Pramāṇa · Search · About · API

Tritiyaskandha 8: Sarvotkṛṣṭaśrīmannārāyaṇasvarūpavarṇanam

Tṛtīyaskandha 8

Language
Sanskrit

Contents

Sarvotkṛṣṭaśrīmannārāyaṇasvarūpavarṇanam

8.1

maitreya uvāca || satsevanīyo bata pūruvaṃśo yallokapālo bhagavatpradhānaḥ || babhūvithehājitakīrtimālāṃ pade pade nūtanayasyabhīkṣṇam

8.2

so'haṃ nṛṇāṃ kṣullasukhāya duḥkhaṃ mahadgatānāṃ viramāya tasya || pravartaye bhāgavataṃ purāṇaṃ yadā''ha sākṣādbhagavānṛṣibhyaḥ

8.3

āsīnamurvyāṃ bhagavantamādyaṃ saṃkarṣaṇaṃ devamakuṇṭhasattvam || vivitsavastattvamataḥ parasya kumāramukhyā munayo'nvapṛcchan

8.4

svameva dhiṣṇyaṃ bahu mānayantaṃ yaṃ vāsudevābhidhamāmannanti || pratyagdhṛtākṣyambujakośamīṣadanmīlyantaṃ vibudhodayāya

8.5

svardhutyudārdraiḥ svajaṭākalāpairupaspṛśantaścaraṇopadhānam || padmaṃ yadarcantyahirājakanyāḥ sapremanānāvalibhirvarārthāḥ || muhurgṛṇanto vacasā'nurāgaskhalatpadenāsya kṛtāni tajjñāḥ

8.6

kirīṭasāhasramaṇipravekapradyotitoddāmaphaṇasahasram

8.7

proktaṃ kilaitadbhagavattamena nivṛttidharmābhiratāya tena || sanatkumārāya sa cāha pṛṣṭaḥ sāṃkhyāyanāyāṅga dhṛtavratāya

8.8

sāṃkhyāyanaḥ pāramahaṃsyamukhyo vivakṣamāṇo bhagavadvibhūtīḥ || jagāda so'smadgurave'nvitāya parāśarāyātha bṛhaspateśca

8.9

provāca mahyaṃ
sa dayālurukto muniḥ pulastyena purāṇamādyam || so'haṃ tavaitatkathayāmi vatsa śraddhāluve nityamanuvratāya

8.10

udāplutaṃ viśvamidaṃ tadā''sīdyannidrapyāmīlitadṛg nyamīlayat || ahīndratalpe'dhiśayāna ekaḥ kṛtakṣaṇaḥ svātmaratau nirīhaḥ

8.11

so'ntaḥ śarīre'rpitabhūtasūkṣmaḥ kālātmikāṃ
śaktimudīrayāṇaḥ || uvāsa tasminsalile pade sve yathā'nalo dāruṇi ruddhavīryaḥ

8.12

caturyugānāṃ ca sahasramapsu svapansvayodīritayā svaśaktyā
kālākhyayā''sāditakarmatantro lokānapītāndadṛśe svadehe

8.13

tasyārthasūkṣmābhiniviṣṭadṛṣṭerantargato'rtho rajasā tanīyān || guṇena kālānugatena viddhaḥ sūṣyaṃstadā'bhidyata nābhideśāt

8.14

sa padmakośaḥ sahasodatiṣṭhatkālena karmapratibodhanena || svarociṣā tatsalilaṃ viśālaṃ
vidyotayannarka ivātmayoniḥ

8.15

tallokapadmaṃ sa u eva viṣṇuḥ prāvīviśatsarvaguṇāvabhāsam || tasminsvayaṃ vedamayo vidhātā svayaṃbhuvaṃ yaṃ sma
vadanti so'bhūt

8.16

tasyāṃ sa cāmbhoruhakarṇikāyāmavasthito lokamapaśyamānaḥ || parikramanvyomni nivṛttanetraścatvāri lebhe'nudiśaṃ mukhāni

