Tritiyaskandha 6
Tṛtīyaskandha 6
- Language
- Sanskrit
Contents
- 6.40 — 1 part
6.1
ṛṣiruvāca || iti tāsāṃ svaśaktīnāṃ satīnām sametya saḥ || prasuptaloka tantrāṇāṃ niśāmya gatimīśvaraḥ
6.2
kālasaṃjñāṃ tadā devīṃ bibhracchaktimurukramaḥ || trayoviṃśatitattvānāṃ gaṇaṃ yugapadāviśat
6.3
so'nupraviṣṭo bhagavāṃśceṣṭārūpeṇa taṃ gaṇam || bhinnaṃ saṃyojayāmāsa suptaṃ karma prabodhayan
6.4
prabuddhakarmā daivena trayoviṃśatiko gaṇaḥ || prerito'janayatsvābhirmātrābhiradhipūruṣam
6.5
pareṇa viśatā svasmin mātrayā viśvasṛgaṇaḥ || cukṣobhānyonyamāsādya yasmiṃllokāścarācarāḥ
6.6
hiraṇmayaḥ sa puruṣaḥ sahasraparivatsarān || āṇḍakośa uvāsāpsu sarvasattvopabṛṃhitaḥ
6.7
sa vai viśvasṛjāṃ garbho daivakarmātmaśaktimān || vibabhājātmanā''tmānamekadhā daśadhā tridhā
6.8
eṣa hyaśeṣasattvānāmātmāṃśaḥ paramātmanaḥ || ādyo'vatāro yatrāsau bhūtagrāmo vibhāvyate
6.9
sādhyātmaḥ sādhidaivaśca sādhibhūta iti tridhā || virāṭprāṇo daśavidha ekadhā hṛdayena
ca
6.10
smaranviśvasṛjāmīśo vijñāpitamathokṣajaḥ || virājamatapatsvena tejasaiṣāṃ vivṛttaye
6.11
atha tasyābhitaptasya kati cāyatanāni ha
nirbhidyanta devānāṃ tāni me gadataḥ śṛṇu
6.12
tasyāgnirāsyaṃ nirbhinnaṃ lokapālo'viśatpadam || vācā svāṃśena vaktavyaṃ yayā'sau pratipadyate
6.13
nirbhinnaṃ tālu varuṇo lokapālo'viśaddhareḥ || jihvayāṃśena ca rasaṃ yayā'sau pratipadyate
6.14
nirbhinne aśvinau nāse viṣṇorāviśatāṃ padam || ghrāṇenāṃśena gandhasya pratipattiryato bhavet
6.15
nirbhinne akṣiṇī tvaṣṭā lokapālo'viśadvibhoḥ || cakṣuṣāṃśena rūpāṇāṃ pratipattiryato bhavet
6.16
nirbhinnānyasya carmāṇi lokapālo'nilo'viśat || prāṇenāṃśena saṃsparśaṃ yenāsau pratipadyate
6.17
karṇāvasya vinirbhinnau
dhiṣṇyaṃ svaṃ viviśurdiśaḥ || śrotreṇāṃśena śabdasya siddhiryena prapadyate
6.18
tvacamasya vinirbhinnāṃ viviśurdhiṣṇyamoṣadhīḥ || aṃśena romabhiḥ kaṇḍūṃ
yairasau pratipadyate
6.19
meḍhraṃ tasya vinirbhinnaṃ svadhiṣṇyaṃ ka upāviśat || retasāṃśena yenāsāvānandaṃ pratipadyate
6.20
gudaṃ puṃso vinibhinnaṃ mitro lokeśa āviśat || pāyunāṃśena yenāsau visargaṃ pratipadyate
6.21
hastāvāsya vinirbhinnāvindraḥ svapatirāviśat || vārtayāṃśena
puruṣo yayā vṛttiṃ prapadyate
6.22
pādāvasya vinirbhinnau lokeśo viṣṇurāviśat || gatyā svāṃśena puruṣo yayā prāpyaṃ prapadyate
6.23
buddhiṃ
cāsya vinirbhinnāṃ vāgīśo dhiṣṇyamāviśat || bodhenāṃśena boddhavyapratipattiryato bhavet
6.24
hṛdayaṃ cāsya nirbhinnaṃ candramā dhiṣṇyamāviśat
manasāṃśena yenāsau vikriyāṃ pratipadyate
6.25
ātmānaṃ cāsya nirbhinnamabhimāno'viśatpadam || karmaṇāṃśena yenāsau kartavyaṃ pratipadyate
6.26
sattvaṃ cāsya vinirbhinnaṃ mahāndhiṣṇyamupāviśat || cittenāṃśena yenāsau vijñānaṃ pratipadyate
6.27
śīrṣṇo'sya dyaurdharā padbhyāṃ khaṃ nābherudapadyata || guṇānāṃ vṛttayo yeṣu pratīyante surādayaḥ
6.28
ātyantikena sattvena divaṃ devāḥ prapedire || dharāṃ rajaḥsvabhāvena paṇayo ye ca tānanu
6.29
tārtīyena svabhāvena bhagavannābhimāśritāḥ || ubhayorantaraṃ vyoma ye rudrapārṣadāṃ gaṇāḥ
6.30
mukhato'vartata brahma puruṣasya kurūdvaha
yastūnmukhatvāddarṇānāṃ mukhyo'bhūdbrāhmaṇo guruḥ
6.31
bāhubhyo'vartata kṣatraṃ kṣatriyastadanuvrataḥ || yo jātastrāyate varṇānpauruṣaḥ kaṇṭakakṣatāt
6.32
viśo'vartanta tasyorvorlokavṛttikarīrvibhoḥ || vaiśyastadudbhavo vārttā nṛṇāṃ yaḥ samavartayata
6.33
padbhyāṃ bhagavato jajñe śuśrūṣādharmasiddhaye || tasyāṃ jātaḥ
purā śūdro yadvṛttyā tuṣyate hariḥ
6.34
ete varṇāḥ svadharmeṇa yajanti svaguruṃ harim || śraddhayā''tmaviśuddhyarthaṃ yajjātāḥ saha vṛttibhiḥ
6.35
etatkṣatrbhagavato daivakarmātmarūpiṇaḥ || kaḥ śraddadhyādupākartuṃ yogamāyābalodayam
6.36
athāpi kīrtayāmyaṅga yathāmati yathāśrutam || kīrtiṃ hareḥ
svāṃ satkartuṃ giramanyābhidhāsatīm
6.37
ekāntalābhaṃ vacaso'nu puṃsāṃ suślokamaulerguṇavādamāhuḥ || śruteśca vidvadbhirūpākṛtāyāṃ kathāsudhāyāmupasaṃprayogam
6.38
ātmano'vasito vatsa mahimā kavinā''dinā || saṃvatsarasahasrānte dhiyā yogavipakvayā
6.39
ato bhagavato māyā
māyināmapi mohinī || yatsvayaṃ cātmavartmānmā na veda kimutāpare
6.40
yato'prāpya nivartante vācaśca manasā saha || ahaṃ cānya ime devāstasmai
bhagavate namaḥ
6.40.p1
iti śrībhāgavate tṛtīyaskandhe virāḍdehe īśvarapraveśavarṇanaṃ nāma ṣaṣṭho'dhyāyaḥ
Linked texts (3)
- Bhāgavatapurāṇa — Vyāsa, Sanskrit
- Anvitārthaprakāśikā — Gaṅgāsahāya Śarman, Sanskrit
- Bhāgavatamāhātmya — Kṛṣṇacandra, Sanskrit