaḥ
1.19
gāṃ paryaṭan medhyaviviktavṛttiḥ sadāpluto'dhaḥśayanoṃ'vadhūtaḥ || alakṣitaḥ svairavadhūtaveṣo vratāni cere haritoṣaṇāni
1.20
itthaṃ vrajan bhāratameva varṣa kālena yāvad gatavān prabhāsam || tāvacchaśāsa kṣitimekacakrāmekātapatrāmajitena pārthaḥ
1.21
tatrātha śuśrāva suhṛdvinaṣṭi vanaṃ yathā veṇujavahnisaṃśrayam || saṃspardhayā dagdhamathānuśocan sarasvatīṃ pratyagiyāya tūṣṇīm
1.22
tasyāṃ tritasyośanaso manośca pṛthorathāgnerasitasya vāyoḥ || tīrthaṃ sudāsasya gavāṃ guhasya yacchāddhadevasya sa āsiṣeve
1.23
anyāni
ceha dvijadevadevaiḥ kṛtāni nānāyatanāni viṣṇoḥ || pratyaṅmukhyāṅkitamandirāṇi yaddarśanāt kṛṣṇamanusmaranti
1.24
tatastvativrajya surāṣṭraṛddhaṃ
sauvīramatsyān kurujāṅgalāṃśca || kālena tāvadyamunāmupetya tatroddhavaṃ bhāgavataṃ dadarśa
1.25
sa vāsudevānucaraṃ praśāntaṃ bṛhaspateḥ prāktanayaṃ pratītam || āliṅgya gāḍhaṃ praṇayena bhadraṃ svānāmapṛcchadbhagavatprajānām
1.26
kaccitpurāṇau puruṣau svanābhyapādmānuvṛttyeha kilāvatīrṇau || āsāta
urvyāḥ kuśalaṃ vidhāya kṛtakṣaṇau kuśalaṃ śūragehe
1.27
kaccit kurūṇāṃ paramaḥ suhṛnno bhāmaḥ sa āste sukhamaṅga śauriḥ || yo vai svasṝṇāṃ pitṛvad
dadāti varān vadānyo varatarpaṇena
1.28
kaccidvarūthādhipatiryadūnāṃ pradyumna āste sukhamaṅga vīraḥ || yaṃ rukmiṇī bhagavato'bhilebhe ārādhya viprān
smaramādisarge
1.29
kaccit sukhaṃ sātvatavṛṣṇabhojadārśārhakāṇāmadhipaḥ sa āste || yamabhyaṣiñcacchatapatranetro nṛpāsanāśāṃ parihṛtya dūrāt
1.30
kaccid hareḥ saumya sutaḥ sadṛkṣa āste'graṇī rathināṃ sādhu sāmbaḥ || asūta yaṃ jāmbavatī vratāḍhyā devaṃ guhaṃ yo'mbikayā dhṛto'gre
1.31
kṣemaṃ sa kaccidyuyudhāna āste yaḥ phālgunāllabdhadhanūrahasyaḥ || lebhe'ñjasādhokṣajasevayaiva gatiṃ tadīyāṃ yatibhirdurāpām
1.32
kaccid budhaḥ
svastyanamīva āste śvaphalkaputro bhagavatprapannaḥ || yaḥ kṛṣṇapādāṅkitamārgapāṃsuṣvaceṣṭata premavibhinnadhairyaḥ
1.33
kaccicchivaṃ devakabhojaputryā viṣṇuprajāyā iva devamātuḥ || yā vai svagarbheṇa dadhāra devaṃ trayī yathā yajñavitānamartham
1.34
apisvidāste bhagavān sukhaṃ vo yaḥ sātvatāṃ kāmadugho'niruddhaḥ || yamāmananti sma ha śabdayoniṃ manomayaṃ sattvaturīyatattvam
1.35
apisvidanye ca nijātmadaivamananyavṛttyā samanuvratā ye || hṛdīkasatyātmajacārudeṣṇagadādayaḥ svasti caranti saumya
1.36
api svadorbhyāṃ vijayācyutābhyāṃ dharmeṇa dharmaḥ paripāti setum || duryodhano'tapyata
yatsabhāyāṃ sāmrājyalakṣmyā vijayānuvṛttyā
1.37
kiṃ vā kṛtāgheṣvaghamatyamarṣī bhīmo'hivad dīrghatamaṃ vyamuñcat || yasyāṅghripātaṃ raṇabhūrna sehe
mārgaṃ gadāyāścarato vicitram
1.38
kaccid yaśodhā rathayūthapānāṃ gāṇḍīvadhanvoparatārirāste || alakṣito yaccharakūṭagūḍho māyākirāto
giriśastutoṣa
1.39
yamāvutasvit tanayau pṛthāyāḥ pārthairvṛtau pakṣmabhirakṣiṇīva || remāta uddhāya mṛdhe svarikthaṃ parāt suparṇāviva vajrivaktrāt
1.40
aho pṛthā'pi dhriyate'rbhakārthe rājarṣivaryeṇa vinā'pi tena || yastvekavīro'dhiratho vijigye dhanurdvitīyaḥ kakubhaścatasraḥ
1.41
saumyānuśoce tamadhaḥ patantaṃ bhrātre paretāya vidudruhe yaḥ || niryāpito yena suhṛt svapuryā ahaṃ svaputrān samanuvratena
1.42
so'haṃ harermartyaviḍambanena dṛśo
nṛṇāṃ cālayato vidhātuḥ || nānyopalakṣyaḥ padavīṃ prasādāccarāmi paśyan gatavismayo'tra
1.43
nūnaṃ nṛṇāṃ trimadotpathānāṃ mahīṃ muhuścālayatāṃ
camūrbhiḥ || vadhāt prapannārtijihīrṣayeśo vyupaikṣatāghaṃ bhagavān kurūṇām
1.44
ajasya janmotpathanāśanāya karmāṇyakarturgrahaṇāya puṃsām || nanvanyathā
ko'rhati dehayogaṃ paro guṇānāmṛta karmatantram
1.45
tasya prapannākhilalokapānāmavasthitānāmanuśāsane sve || arthāya jātasya yaduṣvajasya vārtāṃ
sakhe kīrtaya tīrthakīrteḥ
1.45.p1
iti śrībhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe viduroddhavasaṃvāde prathamo'dhyāyaḥ
Linked texts (5)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit
- Bhāgavtasaṃlāpa — Bhakti Pradīpa Tīrtha, Sanskrit
- Kṛṣṇasandarbha — Jīva Gosvāmin, Sanskrit