8.17

tasmādyugāntaśvasanāvaghūrṇajalormicakrātsalilādvirūḍham || upāśritaḥ kañjamu lokatattvaṃ nātmānamaddhā'vidadādidevaḥ

8.18

ka eṣa
yo'sāvahamabjapṛṣṭha etatkuto vā'bjamananyadapsu || asti hyadhastādiha kiṃcanaitadadhiṣṭhitaṃ yatra satānubhāvyam

8.19

sa itthamudvīkṣya tadabjanālanāḍībhirantarjalamāviveśa || nārvāggatastatkharanālanālanābhiṃ vicinvaṃstadavindatājaḥ

8.20

tamasyapāre vidurātmasargaṃ vicinvato'bhūtsumahāṃstrinemiḥ || yo dehabhājāṃ bhayamīrayāṇaḥ parikṣiṇotyāyurajasya hetiḥ

8.21

tato nivṛtto'pratilabdhakāmaḥ svadhiṣṇyamāsādya punaḥ sa devaḥ
śanairjitaśvāsanivṛttacitto nyaṣīdadārūḍhasamādhiyogaḥ

8.22

kālena so'jaḥ puruṣāstorageyuṣā'bhipravṛttayogena virūḍhabodhaḥ || svayaṃ tadantarhṛdaye'vabhātamapaśyatā'paśyata yanna pūrvam

8.23

mṛṇālagaurāyataśeṣabhogaparyaṅka ekaṃ puruṣaṃ śayānam || phaṇātapatrā yutamūrddharatnadyubhirhatadhvāntayugāntatoye

8.24

prekṣāṃ kṣipantaṃ haritopalādreḥ saṃdhyābhranīveruru rukmamūrddhnaḥ || ratnodadhārauṣadhisaumanasyavanasrajo veṇubhujāṅghripāṅghraḥ

8.25

āyāmato
vistarataḥ svamānadehena lokatrayasaṃgraheṇa || vicitradivyābharaṇāṃśukānāṃ kṛtaśriyāpāśritaveṣadeham

8.26

puṃsāṃ svakāmāya viviktamāgairabhyarcatāṃ
kāmadughāṅghripadmam || pradarśayantaṃ kṛpayā nakhendu mayūkhabhinnāṅgulicārupatram

8.27

mukhena lokārtiharasmitena parisphuratkuṇḍalamaṇḍitena || śoṇāyitenādharabimbabhāsā pratyarhayaṃtaṃ sunasena sudhruvā

8.28

kadambakiñjalpapiśaṅgavāsasā svalaṃkṛtaṃ mekhalayā nitambe || hāreṇa cānantadhanena vatsa śrīvatsavakṣaḥsthalavallabhena

8.29

parārdhyakeyūramaṇipravekapar‍yastadordaṇḍasahasraśākham || avyaktamūlaṃ bhavanāṅghripendramahīndrabhogairadhivītavalśam

8.30

carācaroko bhagavan mahīdhramahīndrabandhuṃ salileopagūḍham || kirīṭasāhasrahiraṇyaśṛṅgamāvirbhavatkaustubharatnagarbham

8.31

nivītamāmnāyamadhuvrataśriyā svakīrttimayyā vanamālayā harim || sūryenduvāyvagnyanagamaṃ tridhāmabhiḥ parikramat prādhānikairdurāsadam

8.32

tarhyeva tannābhisaraḥsarojamātmānamambhaḥ śvasanaṃ viyacca || dadarśa devo jagato vidhātā nātaḥ paraṃ lokavisargadṛṣṭiḥ

8.33

sa karmabījaṃ rajasoparaktaḥ prajāḥ sisṛkṣanniyadeva
dṛṣṭvā || astaudvisargābhimukhastamīḍyamavyaktavartmanyabhiveśitātmā

8.33.p1

iti śrībhāgavate mahāpurāṇe tṛtīyaskandhe brahmaṇo sarvotkṛṣṭaśrīmannārāyaṇasvarūpavarṇanaṃ nāma aṣṭamo'dhyāyaḥ

Linked texts (3)