Pramāṇa · Search · About · API

Tritiyaskandha 1

Tṛtīyaskandha 1

Language
Sanskrit

Contents

1.1

oṃ namo bhagavate vāsudevāya || śrīśuka uvāca || evametat purā pṛṣṭo maitreyo bhagavān kila || kṣatrā vanaṃ praviṣṭena tyaktvā svagṛhasṛddhimat

1.2

yadvā ayaṃ mantrakṛdvo bhagavānakhileśvaraḥ || pauravendragṛhaṃ hitvā praviveśātmasātkṛtam

1.3

rājovāca || kutra kṣatturbhagavatā maitreyeṇā''sa saṃgamaḥ || kadā vā sahasaṃvāda etadvarṇayaḥ naḥ prabho

1.4

na hyalpārthodayastasya vidurasyāmalātmanaḥ || tasmin varīyaṃsi praśnaḥ sādhuvādopabṛṃhitaḥ

1.5

sūta uvāca || sa evamṛṣivaryo'yaṃ pṛṣṭo rājñā parīkṣitā || pratyāha taṃ subahuvit prītātmā śrūyatāmiti

1.6

śrīśuka uvāca
yadā tu rājā svasutānasādhūn puṣṇannadharmeṇa vinaṣṭadṛṣṭiḥ || bhrāturyaviṣṭhasya sutān vibandhūn praveśya lākṣābhavane dadāha

1.7

yadā sabhāyāṃ kurudevadevyāḥ keśābhimarśaṃ sutakarma garhyam || na vārayāmāsa nṛpaḥ snuṣāyāḥ svāsrairharantyāḥ kucakuṅkumāni

1.8

dyūte tvadharmeṇa jitasya sādhoḥ satyāvalambhasya vanāgatasya || na yācato'dāt samayena dāyaṃ tamo juṣāṇo yadajātaśatroḥ

1.9

yadā ca pārthaprahitaḥ sabhāyāṃ jagadgururyāni jagāda
kṛṣṇaḥ || na tāni puṃsāmamṛtāyanāni rājoru mene kṣatapuṇyaleśaḥ

1.10

yadopahūto bhavanaṃ praviṣṭo mantrāya pṛṣṭaḥ kila pūrvajena || athāha tanmantradṛśāṃ varīyān yanmantriṇo vaidurikaṃ vadanti

1.11

ajātaśatroḥ pratiyaccha dāyaṃ titikṣato durviṣahaṃ tavā''gaḥ || sahānujo yatra vṛkodarāhiḥ
śvasan ruṣā yat tvamalaṃ bibheṣi

1.12

pārthāṃstu devo bhagavān mukundo gṛhītavān sa kṣitidevadevaḥ || āste svapuryāṃ yadudevadevo vinirjitāśeṣanṛdevadevaḥ

1.13

sa eṣa doṣaḥ puruṣadviḍāste gṛhān praviṣṭo'yamapatyamatyā || puṣṇāsi kṛṣṇādvimukho gataśrīstyajāśvaśaivaṃ kulakauśalāya

1.14

ityucivāṃstatra suyodhanena pravṛddhakopasphuritādhareṇa || asatkṛtaḥ satspṛhaṇīyaśīlaḥ kṣattā sakarṇānujasaubalena

1.15

ka enamatropajuhāva jihmaṃ dāsyāḥ sutaṃ yadbalineva puṣṭaḥ || tasmin pratīpaḥ parakṛtya āste nirvāsyatāmāśu purāñchvavasānaḥ

1.16

sa itthamatyulbaṇakarṇabāṇaibhrātuḥ puro marmasu tāḍito'pi || svayaṃ dhanurdvāri nidhāya māyāṃ gatavyatho'yāduru mānayānaḥ

1.17

sa nirgataḥ kauravapuṇyalabdho gajāvhayāt
tīrthapadaḥ padāni || anvākramat puṇyacikīrṣayorvyā svadhiṣṭhito yāni sahasramūrtiḥ

1.18

pureṣu puṇyopavanādrikuñjeṣvapaṅkatoyeṣu saritsaraḥsu
anantaliṅgaiḥ samalaṃkṛteṣu cacāra tīrthāyataneṣvananyaḥ

1.19

gāṃ paryaṭan medhyaviviktavṛttiḥ sadāpluto'dhaḥśayanoṃ'vadhūtaḥ || alakṣitaḥ svairavadhūtaveṣo vratāni cere haritoṣaṇāni

1.20

itthaṃ vrajan bhāratameva varṣa kālena yāvad gatavān prabhāsam || tāvacchaśāsa kṣitimekacakrāmekātapatrāmajitena pārthaḥ

1.21

tatrātha śuśrāva suhṛdvinaṣṭi vanaṃ yathā veṇujavahnisaṃśrayam || saṃspardhayā dagdhamathānuśocan sarasvatīṃ pratyagiyāya tūṣṇīm

1.22

tasyāṃ tritasyośanaso manośca pṛthorathāgnerasitasya vāyoḥ || tīrthaṃ sudāsasya gavāṃ guhasya yacchāddhadevasya sa āsiṣeve

1.23

anyāni
ceha dvijadevadevaiḥ kṛtāni nānāyatanāni viṣṇoḥ || pratyaṅmukhyāṅkitamandirāṇi yaddarśanāt kṛṣṇamanusmaranti

1.24

tatastvativrajya surāṣṭraṛddhaṃ
sauvīramatsyān kurujāṅgalāṃśca || kālena tāvadyamunāmupetya tatroddhavaṃ bhāgavataṃ dadarśa

1.25

sa vāsudevānucaraṃ praśāntaṃ bṛhaspateḥ prāktanayaṃ pratītam || āliṅgya gāḍhaṃ praṇayena bhadraṃ svānāmapṛcchadbhagavatprajānām

1.26

kaccitpurāṇau puruṣau svanābhyapādmānuvṛttyeha kilāvatīrṇau || āsāta
urvyāḥ kuśalaṃ vidhāya kṛtakṣaṇau kuśalaṃ śūragehe

1.27

kaccit kurūṇāṃ paramaḥ suhṛnno bhāmaḥ sa āste sukhamaṅga śauriḥ || yo vai svasṝṇāṃ pitṛvad
dadāti varān vadānyo varatarpaṇena

1.28

kaccidvarūthādhipatiryadūnāṃ pradyumna āste sukhamaṅga vīraḥ || yaṃ rukmiṇī bhagavato'bhilebhe ārādhya viprān
smaramādisarge

1.29

kaccit sukhaṃ sātvatavṛṣṇabhojadārśārhakāṇāmadhipaḥ sa āste || yamabhyaṣiñcacchatapatranetro nṛpāsanāśāṃ parihṛtya dūrāt

1.30

kaccid hareḥ saumya sutaḥ sadṛkṣa āste'graṇī rathināṃ sādhu sāmbaḥ || asūta yaṃ jāmbavatī vratāḍhyā devaṃ guhaṃ yo'mbikayā dhṛto'gre

1.31

kṣemaṃ sa kaccidyuyudhāna āste yaḥ phālgunāllabdhadhanūrahasyaḥ || lebhe'ñjasādhokṣajasevayaiva gatiṃ tadīyāṃ yatibhirdurāpām

1.32

kaccid budhaḥ
svastyanamīva āste śvaphalkaputro bhagavatprapannaḥ || yaḥ kṛṣṇapādāṅkitamārgapāṃsuṣvaceṣṭata premavibhinnadhairyaḥ

1.33

kaccicchivaṃ devakabhojaputryā viṣṇuprajāyā iva devamātuḥ || yā vai svagarbheṇa dadhāra devaṃ trayī yathā yajñavitānamartham

1.34

apisvidāste bhagavān sukhaṃ vo yaḥ sātvatāṃ kāmadugho'niruddhaḥ || yamāmananti sma ha śabdayoniṃ manomayaṃ sattvaturīyatattvam

1.35

apisvidanye ca nijātmadaivamananyavṛttyā samanuvratā ye || hṛdīkasatyātmajacārudeṣṇagadādayaḥ svasti caranti saumya

1.36

api svadorbhyāṃ vijayācyutābhyāṃ dharmeṇa dharmaḥ paripāti setum || duryodhano'tapyata
yatsabhāyāṃ sāmrājyalakṣmyā vijayānuvṛttyā

1.37

kiṃ vā kṛtāgheṣvaghamatyamarṣī bhīmo'hivad dīrghatamaṃ vyamuñcat || yasyāṅghripātaṃ raṇabhūrna sehe
mārgaṃ gadāyāścarato vicitram

1.38

kaccid yaśodhā rathayūthapānāṃ gāṇḍīvadhanvoparatārirāste || alakṣito yaccharakūṭagūḍho māyākirāto
giriśastutoṣa

1.39

yamāvutasvit tanayau pṛthāyāḥ pārthairvṛtau pakṣmabhirakṣiṇīva || remāta uddhāya mṛdhe svarikthaṃ parāt suparṇāviva vajrivaktrāt

1.40

aho pṛthā'pi dhriyate'rbhakārthe rājarṣivaryeṇa vinā'pi tena || yastvekavīro'dhiratho vijigye dhanurdvitīyaḥ kakubhaścatasraḥ

1.41

saumyānuśoce tamadhaḥ patantaṃ bhrātre paretāya vidudruhe yaḥ || niryāpito yena suhṛt svapuryā ahaṃ svaputrān samanuvratena

1.42

so'haṃ harermartyaviḍambanena dṛśo
nṛṇāṃ cālayato vidhātuḥ || nānyopalakṣyaḥ padavīṃ prasādāccarāmi paśyan gatavismayo'tra

1.43

nūnaṃ nṛṇāṃ trimadotpathānāṃ mahīṃ muhuścālayatāṃ
camūrbhiḥ || vadhāt prapannārtijihīrṣayeśo vyupaikṣatāghaṃ bhagavān kurūṇām

1.44

ajasya janmotpathanāśanāya karmāṇyakarturgrahaṇāya puṃsām || nanvanyathā
ko'rhati dehayogaṃ paro guṇānāmṛta karmatantram

1.45

tasya prapannākhilalokapānāmavasthitānāmanuśāsane sve || arthāya jātasya yaduṣvajasya vārtāṃ
sakhe kīrtaya tīrthakīrteḥ

1.45.p1

iti śrībhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe viduroddhavasaṃvāde prathamo'dhyāyaḥ

Linked texts (5)